In de filmzalen januari 2005

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In de filmzalen januari 2005"

Transcriptie

1 Alexander de Grote

2

3 In de filmzalen januari 2005

4 Film van Oliver Stone Met...

5 LITERALLY THE WORST MOVIE EVER MADE Film Historische juistheid, Details,... Film Dialogen Acteurs...

6 Alexander de Grote, kosmopoliet

7 Situering in tijd en ruimte WAAR? Macedonië In het noorden van Griekenland Ten noorden en westen ervan steile bergketens Vol met moerassen «barbaars» landbouw- en herdersvolk

8 Situering in tijd en ruimte WANNEER (4de v. C) Ruw landbouwers-en herdersvolk Hadden de taal en gebruiken van de Grieken overgenomen (waren hellenen) Namen NIET deel aan Olympische Spelen Bestuurd door rijke families Één rijke familie palmde heel het land in. Philippus II (van deze familie) op 22 jaar koning (359 v.c)

9 Situering in tijd en ruimte GR. Pelop. Oorlog Sparta<-> Athene v.c Pelop. Oorlog Athene+Thebe<->Sparta (371) Athene+Sparta <-> Thebe (362) Één aristocratische familie aan de macht Philippus Koning 359 Ro.

10 Phillippus II van Macedonië

11 Philippus II van Macedonië Goed vertrouwd met de Grieken Hield van paarden, jacht, wijn Ambitieus : wou rijk uitbreiden D.m.v. falanx* Oorlogen financieren d.m.v. Verovering havensteden in Noorden (verbinding met zee) Goudmijnen van Thracië Militair talent (tacticus, vooruitziend, )

12 Philippus verovert Griekenland Eerst Zwarte Zee met Griekse kolonies lid van de Attische zeebond Trok zich telkens terug als teveel Gr weerstand Wachtte het geschikte moment af. In Athene zag een partij hem als de redder van Griekenland Versloeg Atheners en Thebanen Chaeronea 2 aug 338 = eind van de vrije Griekse polis.

13 Philippus en de Korinthische bond Griekse staten (behalve Sparta) verenigen zich in de Korinthische Bond onder persoonlijk gezag van Philippus. Griekse eenmaking (vroeger onmogelijk geacht) 336 v C, Philippus vermoord (47j)

14 Zwaargewapenden in slagorde Bij philips II : 16 x 16 rijen Lans (sarissa) 5m50 op schouder Spiezen aan 4 kanten Gedisciplineerd Enkel op vlak terrein Daarnaast : adelscavalerie der hetairoi (lijfwachten) Falanx

15 Falanx

16 falanx

17 moeder Moed en inzicht van vader Wispelturig karakter van moeder.

18 Moeder... Alexander... Zoon van Olympias en...zeus Afkomst : barbaarse koningsdochter Rituele Dionysusdansen...

19 Alexander volgt vader op 20 jaar Macedonische opvoeding (paardrijden, vechten en drinken) Verwend en bedorven Duldde geen tegenspraak Temperamentvol Man van de daad Les van Aristoteles (rede + Gr. beschaving-)

20 Paard bucephalus

21

22 opleiding Aristoteles ( ) Belangrijk Grieks denker Leermeester Alexander

23 Alexander zet plannen van vader verder Grieken dachten snel weer vrij te zijn Maar Alexander trad snel en stoutmoedig op Zet oude plannen van vader verder : Perzië veroveren.

24 Alexander stond steeds aan het hoofd van zijn ruiterij, in de spits van de strijd.

25 de Hellespont over 334 : infanteristen, ruiters Hellespont over De Aziatische over reeds sinds Philips II in Griekse handen De Perzische vloot bleef passief.

26

27 De vijanden Griekse leger Getrainde legers (falanx en ruiterij) O.l.v. Alexander de Grote Goede leiding en organisatie Perzisch leger (land opp 50x groter (inwoners 20x meer) Samenraapsel Verschillende talen Geen tactische eenheid Minder getraind Organisatie minder (o.a. bevoorrading )

28

29

30 Perzische leiding Begin Perzisch leger o.l.v. de Griek Memnon stelde vast dat de Grieken weinig levensmiddelen hadden meegenomen Stelde voor terug te trekken en het eigen land te verwoesten (verschroeide aarde) Door Perzische satrapen van Klein-Azië afgewezen (inkomstenverlies) Men zou Alexander de Grote opwachten bij Granicus, een kleine rivier

31 Alexander verovert 334 : infanteristen, ruiters Hellespont over GRANICUS : eerste treffen Door verrassende, snelle aanval : weinig verliezen Perzische leger vernietigd / uiteengeslagen Onderwerpt Klein-Azië (groot deel Grieken) Onthaald als bevrijder (democratie hersteld, geen schatting aan Perzische koning) Laat plaatselijke bestuur

32 334 Gordium : winterkwartier in Phrygische hoofdstad. Orakel : knoop in disselboom ontwarren =>heerser van Azië De Knoop doorhakken. Memnon (Griekse aanvoerder Perzen sterft)

33 Gordion

34 Darius III brengt groot leger same 333 ISSUS : tweede treffen, met Darius III persoonlijk Bij havenstad Issus (zuidoosthoek Kl. Azië) Alexander met vleugel tot aanval Darius vlucht Darius laat leger en gezin en familie achter Leger zonder leiding =>paniek Grote oorlogsbuit Darius biedt losgeld en grond aan. Alex weigert.

