Tweede Kamer der Staten-Generaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar De situatie in Joegoslavië Nr Samenstelling: Leden: Van Dis (SGP), Stoffelen (PvdA), Aarts (CDA), voorzitter, Beinema (CDA), Stemerdink (PvdA), Van Mierlo (D66), Frinking (CDA), Van der Linden (CDA), Van Houwelingen (CDA), Blaauw (VVD), Leerling (RPF), Van Nieuwenhoven (PvdA), Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), De Kok (CDA), Vos (PvdA), Janmaat (Centrumdemocraten), Eisma (D66), Van Traa (PvdA), ondervoorzitter, De Hoop Scheffer (CDA), Melkert (PvdA), Lonink (PvdA), Koffeman (CDA), E. van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA) en Sipkes (Groen Links). Plv. leden: E. G. Terpstra (VVD), J. H. van den Berg (PvdA), Van lersel (CDA), Mateman (CDA), Jurgens (PvdA), Tommel (D66), Huibers (CDA), Deetman (CDA), Ramlal (CDA), Bolkestein (VVD), Brouwer (Groen Links), Verspaget (PvdA), Wiebenga (VVD), Dees (VVD), Doelman-Pel (CDA), Wöltgens (PvdA), Ockels (PvdA), Kohnstamm (D66), Apostolou (PvdA), Leers (CDA), Paulis (CDA), Van Gijzel (PvdA), Van Vlijmen (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Quint-Maagdenberg (PvdA) en Beckers de Bruijn (Groen Links). 2 Samenstelling: Leden: Stemerdink (PvdA), Frinking (CDA) ondervoorzitter, Buurmeijer (PvdA), Mateman (CDA), Van Houwelingen (CDA), Blaauw (VVD), voorzitter, Van Vlijmen (CDA), Leerling (RPF), Korthals (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), De Kok (CDA), Vos (PvdA), Janmaat (Centrumdemo craten), Eisma (D66), Van Traa (PvdA), J. H. van den Berg (PvdA), Ter Veer (D66), Achttienribbe-Buijs (PvdA), Koffeman VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld 24 februari 1993 De vaste Commissies voor Buitenlandse Zaken 1 en voor Defensie 2 hebben op 28 januari 1993 mondeling overleg gevoerd met de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister van Defensie over de toestand in het voormalige Joegoslavië (o.m. kamerstuk , nr. 31). Van het gevoerde overleg brengen de commissies als volgt verslag uit. De voorzitter, de heer Aarts, memoreerde dat de heer Van den Broek tijdens het kerstreces is afgetreden als Minister van Buitenlandse Zaken om lid te worden van de Europese Commissie en dat hij is opgevolgd door de heer Kooijmans. De voorzitter heette de heer Kooijmans van harte welkom in dit eerste mondelinge overleg met de Tweede Kamer in zijn nieuwe functie. Hij wees de heer Kooijmans erop dat sinds diens staatssecretarisschap van Buitenlandse Zaken ( ) het aantal mondelinge overleggen tussen regering en Kamer aanzienlijk is toegenomen. De minister zal dan ook vaak in de Kamer aanwezig moeten zijn voor mondeling overleg over veelal dramatische ontwikkelingen in de wereld. De voorzitter sprak de verwachting uit dat de werkverhouding van de Kamer met de minister even goed zal zijn als met diens voorganger. De Minister van Buitenlandse Zaken dankte voor de vriendelijke woorden en zei veel te verwachten van het voortdurende contact met de Kamer. (CDA), Zijlstra (PvdA), Valk (PvdA), Hillen (CDA), Leers (CDA) en Sipkes (Groen Links). Plv leden: Huys (PvdA), Aarts (CDA), Quint Maagdenberg (PvdA), De Graaf (CDA), Esselink (CDA), Dees (VVD), De Hoop Scheffer (CDA), Van Dis (SGP), Van Hoof (VVD), Weisglas (VVD), Janmaat-Abee (CDA), Melkert (PvdA), Tommel (066), Schoots (PvdA), E van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Vacature PvdA, Krajen brink (CDA), Lonink (PvdA), Ockels (PvdA), Paulis (CDA), Van der Linden (CDA) en Beckers-de Bruijn (Groen Links) F ISSN Sdu Uitgeveri) Plantijnstraat 's Gravenhage 1993 Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

2 Vragen en opmerkingen uit de commissies De heer De Kok (CDA) verzocht om inzicht inzake de veiligheid van de Nederlandse militairen in Bosnië-Herzegovina en in de hoofdlijnen van een eventueel plan voor evacuatie, zo de toestand daartoe aanleiding geeft. Wat is de effectiviteit van de voedseltransporten? Is het waar dat de onderscheiden strijdende partijen voor de doorgang van die trans porten een deel van het voedsel opeisen? In hoeverre stemt dit overeen met de verruiming van het mandaat, neergelegd in resolutie 770? Eind februari is de verlenging van het mandaat van UNPROFOR I aan de orde, waarbij de thans ontstane situatie, die een jaar inspanningen van de VN-troepen ongedaan dreigt te maken, in ogenschouw dient te worden genomen. Op de conferentie in Londen is gesproken over verder onderzoek naar de mogelijkheid van «safe havens» (veilige havens) en het openstellen van de kampen. Kan hiertoe druk worden uitgeoefend? In welke context heeft de Franse minister Dumas gezegd, dat Frankrijk desnoods alleen overgaat tot bevrijding van de kampen? Is daarover overlegd door de bondgenoten? Onder verwijzing naar eerdere uitspraken zijnerzijds over «safe havens» en het afgrendelen van het luchtruim boven Bosnië Herzegovina sprak de heer De Kok de veronderstelling uit, dat de regering met de Kamer zal overleggen voordat zij eventueel besluit tot het inzetten van Nederlandse F-16's. Hij benadrukte dat de Nederlandse regering in Edinburgh een heel duidelijk standpunt heeft ingenomen. Is het mogelijk om in overleg te treden met landen die vanwege hun eigen problemen het embargo ontduiken om te proberen een oplossing hiervoor te vinden? Het is betreurenswaardig dat ook Nederlandse bedrijven het embargo ontduiken. De heer De Kok zou geen bezwaar hebben tegen strafrechtelijke vervolging van die bedrijven en publikatie van hun naam, zo dat mogelijk is. Opvang van de ontheemden ter plaatse is een goed uitgangspunt, maar levert thans grote problemen op. Zo de UNHCR daarom vraagt, is Nederland bereid het opnemen van nog meer vluchtelingen te overwegen. Het is merkwaardig, dat Nederlandse VN-militairen hun persoonlijk wapen (moeten) afleggen om gemakkelijker langs wegversperringen te kunnen komen. Waarom is er wel sprake van een persoonlijk zelfverdedi gingsrecht, maar niet van een collectief zelfverdedigingsrecht, bij voorbeeld bij een mortieraanval op een kazerne waartegen men met geweren niets kan doen? Houdt dat verband met het ontbreken van luchtsteun voor de VN-militairen of wordt collectieve zelfverdediging geacht een mandaatsoverschrijding te zijn? Tot slot stelde de heer De Kok vast dat weliswaar alle betrokken partijen hun handtekening hebben gezet onder het zogenaamde negen puntenplan, maar dat men de indeling van de kaart toch weer in het veld en niet aan de onderhandelingstafel probeert te regelen, terwijl een politieke oplossing de enig juiste is. De heer Blaauw (VVD) noemde het opvallend dat onbekend is met welk mandaat Lord Owen en Cyrus Vance de onderhandelingen over Bosnië-Herzegovina zijn ingegaan. Als de internationale gemeenschap met hun plan instemt, erkent zij dat de onderscheiden bevolkingsgroepen zoveel mogelijk uit elkaar moeten worden gehaald, terwijl de VN zich juist in het conflict Joegoslavië hebben gemengd om de bestaande grenzen te handhaven en om Bosnië-Herzegovina als multi-etnische staat te handhaven. Het plan is in feite een afstempeling van de etnische schoonmaak in dit gebied In de rapportage over de Joegoslavië-conferentie worden alle schen dingen van de mensenrechten en dergelijke gememoreerd, maar wordt niet vermeld wat daartegen wordt gedaan. Wat is er gedaan om in te Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

