GeijktNieuws. Sediment & erosie. All it takes for environmental research. Actualiteiten 34

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "GeijktNieuws. Sediment & erosie. All it takes for environmental research. Actualiteiten 34"

Transcriptie

1 GeijktNieuws Actualiteiten 34 Eijkelkamp Agrisearch Equipment, februari 2009 Thema: Sediment & erosie WUR actief in erosieonderzoek Nieuw waterbodembesluit Training: Waterbodembemonstering Productnieuws: Watermanagement Polmanframe naar China pkd; een schat aan informatie Apparatuur voor sedimentmonsterneming Divernews: conferentie bij Plitvicemeren Kroatië All it takes for environmental research

2 Wageningen Universiteit actief in erosieonderzoek Een interview met prof. dr. ir. L. Stroosnijder In het voorstel van de Europese Commissie voor een Europese Kaderrichtlijn voor Bodem, werden zeven bedreigingen voor de Europese bodems benoemd: erosie, aardverschuivingen, afname van de voorraad organische stof, verzilting, verdichting, verontreiniging en afdekking. Wageningen Universiteit voert met enige regelmaat onderzoeken uit op het gebied van erosie. Prof. dr. ir. Stroosnijder is hoogleraar bij Wageningen Universiteit in Landdegradatie en ontwikkeling. Zijn leerstoelgroep bestaat uit circa 10 stafleden en 30 PHD-studenten. Stroosnijder legt uit: De leerstoelgroep landdegradatie en ontwikkeling valt onder de kenniseenheid Omgevingswetenschappen. Dit is slechts één van de kennisgebieden waar WUR zich op richt. Een andere kennisgebied is bijvoorbeeld Agrotechnologie en voedingswetenschappen, waar WUR momenteel het meest mee aan de weg timmert. Plantenwetenschappen is het minst in trek bij studenten, hiervoor krijgt WUR de minste aanmeldingen. Je zult je afvragen waarom Wageningen Universiteit afgekort wordt met WUR. Een tijd geleden is WU samengegaan met de DLO instituten. Dit was een verzameling staatsonderzoeksinstituten en een grote club ook op praktijkgebied. Toen werd het WUR: Wageningen Universiteit en Researchcentrum., aldus dhr. Stroosnijder. Zoals ik al aangaf heet de leerstoel Landdegradatie en ontwikkeling. Als we onderzoek verrichten m.b.t. land, dan komen daarbij drie aspecten aan de orde: Degradatie; de mate van landdegradatie wordt in kaart gebracht Conservatie; hoe kunnen we degradatie tegengaan en behoud van het land waarborgen Ontwikkeling; praten met betrokkenen om het nut van conservatie aan te geven en tot oplossingen te komen Het doel hiervan is om een haalbare technologie te bedenken die gebaseerd is op fundamentele kennis. De connectie tussen Stroosnijder en Eijkelkamp In 1976 is prof. dr. ir. Stroosnijder gepromoveerd in Wageningen. Tijdens zijn zes jaar durende promotie kreeg hij veel met velden labapparatuur te maken. In die tijd was er al een sterke wisselwerking tussen Eijkelkamp en Wageningen Universiteit: Eijkelkamp ontwierp apparatuur waar WUR behoefte aan had en WUR dacht mee over het ontwerp. Kortom: WUR had Eijkelkamp nodig voor meetapparatuur en omgekeerd kreeg Eijkelkamp steun van WUR d.m.v. ideeën en hulp bij ontwikkeling. Stroosnijder heeft altijd interesse gehad in goede apparatuur en meetmethoden. Voordat hij zich 15 jaar geleden met het vakgebied landdegradatie ging bezighouden, werkte hij al 20 jaar in de bodemnatuurkundige hoek, veelal gericht op fysische metingen. Geleidelijk ontstond er zo een wederzijdse interesse tussen Eijkelkamp en Stroosnijder. Voor Stroosnijder was het prettig om reactie te kunnen geven op het gebied van bijvoorbeeld research & development, marketing en verkoop. Eijkelkamp was op haar beurt blij met deze stem uit de markt met academische kennis en internationale ervaring. Enkele keren per jaar komen Stroosnijder en Eijkelkamp dan ook bij elkaar om allerhande zaken (ideeën, producten, handleidingen en congressen) door te spreken. Bezoek de website van prof. dr. ir. L. Stroosnijder op 2

3 WUR besteed ca. de helft van haar tijd aan onderwijs en de helft aan onderzoek. De resultaten van het onderzoek zijn vooral ook ten dienste van beter onderwijs. Onderzoek wordt voornamelijk uitgevoerd door PHD-studenten, onze toekomstige professoren, onder begeleiding van de stafleden. De naam van de studie is International Land and Water Management vertelt Stroosnijder. De opleiding bestaat uit een fysische kant gecombineerd met sociaal-economische aspecten. International Land and Water Management is daarom een zogeheten beta-gamma studie waaraan veel behoefte is omdat ze elders in de wereld zo weinig voorkomen. Als onderdeel van deze studie wordt geregeld onderzoek naar erosie uitgevoerd. We hebben het dan over zowel water- als winderosie. Op dit moment wordt veel aandacht besteed aan klimaatonderzoek. Hoe kunnen we bijvoorbeeld de duinen, die ooit op natuurlijke wijze door de wind ontstaan zijn, versterken en verhogen. Momenteel worden experimenten uitgevoerd op Ameland om te ontdekken hoe we aan dynamische kustverbetering kunnen werken zodat bijvoorbeeld overstromingen, in Nederland een hot item, in de toekomst voorkomen kunnen worden. Ook dit onderzoek wordt uitgevoerd door één van onze studenten, die door de staf wordt begeleid. Erosie Erosie is het proces van slijtage van een vast oppervlak waarbij materiaal wordt verplaatst of geheel verdwijnt. Op aarde ontstaat erosie vooral door de werking van wind, stromend water, ijs, maar ook ongewonere vormen van erosie zijn mogelijk als gevolg van vulkanisme en meteorietinslagen. Het is een fenomeen met een natuurlijke oorzaak dat in ieder geologisch tijdperk optreedt. Menselijke activiteiten kunnen het erosieproces versterken, bijvoorbeeld door het kappen van bossen en het kaal houden van de bodem door ploegen. Stroosnijder geeft een voorbeeld: In midden-turkije kijkt WUR hoe op regionale schaal door een verandering in landgebruik dramatische winderosie verminderd kan worden. Dit doen we niet alleen door middel van het uitvoeren van metingen, maar ook aan de hand van modellen. Anderzijds proberen we ook in positieve zin gebruik te maken van winderosie. Een groot project dat als voorbeeld dient is bijvoorbeeld het Kootwijkerzand op de Veluwe in Nederland. Ecologisch is het een heel waardevol gebied, maar het is ook goed voor het toerisme. Kootwijkerzand is namelijk één van de grootste stuifzanden van Europa. Langzaam groeit het gebied echter dicht, eerst door mossen en later door struiken en boompjes. Hier probeerden we een manier te ontwikkelen om het zand weer actief te laten stuiven. Winderosie Winderosie van de bodem vindt plaats als gevolg van de kracht van de wind, waarbij bodemdeeltjes door de wind worden meegenomen. Wanneer de begroeiing van de bodem verdwenen is wordt de bodem gevoeliger voor verstuiving, waardoor een landschap kwetsbaarder wordt voor winderosie. Een door winderosie beïnvloed landschap kan erg dynamisch zijn, denk maar aan een zandverstuiving. All it takes for environmental research 3