35 Let op! Andere bronnen Perzische bronnen geven een andere verhaal... Kleitabletten worden nog onderzocht en schetsen ander beeld o.a. over Darius geen lafaard maar dappere generaal Dood van Alexander...

36

37

38

39

40

41

42 Naar Egypte richting Egypte Kusten Middellandse Zee verder onderworpen Zodat de Perzische vloot machteloos wordt. Egypte zonder wapengeweld : los van Perzich juk leert dat Egyptische en Perzische koningen goddelijk karakter hadden Orakel : Alexander is zoon van Amon =>goddelijke eer

43

44

45 Perzië verslagen Naar Babylon Naar Susa= grote rijkdommen talenten (2 miljard BF) Naar Persepolis talenten koninklijk paleis in brand (wraak verwoesting Griekse tempels) Naar Ecbatane (vierde stad) Achtervolging Darius Darius vermoord door satraap Artaxerxes die zich tot koning liet uitroepen

46

47

48 persepolis

49 Alexander tegen Ataxerxes strijd voor het eigenlijke Perzische rijk (Iran) Guerilla-oorlog, harde vijand aangevoerd door Zoroastrische religie. Alexander moet leger omvormen in kleinere en beweeglijker eenheden Nieuw gedeelte van leger uit Perzen om Grieken en perzen te leren samenwerken 3 jaar om Iran te onderwerpen Wilde nu voornamelijk rust brengen en organiseren Hij stichtte stededn met sterke Macedonische bezetting

50 Hij gaat steeds meer als een oosters heerser optreden Eerbewijzen Hij leerde de Perzische taal Steeds meer Perzen in zijn dienst

51 327 : Alexander breidt rijk uit tot het rijke Indië. Edelmetalen, edelstenen Hij dacht de wereldzee te bereiken. Koning Porus en groot leger brengen weerstand. Leger paar honderd olifanten Flanken aangevallen door Alexander Paniek overwinning

52

53

54 Alexanders legert weigert verder naar het oosten te trekken. Tropische regen (2 maanden) Lang weg van huis. (8 jaar) Bevel tot terugtocht Deel in schepen, rest langs oevers 10 maand later aan de monding van de Indus Terugmars door hete woestijn honger, dorst, hitte eisen tol van mens en dier

55

56

57 In 324 in Susa Satrapen waren als heer en meester van hun gebied gaan optreden Alexander herstelt met ijzeren hand de orde Macedoniërs aangesteld als satraap

58 Inname van de Sogdiaanse rots

59 Alexander & Roxane

60 Roxane Alexander huwde de jonge Roxane, dochter van een koopman van Oxyartes

61 Alexander verovert verder 331 : GAUGAMELA : derde treffen met Darius III persoonlijk Alexander soldaten Darius III : soldaten Alexander bezet Babylon, Susa en Persepolis en verovert de koninklijke schatten. Verovert verder tot aan de Indus

62 kaart

63

64 Alexandrië Stichtte overal steden : Alexandrië Wilde Griekse en Oosterse cultuur samensmelten Wilde vrij verkeer voor allen Wilde één nieuwe kosmopolitische beschaving

65 Eén kosmopolitische beschaving Door middel van Stimuleren soldaten om met Perziche vrouwen te huwen Trouwde zelf met inheemse prinses Rhoxane en met dochter van Darius soldaten en 80 officieren huwen Na dood Alexander meeste huwelijken afgebroken Liet overal Grieken achter met belangrijke politieke en militaire bevoegdheid

66 Nieuwe plannen

67

68 Alexander sterft Plannen voor zee-expeditie Koorts - ziek 33 jaar Geen opvolger Zijn veldheren (diadochen =opvolgers) maken zich meester van het rijk. Hardnekkige onderlinge oorlogen, berekende vriendschappen, moorden 3 veldheren riepen zich uit tot koning

69 Kaart : voor en na Alexander

70

71

72 Diadochen Ptolemaeus : Egypte Seleucus : Azië Antigonus : Macedonië Gedurende jaar : gespannen verhouding

73 Diadochen Seleucus : verloor afgelegen delen, die onafhankelijk werden Macedonië : onder Romeinse controle 146 v C : Azië systematisch onder Romeinen Egypte langst : tot Pompejus & Caesar

74 Hellenisme Kosmopolitische beschaving met instrument de Griekse taal moest de bestaande culturen vervangen Samensmelting van alle positieve elementen van elke beschaving Tegelijk politiek, maatschappelijk, economisch en cultureel

75 Hellenisme, politiek Politieke macht goddelijke oorsprong (=oosters) Goddelijke oorsprong van koning =>bron van macht en rijkdom =>alleenheerser =>Liet zich in Egypte uitroepen tot zoon van God (opschudding bij volgelingen) Polis => KOSMOPOLIS

76 Hellenisme, politiek Alleenheerser Met doeltreffend machtsapparaat (Perzisch model) met satrapieën met burgerlijke en militaire verantwoordelijken Betere wegen =>beter contact

