Trainingsdocument. Gevaarlijke Stoffen, Security, Eerste Hulp, Brandbestrijding en Crew Resource Management

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Trainingsdocument. Gevaarlijke Stoffen, Security, Eerste Hulp, Brandbestrijding en Crew Resource Management"

Transcriptie

1 Trainingsdocument Gevaarlijke Stoffen, Security, Eerste Hulp, Brandbestrijding en Crew Resource Management

2 Trainingsdocument Gevaarlijke Stoffen, Security, Eerste Hulp, Brandbestrijding en Crew Resource Management

3 Colofon Uitgegeven door IVW/Luchtvaart Informatie Vergunningverlening Operaties Telefoon Datum Maart 2010 Status Definitief Versienummer 1.0

4 Voorwoord Ondernemingen, die vliegoperaties uitvoeren als gesteld in de paragraaf toepassingsgebied, dienen te voldoen aan de gestelde eisen voor nietvliegtechnische trainingen. Gelet op de aard van de operaties vormt het voldoen aan deze eisen vaak een onevenredige belasting. Daarom is gekozen voor deze brochure, waarin de volgende onderwerpen zijn opgenomen: Gevaarlijke stoffen, Security, Eerste hulp, Brandbestrijding en Crew Resource Management (CRM). Toepassingsgebied Dit document kan gebruikt worden door ondernemingen met een VFR vliegoperatie, conform de bepalingen gesteld in: EU-OPS1 1 appendix to 1.005(a); JAR OPS 3 2 appendix to 3.005(f) en 3.005(g). Aangeboden informatie De aangeboden informatie is bedoeld als de minimale kennis waarover de vlieger en eventueel grondpersoneel dient te beschikken in verband met de uitvoering van onderhavige vluchten. Naast kennis is de aangeboden informatie ook bedoeld om het (veiligheids-) bewust zijn over de onderwerpen te vergroten Het is de verantwoordelijkheid van de onderneming te beoordelen of de informatie voldoende is voor de uit te voeren vliegoperatie. Het is mogelijk dat er omissies zijn. De onderneming zorgt er in dat geval zelf voor dat de ontbrekende informatie word aangevuld. De aanvullende informatie moet na afstemming met de Inspectie Verkeer en Waterstaat worden op genomen in de handboeken. Alle informatie vermeld in deze brochure is verkregen via openbare (internet) bronnen. Bij het samenstellen van het document is zorg besteed aan de betrouwbaarheid en actualiteit. Het gebruik De onderneming zal het gebruik van dit document vastleggen in het Operations Manual Part D. Instructie en toetsing Tenzij door de regelgeving anders wordt voorgeschreven, is de onderneming verantwoordelijk voor de methode van instructie en toetsing. Deze methodes worden vastgelegd in het Operations Manual Part D. Van de instructie en toetsing zal registratie moeten worden bijgehouden zoals vereist in EU-OPS en JAR OPS De door de regelgeving vereiste herhalingstrainingen en toetsingen moeten conform de regelgeving worden uitgevoerd. Het is de verantwoordelijkheid van de onderneming hiervoor zorg te dragen. De methode van herhalingstraining en toetsing, en de herhalingstermijnen worden vastgelegd in het Operations Manual Part D. Bij de samenstelling van de brochure was de volgende regelgeving van kracht. 1 EU verordening 859/2008, zijnde de laatste wijziging op Bijlage III van EU verordening 3922/91 (EU-OPS) 2 JAR OPS 3, amendment 5 (effective 01 July 2007) Trainingsdocument 3

5 Praktische training Voor het onderwerp brandbestrijding is praktische training vereist. De onderneming is verantwoordelijk voor het organiseren, uitvoeren en het vastleggen van de resultaten van de praktische training en toetsing. Conformiteit Indien door de onderneming wordt voldaan aan de hierboven omschreven uitvoering, wordt voldaan aan hetgeen gesteld is in onderstaande artikelen. Gevaarlijke Stoffen: EU OPS JAR OPS Security: EU OPS JAR OPS Eerste Hulp: EU OPS JAR OPS en Brandbestrijding: EU OPS en JAR OPS en Crew Resource Management: EU OPS 1.943, en JAR OPS 3.943, en Alle genoemde artikelen zijn inclusief bijbehorende Sectie 2 informatie. Voor EU OPS wordt hiervoor verwezen naar Temporary Guidance Leaflet 44 (TGL). 4 Inspectie Verkeer en Waterstaat

6 Inhoudsopgave Voorwoord 3 1. Gevaarlijke Stoffen Wat zijn gevaarlijke stoffen? Hoofdcategorieën van gevaarlijke stoffen Herkennen van gevaarlijke stoffen klasse indeling en labels Gevaarlijke stoffen in de General Aviation Preventieve maatregelen Een incident met gevaarlijke stoffen Eerste hulp Security Terrorisme THet doel van terrorisme Motivatie van terrorisme Rekrutering voor terrorisme Uitvoering van terroristische aanslagen en het gebruik van. voertuigen Financiering van terrorisme Terrorisme in Nederland Overzicht van terrorisme in Nederland Beleid in Nederland Dreiging in de burgerluchtvaart Dreigingsanalyse Risico Beveiligingsmaatregelen Wetgevende maatregelen Technische maatregelen Fysieke maatregelen Improvised Explosive Device Maatregelen in de General Aviation Profiling (wie krijg ik aan boord?) Wat is profiling? Verbale profiling Non-verbale profiling Aantreffen van een verdacht persoon Wapens en munitie Overige (Preventieve) maatregelen 32 Trainingsdocument 5

7 3. Eerste hulp Algemeen Verbandtrommel Meest voorkomende ongelukken/ongemakken Bloeding Flauwvallen Bewusteloosheid Verslikking Brandwonden Botbreuken kneuzing/verstuiking Hartfalen Buikklachten Stress & Allergische reactie Hyperventilatie Brandbestrijding Brand Brandklassen Blusmiddelen Hoe te handelen CREW RESOURCE MANAGEMENT Menselijke fouten en betrouwbaarheid keten van fouten Voorkomen van fouten Veiligheidscultuur van het bedrijf Situatie bewustzijn Waarnemen en verwerken van informatie Situatie bewustzijn en werkdruk Communicatie Stress en Stressmanagement Vermoeidheid en alertheid Leiderschap en besluitvorming Teamgedrag De onderneming eigen CRM training 56 6 Inspectie Verkeer en Waterstaat

8 1. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen, die vervoeren we niet is een veel gehoorde opmerking. Toch zijn gevaarlijke stoffen dichterbij dan menigeen verondersteld, ook in de General Aviation sector. De vraag is niet zozeer Welke stof is gevaarlijk?, maar Hoe gevaarlijk is een stof in de gegeven omstandigheden?. Het bewust zijn van de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen en hun risico s, draagt bij aan de veiligheid van de vliegoperatie. In het Operations Manual heeft de onderneming in een apart hoofdstuk het beleid ten aanzien van gevaarlijke stoffen vermeld. Hierin staat beschreven of en zo ja welke gevaarlijke stoffen door de onderneming geaccepteerd worden aan boord van het luchtvaartuig. Stelt u zich op de hoogte van de inhoud van dit hoofdstuk. Geconstateerde afwijkingen en incidenten met gevaarlijke stoffen dienen zo spoedig mogelijk gemeld te worden. De onderneming heeft in het Operations Manual hiervoor een procedure opgenomen. Het vervoeren van wapens en munitie wordt gezien als het vervoer van gevaarlijke stoffen. Meer informatie over het vervoeren van wapens en munitie kunt u vinden in het hoofdstuk Security. Trainingsdocument 7