4 Watererosie Watererosie is een proces waarbij bodemdeeltjes door de impact van regendruppels en stromend water worden losgemaakt en getransporteerd. Dit leidt onder meer tot een afname van de bodemkwaliteit en -productiviteit, maar ook tot belangrijke schade door modderoverlast in stroomafwaarts gelegen (woon)gebieden. Wanneer kale bodem op een heuvel ligt en het regent, dan stroomt met het water grond langs het oppervlak naar beneden. Wanneer diezelfde bodem echter beplant is, wordt de grond door de begroeiing vastgehouden. Ook krijgt het water minder kans om af te stromen, aangezien het nu beter in de grond kan infiltreren. Waar het in Turkije dus om bestrijden van winderosie gaat, wordt op Ameland en Kootwijkerzand juist gebruik gemaakt van de erosie. Bij dit soort projecten wordt gebruik gemaakt van apparatuur zoals de saltifoon, automatische meteostations en masten waarmee verscheidene paramaters gemeten kunnen worden. Saltifoon De saltifoon is een sensor voor het meten van winderosie volgens het akoestisch meetprincipe. Losgeraakte korrels worden geteld en het digitale uitgangssignaal wordt door de datalogger geregistreerd. Als we kijken naar watererosieonderzoek dan denk ik direct aan het Middellandse Zeegebied waar veel bosbranden plaatsvinden. Enerzijds verdwijnt daardoor de vegetatie, anderzijds veranderen ook de fysische eigenschappen van de grond. De bodem wordt als het ware gebakken, waardoor de toplaag waterafstotend wordt. Hierdoor kan regenwater niet in de grond infiltreren zodat as- en modderstromen kunnen ontstaan met als gevolg: erosie., zegt Stroosnijder. planten opgenomen, wat nuttige regenval wordt genoemd. De overige 80% verdampt of stroomt weg. We proberen nu een manier te bedenken om de rainfall water use efficiency te verhogen door iets aan de oorzaak te doen en zo de effecten van landdegradatie tegen te gaan. Bij het onderzoek, dat plaatsvindt in het midden en noorden van Ethiopië, wordt apparatuur ingezet zoals de Trime (bij onderzoek naar water use efficiency), maar ook meteostations en de mini regenvalsimulator, om een aantal basiswaarden te meten. Die Eijkelkamp apparatuur is ontzettend belangrijk voor WUR. Ik neem buitenlandse studenten dan ook altijd een halve dag mee naar Eijkelkamp voor een rondleiding door de showroom, de demoruimte en de fabriek. Ze krijgen dan een goed beeld van de verscheidenheid aan apparatuur en waarvoor het bedoeld is. Wat mij betreft is de samenwerking met Eijkelkamp echt een win-win situatie. Ook met betrekking tot watererosie heeft dhr. Stroosnijder een voorbeeld paraat: In Portugal onderzoekt een studente aan de WUR momenteel wat er met de grond gebeurt na een bosbrand. Meestal moeten we in de onderzoekswereld wachten tot ergens een natuurlijke brand ontstaat tot we kunnen starten met onderzoeken. Voor dít onderzoek worden echter bewust gecontroleerde brandjes gesticht, waardoor men direct aan de slag kan. Daarnaast zijn momenteel diverse mensen in Ethiopië aan de slag. In dit geval niet zozeer om erosie te meten, maar één van de gevolgen ervan: de verstoorde waterbalans. Wanneer regen de grond bereikt kunnen er twee dingen gebeuren: het water zakt in de bodem (er vindt infiltratie plaats), of het water stroomt weg (ook wel run-off genoemd). Een gevolg van het wegstromen van het water is dat er erosie optreedt. Stroosnijder vervolgt zijn uitleg: Het deel van het water dat in de bodem infiltreert wordt óf door planten opgenomen, óf zal verdampen. In Afrika wordt slechts 20% van de regenval door Trime (voor bodemvochtmeting) Het Trime systeem gebruikt een speciale TDR-techniek (Tijds Domein Reflectometrie) voor het meten van het vochtgehalte in verschillende materialen. Het principe van deze techniek is gebaseerd op het meten van de looptijd van een elektromagnetische puls langs meetpennen in het monster. De looptijd is afhankelijk van het vochtgehalte van het te analyseren medium. 4

5 Nieuw waterbodembesluit Waterbodemonderzoek kan worden verricht vanwege verschillende doelstellingen, zoals bepaling van de milieuhygiënische kwaliteit of bepaling van de ligging van de waterbodem bij regulier onderhoud of sanering van de waterbodem. Belangrijk is dat het onderzoek volgens bepaalde richtlijnen wordt uitgevoerd. Sinds 13 februari 2008 is een nieuw protocol van kracht vanuit SIKB: het VKB-protocol 2003 (veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek). Dit protocol beschrijft de veldwerkmethoden voor milieukundig waterbodemonderzoek met inzet van geschikt monsternemingsgereedschap om waterbodemmonsters te verkrijgen die representatief zijn voor de te bemonsteren lagen van de waterbodem. In het protocol wordt er tevens op gewezen dat voor het bemonsteren van de waterbodem voor milieuhygiënisch onderzoek gebruikt gemaakt dient te worden van monsternemingsapparatuur zoals vastgelegd in NPR 5741, waaronder: - AquaLock - Akkerman steekapparaat - Beekersampler (stangbediend of met Polmanframe) - Ekman grijper (stang- of kabelbediend) - Multisampler - Valbom - Van Veen bodemhapper - Veenboor - Vrijwitboor - Zuigerboor SIKB De Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer is een netwerkorganisatie die alle spelers (bedrijfsleven en overheid) bij elkaar brengt om samen de kwaliteit van de uitvoering van archeologie en het (water-)bodembeheer te verbeteren. SIKB stelt onder andere kwaliteitsrichtlijnen en protocollen op en beheert deze. Apparatuur die niet genoemd wordt in het protocol, maar wel zeer geschikt is voor gebruik tijdens waterbodembemonstering is bijvoorbeeld de slibbaak, Secchi zichtschijf en kabelbediende vloeistoflagenmonsternemer. Bij waterbodemmonsterneming kunnen de gereedschappen het best worden uitgerust met stevige conische draadstangen. Wordt er namelijk met bajonetverbindingen gewerkt, dan bestaat de kans op doorbuigen van de stangen. Er is namelijk geen tegendruk van een boorgat wanneer bemonsteringen verricht worden in het water. Voor het maken van de juiste keuze op het gebied van bemonsteringapparatuur kunt u terecht in de Product Knowledge Database op onze website. En informeer ook eens naar onze training Waterbodembemonstering! Training: Waterbodembemonstering Eén van de vele trainingen en workshops van Eijkelkamp Training & Consultancy is de training Waterbodembemonstering, waarbij u leert waarom het belangrijk is om de waterbodemkwaliteit te kennen. U krijgt daarbij inzicht in de uiteenlopende onderzoeksopzetten en de diverse bemonsteringstechnieken. Ook diverse bemonsteringsapparatuur komt aan bod, waaronder de Multisampler, de Beekersampler, de Van Veen Bodemhapper en de Delftse fles. Uiteindelijk gaat u met deze apparatuur ook zelf aan de slag en leert u hoe u goede sedimentkernen boven water krijgt. De duur van deze cursus is 1 dag en vindt in 2009 plaats op 12 mei in Giesbeek. Wilt u meer informatie over deze of andere trainingen, neemt u dan contact op met Eijkelkamp Training & Consultancy via adres of door te bellen naar All it takes for environmental research 5