77 Hellenisme, economie Grieken : talent voor zaken Geld : massaal aanwezig in Perzië Handel tussen oost en west Alexandrië (Eg) centrum handelsverkeer Nieuwe steden aan kruispunten handelsroutes Staatsmonopolie, uitbatingen eigendom van koning Griekenland niet langer het centrum van de wereld, wel de steden op/aan eind handelsroutes

78 Kaart wereldrijk

79

80 Kaart landen

81 Hellenisme, godsdienst Oosterse godsdiensten maakten diepe indruk op

82 Belang Na hem keerde niets terug bij het oude Eén wereldrijk dankzij militair talent, durf en politiek inzicht Wilde oost en west verenigen Na zijn dood bleven zijn opvolgers de wereld inrichten volgen het principe : Één volk, één staat, één koning.

83 Bestuur Polis (Athene) Iedere polis, eigen bestuur Rechtstreekse democratie Autonomie per polis Kosmopolis (Alexandrië) Één rijk Vergoddelijkte koning Geen medezeggenscha p

84 Polis kosmopolis Taal Grieks- Verschillende dialecten, Overige volkeren : barbaroi Veel talen Het Grieks als officiële taal

85 Polis kosmopolis Volkeren De Atheense burgers : alle belang Niet-burgers zijn minderwaardig Vermenging van volkeren en dus ook van culturen

86 Polis Kosmopois Godsdienst Één godsdienst Olympische goden Griekse mythen en sagen Verschillende godsdiensten en goden ook oosterse Koning vergoddelijkt

87 Polis Kosmopolis Wetenschappen Uit eigen midden Wetenschapsmen sen van overal

88 Polis kosmopolis Kunst Streven naar ideale vormen ten dienste van de goden Realistisch, pathetisch In dienst van de mens

89 Grootte van legers Some probable army sizes Macedonian invasion force of 334 BC - 36,000 Macedonians at Issus - 30,000 Macedonians at Gaugamela - 47,000 Macedonians at the Hydaspes - 41,000 Persians at the Granicus - 25,000 Persians at Issus - 100,000 Persians at Gaugamela - 90,000 Indians at the Hydaspes - 30,000

90 Bronnen... JONA Lenderings boek over Alexander de Grote is niet zomaar het zoveelste in een lange reeks, maar biedt een vernieuwend overzicht vanuit een bijzondere invalshoek. Wij waren immers gewend aan allerlei visies op Alexander vanuit een Grieks, Europees standpunt. Lendering stoelt zijn studie ook op Aziatische commentaren. Dat levert een heel ander beeld op De andere Alexander Van held tot dronkelap en psychopaat

91 Jona Lendering De ondergang van het Perzische rijk biedt ons een compleet nieuw beeld van de Macedonische heerser. Als geen ander weet Lendering door de traditionele Griekse propaganda heen te prikken, puttend uit de verrassende rijkdom van Babylonische en Iraanse bronnen.

92 Jona Lendering Aan de hand van talloze vertalingen uit authentieke verslagen, waaronder recent ontcijferde kleitabletten, neemt Lendering ons mee op reis met Alexander. We trekken door verre landen met indrukwekkende landschappen, langs vreemde volkeren met andere culturen en ontmoeten gevaarlijke tegenstanders. Lenderings Alexander is niet louter een held of meedogenloze veroveraar, maar vooral een jonge leider gevangen tussen verschillende culturen, die één wilde zijn met alle mensen voor wie hij verantwoordelijk was en tegelijkertijd gezag moest uitstralen. Ook Alexanders belang rijkste tegenstander, de Perzische koning Darius III, wordt in een nieuw licht gezet, niet als de traditionele lafaard uit de Griekse bronnen, maar als een capabel generaal, knap

93 alexander/indus.jpg images/sioua.jpg acedonia/alexanderthegreat.html

94 hephaestion an/hephaistion/history.html

95

96

97

Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië. Tijd van Grieken en Romeinen

Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië. Tijd van Grieken en Romeinen Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië. Alexander de Grote opvolger Philippos

Nadere informatie

Specialisatie Geschiedenis van het jodendom en christendom

Specialisatie Geschiedenis van het jodendom en christendom Specialisatie Een religieuze periodisering 586 70 Jahwisme Vroeg- Jodendom Rabbijns Jodendom Voor de gewone jaartelling 1 Na de gewone jaartelling Een historisch kader (586 200 v. Chr.) 586-539 - Perzische

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de

Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de Tijdvakken Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid K.A. * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat * klassieke vormentaal

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID. Inhoudstafel. Emma Vanden Berghe (2013-2014)

GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID. Inhoudstafel. Emma Vanden Berghe (2013-2014) GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID Inhoudstafel 1 Inleiding: p. 23-46 I. INLEIDING 1. Bronnen en chronologie Bronnen Geschreven bronnen Ongeschreven bronnen Brongebruik Chronologie Relatieve en absolute

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië.

Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië. Kenmerkende aspecten: De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat De klassieke vormentaal van de Grieks Romeinse cultuur De ontwikkeling

Nadere informatie

Alexander de Grote en de hellenistische rijken

Alexander de Grote en de hellenistische rijken 11 Alexander de Grote en de hellenistische rijken cultureel socio-economisch politiek De Griekse poleis hebben zich in een onderlinge strijd verzwakt (zie les 10). De Macedoniërs profiteren daarvan en

Nadere informatie

taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) machtstrijd poleis (Athene <> Sparta) zelfde vijand Homerus

taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) machtstrijd poleis (Athene <> Sparta) zelfde vijand Homerus H2 GRIEKENLAND 1. Eenheid en verdeeldheid > Waarom? taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) religie machtstrijd poleis (Athene Sparta) zelfde vijand Homerus Polis: - Acropolis - bestuur, rechtspraak,

Nadere informatie

Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1

Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1 Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Floris Sieffers 07 October 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/65623 Dit

Nadere informatie

Tijdlijn van het oude Israël - 800 v.chr. tot 400 v. Chr.

Tijdlijn van het oude Israël - 800 v.chr. tot 400 v. Chr. Tijdlijn van het oude Israël - 800 v.chr. tot 400 v. Chr. Jesaja is de zoon van Amoz, de broer van Uzzia, koning van Juda. Uzzia werd op 16- jarige leeftijd koning, tijdens het 27 e regeringsjaar van Jerobeam

Nadere informatie

Griekse beschaving hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Griekse beschaving hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/62215 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Werkblad 9 Ω Grieken en Romeinen Ω Les : Grieken: goden en mensen Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Griekenland heel belangrijk. Ze werden stadstaten genoemd.

Nadere informatie

Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon?

Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon? David door koning Achis weggestuurd en God geeft David een tik op de vingers. Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon? 1 Samuel 29:2 2 De stadsvorsten van

Nadere informatie

44 Daniël 8:1 45 Daniël 7:6-8:5

44 Daniël 8:1 45 Daniël 7:6-8:5 Hoofdstuk 6 310-349 voor Christus - schema 10 349-388 voor Christus - schema 11 388-427 voor Christus - schema 12 Alexander de Grote Met het verschijnen van Alexander de Grote op onze chronologische kaart

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

De gordiaanse knoop ontward. Voortvarend opereren in een veranderende samenleving

De gordiaanse knoop ontward. Voortvarend opereren in een veranderende samenleving De gordiaanse knoop ontward Voortvarend opereren in een veranderende samenleving 2 Essentie De naam van dit programma verwijst naar een verhaal uit het klassieke Griekenland. Op een voortvarende manier

Nadere informatie

De 7 wereldwonderen. De piramiden van Gizeh: Tijd

De 7 wereldwonderen. De piramiden van Gizeh: Tijd Opzoekfiche van Fien uit klas Wim 26/11/09 Blz. 1 van 8 De 7 wereldwonderen zijn 7 bijzondere bouwwerken. De zeven wereldwonderen zijn: 1. De piramiden van Gizeh 2. De hangende tuinen van Babylon 3. De

Nadere informatie

Geschiedenis hoofdstuk 3

Geschiedenis hoofdstuk 3 Geschiedenis hoofdstuk 3 Romeinse rijk 500 v Christus 500 na Christus Rome de eeuwige stad : deze stad bestaat al eeuwenlang. De tijdlijn Het Romeinse rijk begint 500v Chr. En eindigt 500 na Christus.

Nadere informatie

Latijn: iets voor jou?

Latijn: iets voor jou? : n j i t a L r o o v s iet jou? De Romeinen en wij Waar komen onze letters vandaan? Hoe komen we aan de namen van de maanden? De antwoorden op vele van deze vragen vind je vaak in het verleden bij de

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN CHANOEKA

HET VERHAAL VAN CHANOEKA HET VERHAAL VAN CHANOEKA Op de 25e dag van de joodse maand Kislew begint Chanoeka, een feest dat acht dagen duurt. Met Chanoeka denken we terug aan een belangrijke gebeurtenis uit de geschiedenis van het

Nadere informatie

Over land en over zee. Veroveraars

Over land en over zee. Veroveraars De Romeinen hadden een heel groot rijk van Azië, Noord- Afrika en ook nog Europa. Ze hadden sterke legers en hele slimme generaals met stevige wegen en snelle boten. Over land en over zee In Nederland

Nadere informatie

Romeinen. Romeinen. Germanen

Romeinen. Romeinen. Germanen Romeinen Romeinen Grieken en Romeinen lijken op elkaar qua levensstijl. Het Romeinse rijk is ontstaan in Rome (753 v. Chr.). De Romeinen kwamen 50 v. Chr. naar Nederland. De Romeinen hebben het Latijns

Nadere informatie

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin Examen Geschiedenis Geef de 7 tijdsvakken: Prehistorie :... 3500 v.c Stroomculturen : 3500 v.c 800 v.c Klassieke Oudheid : 800 v.c 500 n.c Middeleeuwen : 500 n.c 1450 n.c Nieuwe tijd : 1450 n.c 1750 n.c

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht

Nadere informatie

De Bijbel Open het boek Daniël seizoen programma uitgebreid t/m 23 juli 2011

De Bijbel Open het boek Daniël seizoen programma uitgebreid t/m 23 juli 2011 De Bijbel Open het boek Daniël seizoen 2010-2011 programma uitgebreid t/m 23 juli 2011 25 sep Daniël 1 in de school van God 23 okt Daniël 2 God kent de toekomst 27 nov Daniël 3 in het vuur 18 dec Daniël

Nadere informatie

GESCHIEDENIS. 1 Vul de legende bij de kaart aan. 0,5. 2 Leg uit in één woord: expansie = 0,5. 3 Wanneer begon de klassieke oudheid?