9 1.1 Wat zijn gevaarlijke stoffen? Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die een mogelijk gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van mensen. Door hun eigenschappen kunnen gevaarlijke stoffen giftig, agressief, brandgevaarlijk, bedwelmend of explosief zijn. Een ongeval waarbij grote hoeveelheden van een bepaalde gevaarlijke stof vrijkomen, kan voor de omgeving levensbedreigend zijn. Maar ook het vrijkomen van een kleine hoeveelheid kan tot (gezondheid-)schade leiden. Risico van gevaarlijke stoffen is dat blootstelling niet altijd direct zichtbaar of merkbaar is. Gezondheidsklachten kunnen pas na jaren verschijnen. Binnen de definitie van gevaarlijke stoffen vallen niet alleen duidelijk herkenbare goederen als explosieven, vuurwerk, giffen en radioactief materiaal, maar ook stoffen die in de luchtvaart als normaal worden beschouwd als brandstof en olie, en goederen die in een handtas vervoerd kunnen worden zoals batterijen van bijvoorbeeld een mobiele telefoon of camera, verf, magneten, spuitbussen en medicinale zuurstof. 35% van de Nederlandse beroepsbevolking, waaronder werknemers in de vervoersector, heeft regelmatig te maken met gevaarlijke stoffen. Dat zijn dus zo n 2,5 miljoen werknemers. 20% van de Nederlandse beroepsbevolking heeft te maken met kankerverwekkende stoffen, zo n 1,4 miljoen. 1.2 Hoofdcategorieën van gevaarlijke stoffen Er zijn drie hoofdcategorieën te onderscheiden: 1. acuut veiligheidsbedreigend: bijv. brandbare stoffen of stoffen die een explosie kunnen veroorzaken; 2. acuut toxisch: bijv. stoffen die bedwelmend of verstikkend zijn; 3. chronisch toxisch: bijv. stoffen die op lange termijn schade aan luchtwegen, zenuwstelsel of de voortplantingsorganen veroorzaken. Ook stoffen die huiden luchtwegenallergieën en kanker kunnen veroorzaken, vallen hieronder. 1.3 Herkennen van gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen komen onder verschillende verschijningsvormen voor zoals: vaste stoffen: poeder, korrels; vloeistoffen of oplossingen van vaste stoffen in een oplosmiddel; gassen of dampen, samengeperste, vloeibaar gemaakte of in oplossing gehouden gassen onder druk. Het herkennen van gevaarlijke stoffen kan aan de hand van de informatie op de etiketten. De gevaarlijke stoffen worden op een etiket aangeduid met gevaarssymbolen op een oranje achtergrond. Elk symbool vertegenwoordigt een gevaareigenschap. 8 Inspectie Verkeer en Waterstaat

10 gevaareigenschap gevaarsymbool kenmerken ontplofbaar oxyderend Ontplofbare: stoffen en preparaten invaste, vloeibare, pasta- of gelatineachtige toestand, die ook zonder de inwerking van zuurstof in de lucht exotherm kunnen reageren, hierbij snel gassen ontwikkelen en onder bepaalde (proef)voorwaarden detoneren, snel explosief verbranden of door verhitting bij gedeeltelijke afsluiting ontploffen. Oxiderende: stoffen en preparaten die bij aanraking met andere stoffen, met name ontvlambare stoffen, sterk exotherm reageren ontvlambaar Zeer licht ontvlambare: stoffen en preparaten in vloeibare toestand met een uiterst laag vlampunt en een laag kookpunt, alsmede gasvormige stoffen en preparaten die bij normale temperatuur en druk aan de lucht blootgesteld kunnen ontbranden. Licht ontvlambare: stoffen en preparaten die bij normale temperatuur aan de lucht blootgesteld, zonder toevoer van energie, in temperatuur kunnen stijgen en tenslotte kunnen ontbranden, of vaste stoffen en preparaten die na kortstondige inwerking van een ontstekingsbron gemakkelijk kunnen ontbranden en na verwijdering van de ontstekingsbron blijven branden of gloeien, of vloeibare stoffen en preparaten met een zeer laag vlampunt, of stoffen en preparaten die bij aanraking met water of vochtige lucht een gevaarlijke hoeveelheid van zeer licht ontvlambare gassen ontwikkelen. Ontvlambare: vloeibare stoffen en preparaten met een laag vlampunt giftig Zeer giftige: stoffen en preparaten waarvan reeds een zeer geringe hoeveelheid bij inademing of opneming via de mond of via de huid acute of chronische aandoeningen en zelfs de dood kan veroorzaken. Giftige: stoffen en preparaten waarvan reeds een geringe hoeveelheid bij inademing of opneming via de mond of via de huid acute of chronische aandoeningen en zelfs de dood kan veroorzaken. Trainingsdocument 9

11 gevaareigenschap gevaarsymbool kenmerken schadelijk, irriterend Schadelijke: stoffen en preparaten die bij inademing of opneming via de mond of via de huid acute of chronische gevaren en zelfs de dood kunnen veroorzaken. Irriterende: niet-bijtende stoffen en preparaten die bij directe, langdurige of herhaalde aanraking met de huid of de slijmvliezen een ontsteking kunnen veroorzaken. Bijtend (corrosief) Bijtende: stoffen en preparaten die bij aanraking met levende weefsels daarop een vernietigende werking kunnen uitoefenen milieugevaarlijk Milieugevaarlijke: stoffen en preparaten die, wanneer zij in het milieu terechtkomen, onmiddellijk of na verloop van tijd gevaar voor een of meer milieucompartimenten opleveren of kunnen opleveren. Gevaarlijke stoffen hebben de volgende niet herkenbare eigenschappen: gevaareigenschap sensibiliserend (kan tot allergie leiden) kankerverwekkend mutageen (schade aan genetische celmateriaal) reprotoxisch (schade aan voortplantingsorganen) kenmerken Sensibiliserende: stoffen en preparaten die bij inademing of bij opneming via de huid aanleiding kunnen geven tot een zodanige reactie van hypersensibilisatie dat latere blootstelling aan de stof of het preparaat karakteristieke nadelige effecten veroorzaakt Kankerverwekkende: stoffen en preparaten die bij inademing of bij opneming via de mond of via de huid kanker kunnen veroorzaken of de frequentie daarvan doen toenemen. Mutagene: stoffen en preparaten die bij inademing of bij opneming via de mond of via de huid erfelijke genetische afwijkingen kunnen veroorzaken of de frequentie daarvan doen toenemen Voor de voortplanting vergiftige: stoffen of preparaten die bij inademing of bij opneming via de mond of via de huid niet-erfelijke afwijkingen bij het nageslacht en/of aantasting van de mannelijke of vrouwelijke voortplantingsfuncties of -vermogens veroorzaken, dan wel de frequentie daarvan doen toenemen. 10 Inspectie Verkeer en Waterstaat