6 P r o d u c t N e w s Watermanagement Polmanframe naar China Onlangs zijn een aantal nieuwe producten ten behoeve van watermanagement opgenomen in het Eijkelkamp productassortiment Slibdetectiebaak De slibdetectiebaak met ophanghaak is bedoeld voor het vaststellen van de diepteligging van een bezinksellaag of waterbodem. Hij is tevens geschikt voor gebruik in bijvoorbeeld zuiveringsinstallaties. De baak is supersimpel in het gebruik, licht van gewicht en het ja-nee signaal laat geen ruimte voor twijfel Ekman grijper Deze Ekman grijper is bestemd voor gebruik in zachte bodems die vrij zijn van begroeiing. Twee dunne, scharnierende kleppen staan open terwijl de grijper in het water neergelaten wordt. De kleppen sluiten zich op commando door het laten vallen van een boodschapper (kabelbediening) of indrukken van een knop (stangbediening). Er kan dus ook een monster genomen worden uit een zeer zachte toplaag. Wilt u meer informatie over deze of andere producten op watergebied? Vraag dan onze Watermanagement Catalogus aan via Deze catalogus bevat een volledig hoofdstuk dat gewijd is aan Sediment. China is een nog altijd groeiende markt voor de apparatuur van Eijkelkamp. Onlangs zijn dan ook de eerste Polmanframes geleverd aan China. Door een Beekersampler te gebruiken in combinatie met een Polmanframe, kunnen monsters genomen worden van zachte waterbodems tot op een waterdiepte van 25 meter. Het frame, dat met een lier vanaf een boot wordt neergelaten tot op de te bemonsteren waterbodem, zorgt ervoor dat de Beekersampler ook op grote diepte rechtstandig de grond in gebracht kan worden. De monsters worden verzameld in een transparante buis zodat het materiaal zijn originele samenstelling behoudt en een duidelijke profielbeschrijving kan worden gemaakt. Het Polmanframe kan worden gebruikt bij bodemonderzoek in rivieren, meren en zelfs op zee. In China zullen de bestelde Polmanframes met bijbehorende Beekersamplers voornamelijk worden toegepast in milieukundig onderzoek. Op de rivier de Yangtze bijvoorbeeld wordt de sampler met het frame ingezet om de effecten te bepalen die de aanwezige dam heeft op de hoeveelheid vervuilende stoffen in de rivier. Nieuwe brochure: Irrigation Management Vraag nu ook onze nieuwe brochure Irrigation Management aan. De brochure bevat allerhande apparatuur die kan worden ingezet bij irrigatiemanagement en is beschikbaar in het Engels, Duits, Frans en Spaans. 6

7 Product Knowledge Database; een schat aan informatie P r o d u c t N e w s Apparatuur voor sedimentmonsterneming Valbom Op bevindt zich de Product Knowledge Database (PKD). Deze database bevat een schat aan informatie over een groot deel van de Eijkelkamp apparatuur. Niet alleen vindt u er afbeeldingen van veel van onze producten, ook op het gebied van toepassingen, handleidingen en productbrochures kunt u in de PKD terecht. Ook voor meer informatie over apparatuur op het gebied van sediment en erosie bent u in de PKD op de juiste plek. Pagina 5 bijvoorbeeld gaat over sedimentmonsterneming en voor meer info over meteorologische apparatuur kunt u op pagina 16 en 17 terecht. U kunt ook gebruik maken van de zoekfunctie waarmee u op artikelnummer of naam de gehele site kunt doorzoeken. Hulp nodig? Mailt u dan naar Tip: IAEA gids voor bodemvochtbepalingen Onlangs heeft de IAEA (International Atomic Energy Agency) een gids voor bodemvochtbepalingen uitgebracht met de titel: Field estimation of soil water content - A practical guide to methods, instrumentation and sensor technology. Het is een handleiding die behulpzaam kan zijn voor veldwerkers die geen experts zijn op het gebied van apparatuur, maar die toch het bodemvocht willen bepalen. De gids is tevens bedoeld voor mensen die grondwatermonitoringsprojecten willen opzetten in bijvoorbeeld ontwikkelingslanden waar kennis op het gebied van veel technologieën nog niet voor het oprapen ligt. De publicatie is in het Engels te downloaden via guide.pdf. Het bemonsteren van onderwaterbodems op grotere diepten gebeurt o.a. met een kabelbediende monsternemer zoals de valbom. De valbom is een steekapparaat om redelijk ongeroerde monsters te nemen uit de bovenste bodemlaag van al dan niet geconsolideerde sedimenten. Met behulp van een hijskraantje (een davit) aan boord van het vaartuig laat men de valbom in een vrije val neer. Het apparaat dringt door eigen gewicht en snelheid in de onderwaterbodem. De valbom wordt vooral toegepast, wanneer bemonsteren met een stangbediend apparaat te veel problemen geeft, door te grote waterdiepte, stroomsnelheid en wind. De monsterneming geschiedt ten behoeve van milieukundig, bodemkundig en geohydrologisch onderzoek Monsternemer voor stromend sediment, type Delftse fles Deze monsternemer wordt gebruikt om de hoeveelheid gesuspendeerd sediment in rivieren en andere waterstromen te bepalen, vanaf het oppervlak tot 0,1 m boven de bodem. Het sedimenthoudend water stroomt door een monsternemer in de vorm van een fles. De vorm van deze monsternemer veroorzaakt een lage druk aan de achterkant, zodanig dat het water de tuit ervan instroomt met bijna dezelfde snelheid als die van de ongestoorde stroom. De sterke snelheidsafname in het bredere deel van de monsternemer geeft het sediment de kans neer te slaan. All it takes for environmental research 7

8 Divernews Conferentie bij de Plitvicemeren in Kroatië Op 26, 27 en 28 november 2008 vond in het Nationaal Park Plitvicemeren in Kroatië de conferentie Metingen en gegevensverwerking in de hydrologie plaats. De bijeenkomst was georganiseerd door de Croatian Hydrological Society (HMD) en de Meteorological and Hydrological Services (HMS). Eijkelkamp Agrisearch Equipment nam aan de conferentie deel, samen met MEGRA uit Belgrado, de distributeur van Eijkelkamp in deze regio. Het belangrijkste doel van deze unieke conferentie was de introductie van geavanceerde monitoringapparatuur, meetmethoden en gegevensverwerking in de hydrologie. De conferentie ging over hydrologische metingen aan oppervlakte- en grondwater en metingen op zee en in kustgebieden. Bij dit evenement presenteerden Ronald Wolkenfelt en Nataša Ibrisimovic-Iveljic van Eijkelkamp de Diver en e-sense apparatuur. Ze spraken ook met diverse professionals en wetenschappers op het gebied van water, onder andere van de Croatian Geological Survey, Croatian Waters, en het Power Generation and Energy Institute. Onder de ca. 120 deelnemers aan de conferentie waren hydrologen en andere experts afkomstig uit de landen van voormalig Joegoslavië (Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Slovenië en de Republiek Macedonië). Eén van de Kroatische Diver-gebruikers presenteerde een project voor het monitoren van de bronnen van de rivier Licka Jesenica, met behulp van automatische dataloggers. ê GEIJKT NIEUWS 34, , ê De Licka Jesenica is een typische karstrivier, gelegen in het noorden van het gebied Lika in Kroatië, in de buurt van Saborsko. Bij twee belangrijke bronnen, de Malo Vrelo en Veliko Vrelo, is in 2007 grootschalig onderzoek gestart met als doel het beschermen van hun karstaquifer Om het karstsysteem beter te leren begrijpen zijn dataloggers geplaatst in genoemd gemeenschappelijk profiel, en tevens op twee andere locaties, voor elke bron afzonderlijk. Als dataloggers worden verschillende typen Divers van Eijkelkamp toegepast. Alle loggers meten druk en temperatuur van het water. De CTD-Divers meten bovendien de geleidbaarheid, de zogenoemde EC-waarde (EC = electrical conductivity). Omdat de EC-waarde direct de mineralisatie van het water weergeeft, kunnen op deze locaties hydrologische en chemische gegevens vergeleken worden, wat de kennis van de karstomgeving aanzienlijk vergroot. Om afwijkingen in metingen van de waterhoogte door de atmosferische druk te compenseren, zijn er ook BaroDivers geïnstalleerd. Diver is een product van Schlumberger Water Services. C o l o f o n Geijkt Nieuws is een uitgave van Eijkelkamp Agrisearch Equipment. Nijverheidsstraat 30, 6987 EM Giesbeek T F E I Redactieadres: Eijkelkamp Agrisearch Equipment Postbus 4, 6987 ZG Giesbeek Redactie: Carine Jansen Vormgeving: Giesbers Concept en Creatie Drukwerk: LK Mediasupport