GESCHIEDENIS. 1 Vul de legende bij de kaart aan. 0,5. 2 Leg uit in één woord: expansie = 0,5. 3 Wanneer begon de klassieke oudheid? GESCHIEDENIS Overhoring 1 Bestemming Hellas: sociaal en economisch domein & Minoïsche en Myceense cultuur /10 naam: klas: nr.: datum: 1 Vul de legende bij de kaart aan. 1 Leg uit in één woord: expansie

Nadere informatie

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart.

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 108 1 Een lied van David. God geeft mij moed 2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 3 Ik wil mijn harp laten klinken, ik wil de zon wakker maken met mijn lied. 4 Heer,

Nadere informatie

De Openbaring 1:19. De verschijning van de Zoon des Mensen. Wat hierna gebeuren zal. Wat u gezien hebt 1

De Openbaring 1:19. De verschijning van de Zoon des Mensen. Wat hierna gebeuren zal. Wat u gezien hebt 1 De Openbaring 1:19 Wat u gezien hebt 1 Wat is Wat hierna gebeuren zal De verschijning van de Zoon des Mensen De Openbaring 1:19 Wat u gezien hebt Wat is Wat hierna gebeuren zal 1 2-3 7 brieven = 7 beoordelingen

Nadere informatie

GESCHIEDENIS 5e en 6e KLAS november-december 2004 DE OUDE CULTUREN

GESCHIEDENIS 5e en 6e KLAS november-december 2004 DE OUDE CULTUREN GESCHIEDENIS 5e en 6e KLAS november-december 2004 DE OUDE CULTUREN DATUM ONDERWERPEN OPDRACHTEN maandag 22.11 Het Tweestromenland : Beschrijving. De scheppingsmythe : Mardoek dinsdag 23.11 Tijdschaal De

Nadere informatie

DE MUNTKLAPPER. EUROPEES GENOOTSCHAP VOOR MUNT- EN PENNINGKUNDE vzw Koninklijke Vereniging

DE MUNTKLAPPER. EUROPEES GENOOTSCHAP VOOR MUNT- EN PENNINGKUNDE vzw Koninklijke Vereniging DE MUNTKLAPPER EUROPEES GENOOTSCHAP VOOR MUNT- EN PENNINGKUNDE vzw Koninklijke Vereniging Driemaandelijks tijdschrift - 43 - juli-augustus-september 2004 Tetradrachme van Alexander de Grote (336-323 v.

Nadere informatie

Dit werkstuk werd online gezet door. Dit is mijn werkstuk over Griekenland en ik ga het hebben over:

Dit werkstuk werd online gezet door. Dit is mijn werkstuk over Griekenland en ik ga het hebben over: Dit werkstuk werd online gezet door Griekenland. Dit is mijn werkstuk over Griekenland en ik ga het hebben over: De inleiding Het bestuur. Middelen van bestaan. De kranten De eilanden De geschiedenis Het

Nadere informatie

TERRACOTTALEGER HET. & De erfenis van de eeuwige Keizer van China EXPO > PEDAGOGISCH DOSSIER JAAR LUIK GUILLEMINS TGV STATION

TERRACOTTALEGER HET. & De erfenis van de eeuwige Keizer van China EXPO > PEDAGOGISCH DOSSIER JAAR LUIK GUILLEMINS TGV STATION HET TERRACOTTALEGER & De erfenis van de eeuwige Keizer van China EXPO 23.12.16 23.04.17 PEDAGOGISCH DOSSIER 11-14 JAAR LUIK GUILLEMINS TGV STATION + 3 2 4 2 2 4 WWW. T E R R A C O T 4 9 3 8 TA - L I E

Nadere informatie

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u?

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u? Landenspel Korte omschrijving werkvorm: In deze opdracht wordt de klas verdeeld in vijf groepen. Iedere groep krijgt een omschrijving van een land en een instructie van de opdracht. In het lokaal moeten

Nadere informatie

Trok Moab ten oosten of ten westen van Moab en wat mocht Israël beslist niet veroorzaken?

Trok Moab ten oosten of ten westen van Moab en wat mocht Israël beslist niet veroorzaken? Israël verslaat Sihon en Og. Trok Moab ten oosten of ten westen van Moab en wat mocht Israël beslist niet veroorzaken? Nadat de Israëlieten ten zuiden om Edom heen waren getrokken, keerden ze naar het

Nadere informatie

Waarom stuurt de Spaanse koning schepen naar de Nieuwe Wereld?