3 steken op de opmerkingen van minister Dumas, die sporen met de eerder in de Kamer geuite wens om in VN-verband kampen te ontruimen waarin sprake is van grove schendingen van de mensenrechten? Wat heeft de regering gedaan om steun te verkrijgen voor het afdwingen van de naleving van het vliegverbod door het inzetten van F-16's? Welke (machts)middelen heeft de internationale gemeenschap om te voorkomen dat bij opdeling van Bosnië-Herzegovina overeenkomstig het plan-vance/owen de onderscheiden delen toch zelfbeschikking eisen en het Servische deel aansluiting zoekt bij de kleine federale republiek Joegoslavië? Voorkomen moet worden dat na afstempeling van de etnische schoonmaak Servië ook nog eens grote delen van Bosnië Herzegovina kan annexeren. In tegenstelling tot wat steeds het geval is geweest inzake het voormalige Joegoslavië, zou nu eens moeten worden geanticipeerd op wat mogelijk gaat gebeuren. De heer Blaauw stemde in met het nemen van maatregelen in Kosovo, maar vroeg zich af waarom Kosovo wel en Vojvodina niet wordt genoemd in de brief van de regering, terwijl men daar op dezelfde wijze met een etnische schoonmaak bezig is als in de Servische delen van Kroatië en in andere delen van de federale republiek het geval is (geweest). Hij schetste hoe men te werk gaat. Wat wordt gedaan om te voorkomen dat dit proces wordt voortgezet en dat Hongarije zich geroepen gaat voelen om de Hongaarse burgers van Vojvodina te hulp te komen? Ingaande op de situatie in de UNPA's (United Nations protected areas) wees de heer Blaauw erop dat, naar is gebleken, indertijd terecht in de Kamer is bepleit om na de ontwapening van de Servische troepen de wapens naar elders over te brengen om hernieuwd gebruik ervan te voorkomen. Kan men daar nog iets tegen doen en, zo ja, wat? Vertrek van de VN-troepen zou een totale oorlog in het gebied tot gevolg hebben. Dat zou bovendien een VN-beslissing moeten zijn. Nederland kan niet ineens zijn militairen terugtrekken, zoals in den lande wel wordt gesuggereerd. Is het waar dat 25% van de humanitaire hulpgoederen niet het beoogde doel bereikt, maar in handen van de rebellerende militiegroepen valt? De rapportage over de schending van de mensenrechten en de mishandeling van (moslim)vrouwen is kil. Over anderhalve week wordt er in Zagreb een bijeenkomst gehouden, een soort vrouwentribunaal, over de mishandeling van moslimvrouwen. Eind december is al gerapporteerd dat vrouwenmishandeling overal plaatsvindt. Wat is er sindsdien tegen gedaan? Wat is het effect van de sancties op de bevolking van Servië? Waarom wordt er geen melding gemaakt van de overtredingen? Wat wordt gedaan om de democratische oppositie in Servië de mogelijkheid te geven om in de media aldaar naar voren te brengen hoe die de ontwik keling van de situatie ziet? Is met Roemenië gesproken over de imple mentatie van de sancties en, zo ja, welke hulp kan Nederland Roemenië daarbij bieden? De brief geeft vrij veel informatie, maar bevat weinig beleidsvoor nemens om met hulp van andere landen te proberen de situatie in het voormalige Joegoslavië te stabiliseren en vervolgens te verbeteren. In den lande begrijpt men niet, waarom Nederland geen gebruik maakt van de beschikbare middelen om de situatie ten goede te doen keren. De voorzitter wees erop dat de conferentie in Zagreb mogelijk een echt tribunaal voorbereidt. De conferentie zal worden bijgewoond door een vertegenwoordiging van de vaste Commissie voor het emancipatie beleid. Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

4 De heer Van Traa (PvdA) stelde, een columnist citerend, dat het de vraag is of de VN in weerloze redelijkheid hun gezag verder ten onder zien gaan. De politieke vraag is of de internationale gemeenschap zal doen wat zij heeft afgesproken of nog zal moeten afspreken. Nederland is bereid om met andere landen samen daarvoor risico's te nemen. Het is tijd voor de Verenigde Staten en de EG om de balans op te maken en te bepalen óf dat op een lager niveau zal worden doorgegaan met de pogingen om geweld tegen te gaan en humanitaire hulp te bieden óf dat het commitment wordt vergroot. In de verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken van 13 januari jl. staat dat het plan-vance/owen onvoorwaardelijk binnen zes dagen moet worden geaccepteerd. Dat is niet gebeurd. Het plan is inderdaad in zekere zin een halve capitulatie, maar zal, indien het door alle partijen wordt geaccepteerd, wel de werkelijkheid zijn. Maandag a.s. zullen de EG-ministers van Buitenlandse Zaken moeten beslissen of de EG verder gaat of niet. Het hangt van het mandaat van UNPROFOR af dat na 21 februari a.s. voor Kroatië zal gelden, of het zinvol is Kroatië ook sancties in het vooruitzicht te stellen bij schending van de VN-resoluties. Dat heeft slechts zin als men bereid is een duidelijker politiek plan te trekken en daarvoor (meer) risico's te lopen. Hoeveel bondgenoten zijn daarvoor te vinden? Hoe duidelijk kan dit met zoveel mogelijk effect worden gezegd? Nederland moet niet z'n troepen terug trekken uit het huidige UNPROFOR, maar het moet wel nagaan wat het nieuwe mandaat voor Kroatië kan inhouden en of er militaire mogelijk heden zijn om daaraan uitvoering te geven. Nederland kan laten zien dat het, indien daarvoor voldoende internationale basis bestaat, bereid is verder te gaan, zowel wat de naleving van het vliegverbod als wat de situatie in Kroatië betreft. Doordat Duitsland Engeland en Frankrijk niet vermag te beïnvloeden en niet bekend is wat de nieuwe Amerikaanse regering ervan denkt, is het speelveld in dezen versmald. Zijns inziens zou naar analogie van de situatie in Irak bij een eensgezinde houding van het westen de huidige VN-resolutie al voldoende ruimte bieden voor het afdwingen van de naleving van het vliegverbod. Deelt de regering die mening? Engeland en Frankrijk nemen met het sturen van schepen een (logische) maatregel om tot evacuatie over te kunnen gaan in het geval dat hun troepen in Joegoslavië in ernstig gevaar komen. De heer Van Traa steunde, in arren moede, het in de brief voorgestelde over de militaire aanwezigheid en de verscherping van de militaire druk. In Roemenië en Bulgarije blijkt men niet in staat of van zins olietankers naar Servië tegen te houden. Dat zou consequenties voor die landen moeten hebben. Is dat ook zo? Is het de verwachting dat er in de Veiligheidsraad negen stemmen te verkrijgen zijn voor de erkenning van Macedonië? Wil de regering nagaan of in ieder geval één groot EG-land bereid is Macedonië te erkennen, zodat een aantal EG-landen, waaronder Nederland, gezamenlijk tot erkenning kan overgaan? Kan het aantal VN-soldaten in Macedonië worden vergroot? Is er voorts enig zicht op de mogelijkheid om VN-militairen in Kosovo te legeren? Is die legering mogelijk op basis van een resolutie van de Veiligheidsraad in het kader van vrede en veiligheid? In dat geval zou er volgens de heer Van Traa geen goedkeuring van Servië nodig zijn. Tot slot ging hij in op de positie van de vluchtelingen en op die van vrouwen. Nederïand dient uiteraard (meer dan) zijn aandeel te leveren in de opvang van vluchtelingen, ook in Nederland zelf. De rapporten van de EG-onderzoekscommissies onderstrepen dat er sprake is van systema tische verkrachting. Kunnen die rapporten in het komende overleg in Brussel ter tafel worden gebracht om de grotere landen zo mogelijk te beïnvloeden? Zij leveren immers het bewijs van het schenden van algemene waarden en belangen. Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