Geijkt. Nieuws SEDIMENT & EROSIE. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, Maart 2005. All it takes for environmental research.

Geijkt. Nieuws SEDIMENT & EROSIE. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, Maart 2005. All it takes for environmental research. 19 Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, Maart 2005 Geijkt Nieuws Thema: SEDIMENT & EROSIE In dit nummer o.a.: Sediment steekmonsternemer Regenvalsimulator Maak kennis met ETC Monsternemers Winderosie

Nadere informatie

Geijkt. Nieuws. Meten en Monitoren. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2005. All it takes for environmental research.

Geijkt. Nieuws. Meten en Monitoren. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2005. All it takes for environmental research. 22 Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2005 Geijkt Nieuws Thema: Meten en Monitoren In dit nummer o.a.: SonicSampDrill B.V. e-sense in het Verenigd Koninkrijk Grondwatermonitoring Waterbodem-/sedimentapparatuur

Nadere informatie

De (on)zichtbare waterbodem inzichtelijk gemaakt.

De (on)zichtbare waterbodem inzichtelijk gemaakt. De (on)zichtbare waterbodem inzichtelijk gemaakt. Brede informatie over het aanwezige sediment in de waterbodem biedt kansen voor nuttige toepassingen. Medusa Koos de Vries devries@medusa-online.com Tel:

Nadere informatie

Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2007. Geijkt. Nieuws. Thema:

Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2007. Geijkt. Nieuws. Thema: Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2007 28 Geijkt Nieuws Thema: Meten en monitoren e-sense bij TNO e+ WATER L in korea Training & Consultancy in Kroatië Bezoek WMO Genève Nederlands Watermuseum

Nadere informatie

Geijkt Nieuws. Nieuwsbrief. Thema: sediment. All it takes for environmental research. Eijkelkamp Agrisearch Equipment Oktober 2002

Geijkt Nieuws. Nieuwsbrief. Thema: sediment. All it takes for environmental research. Eijkelkamp Agrisearch Equipment Oktober 2002 Eijkelkamp Agrisearch Equipment Oktober 2002 Geijkt Nieuws Nieuwsbrief Thema: sediment In dit nummer o.a.: De Beekersampler Risicogrenzen bij baggerwerkzaamheden Eijkelkamp Training & Consultancy Themadagen

Nadere informatie

Geijkt. Nieuws. Capacity Building. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, maart 2006. All it takes for environmental research.

Geijkt. Nieuws. Capacity Building. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, maart 2006. All it takes for environmental research. 23 Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, maart 2006 Geijkt Nieuws Thema: Capacity Building In dit nummer o.a.: Capacity building Nieuwe penetrologger Goedkopere peilapparaten Kennisuitwisseling

Nadere informatie

HET NEMEN, VERPAKKEN EN CONSERVEREN VAN GRONDMONSTERS

HET NEMEN, VERPAKKEN EN CONSERVEREN VAN GRONDMONSTERS 5 10 Protocol 2010 15 HET NEMEN, VERPAKKEN EN CONSERVEREN VAN GRONDMONSTERS 20 25 30 35 40 45 Versie 2.0, 27-9-2001 Pagina 1 van 8 Inhoud 50 1 PLAATS VAN DIT PROTOCOL IN HET KWALITEITSZORGSYSTEEM...3 1.1

Nadere informatie

GeijktNieuws. Consultancy en (bodem)laboratoria. All it takes for environmental research. Actualiteiten 32. Thema: Basisbenodigdheden voor een

GeijktNieuws. Consultancy en (bodem)laboratoria. All it takes for environmental research. Actualiteiten 32. Thema: Basisbenodigdheden voor een GeijktNieuws Actualiteiten 32 Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2008 Thema: Consultancy en (bodem)laboratoria Basisbenodigdheden voor een bodemfysisch laboratorium Uitslag prijsvraag ontwerp een grondwaterbemonsteringskar

Nadere informatie

GeijktNieuws. Water (kwaliteit en kwantiteit) All it takes for environmental research. Actualiteiten 33

GeijktNieuws. Water (kwaliteit en kwantiteit) All it takes for environmental research. Actualiteiten 33 GeijktNieuws Actualiteiten 33 Eijkelkamp Agrisearch Equipment, oktober 2008 Thema: Water (kwaliteit en kwantiteit) EU-ontwikkelingsproject Bemonsteren met Dead Sea Works Automatisering van het meetnetwerk

Nadere informatie

Eijkelkamp Agrisearch Equipment Juni 2001. Thema: Bodemerosie. In dit nummer o.a.:

Eijkelkamp Agrisearch Equipment Juni 2001. Thema: Bodemerosie. In dit nummer o.a.: 4 Eijkelkamp Agrisearch Equipment Juni 2001 Thema: Bodemerosie In dit nummer o.a.: Interview met prof. dr. ir. Leo Stroosnijder (Universiteit Wageningen) Samenwerking Sonic & Wizard R&D aan het woord Training

Nadere informatie

All it takes for environmental research

All it takes for environmental research C o m p a n y P r o f i l e All it takes for environmental research H i s t o r i e Van dorpssmederij tot Eijkelkamp Agrisearch Equipment BV Eijkelkamp Agrisearch Equipment BV is een internationale organisatie

Nadere informatie

INTERPRETATIEDOCUMENT vastgesteld door het CCvD Bodembeheer

INTERPRETATIEDOCUMENT vastgesteld door het CCvD Bodembeheer - 1 - INTERPRETATIEDOCUMENT vastgesteld door het CCvD Bodembeheer Van toepassing op : BRL SIKB 1000, versie 8 van 17 juni 2009 Versie : 3 datum vaststelling : 16 december 2010 Datum in werking treden :

Nadere informatie

GeijktNieuws. Water (bemonstering en monitoring) All it takes for environmental research. Actualiteiten 30. Thema: BAM: distributeur e+ OVERFLOW

GeijktNieuws. Water (bemonstering en monitoring) All it takes for environmental research. Actualiteiten 30. Thema: BAM: distributeur e+ OVERFLOW GeijktNieuws Actualiteiten 30 Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2007 Thema: Water (bemonstering en monitoring) BAM: distributeur e+ OVERFLOW AP.P1.21.01.N Product Knowledge Database Nederlands

Nadere informatie

Geijkt Nieuws. Themadagen Interview MTI Productnieuws Training en consultancy. In dit nummer o.a.:

Geijkt Nieuws. Themadagen Interview MTI Productnieuws Training en consultancy. In dit nummer o.a.: 2 Uitgave van Eijkelkamp Agrisearch Equipment December 2000 Geijkt Nieuws In dit nummer o.a.: Themadagen Interview MTI Productnieuws Training en consultancy Een terugblik Themadagen Eijkelkamp Agrisearch

Nadere informatie

Resultaten bodemonderzoek. Wederik Heerenveen. Creating with the power of nature. Subtitel. Marloes Luitwieler, Heerenveen, 26 nov.