Waarom stuurt de Spaanse koning schepen naar de Nieuwe Wereld? Werkblad 6 Ω De Nieuwe Wereld Ω Les : Cortés en de Azteken een In de periode van 500 tot 600 zijn Spanje en Portugal de machtigste landen van de wereld. Ze sturen schepen en mensen naar de Nieuwe Wereld

Nadere informatie

Specialisatie Geschiedenis van het jodendom en christendom

Specialisatie Geschiedenis van het jodendom en christendom Specialisatie Een religieuze periodisering 586 70 Jahwisme Vroeg- Jodendom Rabbijns Jodendom Voor de gewone jaartelling 1 Na de gewone jaartelling Een historisch kader (200-63 v. Chr.) 323 - Alexander

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

TIJDLIJN VAN DE MIDDELEEUWEN TIJDLIJN

TIJDLIJN VAN DE MIDDELEEUWEN TIJDLIJN e-book Deze serie bestaat uit... 978-94-6175-209-3 (HB) 978-94-6175-153-9 (HB) 978-94-6175-963-4 (e-book) 978-94-6175-967-2 (e-book) 978-94-6175-210-9 (HB) 978-94-6175-155-3 (HB) 978-94-6175-154-6 (HB)

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Waarom stuurt de Spaanse koning schepen naar de Nieuwe Wereld? weten nog niets van dit deel van de wereld.

Waarom stuurt de Spaanse koning schepen naar de Nieuwe Wereld? weten nog niets van dit deel van de wereld. Werkblad 6 Ω De Nieuwe Wereld Ω Les : Cortés en de Azteken In de periode 500 tot 600 zijn Spanje en Portugal de machtigste landen de wereld. Ze sturen schepen en mensen naar de Nieuwe Wereld die Columbus

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Het einde van de tijden. God openbaart de loop van de tijden

Het einde van de tijden. God openbaart de loop van de tijden Het boek Daniël Droom van een beeld Visioen van vier dieren Daniël 2 Daniël 7 ZBSH Zaterdag Bijbel Studie Haaglanden Voorburg, 15 oktober 2016 Piet van Dijk Indeling van het boek Daniël Hoofdstuk 1 t/m

Nadere informatie

Naam: DE FRANSE TIJD Napoleon-Willem l

Naam: DE FRANSE TIJD Napoleon-Willem l Naam: DE FRANSE TIJD Napoleon-Willem l De Franse tijd in Nederland. In 1795 trokken de Franse legers van Napoleon over onze grenzen. Ineens stonden duizenden Franse soldaten al aan onze rivieren. De Nederlandse

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Examen VWO. Grieks. tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Grieks. tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2016 tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00-12.00 uur Grieks Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een vertaalopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola

Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola Bron: Tacitus, P.C., Het leven van Agricola en de Germanen, vert. Vincent Hunink (Amsterdam 2000) (Voor online versie, zie: http://www.let.ru.nl/v.hunink/documents/tac_agr_germ_nl.pdf

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Startpunt: Volkspark Oosterhofweg 49, Rijssen

Startpunt: Volkspark Oosterhofweg 49, Rijssen Speurtocht Oosterhof Startpunt: Volkspark Oosterhofweg 49, Rijssen Romeinse Rijk Vooraf Tweeduizend jaar geleden woonden er ongeveer 250 miljoen mensen op aarde (nu: meer dan 7 miljard!). Een groot deel

Nadere informatie

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 June 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62219 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

De Onsterfelijke Alexander de Grote. Dit werkboekje is van:

De Onsterfelijke Alexander de Grote. Dit werkboekje is van: De Onsterfelijke Alexander de Grote Dit werkboekje is van: Hallo! Je bezoekt binnenkort het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin

Nadere informatie

DE TEGENWOORDIGE WAARHEID schriftelijke bijbelcursus

DE TEGENWOORDIGE WAARHEID schriftelijke bijbelcursus 1 DE TEGENWOORDIGE WAARHEID schriftelijke bijbelcursus uitgave: Wegbereider Evangelisatie, Mezenhof 41, 9561 CC Ter Apel, Bankrekening 42 94 694, Web: http://www.zda-ref.nl Les 11 ÉÉN EUROPA? (Profetieën

Nadere informatie

Extra: Limes hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Extra: Limes hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/79557 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

De Bijbel Open het boek Daniël seizoen 2010-2011 programma uitgebreid t/m 23 juli 2011

De Bijbel Open het boek Daniël seizoen 2010-2011 programma uitgebreid t/m 23 juli 2011 De Bijbel Open het boek Daniël seizoen 2010-2011 programma uitgebreid t/m 23 juli 2011 25 sep Daniël 1 in de school van God 23 okt Daniël 2 God kent de toekomst 27 nov Daniël 3 in het vuur 18 dec Daniël

Nadere informatie

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6.

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. Inhoud 1.De pest 6. Het kasteel 2. Waarom middeleeuwen? 7.Straffen 3.Belegeringswapens 8.Karel de Grote 4. Kinderen

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Bijbelstudie Jeremia. Eerst een paar weetjes, om op te warmen en alvast een beetje kennis te maken met Jeremia

Bijbelstudie Jeremia. Eerst een paar weetjes, om op te warmen en alvast een beetje kennis te maken met Jeremia Bijbelstudie Jeremia Eerst een paar weetjes, om op te warmen en alvast een beetje kennis te maken met Jeremia Wie was Jeremia? Jeremia is een profeet in Juda in de periode 620-580 voor Christus. Hij maakt

Nadere informatie

Dan Sleigh De lange tocht

Dan Sleigh De lange tocht De lange tocht Dan Sleigh De lange tocht vertaald door riet de jong-goossens A athenaeum polak & van gennep amsterdam 2011 De vertaalster ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds.