12 Wanneer gevaarlijke stoffen onder de vervoerswetgeving vallen, zijn deze herkenbaar aan het zogenaamde UN-nummer. Dit nummer met daaraan gekoppeld de stofnaam is wereldwijd hetzelfde. Vervoerseenheden met gevaarlijke stoffen zijn voorzien van oranje borden, met vaak het UN nummer weergeven, bijvoorbeeld UN 1263 voor verf, UN 1203 voor benzine en UN 1223 voor kerosine. Ga voor meer informatie naar onderwerp gevaarlijke stoffen. 1.4 Klasse indeling en labels Klasse / Label Voorbeelden Klasse 1; ontplofbare stoffen en voorwerpen zwart buskruit, springstoffen, dieptebommen, torpedokoppen, raketten, granaten, munitie, ontstekers, vuurwerk Klasse 2: gassen (samengeperst, vloeibaar gemaakt of onder druk geplaatst) samengeperste lucht (perslucht), vloeibaar petroleumgas (lpg) (brandbaar), zuurstof (brandbevorderend), waterstof, koolmonoxide, spuitbussen, kleine gaspatronen, zwaveldioxide (giftig), chloor (bijtend) en acetyleen (chemisch instabiel), brandblussers, camping gas Trainingsdocument 11

13 Klasse / Label Voorbeelden Klasse 3 brandbare vloeistoffen inkt, verf, lakken, harsoplossing, alcoholen, lijmen, vloeibare en brandbare pesticiden, aardolieproducten zoals benzine Klasse 4.1 brandbare vaste stoffen, zelfontledende stoffen en vaste lucifers, zwavel, metaalpoeders, (gemalen) rubber Klasse 4.2 voor zelfontbranding vatbare stoffen fosfor, (oliehoudend) katoen 12 Inspectie Verkeer en Waterstaat

14 Klasse / Label Voorbeelden Klasse 4.3 stoffen die in contact met water brandbare gassen ontwikkelen metaalpoeders (aluminium, magnesium, zink), calciumcarbide Klasse 5.1 oxiderende stoffen waterstofperoxide, chilisalpeter; natriumchloraat, ammoniumnitraat (kunstmest Klasse 5.2 organische peroxiden tweecomponentenlijm, (opvul)middelen tegen houtrot Trainingsdocument 13

15 Klasse / Label Voorbeelden Klasse 6.1 giftige stoffen chloroform, arseen, cadmium, pesticiden (bestrijdingsmiddelen), antiklopmiddel voor motorbrandstof Klasse 6.2 infectueuze stoffen (besmettelijke stoffen) bacteriën, virussen, parasieten en schimmels Klasse 7 radioactieve stoffen Radioactieve stoffen worden gebruikt voor waarnemings- en controleapparaten, röntgen- en bestralingsapparatuur en als controlemiddel bij productieprocessen (bijvoorbeeld: uranium). 14 Inspectie Verkeer en Waterstaat

16 Klasse / Label Voorbeelden Klasse 8 bijtende stoffen accuzuur, zwavelzuur, zoutzuur, natronloog Klasse 9 diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen asbest, lithiumbatterijen, airbagmodules, aquatoxische stoffen, genetisch gemodificeerde organismen Trainingsdocument 15

17 16 Inspectie Verkeer en Waterstaat Diverse vervoerslabels

18 1.5 Gevaarlijke stoffen in de General Aviation In de General Aviation is de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen dichterbij dan men denkt. Deze gevaarlijke stoffen zijn noodzakelijk voor de vlucht, of zij zijn geaccepteerd om vervoerd te mogen worden. Zolang we ons hiervan bewust zijn kan een veilige vlucht worden uitgevoerd. Er zijn drie soorten gevaarlijke stoffen, die in en rondom het luchtvaartuig aanwezig zijn. 1. stoffen die nodig zijn voor een vlucht (bijvoorbeeld benzine) en stoffen die vereist zijn in verband met de luchtwaardigheid van het luchtvaartuig (bijvoorbeeld olie, vetten, accu, maar ook de brandblusser); 2. stoffen die door passagiers en bemanning in beperkte hoeveelheid meegenomen mogen worden (bijvoorbeeld een camera of mobiele telefoon met (lithium-) batterij; 3. stoffen die nodig zijn voor de gezondheid van de passagier (bijvoor beeld medicinale zuurstof). In het Operations Manual heeft de onderneming voor de punten 2 en 3 beschreven welke stoffen aan boord worden geaccepteerd voor vervoer en onder welke voorwaarden. 1.6 Preventieve maatregelen Operationeel personeel dat zich in of rondom het luchtvaartuig begeeft zal alle maatregelen moeten nemen om een incident met gevaarlijke stoffen te voorkomen. Bij het tanken en bijvullen van olie zullen de benodigde voorzorgsmaatregelen in acht genomen moeten worden. Neem de locale luchthaven eisen in acht; Laat het tanken en bijvullen van olie uitvoeren door personen met de juiste bevoegdheid; Houdt brandbestrijdingsmiddelen in de directe omgeving; Voer de handelingen uit zonder passagiers aan boord; Houdt passagiers en omstanders op afstand; Let op: niet roken, geen open vuur en de windrichting; Weet of er brandstof of (reserve) olie aan boord is. Het is passagiers toegestaan om in beperkte mate goederen mee te nemen, die onder de definitie van gevaarlijke stoffen vallen. Welke goederen dit zijn heeft de onderneming beschreven in zijn Operations Manual. Wijs passagiers erop dat het meenemen van gevaarlijke stoffen in principe niet is toegestaan behalve deze die beschreven zijn in het Operations Manual. Indien (hand-)bagage wordt meegenomen vraag expliciet aan de passagier of hier goederen inzitten die niet toegestaan zijn aan boord. Mocht u deze goederen aantreffen, neem deze dan niet mee tijdens de vlucht. Indien u twijfelt en niet de bevoegdheid heeft om (hand-) bagage zelf te openen, neemt contact op met het daartoe bevoegd gezag en neem de passagier(s) niet mee totdat duidelijkheid is verkregen. Trainingsdocument 17