Resultaten bodemonderzoek. Wederik Heerenveen. Creating with the power of nature. Subtitel. Marloes Luitwieler, Heerenveen, 26 nov. Resultaten bodemonderzoek Subtitel Wederik Heerenveen Marloes Luitwieler, Heerenveen, 26 nov. 2015 Creating with the power of nature Even voorstellen Marloes Luitwieler, adviseur bodem en water bij Bioclear

Nadere informatie

Regenwater leid je niet om de tuin!

Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater is te waardevol om direct het riool in te laten lopen. Vang het op en gebruik het goed. Kijk voor tips op www.denhaag.nl/water Regenwater leid je niet om

Nadere informatie

Watermanagement Catalogus

Watermanagement Catalogus Watermanagement Catalogus Onderzoeksapparatuur voor watermanagement Eijkelkamp Agrisearch Equipment All it takes for environmental research Inhoud Eijkelkamp Agrisearch Equipment BV, een dochter van Eijkelkamp

Nadere informatie

INMETEN VAN BOORPUNTEN EN WATERPASSEN

INMETEN VAN BOORPUNTEN EN WATERPASSEN 5 10 Protocol 2013 15 INMETEN VAN BOORPUNTEN EN WATERPASSEN 20 25 30 35 40 45 Versie 2.0, 27-9-2001 Pagina 1 van 8 50 Inhoud 1 PLAATS VAN DIT PROTOCOL IN HET KWALITEITSZORGSYSTEEM...2 1.1 VKB protocollen

Nadere informatie

ISCO Produkt Overzicht Monsternemers & Debietmeters

ISCO Produkt Overzicht Monsternemers & Debietmeters ISCO Produkt Overzicht Monsternemers & Debietmeters Robuuste, betrouwbare instrumenten voor het monitoren van: * industrieel afvalwater * rivieren en kanalen * rioolstelsels * regenwateroverstort Monsternemers

Nadere informatie

DSI regenwater infiltratie.

DSI regenwater infiltratie. DSI regenwater infiltratie. De adequate oplossing van een actueel probleem. Klimaatverandering. Het klimaat verandert. Met als gevolg een toename van de duur en frequentie van wateroverlast, verkeersonveiligheid

Nadere informatie

Het groene Woestijn Initiatief

Het groene Woestijn Initiatief Het groene Woestijn Initiatief Een samenwerking tussen De Naga Foundation The Hunger Project Burkina Faso en Het Dogon Vrouwen Initiatief, als initiatiefnemer. Projectomschrijving Het terugbrengen van

Nadere informatie

Het landschap als randvoorwaarde voor stuifzand natuur

Het landschap als randvoorwaarde voor stuifzand natuur Het landschap als randvoorwaarde voor stuifzand natuur Onderzoek stuifzandprocessen in relatie tot beheer 20-06-2013, Michel Riksen Inhoud Inleiding stuifzand als geomorfologische eenheid Onderzoek stuifzand

Nadere informatie

Aan de slag met Social Media. Gemma Kregting, Corporate Communications & Marketing

Aan de slag met Social Media. Gemma Kregting, Corporate Communications & Marketing Aan de slag met Social Media Gemma Kregting, Corporate Communications & Marketing Aan de slag met Social Media Stap 1: Breng je doelgroep in beeld Stap 2: Richt je Social Media accounts in Stap 3: Van

Nadere informatie

KLIMAAT SPECIAL. Water. Van pagina 5 t/m 8. Eijkelkamp verzorgt 86 meetpunten. Hoogheemraadschap Rijnland. Product Info

KLIMAAT SPECIAL. Water. Van pagina 5 t/m 8. Eijkelkamp verzorgt 86 meetpunten. Hoogheemraadschap Rijnland. Product Info Water Eijkelkamp verzorgt 86 meetpunten Hoogheemraadschap Rijnland Product Info Chinese delegatie bezoekt Eijkelkamp Klimaat Special Eijkelkamp onderneemt maatschappelijk verantwoord China en Nederland

Nadere informatie

Geijkt Nieuws. Special: Kernproducten. All it takes for environmental research. Eijkelkamp Agrisearch Equipment September 2004

Geijkt Nieuws. Special: Kernproducten. All it takes for environmental research. Eijkelkamp Agrisearch Equipment September 2004 Eijkelkamp Agrisearch Equipment September 2004 Geijkt Nieuws Special: Kernproducten In dit nummer o.a.: Peilbuizen SonicSampDrill Penetrometers e-sense, communicatie met instrumenten in het veld Bodemfysisch

Nadere informatie

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL Algemeen Innovation Concepts B.V. is bijna twee jaar geleden opgezet door Pol Knops en Keesjan Rijnsburger. We zijn al ruim twee jaar bezig met het onderzoeken van diverse toepassingen van CO 2 binding

Nadere informatie

Algemeen Milieukundig Bodemonderzoek

Algemeen Milieukundig Bodemonderzoek Basisuitrusting ten behoeve van Algemeen Milieukundig Bodemonderzoek van Eijkelkamp Agrisearch Equipment All it takes for environmental research Kennis van de kwaliteit van de bodem, het grondwater en

Nadere informatie

Gasvormige componenten, Absorptie-emissiemetingen naar HCl, HF, NH 3. en SO 2. Periodieke metingen

Gasvormige componenten, Absorptie-emissiemetingen naar HCl, HF, NH 3. en SO 2. Periodieke metingen Code van goede meetpraktijk van de VKL (Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen) Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet-

Nadere informatie

VKB-protocol 6004 Plaats Tekst versie 2.1 Type: wijziging (W) of toevoeging (T) Tekst versie 2.2

VKB-protocol 6004 Plaats Tekst versie 2.1 Type: wijziging (W) of toevoeging (T) Tekst versie 2.2 H 1, 2 e alinea Par. 2.1, definities, actieve nazorg Het protocol is van toepassing bij de uitvoering van nazorg bij land- en waterbodemsanering zoals is aangegeven in Wbb, artikel 39c lid 1 onder f. De

Nadere informatie

Programma 2011-2012. Eijkelkamp Training & Consultancy. Training leidt tot kwalificatie

Programma 2011-2012. Eijkelkamp Training & Consultancy. Training leidt tot kwalificatie Programma 2011-2012 Eijkelkamp Training & Consultancy Training leidt tot kwalificatie Eijkelkamp Training & Consultancy biedt trainingen aan binnen de volgende aandachtsgebieden: Milieukundig onderzoek,

Nadere informatie

Basisregistratie Ondergrond (BRO)

Basisregistratie Ondergrond (BRO) Infoblad Basisregistratie Ondergrond (BRO) Datatypen met uitleg Juni 2012 (hiermee komen vorige versies van dit informatieblad te vervallen) Dit infoblad BRO is een uitgave van het Ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Resultaten WAHYD Hoe zit het in elkaar: afkijken bij Noord-Brabant In het onderzoeksproject WAHYD (Waterkwaliteit op basis van Afkomst en HYDrologische systeemanalyse)