5 De heer Eisma (D66) omschreef de ontwikkelingen in het vredes proces als moedeloos makend, omdat de onderhandelingen (in Genéve) en de ontwikkelingen in het veld, met name thans in Krajina, in twee verschillende werelden lijken plaats te vinden. Hij veronderstelde dat Nederland zich bij een eventuele beslissing over het terugtrekken van de Nederlandse VN-militairen zal laten leiden door de risico-inschatting van de andere deelnemers aan de vredesmacht en dat bij die beslissing zwaar zal wegen dat een consequentie van het terugtrekken van (de Nederlandse deelnemers aan) UNPROFOR I is dat geen hulp meer kan worden geboden bij de opvang van vluchtelingen in het betrokken gebied. Hij vroeg precieze informatie (zo nodig in een briefing) over de gedetailleerde instructies inzake de veiligheid die de commandant van UNPROFOR heeft opgesteld. In Edinburgh heeft de regering gesteld dat Nederland F-16's zal leveren voor het afdwingen van de naleving van het vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina. De passage hierover in de brief lijkt evenwel wat dat betreft een ontsnappingsclausule te behelzen. Uit de berichtgeving in de pers zou kunnen worden afgeleid dat er in de Veiligheidsraad geen steun bestaat voor het Nederlandse standpunt. Is die indruk juist? Wat heeft het voor zin om zich tegen beter weten in, internationaal zo te isoleren als Nederland in dit geval (en ook wel in andere gevallen) doet? Overigens, Nederland heeft geen andere mogelijkheden tot deelneming aan een ingreep in het voormalige Joegoslavië dan het inzetten van F-16's. Wanneer wordt een beslissing van de Veiligheidsraad verwacht over de erkenning van de republiek Macedonië? De heer Eisma noemde het betreurenswaardig dat Nederland (en de EG) kennelijk pas tot erkenning wil(len) overgaan als de Veiligheidsraad dat doet. Is Nederland bereid om in dat geval het initiatief te nemen om op korte termijn met een aantal EG-landen tot erkenning te komen? Wanneer krijgt Macedonië toegang tot het IMF en de EBRD? De Europese Commissie heeft toegezegd 50 mln. ecu aan humanitaire en technische steun aan Macedonië te zullen verlenen. De lidstaten zouden een corresponderend bedrag uit eigen middelen leveren. Zijn die toezeggingen inmiddels uitgevoerd? De heer Eisma stelde dat Nederland nog meer kan doen aan humani taire hulpinspanningen. Van de 6600 ex-gedetineerden voor wie opvang plaatsen waren toegezegd, zijn er inmiddels 2375 naar hun bestemming vertrokken. Welke landen die opvangplaatsen hebben toegezegd, zijn in gebreke gebleven? Deze landen moeten ertoe worden bewogen hun toezegging na te komen, opdat er in de opvangkampen ruimte komt voor nieuwe mensen uit detentiekampen en Nederland hiervan weer een aantal kan opnemen. Hij pleitte voor een grotere inspanning in dezen. Wie zijn in de optie van de regering de 5000 vluchtelingen, die Nederland volgens het Comité Bosnië-Herzegovina moet opnemen? Waarom is het stoppen van schepen op de Donau die het embargo ontduiken een verantwoordelijkheid van de Bulgaarse en Roemeense autoriteiten en niet van de VN? Waarom geldt daarvoor niet een VN of WEU-mandaat, zoals voor de Adriatische Zee geldt? Zou de EG niet in het kader van het associatie-akkoord met Roemenië conclusies kunnen trekken uit de houding van Roemenië ten opzichte van het embargo? De heer Eisma vroeg tot slot naar de stand van zaken met betrekking tot de instelling van «safe havens» en de inspanningen van Nederland daarvoor. Mevrouw Sipkes (Groen Links) waardeerde het taalgebruik in de brief, omdat er zo langzamerhand geen superlatieven meer zijn te vinden om de verschrikkingen te beschrijven waarvan sprake is in het voormalige Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

6 Joegoslavië. Zij kwalificeerde de verkrachting van naar schatting vrouwen in het kader van etnische politiek als barbarisme. Inhakend op de opmerking in de brief dat het vredesplan alleen kan slagen als het onvoorwaardelijk wordt uitgevoerd, vroeg zij waarom niet is toegezien op de in het plan-vance opgenomen demilitarisering van het UNPROFOR l-gebied. Er zijn daar militairen in een politie-uniform verder gegaan met hun militaire acties. Waarom zijn de ingenomen wapens niet meteen vernietigd? Welk zicht bestaat er, gezien deze ervaring met het plan-vance, op naleving van het zogenaamde negenpuntenplan, waarvan de kaart duidelijk al stof voor nieuwe conflicten bevat? Vanaf het begin van het conflict is mevrouw Sipkes bevreesd geweest voor het overslaan van de vijandelijkheden naar andere gebieden. Wordt door de VN overwogen om van Bosnië-Herzegovina een soort mandaatsgebied te maken of wil men er een soortgelijk toezicht vestigen als in Kroatië? Wordt er nog gesproken over de gewenste ontruiming van de kampen en, zo ja, hoe zal die ontruiming geschieden? Wanneer is de EG klaar met haar studie over strengere maatregelen en waar denkt men aan? Er worden terecht voorbereidingen getroffen voor een volkenrechtelijk oorlogstribunaal. Echter, tegelijkertijd worden op drie uur vliegen verschrikkelijke dingen toegelaten. Tevens is er sprake van steeds grotere verdeeldheid in de internationale gemeenschap: Rusland dreigt de kant van Servië te gaan kiezen en de Arabische wereld gaat opkomen voor de moslimbroeders. Wat West-Europa doet, is niet duidelijk. De NAVO is bereid op te treden. Wat weerhoudt de Veiligheidsraad tot het geven van een opdracht tot militair ingrijpen? Mevrouw Sipkes meende overigens dat het mogelijk is om in te grijpen op basis van bestaande resoluties. Welke initiatieven kan Nederland in dezen nemen? Is het mogelijk om, indien het niet in EG-verband kan, in samenwerking met andere landen, bij voorbeeld de Arabische landen, te bezien wat er kan worden gedaan? Wordt zorggedragen voor contact met en diplomatieke druk op Rusland in dezen? Zij wees op het verhaal van teruggekeerde Nederlandse dienstplich tigen, als zouden zij van de lokale militie hun persoonlijk wapen niet mogen meenemen van hun werkplek naar hun slaapplek, die 20 kilometer verder lag, zodat zij zich dus zelfs niet tegen sluipschutters konden verdedigen. Tot slot vroeg mevrouw Sipkes of er geen tussenweg is tussen een gevreesd, en niet door haar bepleit, grootschalig ingrijpen en het huidige beperkte ingrijpen. Zij kwalificeerde die tussenvorm als een optreden in gewapende menselijkheid om iets te doen aan de onmenselijke situatie ter plaatse. De heer Van Middelkoop (GPV) constateerde dat de door hem geschilderde dubbele werkelijkheid inzake het voormalige Joegoslavië leidt tot een gevoel van schuldige machteloosheid. Waar Lord Owen bij de Geneefse vredesonderhandelingen namens de EG optreedt, is de Nederlandse regering mede verantwoordelijk voor het vredesplan. Op grond van welke criteria oordeelt de Nederlandse regering zo positief over het plan-vance/owen. Aanvaarding van het plan kan op korte termijn leiden tot een staakt-het-vuren, een niet gering resultaat, maar er zijn serieuze bedenkingen aan te voeren tegen de verdere ambities van het plan. Bosnië-Herzegovina moet volgens het plan een gedecentrali seerde staat worden. Die aanduiding verhult de werkelijkheid. Immers, Bosnië-Herzegovina zal in hoge mate een gefederaliseerde staat zijn waarin de middelpuntvliedende krachten sterker zullen zijn dan de samenbindende krachten. Wordt in dit plan niet in feite het resultaat van de etnische schoonmaak van de laatste maanden aanvaard? Is er in wezen niet sprake van het creëren van thuislanden voor de verschillende Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41 6