Nadere informatie

Hoe beschrijft de Bijbel de kampvechter van de Filistijnen en hoe heette hij?

Hoe beschrijft de Bijbel de kampvechter van de Filistijnen en hoe heette hij? David en Goliath. Hoe beschrijft de Bijbel de kampvechter van de Filistijnen en hoe heette hij? 1 Samuel 17:4-7 4 Toen kwam er een kampvechter tevoorschijn uit het leger van de Filistijnen. Zijn naam was

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen?

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Dood van Saul en zijn zonen. Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Zie 1 Samuel 30 en 31 Saul echter voelde zich alleen en onbeschermd, omdat God hem verlaten

Nadere informatie

Geschiedenis van Suriname : Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie

Geschiedenis van Suriname : Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie Geschiedenis van Suriname 1667-1683: Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie 581-1795: De Republiek In de 17e en 18e eeuw spraken we nog niet van één Nederland maar, van de Republiek der

Nadere informatie

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Bijbel voor Kinderen presenteert JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door:

Nadere informatie

een zee Volksverhuizingen Het Romeinse Rijk is heel rijk. Veel volkeren willen een deel van die rijkdom.

een zee Volksverhuizingen Het Romeinse Rijk is heel rijk. Veel volkeren willen een deel van die rijkdom. Werkblad 7 Ω De Franken Ω Les : De volksverhuizingen Volksverhuizingen Het Romeinse Rijk is heel rijk. Veel volkeren willen een deel van die rijkdom. Het wordt steeds moeilijker om de grenzen van het grote

Nadere informatie

Voorwoord. Ik heb dit onderwerp gekozen, want ik weet er nog niet zo veel van en dan kan ik er ook nog veel van leren, veel leesplezier!

Voorwoord. Ik heb dit onderwerp gekozen, want ik weet er nog niet zo veel van en dan kan ik er ook nog veel van leren, veel leesplezier! Inhoud Voorwoord blz 2 Hoofdstuk: 1 wat is Pompeii blz 3 Hoofdstuk: 2 wat gebeurden er in Pompeii blz 4 Hoofdstuk: 3 wat is er nog over van Pompeii blz 5 Hoofdstuk: 4 Pompeii de film blz 6 Nawoord blz

Nadere informatie

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1 Auteur Floris Sieffers Laatst gewijzigd 28 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/65939 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus.

Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus. Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus. 2013 is het jaar van de Troonsopvolging en de viering van het 200 jarig Koninkrijk, maar hoe is het allemaal begonnen? Wie was

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Gods soevereiniteit. Daniël

Gods soevereiniteit. Daniël Gods soevereiniteit Daniël 2 Terugblik 1: Wanneer speelt het verhaal? 605 v.c. Jeruzalem veroverd door Nebukadnezar II (regeert tot 562v.C). Twee stammen weggevoerd 602 v.c. Daniël en vrienden hebben 3

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen. 2.4 De late oudheid. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen

Tijd van Grieken en Romeinen. 2.4 De late oudheid. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de eerste monotheïstische godsdiensten Pax Romana = Romeinse vrede, in 3 e eeuw n. Chr. onder druk door: 1. Invallen door Germaanse stammen 2. Conflicten

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Situering in tijd en ruimte

Situering in tijd en ruimte Situering in tijd en ruimte Rome groeide tussen 753 v.c. en 476 uit tot een echt wereldrijk. Binnen deze tijdspanne kunnen we drie periodes onderscheiden: Rome als koninkrijk, als republiek en tenslotte

Nadere informatie

Eindexamen Grieks vwo 2004-I

Eindexamen Grieks vwo 2004-I Tekst 1 Proloog Poseidon Ik, Poseidon, kom uit de zilte diepten van de zee, 1 waar dansende koren van Nereïden een prachtig patroon van voetsporen weven. Sinds ik eens met Apollo rond dit land van Troje

Nadere informatie

De profeet Jeremia had voorzegd dat de ballingschap 70 jaar zou duren. De profeet Daniël verwachtte blijkbaar duidelijk dat na het einde van de

De profeet Jeremia had voorzegd dat de ballingschap 70 jaar zou duren. De profeet Daniël verwachtte blijkbaar duidelijk dat na het einde van de Hoofdstuk 7 427-466 voor Christus - schema 13 466-505 voor Christus - schema 14 Schema 13 De 70 jaar weken van de profeet Daniël hoofdstuk 9. Het is dit profetische gedeelte van het boek Daniël uit het

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990)

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Analyseschema Tacitus Jaarboeken Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Inhoudsopgave Religie blz. 3 Priesters blz. 3 Offeren blz. 3 Goden blz. 3 Overige blz. 3 Oorlog blz. 4-5

Nadere informatie

Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 [1]

Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 [1] Gepubliceerd op Willem-Jan van der Zanden (http://www.wjvanderzanden.nl) Home > Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 [1] Door wjvanderzanden [2] op za, 10/20/2012-22:50 Tags:

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie

Menselijke beschaving opeisen: een onzinnige onderneming

Menselijke beschaving opeisen: een onzinnige onderneming Met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek 1 Menselijke beschaving opeisen: een onzinnige onderneming De mythe van de Europese democratie rust voor een stuk op de Grieks-Perzische

Nadere informatie

Achter gesloten ogen: Spencer

Achter gesloten ogen: Spencer Achter gesloten ogen: Spencer Opdrachtenblad Regie: Dulco Tellegen Jaar: 2000 Duur: 25 minuten 1 Filmbeschrijving Spencer (18) woont in een opvangcentrum voor voormalig kindsoldaten in Liberia (West-Afrika).