Nadere informatie

grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast?

grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast? grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast? grondwater doorgrond Grondwater bestaat uit regenwater en oppervlaktewater dat in de bodem is weg gezakt en kwelwater dat onder druk uit lager

Nadere informatie

Specialist in lekdetectie en geofysisch onderzoek

Specialist in lekdetectie en geofysisch onderzoek Specialist in lekdetectie en geofysisch onderzoek www.texplor.nl BENELUX Texplor Benelux bv is gespecialiseerd in (permanente) lekdetectie op het gebied van milieu, bouw en civiel. Texplor voert geofysische

Nadere informatie

Het Middellandse-Zeegebied in beeld en kaart. www.joop.vdschee.nl/mid.zee Joop van der Schee Onderwijscentrum 2008 Vrije Universiteit Amsterdam 1

Het Middellandse-Zeegebied in beeld en kaart. www.joop.vdschee.nl/mid.zee Joop van der Schee Onderwijscentrum 2008 Vrije Universiteit Amsterdam 1 Het Middellandse-Zeegebied in beeld en kaart www.joop.vdschee.nl/mid.zee Joop van der Schee Onderwijscentrum 2008 Vrije Universiteit Amsterdam 1 Opbouw workshop Het Middellandse-Zeegebied 1. Wat weten

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-13-2-b Tropische regenwouden Lees eerst informatie 1 tot en met 3 en beantwoord dan vraag 41 tot en met

Nadere informatie

Fossielen uit de Noordzee

Fossielen uit de Noordzee Fossielen uit de Noordzee Lesbrief websessie Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor klas 1 en 2 (VMBO/H/V) lesbrief Fossielen uit de Noordzee 1 Introductieles 2 Beschrijving websessie

Nadere informatie

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte.

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. NATUURBEHEER & LANDBOUW www.hydrorock.com Natuurbeheer en watermanagement Droogte, hittegolven, hevige regenval en overstromingen. Ze komen

Nadere informatie

Natuurherstel in Duinvalleien

Natuurherstel in Duinvalleien Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? A.P.Grootjans@rug.nl 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie,

Nadere informatie

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant:

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant: Over ons All In Content begeleidt IT & New Media projecten in het domein van Enterprise 2.0 portals en contentmanagement. Onze focus ligt in het bijzonder op het gebied van duurzaam werken met toepassingen

Nadere informatie

Aangenomen dat alleen de waarde voor natrium niet gemeten is, is de concentratie natrium in mg/l van het bovenstaande water.

Aangenomen dat alleen de waarde voor natrium niet gemeten is, is de concentratie natrium in mg/l van het bovenstaande water. Page 1 of 9 CT011 INLEIDING WATERMANAGEMENT (20082009 Q1) (9805080901) > TEST MANAGER > TEST CANVAS Test Canvas Add, modify, and remove questions. Select a question type from the Add dropdown list and

Nadere informatie

Geijkt. Nieuws. Water management. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2006. All it takes for environmental research.

Geijkt. Nieuws. Water management. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2006. All it takes for environmental research. 24 Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, juni 2006 Geijkt Nieuws Thema: Water management In dit nummer o.a.: e-sense projecten Open Interface e-sense direct Optimaal meetnet Nieuwe Diver Data Kabel

Nadere informatie

Geijkt. Nieuws PRODUCT. All it takes for environmental research

Geijkt. Nieuws PRODUCT. All it takes for environmental research PRODUCT S P E C I A L 29 Eijkelkamp Agrisearch Equipment, september 2007 Geijkt Nieuws In dit nummer o.a. Apparatuur voor bodemonderzoek Penetrologger Bodemfysisch onderzoek in het laboratorium Apparatuur

Nadere informatie

Samenvatting 203 Klimaatverandering leidt volgens de voorspellingen tot een toename van de mondiale temperatuur en tot veranderingen in de mondiale waterkringloop. Deze veranderingen in de waterkringloop

Nadere informatie

Infiltratieonderzoek autobedrijf Van den Brink Rosendaalsestraat 437-441

Infiltratieonderzoek autobedrijf Van den Brink Rosendaalsestraat 437-441 Notitie Contactpersoon Wietske Terpstra Datum 25 oktober 2011 Kenmerk N001-4817394TER-mfv-V01-NL Infiltratieonderzoek autobedrijf Van den Brink Rosendaalsestraat 437-441 1 Inleiding Autobedrijf Van den

Nadere informatie

Geijkt. Nieuws. Klimaat. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2006. All it takes for environmental research.

Geijkt. Nieuws. Klimaat. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2006. All it takes for environmental research. 26 Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, december 2006 Geijkt Nieuws Thema: Klimaat In dit nummer o.a.: CAH en Eijkelkamp naar Ghana e+ sensoren CeraDiver en CTD-Diver Product- en verkoopnieuws

Nadere informatie

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag.

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. KEURING KUNSTGRASVELDEN Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. eindrapport Opdrachtgever / Client RecyBEM B.V. t.a.v. de heer drs. C. van Oostenrijk Postbus 418 2260 AK LEIDSCHENDAM

Nadere informatie

Les 1 Ontstaan aardgas

Les 1 Ontstaan aardgas Les 1 Ontstaan aardgas In 1959 werd onder het land van boer Boon in de buurt van Slochteren gas ontdekt. Het bleek één van de grootste gasvelden van de wereld te zijn! Hoe is dat gas in de boden van Nederland

Nadere informatie

Factsheet: NLGW0013 Zout Maas

Factsheet: NLGW0013 Zout Maas Factsheet: NLGW0013 Zout Maas -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd

Nadere informatie

Vocht. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de meting van vocht binnen de VKL.

Vocht. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de meting van vocht binnen de VKL. Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet- en regelgeving, een concrete bijdrage te leveren aan het waarborgen, ontwikkelen,

Nadere informatie

Geijkt Nieuws. Nieuwsbrief. Thema: meten en monitoren. All it takes for environmental research. Eijkelkamp Agrisearch Equipment Juni 2002

Geijkt Nieuws. Nieuwsbrief. Thema: meten en monitoren. All it takes for environmental research. Eijkelkamp Agrisearch Equipment Juni 2002 Eijkelkamp Agrisearch Equipment Juni 2002 Geijkt Nieuws Nieuwsbrief Thema: meten en monitoren In dit nummer o.a.: Nominatie Export Award After-Sales-Service Demonstratie Sonic Interview Sialtech e-sense

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

VERZADIGDE HYDRAULISCHE GELEIDBAARHEID

VERZADIGDE HYDRAULISCHE GELEIDBAARHEID VERZADIGDE HYDRAULISCHE GELEIDBAARHEID 1 TOEPASSINGSGEBIED De verzadigde doorlatendheid van de bodem wordt bepaald bij geohydrologisch onderzoek dat vaak voorafgaat aan de planning en uitvoering van waterbouwkundige

Nadere informatie

stedenbouwkundige / landschappelijke ontwikkeling met een gesaneerde vuilstort VERKEER PLANKAART WENSBEELD structuurschets d.d.

stedenbouwkundige / landschappelijke ontwikkeling met een gesaneerde vuilstort VERKEER PLANKAART WENSBEELD structuurschets d.d. PLANKAART WENSBEELD diverse opties auto entrees fiets- en wandelnetwerk informele landelijke wegen (karrespoor van asfalt) eenvoudige smalle fietspaden (zoals parallel aan Zuidereinde) - nb omwille van