7 bevolkingsgroepen? Is dit geen introductie van etnische apartheid in Europa? Betekent het plan niet het afscheid van de politieke inzet om een status quo ante te bereiken? Op grond van welke volkenrechtelijke moraliteit is dit plan voor de regering aanvaardbaar? Welke toekomst waarde heeft het? Kan de opnieuw opgelaaide oorlog in Krajina mede door dit plan gemotiveerd zijn? Is er iets bekend over de achtergrond van het daar opgelaaide oorlogsgeweld? Waarmee wordt dit plan kracht bij gezet? Blijkens de pers wacht Servië bij niet-aanvaarding van dit plan een totale isolatie. Wat zou dat betekenen? Is de WEU betrokken bij eventuele sanctiemaatregelen tegen Servië, als dit het plan niet aanvaardt? De gang van zaken rond de erkenning van Macedonië is een bron van ergernis, aldus de heer Van Middelkoop die zich aansloot bij de vragen hierover. Waarom worden EG-monitors gestationeerd buiten de grenzen van het voormalige Joegoslavië? Wat is hun taak in Hongarije, Bulgarije en Albanië? In de Kamer is altijd brede steun betuigd aan het pleidooi van de Nederlandse regering voor het afdwingen van de naleving van het vlieg verbod. Wat is de militaire betekenis ervan voor de oorlogssituatie in Bosnië-Herzegovina? Kan er niet een situatie ontstaan, waarin sprake is van een schoon luchtruim, waaraan Nederland bijdraagt, terwijl op de grond de oorlogssituatie blijft bestaan? Dat zou een deel zijn van de bestaande schizofrenie. De heer Van Middelkoop, die in augustus al pleitte voor een interna tionaal tribunaal, veronderstelde dat vrij snel duidelijk kan worden hoe het door de commissies van experts verzamelde bewijsmateriaal juridisch kan worden gebruikt. Wanneer zal het tribunaal worden gehouden en waar? Kan Nederland met z'n volkenrechtelijke expertise een bijdrage leveren? Tot slot verzocht de heer Van Middelkoop om een herijking in de huidige situatie van het begrip «aanvaardbaar risico» dat geldt voor het inzetten van Nederlandse militairen. Antwoord van de regering De Minister van Buitenlandse Zaken begon zijn antwoord met de opmerking dat de dagelijkse berichtgeving over het voormalige Joego slavië de machteloosheid van de internationale gemeenschap aantoont. De grote vraag is wat men moet en kan doen. Het co-voorzitterschap van de Joegoslavië-conferentie heeft een vrij ruim mandaat gekregen op basis van de afspraken die in augustus in Londen zijn gemaakt. Deze afspraken zijn de Kamer op schrift overgelegd. Het co-voorzitterschap heeft een grote mate van vrijheid om te proberen te komen tot een regeling die voor de partijen aanvaardbaar is. Het plan-vance/owen is op dit moment het enig haalbare en de partijen hebben de uitgangspunten ervan aanvaardt, wat althans een stapje in de goede richting is. Het politieke doel van de Joegoslavië conferentie is daarin voor het eerst duidelijk verwoord. De internationale gemeenschap zal moeten toezien op de verdere naleving. De minister gaf toe dat het akkoord wankel is en dat niet kan worden gesproken over een onvoorwaardelijke aanvaarding van het plan. Het debat over de op het plan gebaseerde kaart kan nog vele problemen veroorzaken. Vastgesteld moet worden, dat de (etnische) situatie van voor het begin van de oorlogshandelingen niet terug te draaien is én dat het voorzitterschap in zijn plan niet is uitgegaan van een zuiver etnische opdeling. Binnen de onderscheiden negen provincies bestaat wel een dominante etnische minderheid, wat in Bosnië-Herzegovina bijna onvermijdelijk is, maar er is toch sprake van een multi-etnische bevolkingssamenstelling. Dit gegeven Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

8 noopt tot het handhaven van Bosnië-Herzegovina als staat. Dit element in het plan probeert een brug te slaan tussen de niet-herstelbare status quo ante en het niet-erkennen van de resultaten van etnische schoonmaak. Het inkleuren van de kaart moet zodanig gebeuren dat wordt voorkomen dat Bosnië-Herzegovina wordt opgedeeld en dat de Servische gedeelten zich bij Servië aansluiten. Vandaar de discussie over enerzijds territoriale corridors tussen de verschillende provincies en Servië met rechten van doortocht, zoals de Bosnische Serviërs voorstellen, en anderzijds een vrij verkeer van personen binnen de staat Bosnië-Herzegovina. Met het instellen van corridors zou het karakter van Bosnië-Herzegovina als staat meteen al aan ondermijnende aanvallen blootgesteld worden. In Kroatië was slechts sprake van een wapenstilstand, terwijl voor Bosnië-Herzegovina wordt geprobeerd een vredesakkoord, dus een definitieve oplossing, te bewerkstelligen. Het plan-vance voor Kroatië behelsde niet alleen het toezien op de naleving van het staakt-het-vuren, maar ook het toezien op de demilitarisatie en het verzekeren van de terugkeer van vluchtelingen. Het plan is wat het laatste betreft in een vroege fase blijven steken, wat de Kroatische grieven verklaart en tot de huidige problemen heeft geleid. Indien de internationale gemeenschap slechts op afstand toekijkt, kan dit de bereidheid van partijen onder mijnen om op constructieve wijze bij te dragen aan een vredesregeling. De internationale gemeenschap moet duidelijk maken dat zij bereid is om een tot stand gekomen vredesregeling eventueel af te dwingen. Voor een vredesakkoord in Bosnië-Herzegovina geldt dat de internationale gemeenschap zich aldaar gedurende langere tijd op soortgelijke wijze als in Cambodja met «peacekeeping» bezig zal moeten houden. De minister wees erop dat de Nederlandse regering niet kon insteken op het initiatief van de Franse minister Dumas, omdat een optreden met geweld alleen kan met machtiging van de Veiligheidsraad, terwijl bovendien zowel de Franse premier als de Franse minister van defensie heeft betoogd dat de woorden van minister Dumas verkeerd begrepen moeten zijn. Het vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina wordt overtreden door zowel Kroaten als Serviërs. Zelfs als de situatie op de grond er niet noemenswaardig door zou worden beïnvloed, dan nog is het volgens de Nederlandse regering gewenst dat de internationale gemeenschap een teken doet uitgaan dat het ter afdwinging van de naleving van het vlieg verbod en ter verhoging van de druk een bepaalde maatregel te nemen. Daartoe is een afzonderlijke resolutie van de Veiligheidsraad noodza kelijk. Dat is het enige waaruit op dit moment de bereidheid van de inter nationale gemeenschap kan blijken om de druk eventueel met militaire middelen op te voeren. Immers, de internationale gedachtenvorming over «safe havens», «security-zones» en dergelijke is nog veel te verbrokkeld om het mogelijk dat maken dat de internationale gemeen schap een vuist maakt. Die politieke signaalwerking zou het belangrijkste gevolg zijn van zo'n besluit. Bovendien zou daadwerkelijke afdwinging van de naleving van het vliegverbod een preventieve werking hebben op verdere schendingen. Er is overigens ook sprake van troepenverplaat singen door de lucht en die zouden wel invloed kunnen hebben op de strijd op de grond. Omdat men het effect van een afzonderlijke resolutie van de Veiligheidsraad ter afdwinglng van de naleving van het vlieg verbod te verwaarlozen acht (en dus de politieke signaalwerking ontkent) en de druk niet wil opvoeren tijdens het onderhandelingsproces, is men niet bereid tot het indienen en aannemen van die resolutie. Nederland blijft er toch op hameren, omdat het vindt dat de internationale gemeen schap een vuist moet maken en de partijen juist onder druk moet zetten tijdens de onderhandelingen. De geloofwaardigheid van het optreden van de internationale gemeenschap wordt versterkt, als die de bereidheid Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41 8

9 uitspreekt om desnoods geweld te gebruiken. De minister sprak de hoop uit dat dit dreigement al voldoende is, zodat er geen daadwerkelijk geweld nodig zal zijn. In beginsel zijn andere landen, zoals Duitsland, het eens met het Nederlandse standpunt over de resolutie. Echter, er bestaan aarzelingen bij de landen die daarvoor in de Veiligheidsraad zouden moeten zorgen. Maandag a.s. zal in de Algemene Raad van de EG worden gesproken over het opvoeren van de sancties. Mogelijkheden zijn inperking van de ambassadestaf, een volstrekt politiek isolement, een volstrekt verbod op transit en beperkingen op het gebied van post en telecommunicatie, wat evenwel problemen oplevert omdat Belgrado als doorgeefluik naar andere landen fungeert. Het is de bedoeling een scenario op te stellen waarin wordt neergelegd welke stap in welke situatie moet worden gedaan. Men kan zich afvragen welke zin het heeft om de sancties op te voeren als het toezicht op de naleving van de sancties zodanig is, dat voortdurend sprake is van overtredingen. Er zijn 30 onderzoeken verricht naar overtreding van het embargo door Nederlandse bedrijven. In 9 gevallen is proces-verbaal opgemaakt. Wanneer de Veiligheidsraad sancties oplegt, zijn de individuele lidstaten van de VN verplicht toe te zien op de naleving ervan, voor zover dat binnen hun competentie ligt. Roemenië en Bulgarije hadden moeilijk heden bij het controleren van de naleving van de sancties en hebben daarom technische steun van de Europese Gemeenschap gekregen. De Roemeense en Bulgaarse autoriteiten blijven evenwel volledig verant woordelijk voor het toezicht op de naleving en zijn gerechtigd en verplicht tot het nemen van de daarvoor noodzakelijke maatregelen. De betrokken landen kunnen worden aangesproken op hun verantwoorde lijkheid. Roemenië heeft olietankers voor Servië moeten laten doorvaren, omdat werd gedreigd de olie in de Donau te lozen. Het leek de minister ongewenst externe factoren als deze te betrekken bij een associatie akkoord van een land met de EG. Hij merkte op dat, zoals vaak het geval is wanneer er geen verdere informatie in het betrokken land beschikbaar is, het effect van de sancties op de mentaliteit van de bevolking niet hoopgevend is. De bevolking vervreemdt niet van Milosevic en de ultranationalisten. De volstrekte afscherming van de publieke opinie van alle andere bronnen van informatie is een van de problemen die aangepakt dienen te worden. De minister nam aan dat dit probleem aan de orde zal komen op de zitting van de VN-Commissie voor de mensenrechten die volgende week begint. Naar het oordeel van de secretaris-generaal van de VN is in beginsel toestemming van de territoriale staat nodig om VN-militairen toe te laten. Tot dusverre heeft de Servische regering die bereidheid niet getoond voor Kosovo en Vojvodina. De Servische regering is wel akkoord gegaan met het plaatsen van CVSE-monitors in die gebieden. De aanwezigheid van monitors kan een preventieve invloed hebben op verscherping van de situatie. De situatie in Kosovo is zorgwekkender dan die in Vojvodina omdat de etnische groepering, die er een overwegende meerderheidspo sitie heeft, van alle rechten wordt beroofd en het buurland Albanië zich dreigender opstelt met militaire manoeuvres aan de grens dan Hongarije gelukkig doet. In principe zou in Kosovo kunnen worden opgetreden op basis van een hoofdstuk Vll-resolutie. Daartoe dient de Veiligheidsraad vast te stellen dat zich een bedreiging van de internationale vrede en veiligheid voordoet. De VN zouden dan zonder toestemming van de regering in Belgrado troepen moeten plaatsen in Kosovo en dat gaat vrij ver. Het zou bepaald positief te waarderen zijn, indien de regering in Belgrado toestemming gaf tot het plaatsen van VN-militairen op dezelfde wijze als dat in Macedonië is gebeurd. De minister veronderstelde dat de 750 man in laatstgenoemde republiek voldoende is als «first alert»- Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 41

10 missie, omdat er een preventieve werking van uitgaat. Niet uitgesloten moet worden, dat uitbreiding van de troepenmacht nodig wordt. De Minister van Defensie wees er naar aanleiding van nadere vragen op dat het bataljon van 750 man de opdracht heeft de grensover gangen in Noorden Oost-Macedonië te controleren en dat dit aantal volgens de voorbereidingsmissie daartoe voldoende is. Mocht dat in de praktijk niet het geval blijken te zijn, dan kan het aantal worden opgevoerd. De Minister van Buitenlandse Zaken merkte vervolgens op dat het grootste gevaar is dat een conflict vanuit Kosovo overslaat. Er zijn wel spanningen tussen de Albaanse minderheid en de Macedonische meerderheid in Macedonië, maar daar is nog altijd een coalitieregering, waarin ook de Albaniërs vertegenwoordigd zijn. De vrees, dat als er in Kosovo iets gebeurt de Albaanse minderheid in Macedonie erbij betrokken zal raken, is reden voor de «waakhondfunctie» van VN-troepen aldaar. Op dit moment wordt nagegaan of Macedonië instemt met toelating tot de Verenigde Naties onder de naam «de voormalige Joegoslavische republiek van Macedonië». Onder dezelfde naam is het lid geworden van de EBRD en heeft het het lidmaatschap aangevraagd van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. Indien Macedonië daarmee instemt, zal het waarschijnlijk zonder grote bezwaren worden toegelaten tot de Verenigde Naties, waarbij aan toelating onder die naam een sous-entendu ten grondslag ligt dat nader bemiddeld zal worden over de definitieve naam. Ook deze oplossing verdient geen schoonheidsprijs, maar zou wel een einde kunnen maken aan de impasse. Het is geenszins zeker dat de noodzakelijke meerderheid in de Veiligheidsraad kan worden verkregen als Macedonië insisteert op onmiddellijke toelating onder de naam «Macedonië». Aangezien de Veiligheidsraad de mogelijke toelating heeft geagendeerd, mag worden aangenomen dat er binnen enige weken een beslissing zal worden genomen. De minister voelde er weinig voor, nu al uiteen te zetten wat Nederland zal gaan doen indien die beslissing niet op korte termijn valt. De Veiligheidsraad heeft Kroatië opnieuw opgeroepen de jongste militaire actie te staken onder de gelijktijdige eis dat de Serviërs de inmiddels buitgemaakte wapens weer overdragen aan de VN. Het is inderdaad op zich niet bevredigend dat die wapens ter plekke blijven, omdat het, zoals is gebleken, betrekkelijk gemakkelijk is om ze weer terug te pakken. Een ander probleem is waar men die wapens dan moet laten. Aan de nieuwe oorlogshandelingen ligt, zoals gezegd, ten grondslag de niet onbegrijpelijke onvrede van de Kroaten over het niet aan het mandaat beantwoorden van UNPROFOR I. Voordat er wordt gesproken over verlenging van het mandaat van UNPROFOR I zal de secretaris-generaal een rapport uitbrengen. Bezien zal worden welke aanpassingen van het mandaat nodig zijn om UNPROFOR I met instemming van Kroatië voort te zetten. De minister deelde de opvatting dat de deelneming van Nederland aan UNPROFOR I een uitvloeisel is van een afspraak met de VN, zodat derhalve geen sprake kan zijn van unilaterale terugtrekking. Er kan hooguit worden gedacht aan terugtrekking in overleg met andere landen. De minister was om de door hem omschreven reden tegenstander van de suggestie dat Nederland ex-gedetineerden moet overnemen, die nog niet elders onderdak hebben gevonden, hoewel andere landen zich daartoe hebben gecommitteerd. Hij kon thans geen indicatie geven van de landen die hun commitment niet zijn nagekomen en zegde een antwoord hieromtrent op een later moment toe. Nederland heeft zich bereid verklaard om, zo de Hoge Commissaris daartoe een beroep doet, Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr

11 het opnemen van een nieuw contingent vluchtelingen te overwegen. Het niet volledig leeg komen van de opvangkampen lijkt geen belemmering voor het vrijkomen van gedetineerden uit detentiekampen onder de voorwaarde dat zij buiten het voormalige Joegoslavië worden onderge bracht. Waarop het Comité Bosnië-Herzegovina in zijn petitie over het opnemen van 5000 vluchtelingen precies doelt, was de minister niet duidelijk. Tot slot wees hij erop dat er een tweede missie-warburton naar het voormalige Joegoslavië is geweest om de geruchten over seksueel geweld tegen moslimvrouwen in Bosnië-Herzegovina te onderzoeken. De minister zegde toe de Kamer het rapport van die missie en dat van mevrouw Kleiverda, het Nederlandse lid ervan, te zullen toezenden. Mevrouw Kleiverda heeft wel deelgenomen aan de besprekingen in Zagreb en omgeving, maar niet aan het bezoek aan Bosnië-Herzegovina. Zij is van oordeel dat opvang van de slachtoffers beter ter plekke kan geschieden en dat die met bijstand van derde landen kan worden verzekerd. Nederland is uiteraard tot het verlenen van die bijstand bereid. Het missierapport zal waarschijnlijk maandag a.s. in de Algemene Raad ter sprake komen. De Minister van Defensie stelde vast dat UNPROFOR I (in Kroatië) en UNPROFOR II (in Bosnië-Herzegovina) opereren op basis van verschil lende mandaten. Kroatië stemde verleden jaar in met de komst van de VN-vredesmacht om verdere Servische veroveringen te voorkomen en om te komen tot herstel van de Kroatische macht in de door Servië bezette gebieden. De Serviërs zagen de VN-vredesmacht als een buffer tegen toekomstige Kroatische pogingen om Kroatisch gebied te heroveren Uit die tegengestelde doeleinden vloeit als vanzelf bij beide partijen ontevredenheid voort over het VN-optreden. De VN-macht is een neutrale derde, die alleen kan optreden met instemming van alle betrokken partijen. De besprekingen de komende maand met de betrok kenen over verlenging van het UNPROFOR-mandaat zullen dan ook gecompliceerd zijn. Nederland is voorstander van die verlenging en zal zijn bijdrage voortzetten, omdat UNPROFOR I ondanks alles een belang rijke stabiliserende rol vervult en daarmee voorwaarden creëert voor voortgang aan de onderhandelingstafel. Vroegtijdig gedwongen vertrek van UNPROFOR uit Kroatië zal naar te vrezen valt aanleiding zijn tot nieuw bloedvergieten aldaar, wat weer gevolgen zal hebben voor de strijd in andere delen van het voormalige Joegoslavië en voor de onder handelingen in Genève. De omvang van de Nederlandse bijdrage is voornamelijk een technisch-operationele kwestie. De VN hebben kort geleden besloten tot de aanschaf van nieuwe communicatie-apparatuur, wat tot een kwantitatieve aanpassing zal kunnen leiden. Nederland zal uiteraard aan de hand van de dan bestaande situatie pas definitief beslissen of het daadwerkelijk kan overgaan tot de (voorgenomen) voort zetting van de bijdrage aan UNPROFOR I. De minister sprak de hoop uit dat de onderhandelingen in Genève zodanig verlopen dat er een positieve invloed van uitgaat op de ontwikkelingen in Kroatië. Bij het Kroatische offensief in UNPA-zuid zijn VN-militairen tussen twee vuren geraakt en zijn 2 Franse VN-militairen om het leven gekomen en 3 gewond geraakt. In dit gebied bevinden zich 59 Nederlandse VN-militairen, die hebben verzekerd dat zij het naar omstandigheden goed maken en geen direct gevaar lopen. Waar nodig blijven de militairen binnen de kazerne. Zij hebben inmiddels contact kunnen hebben met familieleden. De minister ging vervolgens in op Bosnië-Herzegovina. Door de Neder landse transporteenheid is al voor 9324 ton aan voedsel, medicijnen en brandstof vervoerd. Volgens UNCHR wordt met de voedseltransporten voorzien in 70% van de behoefte. Probleemgebieden zijn Sarajewo en de Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr

12 omliggende plaatsen waarin langdurige gevechten plaatsvmden, waarvan de voedseltransporten uiteraard hinder ondervinden. Zodra het weer enigszins rustig is, wordt er weer gereden. Doordat men het steeds maar weer (via andere routes) probeert, is het redelijk gelukt om met de trans porten de plaats van bestemming te bereiken. Het is juist dat soms een bepaald deel van de lading van humanitaire transporten moet worden afgestaan om roadblocks te kunnen passeren. Het afstaan van een deel van de lading is UNCHR beleid Uiteraard is de operationele commandant ter plekke verantwoordelijk voor de daadwerkelijke uitvoering van een transport. Toen er nog alleen sprake was van de aanwezigheid van de UNCHR in het gebied moest 40% van de lading worden afgegeven. Sinds de aanwezigheid van UNPROFOR is dat percentage gedaald. Overigens doen alle strijdende partijen hun voordeel met dat deel van de lading. Er is dus geen sprake van eenzijdige bevoor deling. Het is wel jammer dat er zo weinig bekend is over die trans porten. De minister sprak uit, dat hij de grootst mogelijk bewondering heeft voor de Nederlandse militairen die onder moeilijke omstandigheden hun humanitaire taak professioneel en tegelijkertijd menselijk uitvoeren. De transporten worden voorafgegaan door waarnemers, die veelal hun persoonlijk wapen inleveren om zo het vertrouwen van de onderhan delaar aan de andere kant te verhogen en de kans te vergroten dat de weg wordt vrijgemaakt voor het konvooi. Lukt dat niet, dan probeert men het nog eens of zoekt men een andere route. Men baant zich niet schietend een weg voor het konvooi. Men moet zich een weg banen door onderhandelmg en overreding. Het transportbataljon zal, zoals bekend, worden versterkt met ongeveer 50 militairen, veelal chauffeurs die tegelijkertijd wachtdiensten meedraaien, zodat de beveiliging toereikend kan worden uitgevoerd. Het gaat om het op grond van de ter plekke opgedane ervaring bijstellen van de organieke sterkte van de eenheid en dus niet om een nieuwe extra eenheid. De uitbreiding staat ook los van een mogelijk besluit van de Veiligheidsraad om de naleving van het vliegverbod militair af te dwingen. De minister ging vervolgens in op de beveiligingsmaatregelen. Om de kampementen van de Nederlandse militairen beter te kunnen beschermen zijn, zoals ook in de brief staat, mobiele borstweringen aangeschaft, die naar verwachting vanavond in Split zullen aankomen en de komende dagen ter plekke zullen zijn. Voorts zijn er beveiligings plannen ontwikkeld in het kader van UNPROFOR II, inclusief evacuatie plannen. De uitvoering van die plannen is in handen gelegd van de optre dende eenheden. De Nederlandse commandant van de Nederlandse transporteenheid heeft dan ook een beveiligingsplan gemaakt voor deze eenheid in nauwe samenspraak met het Britse infanteriebataljon, dat zorg draagt voor de bescherming van de Nederlandse eenheid. De minister wees erop dat er verschil is tussen evacuatie vanuit het betrokken gebied naar Split en evacuatie vanuit Split naar het moederland. Plannen voor evacuatie naar Split komen voor de verant woording van UNPROFOR en zijn dus als zodanig een multinationale aangelegenheid. Het vervoer van Split naar het moederland is een nationale aangelegenheid net als het vervoer naar Bosnië-Herzegovina dat was. Het door Engeland en Frankrijk zenden van schepen naar de Adriatische Zee houdt met het laatste verband. Gelet op de samen werking van het Nederlandse transportbataljon met het Britse beveili gende infanteriebataljon zal het geen verbazing wekken dat Nederland hierover nauwe contacten met Engeland onderhoudt, aldus de minister. De politieke beginselbereidheid van de Nederlandse regering om F-16's in te zetten voor het afdwingen van de naleving van het vlieg verbod staat recht overeind. Bij de Koninklijke luchtmacht zijn voorberei dende maatregelen genomen. Het gaat om een squadron van 18 vlieg Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr

13 tuigen, mogelijk bestaande uit onderscheppingsjagers en fotoverkenners. Wordt het verzoek gedaan tot het beschikbaar stellen van vliegtuigen, dan zal de regering een definitief besluit moeten nernen op basis van een viertal factoren: de geloofwaardigheid van de VN, de noodzaak interna tionaal druk te blijven uitoefenen op de onderhandelende partijen, de veiligheid van het personeel en de mogelijke gevolgen voor de humanitair hulpverlening. Het spreekt vanzelf dat de Kamer terstond betrokken wordt bij een eventueel besluit tot het inzetten van F-16's. Oe minister betoogde dat het een misverstand is, dat er slechts sprake is van een louter individueel recht op zelfverdediging. Wanneer een eenheid wordt aangevallen en de levens van de leden van die eenheid gevaar lopen, dan dient die eenheid zich collectief te verdedigen. In de huidige Rules of engagement staat dat VN-militairen geweld mogen gebruiken wanneer zij individueel of als groep worden aangevallen, wanneer mensen worden aangevallen die zijn toevertrouwd aan hun zorg en wanneer gewapende personen hen met geweld belemmeren in de uitoefening van hun taak. Of zij de middelen hebben om geweld te gebruiken, is een andere zaak. Wat het persoonlijk wapen betreft, moet een onderscheid worden gemaakt tussen de waarnemers (UNMO's) en de leden van UNPROFOR. Zoals gezegd, kan het voor een waarnemer zinnig zijn om zijn persoonlijk wapen af te geven, wanneer hij moet onderhandelen om een doorgangs overeenstemming te bereiken. Bij het uitvoeren van een operatie hebben de leden van het Nederlandse transportbataljon altijd hun persoonlijk wapen bij zich. Dat is dus ook in het kampement waarin men verblijft. Omdat hij niet in het openbaar wenste te spreken over de inhoud van de beschermings en beveiligingsplannen, wilde de minister niet ingaan op het genoemde specifieke geval waarin militairen hun persoonlijk wapen niet op hun slaapplek bij zich hebben. De minister zei tot slot dat hij wel bereid was hierover informatie te verstrekken in een besloten verga dering met inschakeling van de operationeel verantwoordelijken. De voorzitter van de Commissie voor Buitenlandse Zaken, Aarts De voorzitter van de Commissie voor Defensie, Blaauw De griffier van de Commissie voor Buitenlandse Zaken, Janssen Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1989-1990 21 300 V Vaststelling van de begroting van de uitgaven en van de ontvangsten van hoofdstuk V (Ministerie van Buitenlandse Zaken) voor het jaar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1992-1993 22563 Problematiek van de Koerden Nr. 4 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld 17 september 1992 De vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken'

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten Generaal

Tweede Kamer der Staten Generaal Tweede Kamer der Staten Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22 300 V Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Hoofdstuk V (Ministerie van Buitenlandse Zaken) voor het jaar 1992

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1992-1993 22181 De situatie in Joegoslavië Nr. 60 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld 17 september 1993 De vaste Commissies voor Buitenlandse Zaken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1990-21 800 IX B Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van hoofdstuk IX B (Ministerie van Financiën) voor het jaar Nr. 25 VERSLAG

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1989-1990 21442 Aandelenvervreemding Eurometaal Nr. 2 1 Samenstelling: Leden: Stemerdink (PvdA), Gualthèrie van Weezel (CDA), Frinking (CDA), ondervoor zittter,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 22 181 De situatie in Joegoslavië Nr. 114 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG Vastgesteld 3 augustus 1995 De vaste commissie voor Defensie 1 en de

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst

MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingendienst Postbus 20701 2500 ES 's-gravenhage in: Zie verzendlijst Telefoon 070-3 18 81 88 Telefax 070-3 18 79 51 Uw brief Uw kenmerk Ons nummer DIS/94/095/1919

Nadere informatie

CM01-025 Utrecht, 23 oktober 2001. Betreft: implementatie Richtlijn 2001/55 inzake tijdelijke bescherming van ontheemden

CM01-025 Utrecht, 23 oktober 2001. Betreft: implementatie Richtlijn 2001/55 inzake tijdelijke bescherming van ontheemden Permanente commissie Secretariaat van deskundigen in internationaal vreemdelingen-, telefoon 31 (30) 297 42 14/43 28 telefax 31 (30) 296 00 50 e-mail cie.meijers@forum.nl postbus 201, 3500 AE Utrecht/Nederland

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22 300 XIV Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van hoofdstuk XIV (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij)

Nadere informatie

Wat is internationaal recht?

Wat is internationaal recht? Wat is internationaal recht? Elk land heeft wetten en regels waar iedereen zich aan moet houden. Als je naar een ander land gaat, moet je je aan andere regels en wetten houden. Als je dat niet doet, dan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten Generaal

Tweede Kamer der Staten Generaal Tweede Kamer der Staten Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 18 386 Besluit afbreking zwangerschap Nr. 29 LIJST VAN VRAGEN Vastgesteld 30 mei 1988 De vaste Commissie voor de Volksgezondheid 1 heeft onderstaande

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22152 Voorlichtingscampagnes van het Rijk Nr. 3 VERSLAG Vastgesteld 11 oktober 1991 De Commissie voor de Rijksuitgaven 1 legt over dit rapport

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1986-1987 Rijksbegroting voor het jaar 1987 19 700 Hoofdstuk V Ministerie van Buitenlandse Zaken Nr. 28 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld 20

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

-2- d. wanneer het object gewoonlijk buiten Nederland wordt gebruikt.

-2- d. wanneer het object gewoonlijk buiten Nederland wordt gebruikt. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2002/2144 (057.02) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-20 Europese Raad Nr. 909 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 2 september 2014 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een

Nadere informatie

AFKONDIGINGSBLAD VAN SINT MAARTEN

AFKONDIGINGSBLAD VAN SINT MAARTEN AFKONDIGINGSBLAD VAN SINT MAARTEN Jaargang 2014 No. 47 Landsverordening van de 2 de juli 2014, tot wijziging van de Sanctielandsverordening inzake de wijze van implementatie van vastgestelde sanctieverordeningen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z08639 Datum 27 mei 2015

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1993-1994 23401 Beleidsvoornemens Politie 1994 IMr. 4 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld 2 november 1993 De vaste Commissie voor Politie 1 heeft

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994-1995 23461 Haïti Nr. 5 BRIEF VAN DE MIIMISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-gravenhage,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 24 434 (R 1550) Goedkeuring van het op 17 januari 1995 te Antwerpen tot stand gekomen Verdrag inzake de samenwerking op het gebied van cultuur,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 20407 Verslag van een bezoek van een delegatie van de vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken aan Brazilië, Argentinië, Chili en Venezuela Nr.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Zitting 1979-1980 13 419 Eurocontrol Nr. 16 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld 6 februari 1980 De vaste Commissie voor Verkeer en Waterstaat' heeft op 28 november

Nadere informatie

SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG. Partijen zullen hierna worden aangeduid als de stichting en de arts.

SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG. Partijen zullen hierna worden aangeduid als de stichting en de arts. SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG Kenmerk: 08/30 Vonnis in de zaak van: De Stichting A., gevestigd te Z., eiseres in conventie, verweerster in reconventie, tegen: B., plastisch chirurg, wonende te Y., verweerder

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1989-1990 21 300 V Vaststelling van de begroting van de uitgaven en van de ontvangsten van hoofdstuk V (Ministerie van Buitenlandse Zaken) voor het jaar

Nadere informatie

Zie voor actuele informatie over welke landen dit protocol getekend en geratificeerd hebben http://www.unicef.org/crc/opcac-tableweb.

Zie voor actuele informatie over welke landen dit protocol getekend en geratificeerd hebben http://www.unicef.org/crc/opcac-tableweb. PROTOCOL KINDSOLDATEN Zie voor actuele informatie over welke landen dit protocol getekend en geratificeerd hebben http://www.unicef.org/crc/opcac-tableweb.htm Facultatief Protocol bij het Verdrag inzake

Nadere informatie

Brussel, 16 april 2003 (23.04) SECRETARIAAT

Brussel, 16 april 2003 (23.04) SECRETARIAAT EUROPESE CONVENTIE Brussel, 16 april 2003 (23.04) SECRETARIAAT CONV 689/1/03 REV 1 CERCLE I 16 VERSLAG van: aan: Betreft: de voorzitter van de studiegroep Hof van Justitie de leden van de Conventie Aanvullend

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1988-1989 20 808 Inkomensbeleid 1989 Nr. 3 LIJST VAN VRAGEN Vastgesteld 28 oktober 1988 De vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid 1 heeft

Nadere informatie

1/2. Staten-Generaal. Vergaderjaar 2008 2009 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN. Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der

1/2. Staten-Generaal. Vergaderjaar 2008 2009 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN. Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 1/2 Vergaderjaar 2008 2009 A 31 946 Euro-mediterrane luchtvaartovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en het Koninkrijk Marokko, anderzijds, met Bijlagen,

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 21 501-09 Transportraad Nr. 74 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22 300 X Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van hoofdstuk X (Ministerie van Defensie) voor het jaar 1992 Nr. 77 VERSLAG

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 128.01 ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I);

- een bijgewerkte lijst van landen die onderworpen zijn aan een EU-embargo op de uitvoer van wapens (bijlage I); RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 juli 1999 (02.08) (OR. en) 9691/99 LIMITE PESC 207 COARM 2 BEGELEIDENDE NOTA van : het secretariaat van de Raad aan : de delegaties nr. vorig doc. : 12978/98 PESC 291

Nadere informatie

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN (niet officiële Nederlandse vertaling). (VP = Voorafgaande paragraaf) VP 1

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Zitting 1974-1975 13 412 Protocol van de regeringsconferentie Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen, van 20 en 21 mei te Paramaribo, en de conclusies van het

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD tot wijziging en verlenging

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1990-1991 19637 Vluchtelingenbeleid Nr. 78 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-gravenhage,

Nadere informatie

CR 12/2440 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM.

CR 12/2440 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM. CR 12/2440 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM. Huurovereenkomst tot stand gekomen of niet? Klager is een uit het buitenland terugkerende

Nadere informatie

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld Onderwerp: Inleider: Wie is aansprakelijk voor VN blauwhelmen? Professor Ann Pauwels van de universiteit van Brussel Thema-avond: Dinsdag 21 mei 2013 Ik wil

Nadere informatie

1 van 6 17-11-2008 19:23

1 van 6 17-11-2008 19:23 1 van 6 17-11-2008 19:23 Beantwoording vragen leden Van der Staaij, Voordewind, Van Baalen en Van Gennip over de situatie in Papoea 05-04-2007 Kamerstuk Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken Graag

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingen Dienst

MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingen Dienst MINISTERIE VAN DEFENSIE Militaire Inlichtingen Dienst Postbus 20701 2500 ES Den-Haag Telefoon 070-3 18 81 88 Telefax 070-3 18 79 51 Aan; Zie Verzendlijst Uw brief Uw kenmerk Ons nummer Datum DIS/93/095/3097

Nadere informatie

Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Lagere Publiekrechtelijke Lichamen

Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Lagere Publiekrechtelijke Lichamen Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Lagere Publiekrechtelijke Lichamen Rolnummer: LPL 97.020 VERSLAG VAN BEVINDINGEN VAN DE BEDRIJFSCOMMISSIEKAMER VOOR DE OVERHEID VOOR LAGERE PUBLIEKRECHTELIJKE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 2218 Vragen van het lid

Nadere informatie

Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van:

Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van: Uitspraak 201103208/1/V1. Datum uitspraak: 10 april 2012 RAAD VAN STATE AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1951 No. 4 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1951 No. 4 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken 3 (1950) No. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN JAARGANG 1951 No. 4 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken A. TITEL UNIEZAKEN Memorandum houdende een

Nadere informatie

De Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken De heer Mr. F. Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag. Den Haag, november 2004

De Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken De heer Mr. F. Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag. Den Haag, november 2004 De Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken De heer Mr. F. Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag Den Haag, november 2004 Hierbij dank ik u mede namens de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1986-1987 19465 19905 Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1985 Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1986 Nr. 25 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 21 501-09 Transportraad Nr. 52 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP DEN HAAG Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 22 november 2010

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 22 november 2010 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

OBS Het Ruimteschip HUISHOUDELIJK REGLEMENT OUDERRAAD DEFINITIE. Artikel 1

OBS Het Ruimteschip HUISHOUDELIJK REGLEMENT OUDERRAAD DEFINITIE. Artikel 1 OBS Het Ruimteschip HUISHOUDELIJK REGLEMENT OUDERRAAD DEFINITIE Artikel 1 Ouders: de ouders, voogden en verzorgers van de leerlingen die aan school zijn ingeschreven. Ouderraad: de geledingenraad van ouders

Nadere informatie

ECMM EUMM. Duur: 15 juli 1991 24 augustus 2007 Aantal militairen: 518 Onderscheidingen: geen Dodelijke slachtoffers: geen.

ECMM EUMM. Duur: 15 juli 1991 24 augustus 2007 Aantal militairen: 518 Onderscheidingen: geen Dodelijke slachtoffers: geen. ECMM EUMM Duur: 15 juli 1991 24 augustus 2007 Aantal militairen: 518 Onderscheidingen: geen Dodelijke slachtoffers: geen Achtergronden De federatieve volksrepubliek Joegoslavië bestond sinds haar oprichting

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van:

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK. Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van: Raad vanstate 201103602/1/V3. Datum uitspraak: 11 juli 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van:

Nadere informatie

College voor geschillen medezeggenschap defensie

College voor geschillen medezeggenschap defensie ADVIES Dossiernr: Advies van het College voor geschillen medezeggenschap defensie aan de Bevelhebber der Zeestrijdkrachten naar aanleiding van een verzoek om advies inzake een tussen: de Commandant Maritieme

Nadere informatie

Samenvatting (Summary)

Samenvatting (Summary) Zijn de internationale besturen in Bosnië-Herzegovina (Bosnië) en Kosovo er in geslaagd om in beide gebieden duurzame politieke instituties op te zetten die los van verdere buitenlandse bemoeienis zelf

Nadere informatie

Srebrenica: een veilig gebied

Srebrenica: een veilig gebied Srebrenica: een veilig gebied Deelstudie Berichtgeving in 1993 In Sarajevo wordt geschoten, in Genève wordt gepraat Een onderzoek naar de berichtgeving in vier landelijke dagbladen over het conflict in

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

ADVIES. de heer A en mevrouw B te K, ouders van C, leerling op school D te K, klagers

ADVIES. de heer A en mevrouw B te K, ouders van C, leerling op school D te K, klagers 105679 - Klacht over handelen in strijd met belangen leerling, onzorgvuldige klachtbehandeling, niet nakomen afspraken en onzorgvuldig voeren gesprek; PO SAMENVATTING Ouders klagen erover dat de directeur

Nadere informatie

heeft de volgende beslissing gegeven naar aanleiding van het hoger beroep van verweerder.

heeft de volgende beslissing gegeven naar aanleiding van het hoger beroep van verweerder. HOF VAN DISCIPLINE No. 4516 ------------ HET HOF VAN DISCIPLINE heeft de volgende beslissing gegeven naar aanleiding van het hoger beroep van verweerder. Bij beslissing van 6 februari 2006 heeft de Raad

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 XV Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 22 831 De Hoorn van Afrika Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Datum 12 juni 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over het artikel 'Timmermans goede bedoelingen brengen Syrië dichter bij de hel'

Datum 12 juni 2013 Betreft Beantwoording vragen van het lid Omtzigt over het artikel 'Timmermans goede bedoelingen brengen Syrië dichter bij de hel' Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon Arnt Kennis T 0703487186

Nadere informatie

Srebrenica: een veilig gebied

Srebrenica: een veilig gebied Srebrenica: een veilig gebied Deelstudie NL Chronologie Chronologie van de Nederlandse betrokkenheid bij het Bosnische conflict en de nasleep ervan 1991-1999 D.C.L. Schoonoord (NIOD) Inleiding Er bestaan

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018. 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018. 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directoraat-Generaal Wonen en Bouwen Directie Woningmarkt Turfmarkt

Nadere informatie

DE RIJDENDE RECHTER Zaaknummer: S18-06 Datum uitspraak: 14 juli 2011 Plaats uitspraak: Zaandam

DE RIJDENDE RECHTER Zaaknummer: S18-06 Datum uitspraak: 14 juli 2011 Plaats uitspraak: Zaandam DE RIJDENDE RECHTER Zaaknummer: S18-06 Datum uitspraak: 14 juli 2011 Plaats uitspraak: Zaandam Bindend Advies In het geschil tussen: mevrouw M.A. Heeres te Hoorn verder te noemen: Heeres, tegen: Stichting

Nadere informatie

12897/15 rts/sl 1 DG C 2B

12897/15 rts/sl 1 DG C 2B Raad van de Europese Unie Brussel, 12 oktober 2015 (OR. en) 12897/15 RESULTAAT BESPREKINGEN van: d.d.: 12 oktober 2015 aan: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties MAMA 161 CFSP/PESC 631 RELEX

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2005 2006 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie N VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 7 maart

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1996 25 110 Nederlands Voorzitterschap van de Europese Unie van 1 januari tot 1 juli Nr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1984-1985 18039 Sportbeleid Nr.7 De vroegere stukken zijn gedrukt in de zitting 1982-1983 en in het vergaderjaar 1983-1984 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG

Nadere informatie

UITWERKING OEFENVRAGEN NEDERLAND EN INDONESIE VIER EEUWEN CONTACT EN BEINVLOEDING GESCHIEDENIS

UITWERKING OEFENVRAGEN NEDERLAND EN INDONESIE VIER EEUWEN CONTACT EN BEINVLOEDING GESCHIEDENIS UITWERKING OEFENVRAGEN NEDERLAND EN INDONESIE VIER EEUWEN CONTACT EN BEINVLOEDING VAK: NIVEAU: GESCHIEDENIS MAVO De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 114 Goedkeuring van de op 27 juni 2014 te Brussel tot stand gekomen Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap

Nadere informatie

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Inzake de klacht van [Klaagster BV], gevestigd te [gemeente] aan de [adres], hierna te noemen klaagster,

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 17 oktober

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 23 900 XII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1995

Nadere informatie

2016D22881 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2016D22881 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2016D22881 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG De vaste commissie voor Financiën heeft op 2 juni 2016 een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over zijn brief

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

1. Procedure. 2. Feiten

1. Procedure. 2. Feiten Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 146 d.d. 4 november 2009 (de heer mr. R.J. Paris, voorzitter, de heren E.J.M. Mackay en mr. C.E. du Perron) 1. Procedure De Commissie beslist

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 973 Wijziging van de Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990 (verhoging maximaal bedrag tuchtrechtelijke boete en wijziging samenstellingseisen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1474 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst AAN: De Centrales van Overheidspersoneel, toegelaten tot het Sectoroverleg Rijkspersoneel De Voorzitter van het Sectoroverleg Rijkspersoneel Bijlagen 1 AAC/92.064

Nadere informatie

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs 16 november 2015 Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE DEFENSIE GENEESKUNDIGE ZORG Per 1 januari 2016

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE DEFENSIE GENEESKUNDIGE ZORG Per 1 januari 2016 REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE DEFENSIE GENEESKUNDIGE ZORG Per 1 januari 2016 Begripsomschrijving Artikel 1. In dit reglement wordt verstaan onder: stichting : de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken;

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 21 501 09 Transportraad Nr. 51 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage,

Nadere informatie

SAMENVATTING. 105795 - Klacht over informatieverstrekking, ontoereikend veiligheidsbeleid en niet adequate begeleiding; SO

SAMENVATTING. 105795 - Klacht over informatieverstrekking, ontoereikend veiligheidsbeleid en niet adequate begeleiding; SO SAMENVATTING 105795 - Klacht over informatieverstrekking, ontoereikend veiligheidsbeleid en niet adequate begeleiding; SO Een ouder klaagt erover dat de school haar onvoldoende heeft geïnformeerd over

Nadere informatie

Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van:

Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep van: 200904515/1/V1. Datum uitspraak: 13 januari 2010 RAAD VAN STATE AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht op het hoger beroep

Nadere informatie