Nadere informatie

De exodus. Foto s van het materiaal

De exodus. Foto s van het materiaal De exodus Focus van dit verhaal De focus van dit verhaal ligt bij de uittocht van het volk van God (Exodus 11:1 15:21). Het verhaal is één van de heilige verhalen en behoort tot de kernpresentatie. Lesdoelen

Nadere informatie

Waar was Mozes mee bezig, welke berg naderde hij en tot welk inzicht kwam Mozes?

Waar was Mozes mee bezig, welke berg naderde hij en tot welk inzicht kwam Mozes? Waar was Mozes mee bezig, welke berg naderde hij en tot welk inzicht kwam Mozes? Exodus 3:1 1 En Mozes hoedde het kleinvee van zijn schoonvader Jethro, de priester van Midian. Hij dreef het kleinvee tot

Nadere informatie

Kopstukken: Constantijn de Grote I. Prof.dr. L.V. Rutgers

Kopstukken: Constantijn de Grote I. Prof.dr. L.V. Rutgers Kopstukken: Constantijn de Grote I Prof.dr. L.V. Rutgers Thema s Politieke geschiedenis Geschiedschrijving Religie Kunst Voorgeschiedenis: Problemen in de 3e eeuw 1. Erfopvolging: keizers = beroepssoldaten:

Nadere informatie

Filips IV van Spanje: Valladolid, 8 april 1605 Madrid, 17 september 1665

Filips IV van Spanje: Valladolid, 8 april 1605 Madrid, 17 september 1665 Filips IV van Spanje: Valladolid, 8 april 1605 Madrid, 17 september 1665 Hij was koning van Spanje van 1621 tot 1665, landsheer van de Zuidelijke Nederlanden en koning van Portugal (als Filips III) tot

Nadere informatie

het boek Daniël seizoen 2010-2011 in de school van God in het vuur oorlog en vrede

het boek Daniël seizoen 2010-2011 in de school van God in het vuur oorlog en vrede De Bijbel Open het boek Daniël seizoen 2010-2011 25 sep 23 okt 27 nov 18 dec 29 jan 26 feb 26 mrt 23 apr Dan. 1 Dan. 2 Dan. 3 Dan. 4-5 Dan. 6 Dan. 7-8 Dan. 9 Dan. 10-12 in de school van God God kent de

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Het is van belang dat de les wordt gelezen door het kind met hulp van een ouder.

Het is van belang dat de les wordt gelezen door het kind met hulp van een ouder. CW Het Lichaam van Christus Rubriek Kinderbijbelstudie vanaf 6 jaar Exodes 8 9 Les 26 Advies: Het is van belang dat de les wordt gelezen door het kind met hulp van een ouder. Dat maakt de lessen levendiger

Nadere informatie

Welke les moesten de Egyptenaren leren?

Welke les moesten de Egyptenaren leren? De eerste vier plagen. Welke les moesten de Egyptenaren leren? Exodus 7:2-5 2 U moet alles wat Ik u gebieden zal tegen Aäron zeggen, en Aäron, uw broer, moet tot de farao spreken, dat hij de Israëlieten

Nadere informatie

ONTDEK HET VERLEDEN. Heldere structuur. Volop variatie. columbus is overzichtelijk. columbus brengt het beste uit twee werelden samen

ONTDEK HET VERLEDEN. Heldere structuur. Volop variatie. columbus is overzichtelijk. columbus brengt het beste uit twee werelden samen columbus is overzichtelijk columbus brengt het beste uit twee werelden samen Heldere structuur. Volop variatie. Structuur: uniforme opbouw van de hoofdstukken heldere sturing vanuit het werkboek tijdbalk,

Nadere informatie

- Buste van Gaius Julius Caesar, - midden 1 e eeuw v.chr. 100 n.c. - Groen Egyptisch steen. - 41cm hoog. - Staatliche Museen (museum), East Berlin.

- Buste van Gaius Julius Caesar, - midden 1 e eeuw v.chr. 100 n.c. - Groen Egyptisch steen. - 41cm hoog. - Staatliche Museen (museum), East Berlin. - Buste van Gaius Julius Caesar, - midden 1 e eeuw v.chr. 100 n.c. - Groen Egyptisch steen - 41cm hoog - Staatliche Museen (museum), East Berlin. ijdele machthebber met de markante neus. Komt keizerlijk

Nadere informatie

Wat zag David op een avond?

Wat zag David op een avond? David en Bathseba. Wat zag David op een avond? 2 Samuel 11:2 2 Tegen de avond gebeurde het dat David opstond van zijn slaapplaats en op het dak van het huis van de koning wandelde. Vanaf het dak zag hij

Nadere informatie