Nadere informatie

Wageningen UR. Één online uitstraling

Wageningen UR. Één online uitstraling Wageningen UR Één online uitstraling Centrale regie over huisstijl en opzet Alle profielen en contactmomenten in één systeem Verregaande koppeling tussen Measuremail en backoffice website Automatische

Nadere informatie

Merken Wageningen UR en richtlijnen voor gebruik

Merken Wageningen UR en richtlijnen voor gebruik Merken Wageningen UR en richtlijnen voor gebruik Corporate Communicatie, mei 2013 Wageningen UR voert een strikt merkenbeleid. Dat is nodig, want daarmee kan de organisatie bouwen aan een grotere bekendheid

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Onderzoeksrapportage naar het functioneren van de IT-Duiker Waddenweg te Berkel en Rodenrijs

Onderzoeksrapportage naar het functioneren van de IT-Duiker Waddenweg te Berkel en Rodenrijs Notitie Contactpersoon ir. J.M. (Martin) Bloemendal Datum 7 april 2010 Kenmerk N001-4706565BLL-mya-V02-NL Onderzoeksrapportage naar het functioneren van de IT-Duiker Waddenweg te Berkel en Rodenrijs Tauw

Nadere informatie

Duurzaam werken op zee

Duurzaam werken op zee Sarah Smith Tropen & Tropisch Belangrijke mariene ecosystemen Mangroven Zeegras Koraal Kwetsbaarheid Tropen: de gebieden rondom de evenaar tussen de keerkringen. www. commons.wikimedia.org Tropisch klimaat:

Nadere informatie

Tabel 1: Watertemperaturen van geselecteerde rivieren Lokatie Seizoen Temperatuur ( C)

Tabel 1: Watertemperaturen van geselecteerde rivieren Lokatie Seizoen Temperatuur ( C) WATERKWALITEITS Bij het onderzoeken van de waterkwaliteit kunnen vele metingen worden gemaakt. In dit experiment ga je de watertemperatuur, geleidbaarheid en ph meten. Watertemperaturen in beken kunnen

Nadere informatie

Wat is niet-kerende bodembewerking? Resultaten Interreg-project Prosensols

Wat is niet-kerende bodembewerking? Resultaten Interreg-project Prosensols Jan Vermang Afdeling Land en Bodembescherming, Ondergrond, Natuurlijke Rijkdommen Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Studiedag Erosie: niet-kerende bodembewerking, 27 augustus 2013 Ruraal Netwerk

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

Aantal pagina's 5. Doorkiesnummer +31(0)88335 7160

Aantal pagina's 5. Doorkiesnummer +31(0)88335 7160 Memo Aan Port of Rotterdam, T.a.v. de heer P. Zivojnovic, Postbus 6622, 3002 AP ROTTERDAM Datum Van Johan Valstar, Annemieke Marsman Aantal pagina's 5 Doorkiesnummer +31(0)88335 7160 E-mail johan.valstar

Nadere informatie

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Bodem en grond 9 1.1 Grond, bodem en grondsoorten 9 1.2 Eigenschappen van grond 20 1.3 Problemen met de grond 23 1.4 Verbeteren van landbouwgronden 30 1.5 Transport van

Nadere informatie

Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015

Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015 Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015 Datum laag water Lauwersoog Naam Locatie/hulpmiddel Locatie(detail) Begeleiders 19-4-2015 18:06 Heffezand Wad/Schip Op het wad tussen Simonszand en de kust 2-5-2015

Nadere informatie

Geijkt. Nieuws. Bodem. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, Juni 2005. All it takes for environmental research. Thema:

Geijkt. Nieuws. Bodem. Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, Juni 2005. All it takes for environmental research. Thema: 20 Nieuwsbrief Eijkelkamp Agrisearch Equipment, Juni 2005 Geijkt Nieuws Thema: Bodem In dit nummer o.a.: Verbeterde Veenboor Nieuwe Penetrologger! Bodemmonsternameapparatuur Maak kennis met Eijkelkamp

Nadere informatie

SETL dag verslag 11/01/2015. Meer info: www.projectbaselinebelgium.be www.projectbaseline.org http://pbdashboard.apphb.com www.facebook.

SETL dag verslag 11/01/2015. Meer info: www.projectbaselinebelgium.be www.projectbaseline.org http://pbdashboard.apphb.com www.facebook. Meer info: www.projectbaselinebelgium.be www.projectbaseline.org http://pbdashboard.apphb.com www.facebook.com/muisbroek De SETL dag viel samen met de Nieuwjaarsduik van GUE-BE. We hadden een massaal aantal

Nadere informatie

Samenwerking tussen toezichthouders in de bodemketen

Samenwerking tussen toezichthouders in de bodemketen Samenwerking tussen toezichthouders in de bodemketen Vanuit brede analyse en prioritering naar concrete inspecties in de bodemketen Francisco Leus Maarten Busstra Platform Toezicht Bodembeheer 11 november

Nadere informatie

Droge emmers, natte voeten

Droge emmers, natte voeten Droge emmers, natte voeten Environmental & Technical sustainability 1 november 2013 Dick Bouman/Aqua for All Het weer Het klimaat Het weer wordt gekenmerkt door extremen; geen jaar zonder weer-record Dagpieken,

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Vroeger, toen hier ijs lag...

Vroeger, toen hier ijs lag... Vroeger, toen hier ijs lag... Opdrachtenboekje bij het geologisch leerpad Datum Naam Boekje Geo-pad 1 Inleiding Vroeger, toen hier ijs lag De titel van dit opdrachtenboekje is niet voor niets gekozen.

Nadere informatie

Zware metalen en Hg. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de monsterneming van de totale emissie van

Zware metalen en Hg. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de monsterneming van de totale emissie van Code van goede meetpraktijk van de VKL Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet- en regelgeving, een concrete bijdrage

Nadere informatie

Veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek

Veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek Veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek protocol 2003 1 20 2 30 3 Dit protocol, ontwerpversie 1.64 is op 17 april 2014 vastgesteld door het Centraal College van Deskundigen (CCvD) en door het

Nadere informatie

Gassnelheid en volume metingen. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de meting voor gassnelheid en volume

Gassnelheid en volume metingen. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de meting voor gassnelheid en volume Code van goede meetpraktijk van de VKL (Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen) Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet-

Nadere informatie

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn Leerlijn Waar halen ze de ENERGIE vandaan? Inleiding De lesmethode van Solarkids heeft een doorgaande leerlijn voor het basisonderwijs. De leerlijn is gebaseerd op de kerndoelen die zijn opgelegd door

Nadere informatie

BODEMINSPECTIE OP ASBEST aan de Harskamperweg 84 te Harskamp

BODEMINSPECTIE OP ASBEST aan de Harskamperweg 84 te Harskamp BODEMINSPECTIE OP ASBEST aan de Harskamperweg 84 te Harskamp Opdrachtgever : Bart Boon Barneveld BV Adres : Barnseweg 124 Postcode, plaats : 3771 RP Barneveld Contactpersoon : Dhr. H. van Grootheest Telefoonnummer

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Landdegradatie in het Mediterrane gebied: oorzaken, processen en gevolgen

Landdegradatie in het Mediterrane gebied: oorzaken, processen en gevolgen Landdegradatie in het Mediterrane gebied: oorzaken, processen en gevolgen Geert Sterk Departement Fysische Geografie The Netherlands & Utrecht city Inhoud Landdegradatie definitie en processen Karakteristieken