19 1.7 Een incident met gevaarlijke stoffen Een incident met gevaarlijke stoffen kunnen we als volgt herkennen: geur (anders dan de gebruikelijke geuren door verandering van concentratie of aanwezigheid van een andere stof); vochtige plekken (op (be-)kleding en vliegtuig delen); geluid (anders dan de gebruikelijke geluiden, bijvoorbeeld ontsnappend gas); ontstaan van vuur; een niet verklaarbare lichamelijke reactie. In alle gevallen dient u resoluut en direct te handelen Indien het luchtvaartuig nog op de grond staat: Waarschuw de hulpdiensten; Verwijder passagiers en omstanders uit en van het luchtvaartuig; Indien u voor bepaalde incidenten de instructie en bevoegdheid hebt om te handelen, neem actie zonder uzelf in gevaar te brengen (bijvoorbeeld het blussen van een beginnende brand); Probeer zonder uzelf in gevaar te brengen de locatie, de hoeveelheid en de soort stof te achterhalen. Informeer de hulpdiensten hierover. Deze informatie helpt bij het bestrijden van het incident. In geval van een incident met gevaarlijke stoffen tijdens een vlucht is de taak van de vlieger het luchtvaartuig veilig aan de grond te brengen. Volg de noodprocedures beschreven in het Aircraft Operating Manual of Pilot Handbook. Afhankelijk van het type en aard van het incident dient overwogen te worden om (lucht-) openingen te dichten dan wel te openen, of (elektrische-) systemen uit te zetten; Overweeg een (nood-)landing op het eerst mogelijke geschikte vliegveld of landingsplaats. Geef duidelijke en directe instructies aan de passagiers (bijvoorbeeld over de locatie en gebruik van de brandblusser in geval van een brand). Dit bevordert het bestrijdingsproces. Probeer de locatie, de hoeveelheid en de soort stof te achterhalen. Dit kan de hulpdiensten helpen bij het bestrijden van het incident. 1.8 Eerste hulp Als u zelf (of iemand anders) in contact gekomen bent met een gevaarlijke stof, probeer zo snel mogelijk te handelen. Niet elke gevaarlijke stof kan op dezelfde manier worden behandeld. Sommige stoffen geven een reactie indien het in contact is gekomen met water. Indien u bekent bent met het werken met een bepaalde gevaarlijke stof, stelt u zich vooraf op de hoogte hoe te handelen in geval eerste hulp nodig is. Indien u niet bekend bent met de gevaarlijke stof, stelt u zo snel mogelijk in verbinding met een hulpinstantie en laat u informeren over hoe te handelen. Laat zonodig medisch personeel het besmette lichaamsdeel onderzoeken en/of behandelen. 18 Inspectie Verkeer en Waterstaat

20 2. Security Als reactie op terreurdaden uit het verleden en heden wordt u geconfronteerd met te nemen en genomen beveiligingsmaatregelen in- en rond uw vluchtuitvoering. Deze maatregelen zijn genomen om uw veiligheid en die van uw passagiers te bevorderen. De genoemde beveiligingsmaatregelen gelden niet alleen voor de grote luchtvaart, maar zijn ook van toepassing op de General Aviation. Omdat de grote luchthavens steeds meer dicht gezet worden met maatregelen verplaatst de dreiging van terreur zich mogelijk naar de kleinere luchthavens. Dit zijn de luchthavens waarvan u opereert. Het is uw verantwoordelijkheid om een bijdrage te leveren aan de veiligheid van u en uw passagiers en andere omstanders op het luchthaventerrein. Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTB) is op dit moment (februari 2010) het dreigingniveau voor Nederland beperkt. Dit betekent dat Nederland niet of nauwelijks wordt genoemd in verklaringen van serieus te nemen terroristische netwerken. Voor actuele informatie wordt verwezen naar de website van de NCTB (www.nctb.nl). Het met z n allen bewust zijn van dreiging en terreur kan een catastrofe voorkomen. Trainingsdocument 19

21 2.1 Terrorisme Terrorisme is het zonder wettige grond plegen van ernstig geweld of ernstige dreiging daarmee met een politiek of religieus doel. In de meeste opvattingen gaat het om illegaal geweld, doorgaans gekoppeld aan burgers als slachtoffers. Er bestaan veel definities van terrorisme, bezien vanuit verschillende perspectieven, zoals; Van Dale XIV definieert terrorisme als: (het plegen) van gewelddaden (individuele of collectieve aanslagen, gijzelingen, verwoestingen) ter demoralisering van de bevolking om een politiek doel te bereiken. Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht beschouwt terrorisme als een misdrijf met een terroristisch oogmerk. Artikel 83a geeft de definitie van een terroristisch oogmerk: Onder terroristisch oogmerk wordt verstaan het oogmerk om de bevolking of een deel der bevolking van een land ernstige vrees aan te jagen, dan wel een overheid of internationale organisatie wederrechtelijk te dwingen iets te doen of te dulden, dan wel de fundamentele politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of een internationale organisatie ernstig te ontwrichten of te vernietigen. Over het algemeen is men het er over eens, dat terrorisme per definitie niet geld gerelateerd is; dat wil zeggen, het doel is niet om er zelf materieel rijker van te worden. Veelal worden misdaden gepleegd om aan geld te geraken, en om dit te gebruiken voor terroristische (niet-geld gerelateerde) doeleinden. 2.2 Het doel van terrorisme Het doel van terrorisme is politieke veranderingen af te dwingen door middel van gewelddadige acties die het maatschappelijke leven ontwrichten. Deze ontwrichtingen kunnen bestaan uit het zaaien van angst, het uitvoeren van gewelddadige acties om politieke stabiliteit te ondergraven. Voorbeelden hiervan zijn: Verzet tegen bestaande maatschappelijke en/of politieke en/of religieuze structuren. Onafhankelijkheid van een volk op hun grondgebied binnen een staat. Handhaving van de macht van een bepaalde organisatie of ondergrondse bewegingen binnen een staat. 20 Inspectie Verkeer en Waterstaat 2.3 Motivatie van terrorisme Verschillende personen en groeperingen kunnen die bedreiging vormen voor de (burger)luchtvaart. Wat zijn nu eigenlijk de motieven van deze personen en/of groeperingen? behalen van publiciteit voor hun doel; vrijlaten van gevangenen; angst zaaien onder de bevolking en ontwrichting van het dagelijks leven; omverwerpen van een regime of nationaal of internationaal beleid; ondermijnen van autoriteiten die de doelen in de weg staan; elimineren van individuen die mogelijk afwijzend staan tegenover hun doelen; verkrijgen van geld door toedoen van dreiging of intimidatie.

22 Tegenwoordig vormt het religieus terrorisme, met daaraan gelieerde religieus gemotiveerde groepen als Al-Qaeda, wereldwijd een bedreiging. Dit soort terreur wordt ook wel getypeerd als Apocalyptische terreur. Al-Qaeda bestempeld alle westerse democratieën en hun bondgenoten als vijand en is actief met het teweeg brengen van een wereldwijd conflict. Het Al-Qaeda netwerk beslaat diverse landen en daarom hebben we te maken met een vorm van transnationaal terrorisme. Hiertegen worden wereldwijde tegenmaatregelen getroffen. 2.4 Rekrutering voor terrorisme Strijders van Al-Qaeda worden momenteel actief geworven in westerse landen. Veelal beschikken nieuwe rekruten de nationaliteit van het land van waaruit ze opereren. Zodoende verblijven zij zonder problemen in een bepaald land en vallen zij minder op dan strijders die afkomstig zijn uit islamitische landen of conflictgebieden. 2.5 Uitvoering van terroristische aanslagen en het gebruik van voertuigen Voor de voorbereiding van aanslagen nemen terroristen veel tijd. Uit onderzoek is gebleken dat voorbereidingen maanden, soms enkele jaren duren. Het veelvuldig bekijken van de geplande locaties en het simuleren van aanslagen zijn slechts voorbeelden van een voorbereiding. Terroristen maken veel gebruik van voertuigen om aanslagen te plegen. In veel gevallen is een behoorlijke mensenmassa aanwezig waardoor de impact van bijvoorbeeld een bomaanslag groot is. Schepen, treinen en vliegtuigen zijn voertuigen die veelvuldig gebruikt worden bij het plegen van aanslagen. Het gebruik van vliegtuigen voor het plegen van aanslagen komt vrijwel sporadisch voor. De bekendste aanslag met vliegtuigen is die van 11 september Hierbij vielen ruim 3000 doden op de grond en enkele honderden in de vier vliegtuigen zelf. Een vliegtuigkaping kan verschillende doelen dienen, bijvoorbeeld het afdwingen van eisen zoals het vrijlaten van gevangenen. De aanslag van 11 september 2001 was puur bedoeld om dood en verderf te zaaien. Een enkele keer vindt een kaping plaats doordat bijvoorbeeld politieke vluchtelingen de gezagvoerder dwingen naar een bepaald land koers te zetten. Een andere voorbeeld is het gebruik van helikopters die ingezet worden voor het laten ontsnappen van gedetineerden. Recente voorbeelden geven aan dat dit een succesvol middel is om criminelen of terroristen te bevrijden. Kompanen, familie of vrienden van de gedetineerden zitten veelal achter dit type ontsnappingspogingen. Met dreiging of geweld wordt een helikoptervlieger gemaand naar een gevangenis te vliegen om de gedetineerde daar op te halen. Dit type ontsnappingspogingen wordt vaak ondernomen bij zware criminelen of terroristen die een lange gevangenisstraf uit moeten zitten en een belangrijk onderdeel vormen van een criminele of terroristische organisatie waarvan zij onderdeel vanuit maken. Uiteraard hebben dit soort acties fysieke en mentale gevolgen voor de helikoptervlieger. Voor 11 september 2001 hebben de extremisten die de vliegtuigen hebben gekaapt een vliegopleiding gevolgd in de General Aviation sector. Later bleek dat de extremisten tijdens de opleiding veel aandacht hadden voor alleen het besturen van het vliegtuig en minder voor het starten en landen. Trainingsdocument 21

23 2.6 Financiering van terrorisme Zonder financiën zou een terreurnetwerk al Al-Qaeda niet kunnen bestaan. Financiering vindt plaats door twee soorten van inkomstenbronnen, te weten: 1. Sponsoring Sponsors kunnen organisaties of landen zijn. Landen die zijn verdacht van financiële ondersteuning van de gewelddadige Jihad (heilige oorlog die ook Al-Qaeda voorstaat) worden geleid door machthebbers die sympathiseren met de te bereiken doelen van terroristische organisaties. Daarnaast zijn ook stichtingen verdacht van het sponsoren van terroristische organisaties. Soms is dat gedaan door leden van terroristische groeperingen die heimelijk in deze instellingen zijn geïnfiltreerd met instemming van het bestuur. 2. Zelf middelen genereren Alleen het verkrijgen van middelen via sponsoring is niet voldoende. Dit heeft tot gevolg dat sommige individuen en cellen zich in hoofdzaak bezig houden met het verwerven van financiële middelen. Hierbij worden zij ondersteunt door sympathisanten. Extremisten genereren geld door het ondernemen van legale en illegale activiteiten. Al-Qaeda heeft handels-, transport en productiebedrijven in bezit die zijn gebruikt om geld wit te wassen, wapens te transporteren maar ook dienen als bron van financiering. Daarnaast zijn er cellen die zich niet alleen bezighouden met activiteiten van terroristische aard maar ook met criminaliteit. Zo zijn bijvoorbeeld de explosieven die gebruikt zijn voor het plegen van de aanslagen op treinen in Madrid geruild tegen XTC en softdrugs. Veel van de gepleegde misdaad heeft een multifunctioneel karakter. Criminaliteit levert niet alleen inkomsten op maar maakt ook slachtoffers onder de vijand. 2.7 Terrorisme in Nederland In de periode 1950 tot 2009 zijn in Nederland ongeveer 70 aanslagen gepleegd die geleid hebben tot 30 doden, zowel onder gegijzelde burgers (treinkapingen), hooggeplaatste functionarissen (de Britse Ambassadeur, 1979), als onder Douane en Politie functionarissen (4). In totaal zijn er 8 daders om het leven gekomen. Ongeveer 400 burgers zijn gegijzeld geweest. Locaties van deze gijzelingen, waaronder twee treinen, een basisschool en enkele ambassades. Kapingen van Nederlandse vliegtuigen zijn niet meegerekend. De meeste dodelijk acties hebben plaatsgevonden in de jaren 70. De meeste aanslagen in Nederland waren van extreem-linkse politieke groeperingen, met name in de periode van Overzicht van terrorisme in Nederland In Nederland waren de hevigste acties die van de Molukkers. Deze acties veroorzaakten in de jaren 70 negen dodelijke slachtoffers. Naast gijzelingen op diverse ambassades zijn de treinkapingen in Wijster en de Punt de meest bekende acties. De Rote Armee Fraktion (RAF) pleegden ontvoeringen en moorden op vooraanstaande personen. De Palestine Liberation Organization (PLO) pleegden twee vliegtuigkapingen van KLM toestellen en plaatsten bommen bij een gasverdeelstation. 22 Inspectie Verkeer en Waterstaat

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING 4.1 GEVAARLIJKE STOFFEN HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk kunnen zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen

DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen Materiële gevaren Klasse 2.1 Ontplofbare stoffen, instabiele ontplofbare stoffen H200 Instabiele ontplofbare stof. Subklasse 1.1 H201 Ontplofbare stof; gevaar voor

Nadere informatie

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen.

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. GEMEENSCHAPPELIJKE PREVENTIEDIENST Gevaarlijke stoffen - etikettering De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. Op 31 december 2008 is de Verordening

Nadere informatie

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst!

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Veilig verzorgen van kleinkinderen Dominotheorie Ongevallen

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie Bij een ongeval of een noodsituatie die tijdens het vervoer kan optreden moeten de bemanningsleden

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

Betekenis H-zinnen. Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren

Betekenis H-zinnen. Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Betekenis H-zinnen Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren 00 Ontplofbare stoffen, instabiel Instabiele ontplofbare stof H0 Ontplofbare stoffen, subklasse. H0 Ontplofbare stoffen, subklasse. H03 Ontplofbare

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten)

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) en S-zinnen isk & Safety zinnen (isico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) Voor etikettering van stoffen die op de werkplek woren gebruikt verwijst de Arbowet naar het 'Besluit verpakking en aanduiding

Nadere informatie

Fiche 6 (Observatie): Transport van gevaarlijke producten en signalisatie

Fiche 6 (Observatie): Transport van gevaarlijke producten en signalisatie Fiche 6 (Observatie): Transport van gevaarlijke producten en signalisatie Inleiding Volgens het soort transport is de internationale reglementering die van kracht is, verschillend : Transport langs de

Nadere informatie

Gevarenaanduidingen (H)

Gevarenaanduidingen (H) Gevarenaanduidingen (H) H200 H201 H202 H203 H204 H205 H220 H221 H222 H223 H224 H225 H226 H228 H240 H241 H242 H250 H251 H252 Instabiele ontplofbare stof. Ontplofbare stof; gevaar voor massa-explosie. Ontplofbare

Nadere informatie

Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren.

Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren. Overzicht H-zinnen (Hazard) H-zin Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren. H200 Instabiele ontplofbare stof. H201 Ontplofbare stof: gevaar voor massa-explosie. H202 Ontplofbare stof, ernstig gevaar

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Vanaf december 2008 is de EU-GHS verordening in werking getreden.

Vanaf december 2008 is de EU-GHS verordening in werking getreden. 1. Gevaarsymbolen Vanaf december 008 is de EU-GHS verordening in werking getreden. GHS (Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals) is een wereldwijd uniform systeem voor de

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15988 14 oktober 2010 Regeling van 24 september 2010, nr. 5668080/10, houdende voorschriften voor de uitvoering van controle

Nadere informatie

Overzicht symbolen Afdrukdatum: 08-03-2002

Overzicht symbolen Afdrukdatum: 08-03-2002 Risico C Bijtend Geen gevarenidentificatie Xi Irriterend F Licht ontvlambaar N Milieu gevaarlijk E Ontplofbaar Ontvlambaar O Oxyderend Xn Schadelijk T Vergiftig Pagina: 1 van 11 Risico F+ Zeer licht ontvlambaar

Nadere informatie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie Lijst van voorzorgsmaatregelen (P-zinnen) Algemeen Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking

Nadere informatie

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud H-zinnen en S-zinnen Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen, met de H van hazard) en voorzorgsmaatregelen (P-zinnen, met de P van precaution) volgens de EU-GHS/CLP-verordening. Inhoud 1 Lijst van gevarenaanduidingen

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen PREVENTIEMAATREGELEN

Gevaarlijke stoffen PREVENTIEMAATREGELEN (ook producten met gevaarlijke eigenschappen genoemd) zijn terug te vinden in alledaagse producten zoals schoonmaakmiddelen en verf. We zijn er zo aan gewend geraakt dat we er niet meer bij stilstaan dat

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2 Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Code Van toepassing op H00 Ontplofbare stoffen, instabiel H01 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H0 Ontplofbare stoffen, subklasse 1. H03 Ontplofbare stoffen,

Nadere informatie

Transport gevaarlijke stoffen

Transport gevaarlijke stoffen min. 30 cm Identificatienummer gevaar Identificatienummer stof 40 cm Afmeting mag ongeveer 10% afwijken Herkenningsbord Blanco Lijst van stoffen en identificatienummers Betekenis van gevaarsidentificatienummers

Nadere informatie

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen Met het invoeren van het GHS vervallen de R(isk)- en S(afety)-zinnen. Daarvoor in de plaats komen de H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen. H-zinnen geven informatie

Nadere informatie

cursus meetploegen Herkennen van gevaarlijke stoffen O/Lt Koen Maes Lt Koen Vanderzwalm

cursus meetploegen Herkennen van gevaarlijke stoffen O/Lt Koen Maes Lt Koen Vanderzwalm cursus meetploegen Herkennen van gevaarlijke stoffen O/Lt Koen Maes Lt Koen Vanderzwalm Wat als dit voorvalt??? Algemene aandachtspunten bij ongevallen Bij elk ongeval met gevaarlijke stoffen: over welke

Nadere informatie

GS-RI-01. productinfo. Gebruik. veiligheidsinstructie. artikel Risico / gevaar leverancier gebruiksaanwijzing. Voor het verwijderen van theeaanslag.

GS-RI-01. productinfo. Gebruik. veiligheidsinstructie. artikel Risico / gevaar leverancier gebruiksaanwijzing. Voor het verwijderen van theeaanslag. GEVAARLIJKE STOFFEN - Risico-inventarisatie 1 Bleekmiddel Bij mengen met andere schoonmaakmiddelen kunnen er giftige gassen ontstaan Solid Med Veroorzaakt ernstige brandwonden Van Hoeckel Ecolab Voor het

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

Identificatie gevaarlijke stoffen

Identificatie gevaarlijke stoffen Identificatie gevaarlijke stoffen 2 Gas 3 Brandbare vloeistof 4 Brandbare vaste stof 5 Oxiderende werkende stof of Organische peroxide 6 Giftige stof 7 Radioactieve stof 8 Bijtende stof 9 Diverse gevaarlijke

Nadere informatie

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch Algemene gegevens CAS nr: 50-00-0 EU-etikettering: R-zinnen: 23/24/25-34-40-43 S-zinnen: (1/2)-26-36/37/39-45-51 giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 351-331-311-301-314-335-317 acuut toxisch doelorgaan

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 van 1 Volgens richtlijn: 1999/45/EC Handelsnaam : Kaliumpermanganaat

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 van 1 Volgens richtlijn: 1999/45/EC Handelsnaam : Kaliumpermanganaat Pagina 1 van 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Kaliumpermanganaat Gebruik: Diverse industriële toepassingen Verantwoordelijke verdeler

Nadere informatie

DE GELE BIJLAGE VEILIGHEIDSGEGEVENS VOOR EEN AANTAL STOFFEN

DE GELE BIJLAGE VEILIGHEIDSGEGEVENS VOOR EEN AANTAL STOFFEN DE GELE BIJLAGE VEILIGHEIDSGEGEVENS VOOR EEN AANTAL STOFFEN 1. Aceton pag. 70 2. Azijnzuur 100% 71 3. Blauw vitriool (blauw kopersulfaat) 72 4. Bruinsteen 73 5. Courtoisiet (kaliumjodide) 74 6. Jood 75

Nadere informatie

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen Voorlichting & Training Gevaarlijke Stoffen Inleiding Introductie Leerdoelen Definities Blootstellingstandaard Besmetting & gezondheidseffecten Identificaties en etiketten Persoonlijke beschermingsmiddelen

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Philippe Vigneron Studiedienst Algemene Centrale Inleiding Chemische producten zijn alomtegenwoordig en we komen er allemaal mee in

Nadere informatie

Brand en explosiegevaar

Brand en explosiegevaar Brand en explosiegevaar Door brand en explosie tijdens werkzaamheden vallen er jaarlijks tientallen doden en gewonden. Dus moet je brand en explosies zien te voorkomen. Mede doordat deze zeer onvoorspelbaar

Nadere informatie

CLP-GHS. Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals

CLP-GHS. Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals CLP-GHS Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals P I C T O G R A M M E N GHS01 GHS02 Instabiele ontplofbare stoffen Ontplofbaar - subklasse 1.1, 1.2, 1.3 en 1.4 Zelfontledende

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform de Europese wetgeving (EC) No 1907/2006 (Reach)

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform de Europese wetgeving (EC) No 1907/2006 (Reach) Pagina: 1 1. Identificatie Naam van het chemische product: NPK 12+10+18S Synoniemen: NPK Meststoffen 12-10-18 Ca Naam van de leverancier: Pokon Naturado B.V. Adres van de leverancier: Dynamostraat 22-24

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6 Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6 A.P. Logistics Labradordreef 6 3565 AN Utrecht 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 01. Productcode en naam 10.150.00

Nadere informatie

Veilig openen van gegaste zeecontainers

Veilig openen van gegaste zeecontainers Veilig openen van gegaste zeecontainers Informatie voor medewerkers In deze brochure wordt omschreven hoe men op veilige wijze kan omgaan met (mogelijk) gegaste containers. Belangrijk: Het openen van mogelijk

Nadere informatie

31.12.2008 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/141

31.12.2008 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/141 31.12.2008 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/141 BIJLAGE II SPECIALE VOORSCHRIFTEN VOOR DE ETIKETTERING EN VERPAKKING VAN BEPAALDE STOFFEN EN MENGSELS De bijlage bestaat uit vijf delen. deel

Nadere informatie

GHS-CLP. Veiligheid & Milieu

GHS-CLP. Veiligheid & Milieu GHS-CLP Veiligheid & Milieu GHS-CLP Beste klant, Würth levert ruim 1.000 chemieproducten in een grote variëteit en vindt het daarom belangrijk om u te informeren over veranderende wetgeving omtrent deze

Nadere informatie

Explosieveilige elektrische/ventilatie-/verlichtings-/...apparatuur gebruiken. Uitsluitend vonkvrij gereedschap gebruiken

Explosieveilige elektrische/ventilatie-/verlichtings-/...apparatuur gebruiken. Uitsluitend vonkvrij gereedschap gebruiken Betekenis P-zinnen Algemeen P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking houden Buiten het bereik van kinderen houden Alvorens te gebruiken, het etiket

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2000 2001 Nr. 4 26 902 Wijziging van de Wet luchtvaart (vervoer van gevaarlijke stoffen en van dieren) GEWIJZIGD VOORSTEL VAN WET 14 september 2000 Wij Beatrix,

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels

Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels Dit is een geheugensteun voor chauffeurs die gevaarlijke stoffen vervoeren. In deze brochure staan onderwerpen die belangrijk

Nadere informatie

DIAMUR Veiligheidsinformatieblad Mortel

DIAMUR Veiligheidsinformatieblad Mortel 1 IDENTIFICATIE VAN HET PRODUCT EN DE ONDERNEMING 1.1 Identificatie van het preparaat Dit informatieblad is geldig voor alle mortelklassen en samenstellingen. 1.2 Identificatie van de onderneming DIAMUR

Nadere informatie

Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens de CLP-verordening Versie 21/04/2015

Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens de CLP-verordening Versie 21/04/2015 Vlaamse overheid Afdeling Milieuvergunningen Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel T 02 553 79 97 F 02 553 79 95 milieuvergunningen@lne.vlaanderen.be Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens

Nadere informatie

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 VERORDENING (EU) Nr. 284/2011 VAN DE COMMISSIE van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenregeling. Hoofdstuk 4. Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen. Paragraaf 4.1 Veiligheid aan op of in tankschepen

Arbeidsomstandighedenregeling. Hoofdstuk 4. Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen. Paragraaf 4.1 Veiligheid aan op of in tankschepen Arbeidsomstandighedenregeling Hoofdstuk 4. Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen Paragraaf 4.1 Veiligheid aan op of in tankschepen Artikel 4.1. Definities Voor de toepassing van deze paragraaf

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad volgens richtlijn 91/155/EEG

Veiligheidsinformatieblad volgens richtlijn 91/155/EEG Pagina 1 van 5 1 Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap/onderneming Handelsnaam : KNAUF LFP 235 NAW fabrikant : KNAUF BV Mesonweg 8-12 3542 AL UTRECHT NEDERLAND Telefoon fabrikant

Nadere informatie

Zo werkt het EU-GHS - etiketteringssysteem. : deze geven duidelijk aan dat er bepaalde gevaren aan de verwerking van het product zijn verbonden.

Zo werkt het EU-GHS - etiketteringssysteem. : deze geven duidelijk aan dat er bepaalde gevaren aan de verwerking van het product zijn verbonden. Etikettering A1 Binnen de EU zijn voorschriften van kracht voor het etiketteren van gevaarlijke stoffen. Ook de Nederlandse verfindustrie is hieraan gebonden. De wijze waarop deze informatie gegeven dient

Nadere informatie

Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de

Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de INHOUDSOPGAVE Ontstaansgeschiedenis terrorisme.. 3 Terroristische organisaties. 4 Doel terroristische organisaties. 6 Werkwijze terroristische organisaties 7 Kaart terroristische

Nadere informatie

Toolbox. Gevaarlijke stoffen

Toolbox. Gevaarlijke stoffen Toolbox Gevaarlijke stoffen Stichting Arbouw 2009. Alle rechten voorbehouden Hoe herken je een gevaarlijke stof? Gevaarlijke stoffen herken je aan het etiket: gevaarsymbolen; R-zinnen; S-zinnen. 2 Gevaarsymbolen

Nadere informatie

DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME,

DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME, WET van, INTEGRALE TEKST houdende (nadere) wijziging van het 28-07-2011 Wetboek van Strafrecht, de Vuurwapenwet en de Wet Melding Ongebruikelijke Transacties in verband met strafbaarstelling terroristische

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Pagina 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Plasticrète deel A : P- Cast A02 Gebruik: Diverse industriële toepassingen. Verantwoordelijke

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Vaatwassers voor huishoudelijk gebruik, geproduceerd met milieuvriendelijke materialen, die milieuvriendelijk zijn zowel in het gebruik als bij de afvalverwerking.

Nadere informatie

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven FNV Bondgenoten Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven Gevaarssymbolen op grond van de Europese regelgeving R-zinnen voor de voortplanting giftige stoffen R 46 R

Nadere informatie

Klasse 8: Bijtende stoffen

Klasse 8: Bijtende stoffen Klasse 8: Bijtende stoffen De bijtende stoffen (zuren en basen) kunnen afhankelijk van hun oorsprong (organisch of anorganisch) worden onderverdeeld in de volgende groepen: - anorganische zuren, zoals

Nadere informatie

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 1 IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE ONDERNEMING Productnaam: Toepassing: Leverancier: Vogelafweermiddel Koppert B.V. Veilingweg 17 2651 BE Berkel

Nadere informatie

Veiligheidsblad p. 1 / 8

Veiligheidsblad p. 1 / 8 Veiligheidsblad p. 1 / 8 SDS: conform aan EU richtlijn 2001/58/EG en de REACH wetgeving 1907/2006 Annex II 1. IDENTIFIKATIE VAN HET PRODUKT EN VAN DE ONDERNEMING Identificatie van het product: Lamscobel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 203 Besluit van 5 juni 2014, houdende vaststelling van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 110 van Boek 6 van het Burgerlijk

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Montage vet op waterbasis, 90 ml Datum herziening: 23-06- 2015 Afdruk datum: 23-06- 2015 Datum eerste versie: 28/07/2014 Versie nummer: 02 Rubriek 1. Identificatie van de stof

Nadere informatie

Signalisatie door borden en pictogrammen. De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html

Signalisatie door borden en pictogrammen. De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html Signalisatie door borden en pictogrammen De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html Brandbestrijdingsborden Borden in verband met het brandbestrijdingsmaterieel hebben

Nadere informatie

Mengsel van ethanol 96% (gedenatureerd met 3% isopropyl alcohol), gezuiverd water, chloorhexidine digluconaat 20% en azorubine.

Mengsel van ethanol 96% (gedenatureerd met 3% isopropyl alcohol), gezuiverd water, chloorhexidine digluconaat 20% en azorubine. 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 1.1 Identificatie van de stof of het preparaat Fagron Pharmawhite chlohex 0.5 alco coloured 1.2 Gebruik van de stof of het preparaat Ontsmetting

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Op basis van richtlijn 91/155/EEG van de Commissie der Europese Gemeenschappen 1.Identificatie van de stof of het preparaat en van de firma 1.1 Identificatie van de stof of het preparaat: Synoniemen: R 134 a UN :3159 No CAS : 000811-97-2 No index CE S.O. Code NFPA 1-0-1 No EINECS

Nadere informatie

Bedankt voor uw vertrouwen in SUBESTA en tot ziens. Pagina 1 van 6

Bedankt voor uw vertrouwen in SUBESTA en tot ziens. Pagina 1 van 6 V E I L I G H E I D S I N F O R M A T I E B L A D 9 1 / 1 5 5 / C E E SUBESTA REINIGINGSPRODUCTEN 1. IDENTIFICATIE Product benaming: SUBESTA 25 Leverancier: SUBESTA Toby Verkerk 2406 GA ALPHEN AAN DEN

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD volgens 2001/58/EG. Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar. RECKITT Datum: 20.10.2003. BENCKISER Pag. : 1 van 5.

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD volgens 2001/58/EG. Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar. RECKITT Datum: 20.10.2003. BENCKISER Pag. : 1 van 5. Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar RECKITT Datum: 20102003 BENCKISER Pag : 1 van 5 1 Identificatie van het preparaat en de vennootschap/onderneming Productnaam:Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar Toepassing:Vlekverwijderaar

Nadere informatie

OVERZICHT OEFENKAARTEN 1.ALGEMEEN (THEORIE LESBRIEVEN) 1.1 BASIS BEVEILIGINGSKENNINS OEFENKAART OMSCHRIJVING

OVERZICHT OEFENKAARTEN 1.ALGEMEEN (THEORIE LESBRIEVEN) 1.1 BASIS BEVEILIGINGSKENNINS OEFENKAART OMSCHRIJVING 1.ALGEMEEN (THEORIE LESBRIEVEN) 1.1 BASIS BEVEILIGINGSKENNINS 1.1.1 FYSIEKE BEVEILIGING 2 2 1.1.2 PERSONELE BEVEILIGING 2 2 1.1.3 LOGISCHE BEVEILIGING 2 2 1.1.4 INFORMATIE BEVEILIGING 2 2 1.1.5 PERSOONSBEVEILIGING

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID. Mede namens de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer;

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID. Mede namens de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID AI/CK/B/KEW No. 2002/3675 DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Mede namens de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en

Nadere informatie

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN Toelatingsnummer 14429 N HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN 1 AFGELEIDE TOELATING Gelet op de aanvraag d.d. 31 januari 2014 (20140178 AB) van SÜDWEST Lacke und Farben

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0021 (E) 10010/15 CORDROGUE 49 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Ontwerp-UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: uitgebreid

Duurzame overheidsopdracht-fiche: uitgebreid Duurzame overheidsopdracht-fiche: uitgebreid 1) Onderwerp Met milieuvriendelijke materialen en processen geproduceerde papierlijm. (naam van de openbare overheid) hecht belang aan de milieuzorg en

Nadere informatie

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat over het veilig omgaan met chemicaliën. In geval van

Nadere informatie

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron DE VUURDRIEHOEK Bijna iedereen onderschat de verwoestende kracht van vuur. Een brand moet je in eerste instantie proberen te voorkomen. Als je weet hoe een brand kan ontstaan, ben je al een hele stap verder.

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 van 1 Volgens richtlijn: 1999/45/EC Handelsnaam : Kaliumpolysulfide

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 van 1 Volgens richtlijn: 1999/45/EC Handelsnaam : Kaliumpolysulfide Pagina 1 van 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Kaliumpolysulfide Gebruik: Diverse industriële toepassingen Verantwoordelijke verdeler

Nadere informatie

Texaco Ruitensproeier antivries concentraat

Texaco Ruitensproeier antivries concentraat 1. Identificatie van het product : Texaco ruitenproeier antivries concentraat Toepassing : Ruitenproeier antivries concentraat Leverancier : Firma J. van der Graaf & Zn. Patrijsweg 1 4791 RV Klundert -

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

1.3. Details betreffende de verstrekker van het veiligheidsinformatieblad. Classificatie overeenkomstig de EG-richtlijnen 1999/45/EG en 67/548/EWG

1.3. Details betreffende de verstrekker van het veiligheidsinformatieblad. Classificatie overeenkomstig de EG-richtlijnen 1999/45/EG en 67/548/EWG RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie 1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik Gebruik

Nadere informatie

Gelet op artikel 5.7 van de Wet luchtvaart en artikel 56 van het Luchtverkeersreglement;

Gelet op artikel 5.7 van de Wet luchtvaart en artikel 56 van het Luchtverkeersreglement; Datum Nummer HDJZ/LUV HOOFDDIRECTIE JURIDISCHE ZAKEN Onderwerp Regeling van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, houdende nadere regels voor vluchten met een modelvliegtuig (Regeling modelvliegen)

Nadere informatie

Optreden bij vuurwerkbranden. Herman Schreurs

Optreden bij vuurwerkbranden. Herman Schreurs Optreden bij vuurwerkbranden Herman Schreurs Uitgangspunten Optreden als klasse 1, ontplofbare stoffen Bestrijding van ongevallen, waarbij ontplofbare stoffen zijn betrokken, BZK 1985 Subklasse bepaalt

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad (MSDS)

Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Adhesive spray Veiligheidsinformatieblad (MSDS) versie: 7 7 2009 / 37 Leverancier: Profclean Europe Duinweg 27 5482VR Schijndel telefoon: 073 5478265 fax: 073 5492305 telefoonnr noodgevallen : 073 5432720

Nadere informatie

Toetsmatrijs. Opgesteld door: CCV

Toetsmatrijs. Opgesteld door: CCV Opgesteld door: CCV Examenonderdeel Code: Naam: Toetsvorm: Theorie VBGS(V) Vakbekwaamheid Behandeling Gevaarlijke Stoffen Schriftelijk Note: In dit document bestrijkt het begrip tank de volgende uitgebreide

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD BIJLARD CITRONEL Pagina 1 Uitgegeven: 09/07/2010 Revisie nr. 1 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productnaam: BIJLARD CITRONEL Firmanaam: Bijlard International P.O. Box

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN 1 Identificatie van het product en de onderneming pag. 1/5 1.1 productnaam: PODISAN 1.2 CAS-nr: zie samenstelling 1.3 EINICSnr: zie samenstelling 1.4 ANNEX-1 nr: zie samenstelling

Nadere informatie

Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V.

Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V. Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V. Marssteden 40 7547 TC Enschede, NL Postbus 450 7500 AL Enschede, NL Telefoonnummer

Nadere informatie

Groep: Naam: Klas: WAARSCHUWING GEVAAR

Groep: Naam: Klas: WAARSCHUWING GEVAAR HOOFDSTUK 5. BIJZONDERE GEVAREN. 5.1 EXTRA VEILIGHEIDSINFORMATIE OVER CHEMICALIëN. In hoofdstuk 4 heb je geleerd dat potjes en flessen met chemicaliën voorzien moeten worden van waarschuwingspictogrammen.

Nadere informatie

De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO

De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO Steven Van de Broeck svb@essenscia.be De nieuwe SEVESO III-richtlijn 25/09/2012 Voka Inhoud Inleiding CLP-gevarenklassen in relatie

Nadere informatie

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN 1 BESLUIT AFGELEIDE TOELATING Op 7 oktober 2015 is van Blue Wonder! Holding B.V. Aerdenhoutsduinweg 1 2111 AN AERDENHOUT een aanvraag

Nadere informatie