Nadere informatie

ONTWERPBESCHIKKING. Globiscode DR 173000111. Stichting Bodemsanering NS

ONTWERPBESCHIKKING. Globiscode DR 173000111. Stichting Bodemsanering NS ONTWERPBESCHIKKING Globiscode DR 173000111 Aanvrager Onderwerp Datum Kenmerk Bijlage Stichting Bodemsanering NS Bodemsanering; locatie NS-emplacement Vries, Zanderij, gemeente Tynaarlo, ontwerpbeschikking

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Crossmediastrategie op festivals. Probleemomgeving

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Crossmediastrategie op festivals. Probleemomgeving Onderzoeksopdracht Crossmedialab Crossmediastrategie op festivals Probleemomgeving Het Lectoraat Crossmedia Business (beter bekend als het Crossmedialab) heeft in de afgelopen jaren veel projecten gedaan

Nadere informatie

Spanning in het water natuurkunde onderzoek:

Spanning in het water natuurkunde onderzoek: Spanning in het water natuurkunde onderzoek: Naam:... 1 Experiment: Spanning in het water inleiding Inleiding: Een groot deel van Nederland ligt onder zeeniveau. Toch stromen de lage gedeelten niet onder

Nadere informatie

The Freshmaker. 1. Inleiding. 2. Beschrijving van de maatregel. 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen. 4.

The Freshmaker. 1. Inleiding. 2. Beschrijving van de maatregel. 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen. 4. The Freshmaker 1. Inleiding 2. Beschrijving van de maatregel 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen 4. Resultaten 1 1 Inleiding The Freshmaker Zoetwateroverschotten inzetbaar bij droogte

Nadere informatie

Deltaplan Agro-Ecologie

Deltaplan Agro-Ecologie Deltaplan Agro-Ecologie Dr. Ir. Henk Tennekes Drs. Claudia Külling Dr. Henk Tennekes, ETS Drs. Claudia Külling, Servaplant Dr. Ir. H. A. Tennekes, E Waarom een Deltaplan Agro-Ecologie? Grondlegger van

Nadere informatie

Inhoud van deze presentatie

Inhoud van deze presentatie 1 Inhoud van deze presentatie 1. Onderzoekskader en methoden 2. Invloed van de sedimentologie op strandprocessen 3. Sediment analyses van het inter-getijden gebied 4. Geologische opbouw van het strand

Nadere informatie

PROTOCOL MILIEUKUNDIGE BEGELEIDING BODEMSANERING MET INZET VAN HANDHELD RÖNTGEN FLUORESCENTIE SPECTROMETRIE

PROTOCOL MILIEUKUNDIGE BEGELEIDING BODEMSANERING MET INZET VAN HANDHELD RÖNTGEN FLUORESCENTIE SPECTROMETRIE PROTOCOL MILIEUKUNDIGE BEGELEIDING BODEMSANERING MET INZET VAN HANDHELD RÖNTGEN FLUORESCENTIE SPECTROMETRIE Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Doel... 2 3. Afbakening... 3 4. Apparatuur en hulpmiddelen...

Nadere informatie

Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied

Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied Luc Lebbe Onderzoeksgroep Grondwatermodellering Vakgebied Geologie en Bodemkunde

Nadere informatie

Opmaak-Satelliet-pam 20-06-2005 16:47 Pagina 70

Opmaak-Satelliet-pam 20-06-2005 16:47 Pagina 70 Opmaak-Satelliet-pam 20-06-2005 16:47 Pagina 70 Saharastof veroorzaakt de bruine tinten in de bewolking boven onder andere Engeland en Schotland. De tint van de Noordzee ten noorden en noordwesten van

Nadere informatie

Wijzigingsvoorstel (RfC) op Aquo-lex Wijzigen diverse definities

Wijzigingsvoorstel (RfC) op Aquo-lex Wijzigen diverse definities Wijzigingsvoorstel (RfC) op Aquo-lex Wijzigen diverse definities Auteur: IDsW> Kenmerk: W 0908-0026> Documentbeheer Wijzigingshistorie Datum Versie Auteur Wijziging 18 aug 2009 0.9 Hinne Reitsma Initieel

Nadere informatie

De locatie Het ontwerp van het winkelcentrum en directe omgeving is opgenomen in figuur 1.

De locatie Het ontwerp van het winkelcentrum en directe omgeving is opgenomen in figuur 1. Notitie Datum: 17 juni 2015 Betreft: Afkoppelen nieuwbouw Handelstraat, Apeldoorn Kenmerk: BP30, NOT20150617 Bestemd voor: Bun Projectontwikkeling BV Ter attentie van: de heer J. Spriensma Opgesteld door:

Nadere informatie

A-PDF Merger DEMO : Purchase from www.a-pdf.com to remove the watermark

A-PDF Merger DEMO : Purchase from www.a-pdf.com to remove the watermark A-PDF Merger DEMO : Purchase from www.a-pdf.com to remove the watermark Kwaliteitszorg Econsultancy is lid van de Vereniging Kwaliteitsborging Bodembeheer (VKB). De VKB is een vereniging van bodemadvies-

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

3 havo 4 water, 2 t/m 4

3 havo 4 water, 2 t/m 4 3 havo 4 water, 2 t/m 4 Mozambique: soms te veel India: vaak te weinig De blauwe planeet: alles stroomt Welke kringloop heeft de meeste betekenis voor de mens en waarom? De lange kringloop (B) omdat deze

Nadere informatie

verwerking : wat is een bos?

verwerking : wat is een bos? verwerking : wat is een bos? Leven vestigt zich op plaatsen waar het goed is om te leven. Er zijn verschillende factoren die de leefomgeving vorm geven : levende factoren, niet-levende factoren en menselijke

Nadere informatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie SpaceBillboard Onze missie is om mensen te inspireren en ruimtevaartonderzoek te steunen, door het eerste reclamepaneel ooit in de ruimte te lanceren. Korte beschrijving van het project SpaceBillboard

Nadere informatie

Maasvlakte 2 (Port of Rotterdam) - Hoe werkt Malta op zee? Een case study. Andrea Otte Senior Beleidsmedewerker Maritiem Erfgoed

Maasvlakte 2 (Port of Rotterdam) - Hoe werkt Malta op zee? Een case study. Andrea Otte Senior Beleidsmedewerker Maritiem Erfgoed Maasvlakte 2 (Port of Rotterdam) - Hoe werkt Malta op zee? Een case study Andrea Otte Senior Beleidsmedewerker Maritiem Erfgoed 2 3 Maasvlakte 2 Project 2000 hectare nieuw land in zee 240 miljoen m3 zand

Nadere informatie

Natuurkunde in het veld

Natuurkunde in het veld Natuurkunde in het veld Voorwoord: Het natuurkundige deel van het vakoverstijgend project Dinkel heeft als titel Natuurkunde in het veld. Hierin gaan jullie een aantal natuurkundige zaken in en aan de

Nadere informatie

1. Nieuwe methode voor de bepaling van representatieve hoge en lage grondwaterstanden uit grondwaterstandsmetingen

1. Nieuwe methode voor de bepaling van representatieve hoge en lage grondwaterstanden uit grondwaterstandsmetingen Stages Index 1. Nieuwe methode voor de bepaling van representatieve hoge en lage grondwaterstanden uit grondwaterstandsmetingen 2. Het belang van zout grondwater in grondwatermodellen van de Nederlandse

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie