INDUSTRIALISATIE EN VERANDERING: LOMMEL TUSSEN 1890 EN 1914

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INDUSTRIALISATIE EN VERANDERING: LOMMEL TUSSEN 1890 EN 1914"

Transcriptie

1 INDUSTRIALISATIE EN VERANDERING: LOMMEL TUSSEN 1890 EN 1914

2 MAASLANDSE MONOGRAFIEËN onder redactie van Prof. Dr. W. Jappe Alberts (voorzitter). Dr. Remigius Dieteren O.F.M.. Dr. J. Grauwels. Dr. J. F. R. Philips. Dr. P.J. H. Ubachs. Drs. S. Vandevelde. Dr. Mr. H. H. E. Wouters Raad van advies Dr. J. Kremers (Maastricht). Dr. H. Vandermeulen (Hasselt), Prof. Dr. G. Droege (Bonn) Prof. Dr. E. Hélin (Luik) Prof. Dr. J. A. van Houtte (Rome) Prof. Dr. F. Petri (Münster) Prof. Dr. J. J. Poelhekke (Nijmegen) Prof. Dr. M. G. Spiertz (Nijmegen) Prof. Dr. H. van der Wee (Leuven) De in deze serie verschenen delen zijn vermeld op pag. 198 De Stichting " Maaslandse Monografieën" werd in 1964 in het leven geroepen door het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg en Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap en staat onder bestuur van: Mr. M. A. W. van Oppen (voorzitter), Prof. Dr. J.C. G. M. Jansen (secretaris), Drs. J. J.C. Huyben (penningmeester), Drs. J. H. A. E. Cornips. Dr. G. C. P. Linssen, Drs. J. H.M. Wieland, H. J. G. Wijnands

3 FRANÇOIS V ANDUFFEL INDUSTRIALISATIE EN VERANDERING: LOMMEL TUSSEN 1890EN 1914 VAN GORCUM, ASSEN 1983

4 < Van Gorcum & Comp. B.V., Postbus AA Assen Uit deze uitgave mag niets worden gereproduceerd door middel van boekdruk, foto-offset. fotocopie, microfilm, of welk ander middel dan ook. zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. CIP-gegevens Vanduffel, François Industrialisatie en verandering: Lommel tussen 1890 en 1914 I François Vanduffel. - Assen: Van Gorcum. - III. - (Maaslandse monografieën: 37) Met bibliogr" index. reg. SISO Eu-belg-942 UDC " " Tre lw. : Limburg (België) : sociaal-economische geschiedenis. ISBN ing. ISBN geb. Layout en druk: Van Gorcum. Assen Maaslandse Monografieën no. 37. (Ook verschenen in de reeks Werken uitgegeven onder auspiciën van de Bestendige Deputatie van de Provincie Limburg no. 21).

5 Inhoudsopgave Lijst van afkortingen Lijst van tabellen Lijst van grafieken Lijst van figuren en kaarten Lijst van illustraties Bibliografie Inleiding blz. VIII IX x XI XII XV... XXV Deel!: Lommel, een agrarische gemeente in verandering H oofdstuk 1: Historische en geografische schets Hoofdstuk 2: De demografische en sociale ontwikkeling De demografische ontwikkeling tussen 1846 en De demografische ontwikkeling na De samenstelling van de beroepsbevolking tussen 1890 en Hoofdstuk 3: De economische ontwikkeling tussen 1890 en De agrarische ontwikkeling De industriële ontwikkeling De voedingsmiddelenindustrie De kleine zelfstandige ondernemingen De grootindustrie in de omgeving van Lommel Reacties op de industrialisatie De ontwikkeling van de handel en van de dienstensector 58 v

6 Hoofdstuk 4: Het dagelijks leven 4.1. Het dorpsbeeld 4.2. Modernisering van het wegennet 4.3. Gebrekkige openbare nutsvoorzieningen 4.4. De levensomstandigheden De Kempische hoeve De arbeidstijd De arbeidsomstandigheden De Jonen De voeding Stijging van de welvaart Het alcoholisme en de spaarzin 4.5. De verenigingen van landbouwers 4.6. Onderwijs en analfabetisme Hoofdstuk 5: Het politieke leven tussen 1890 en Deel II : Lommel, een geïndustrialiseerde gemeente in expansie Hoofdstuk 1: De demografische en sociale ontwikkeling De demografische ontwikkeling De samenstelling van de beroepsbevolking tussen 1900 en Hoofdstuk 2: De economische ontwikkeling tussen 1904 en De landbouw 2.2. De industriële ontwikkeling Stagnatie van de voedingsmiddelenindustrie Groei van de kleine zelfstandige ondernemingen Industrialisatie via zinknijverheid Reacties op de industrialisatie Expansie van de handel en de dienstverlenende sector Hoofdstuk 3: Het dagelijks leven 3.1. Urbanisatie 3.2. Het wegennet De openbare nutsvoorzieningen De levensomstandigheden Woningnood Arbeidsduur en arbeidsomstandigheden De lonen De voeding VI

7 Werkloosheid en pauperisme 3.5. Sociale organisaties Het basis- en voortgezet onderwijs Hoofdstuk 4 : Het politieke leven tussen 1904 en Bijlagen Bijlage 1: Reacties van het gemeentebestuur op de industrialisatie 181 Bijlage II: Verspreiding van de huizen per gehucht en straat te Lommel in 1877 en Bijlage III: Aanleg van de steenweg door het dorpscentrum 183 Bijlage IV: Houding van het gemeentebestuur t.o.v. het Bureau van Weldadigheid Zusammenfassung Résumé Fotoverantwoording VI I

8 Lijst van afkortingen A.G.N. B.B beraadsl. B.TN.G. c.o.o. G.A.L. G.L l.u.c. H.G. K.A. K.B. P.A.C. P.A.D. P.C. W. P.H.A.I. Prov. Arch. Limb. R.M.S.- K.A. R.UG. vers!. v.z.w. Algemene Geschiedenis der Nederlanden Belgische Boeren bond beraadslagingen Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis Commissie Openbare Onderstand Gemeentelijk Archief Lommel Gazet van Lommel Interuniversitair Centrum voor Hedendaagse Geschiedenis De Kempische Arbeider Koninklijk Besluit Parochiaal Archief Lommel-Centrum Provinciale Archief- en Documentatiedienst Provinciaal Christelijk Werkersverbond Provinciaal Hoger Architectuurinstituut Archief van het Provinciebestuur van Limburg Rijksmiddelbare Scholen - Koninklijk Atheneum Rijksuniversiteit Gent verslagen Vereniging Zonder Winstoogmerk

9 Lijst van tabellen Tabel!, Tabel 2: Tabel 3: Tabel 4: Tabel 5: Tabel 6: Tabel 7: Tabel 8: Tabel 9: Tabel 10: Tabel 11. Tabel 12: Tabel 13: Tabel 14: Tabel 15: Tabel 16: Tabel 17: Tabel 18: Tabel 19: Tabel 20: Tabel 21: Tabel 22: Tabel 23: Tabel 24: Tabel 25: 1-2: De economische en sociale samenstelling van de bevolking te Lommel in en 1910, onderverdeeld in hoofd- en gemengde sectoren De bedrijfsgrootte in Lommel, Limburg en België Areaalgebruik en veeteelt te Lommel. Limburg en België in 1880 en 1895 Rundveeteelt te Lommel in 1880 en 1895 De kleine zelfstandige ondernemingen te Lommel in 1896 Aantal huizen in de oude gehuchten van Lommel in 1890 Aantal huizen in de nieuwe gehuchten van Lommel in 1890 Gemiddelde lonen van de dagloners te Lommel, Limburg en België in 1890 en 1895 Voeding in Lommel en in de Kempen Aantal alfabeten en analfabeten te Lommel in en : Aantal leerlingen in de scholen te Lommel tussen 1892 en 1896 Samenstelling van de gemeenteraad in Lommel naar de beroepen, Areaalgebruik te Lommel, Limburg en België in 1910 Meststoffengebruik te Lommel, Limburg en België in 1895 en 1910 Veeteelt te Lommel. Limburg en België in 1895 en 1910 De kleine en zelfstandige ondernemingen te Lommel in 1910 Personeel en machinaal vermogen van de N.V. Société Métallurgique de Lommel, Personeel en machinaal vermogen van de meststoffenfabriek Unitas, Personeel en machinaal vermogen van de Manufacture Beige de Couleurs in 1910 Personeel en machinaal vermogen in de zandgroeve Emsens !0 Omvang van het personeel en machinaal vermogen in de steenfabriek Emsens Daglonen in de zinknijverheid in 1912 Syndicale evolutie in Limburg, Scholensituatie te Lommel in 1913 Aantal alfabeten en analfabeten te Lommel in 1900 en IX

10 Lijst van grafieken Grafiek 1: Algemene bevolkingsevolutie tussen 1846 en 1910 (%toename) 14 Grafiek 2: Gemiddeld natuurlijk en migratiesaldo te Lommel tussen 1846 en 1889 (per inwoners) 16 Grafiek 3: Leeftijdsklassen in de bevolking van Lommel in 1866 en Grafiek 4: Evolutie van het sterftecijfer tussen 1846 en 1914 (%o) 18 Grafiek 5: Evolutie van het geboortecijfer tussen 1845 en 1914 (%o) 19 Grafiek 6: Leeftijdsklassen in de bevolking van Lommel in Grafiek 7: Gemiddeld natuurlijk en migratiesaldo te Lommel tussen 1890 en 1914(per l.oooinwoners) 21 Grafiek 8: Geboorte- en sterftesaldo te Lommel tussen 1845 en 1914 (%0) 22 Grafiek 9: Migratiesaldo te Lommel tussen 1848 en 1914 (%o) 23 Grafiek 10: Leeftijdsklassen in de bevolking van Lommel in Grafiek 11: Leeftijdsklassen in de bevolking van Lommel in 1900 en x

11 Lijst van figuren en kaarten Fig. 1: Fig. 2: Fig. 3: Fig. 4: Fig. 5: Fig. 6: Fig. 7: Fig. 8: Fig. 9: Fig. 10: Reliëflandschap van de Kempen ederzettingen te Lommel Situering van Je beboste gebieden te Lommel omstreeks 1895 Situering van de grootindustrie in de Kempen tot omstreeks 1945 Situering van de zandwinningsgebieden in Noordoost-België Stratenplan van Lommel-Centrum Situering van de arbeiderswijken te Lommel. Balen en Mol Ontwerp van een arbeidershuis te Lommel-Werkplaatsen. type I Ontwerp va n een arbeidershuis te Lommel-Werkplaatsen. type II Ontwerp van een arbeidershuis te Lommel-Werkplaatsen. type XI

12 Lijst van illustraties l. Identiteitsbewijs. in 1817 uitgereik t door burgemeester K. W. Koeckhofs aan T. van der Heyden, een Lommelse Teut (beestensnijder) 6 2. Een van de twintig hoeven. die door de Belgische Staat in 1850 op de Heuvelse Heide te Lommel werden gebouwd. De architectuur van de Koloniehoeven week af van de traditionele langgevelhoeve: de schuur lag tussen het woonhuis en de stal 9 3. Het station te Lommel-Kattenbos aan de spoorlijn Antwerpen-Mönchengladbach omstreeks de eeuwwisseling 9 4. De fotograaf heeft zijn toestel opgesteld in de Fr. van Hamstraat voor het realiseren van dit zicht op de sta akmolen ( 1809), de tuinen en het dorpscen- ~m ~ 5. Het aantal brouwerijen en stokerijen na m in Lommel tussen 1890 en 1914 toe van één tot zeven. Hier een foto van de brouwerij van de familie Emsens te Stevensvennen ( 1910) De Samenwerkende stoommelkerij St. Bernardus. De foto illustreert sprekend de kleinschaligheid van het initiatief De wagenmakerij van L. Jamaert-Vanduffel omstreeks De aandrij vi ng van de machines geschiedde met stoom De installaties van de zinkfabriek van Overpelt, hoofdzetel van de Compagnie des Métaux Overpelt-Lommel. Rechts het Maas-Scheldekanaal en daarachter de uitgestrekte heidevlakte De chemische meststoffenfabriek Uni tas in Het toenemend gebruik van kunstmest liet een meer intensieve landbouw toe. met als gevolg een flinke rendementsverhoging De gemeentelijke zandgroeve te Kattenbos omstreeks Het driehoekig met lindebomen omzoomde Marktplein omstreeks 1904 (in de richting van de Yreyshorring). De lens van de fotograaf is gericht op het op de dries gelegen gemeentehuis Het Marktplein in de richting van de Kerkstraat en de Mudakkers. Let op deze foto op de laagbouw, terwijl op voorgaande foto enkele huizen met een verdieping voorkomen Een blik vanuit de Stationss traat vóór 1918 in de richting van de kerk. Rechts de herberg "In den Pelikaan". Onder de kastanjebomen staat in een houten huisje de gemeentelijke waag. Links op de voorgrond de toegangspoort van de villa van Fr. van Ham-Moons De Stationsstraat vanaf het Kerkplein. Uiterst rechts een gedeelte van de omheining en een tipje van de villa van Fr. van Ham-Moons. Links de herberg "In den Pelikaan". waarvan de exploitant sa men met zijn zoon werkzaam was op de gemeentelijke waag. De vestiging van de ka pper naast de herberg is een merkwaardige illustratie van het samengaan van beroepen 78 XII

13 15. De Kerkstraat na de Eerste Wereldoorlog in de richting van het Marktplein. Op de voorgrond het in 1910 opgerichte Hotel Cambrinus De Adelberg omstreeks Op de achtergrond staat de brouwerij van N. Bouly-Tournier. bij de kruising van Adelberg met Lepelstraat en Kapelstraat 8 l 17. De Luikersteenweg - de vroegere weg 's Hertogenbosch-Luik - omstreeks 1900 in de richting van de Nederlandse grens. Foto genomen ter hoogte van de school (links), de kerk en de pastorie (onzichtbaar achter de bomen) te Lommel-Kolonie 8 l 18. Aanlegplaats voor schepen langs het kanaal van Beverlo te Ke rkhoven in het begin van deze eeuw. Rechts bevond zich de herberg en winkel "In den Anker" Het huis P. Verkammen-Leyssen. winkelier. bakker. herbergier en logementhouder te Lommel-Blauwe Kei. Het aangebouwde huizenblok links was eertijds een douanekazerne. De paarden werden gebruikt voor het slepen van de aken Het boerengilde van Lommel-Kolonie omstreeks Centraal op de eerste rij zit de stichter en voorvechter pastoor Ed. van Lil De Lommelse fietsclub omstreeks Een picknick omstreeks 1900 in de heide van Stevensvennen. Stanislas Emsens (uiterst links) in gezelschap van vrienden en zakenrelaties Leden van d e fanfare "Hoop in de Toekomst" op het Kerkplein. De foto werd in 1913 genomen ter gelegenheid van d e plechtige Eremis van G. van Leemput Lutlommel is één van de acht oude nederzettingskernen. In 1890 stond in dit gehucht 12% van alle Lommelse huizen. Hier een zicht op de Lutlommel-kiezel omstreeks Links ter hoogte van de koets staat de in 1909 opgerichte brouwerij P. Sevens-Toumier Het fabriekscomplex van de Société Métallurgique de Lommel. Let op de heidevlakte o p de voorgrond lnterieurfoto van een bedrijfshal van Emsens' glasfabriek kort na de Eerste Wereldoorlog Bovenstaand ontwerp voor de bouw van de zinkfabriek. de situering van de arbeiderswijk te Lommel-Werkplaatsen en de aanlegplaats aan het Maas Scheldekanaal werd in het begin van deze eeuw te Leipzig gemaakt voor rekening van de Société Métallurgique de Lommel Uittreksel van het kadastraal plan d.d. l 1 oktober 1911 met de ligging van de zinkfabriek en d e arbeiderswijk Zicht op de arbeiderswijk van Lommel-Werkplaatsen met vooraan links een woning voor een beambte en rechts een dubbele woning voor arbeiders T echnische tekening van de gasfabriek te Lommel Het Lommels vrijwillig brandweerkorps bij gelegenheid van de officiële heroprichting in Kapelaan M. Jans ( t...) Pamflet van de Werkmansbond ter gelegenheid van een informatievergadering in het Volkshuis met voordracht door J. Bellefroid Pamf1et, door de Werkmansbond in Lommel en omstreken verspreid. naar aanleiding van het ontslag van hun voorzitter H. Vanderkrieken Frontpagina van De Kempische Arbeider van maart Brief van Fr. van Ham aan kapelaan M. Jans d.d. 1 maart 191 2, waarin Van Ham het verdere gebruik van zijn zaal voor de vergaderingen van de Werkmansbond verbood Gedenkprentje met de portretten van G. C. Rutten (links) en M. Jans (rechts) naar aanleiding van de opening van het Werkmanshuis 161 XIII

14 38. Vóór de bouw in van het klooster en de scholen van de Zusters van St.-Jozef(op de foto links) was de huidige Kloosterstraat een smal karpad in de richting van de standaardmolen van Lutlommel. Rechts de herberg en wagenmakerij L. Jamaert-Vanduffel; het lange gebouw op d e achtergrond is het in 1912 gebouwde Werkmanshuis Het bijna voltallige onderwijzerskorps van de lagere aangenomen jongensschool te Lommel-Centrum, gefotografeerd in 1911 op de speelplaats va n deze school aan de kerk Frontpagina van de Gazel van Lommel van 17 augustus Bidprentje van burgemeester Fr. van Ham 175 XIV

15 Bibliografie 1. Archivalische bronnen 1.1. Lommel - Gemeentearchier Ongenummerde stukken: Bevolkingsregisters, 1890, 1900 en 1910 Burgerlijke stand Onder dit hoofd ressorteren: geb9orteregisters, sterfteregisters, huwelijksregisters, Registers met verslagen van de gemeenteraad, Registers met beraadslagingen van de gemeenteraad Rol van de gemeentebelasting op de stoomtuigen en de werklieden in de nijverheidsgestichten gebezigd Genummerde stukken: 201.8:8156 Oud archief - verkoop gronden aan de Zinkfabriek-Lommel (3 stukken) 201.8: 9 / 60 Oud archief - onderzoek de commodo et incommodo, Uitgaande en inkomende briefwisseling, C.0.0.:472. I Begrotingen van de Commissie van Openbare Onderstand, C.0.0.:475. I : Rekeningen van de Commissie van Openbare Onderstand Gemeenterekeningen, Geschiedenis der Gemeente Panken. P. N.. Geschiedenis van Lommel. Manuscript. 1 dl., 33 folio's Theuwissen, F.. Geschiedenis van Lommel. Manuscript Jaarverslagen der Gemeente, Burgerlijke Stand. Algemeenheden, Dienst Bevolking 3 Demografische Statistieken, Inschrijvingen in de Gemeente, Alschrijvingen in de Gemeente, Algemene volkstelling, , 1910 en 1930 Herziening van de kiezerslijsten, Registers der kiesbezwaren, Wetgevende en provinciale verkiezingen Gemeenteraadsverkiezingen Hinderlijke inrichtingen, XV

16 1.2. Lommel - Politiearchief6 Ongenummerd: Personeelsregister van de Gemeentelijke Politie, Lommel - Parochiaal Archief van Lommel-Centrum 7 Ongenummerd: Journaal van ontvangsten en uitgaven der Katholieke school van Lommel, Lommel - V.Z.W. Museum Kempenland Dierckx, L., Anekdoten betreffende het vroeger onderwijs te Lommel. Manuscript. [Z.j.] 1.5. Hasselt - Rijksarchief 79:84 Ministerie van Landbouw/Waters en Bossen: Be- en Herbebossing, Genk en Lommel, :85 Ministerie van Landbouw/ Waters en Bossen : Statistieken, :86 379/8 Ministerie van Landbouw/ Waters en Bossen: Dienstkaarten, Kaarten en plans 1.6. Hasselt - Provinciebestuur van Limburg Gemeentebesturen, Personeel (Lommel), 1891, , 1904, 1908, Hasselt - Provinciale Archief- en Documentatiedienst Fonds Varia Limburg, nrs 87 en Hasselt - Archief en Bibliotheek van het Provinciaal Christelijk Werkersverbond Bundel Lommel-Overpelt, Noorderkempen, Leuven - Belgische Boerenbond BB. 131 Vragenlijsten aangaande de oprichting van de eerste boerengilden BB. 432/ 18 l Steekkaarten: boerengilde, Heuvelse-Heide BB Steekkaarten: boerengilde. Kerkhoven BB. 432/251 Steekkaarten: boerengilde, Lommel-Centrum Neerpelt - Kantoor van Douane en Accijnzen Ministère des Finances - Administration des contributions directes douanes et accises. Direction du Limbourg, Controle de Peer, Section sédentaire de Neerpelt. Régistre de consistances des usines, dl. ll. folio's 12, 21, 22, 23, 24, Overpelt - Archief van de Métallurgie Hoboken-Overpelt Personeelsregisters, Turnhout - Stadsarchief Panken, P. N" Geschiedenis van Lommel, 2 dln., 1902, 141 p. Manuscript 2. Uitgegeven bronnen 2.1. Overheidspublicaties Agriculture. Recensernen1 général ( 15 octobre 1846), Brussel Agriculture. Recensernent général de 1880, Brussel 1885 XVI

17 Agriculture. R ecensemenl général de 1895, Brussel Agriculwre. Recensem e111 général de Brussel 1914 Bestuurlijk Memoriaal der Prol'incie Limburg Monographie Agricole de la région de la Campine, Brussel 1899 Recenseme111 général des industries el des métiers au JI oc1obre Brussel Recensement de l 'indus1rie et du commerce au J I décembre 1910, Brussel Recensement général de la population ( 15 octobre 1846). Brussel 1849 Recensemen1 général de la population (3 1 décembre 1856), Brussel 1861 Recensement général de la population (31 décembre 1866). Brussel 1870 Recensement général de la popula1ion (31 décembre 1880). Brussel 1884 Recensem enl général de la popula1ion du 31décemhre1890. Brussel 1893 Recensement général de la population du Jl décembre JCJOO. Brussel 1903 R ecensement général de la population du 31 décemhre Brussel Niet-officiële uitgegeven bronnen A nnales des Mines de Belgique, jg. XIV A nnuaire de l'université Ca1holique de Louvain De rapponen van de kantonkommissarissen uitg. Colson, M " 2 dln" Maaseik-Hasselt 1969 Verslag van hei Eer.He Congres van de Moa/schappelijke en Godsdienstige Werken in Limburg. 1901, Hasselt Kranten en periodieken 10 * Aankondigingsblad der Provincie Limburg, en De Boer, De Demer. Nieuwsblad voor he1 arro11dissemen1 Hassel1 en de provincie Limburg * De Gids op Maatschappelijk Gebied De Kempische Arbeider, * De onafhankelijke der provincie Limburg De Toek oms1 van Limburg, Ga:e1 van Lommel * La Cwnpine * La Constitwionnel du Limbourg Beige * Le Courrierdu Limbourg Literatuur Abs, K.. Geschiedenis van de socia/is1ische arbeidersbeweging: B. W.P.-B.S.P. : Brussel 1976 Ackersdijck. W. C" Korte Beschrijving van het Dorp Loemel en deszelfs omtrek. midsgaders onderrich1 om1ren1 hei Noorder-Kanaal, ondernomen 101 vereeniging van de rivieren den Rhijn. de Maas en de S chelde: he1 een en ander vermeld in hei Trac1aa1 van Fonwinebleau, van den Il Nov. 1807, Nijmegen 1808 Alberts. W. Jappe. Geschiedenis van de beide Limburgen. Beknop1e geschiedenis van hei gebied omval/ende de 1egenwoordige Nederlandse en Belgische provincies Limburg. 2 dln" Assen 1974 Baere, J. de. Een eeuw Belgische Z uivelgeschiedenis. Kraainem-Leuven 1973 Balthaza r, H" De Beider, J.. Hannes. J.. Verhelst. J.. Bronnen voor de sociale geschiedenis van de 19e eeuw ( ). (Bijdragen 1. U.C.H.G" 18), Leuven-Parijs 1965 Beider, J. de, Adel en Burgerij in- A.G. N" dl. XII. Haarlem 1977, p XVJJ

18 Beider. J. de. Beroep of bezit als criterium voor de sociale doorsnede. Een aanzet tot uniformisering van reconstructiemethoden. in: Tijdschriji voor Sociale Geschiedenis. jg. VI , p Bloemen. M., De bevolking van Overpelt en de Teuten op het einde van de 18de eeuw, onuitgegeven licentiaatsverhandeling. Leuven 1980 Boer. A. vanden. Genealogie van de Familie Vande11 Boer. Lommel 1971 Boer. A. vanden, Het Gildewezen te Lommel l'roeger en nu. Lommel 1971 Boer. A. vanden. De Grote Hoeve te Lommel. in: De A111u1oeris1. jg. XXXI p Boer. A. vanden. Hoe Lommel door de eeuwen heen groeide, in: De Au101oeris1. jg. XXXII p Bosch. J. van den. De industrialisatie van Herentals I Een greep uit de ekonomische geschiedenis van de gemeente, onuitgegeven licentiaatsverhandeling. Leuven J 978 Brabander. G. L. de. Omtrent de invloed van alternatieve werkhvpothesen bij de kritiek va n statistische informatie en foutenreductie: een voorbeeld. in: B. TN.G" jg. XI p Brabander. G. L. de. De regionaal-sectoriële spreiding van de economische ac tiviteiten in België Een broncritische benadering. in: Bijdmgen 101 de geschiedenis. jg. LXI , p Braekman. B., La Presse Périodique en Campine. in: Taxandria, jg , 3. p Braekman. B., De agrarische wortels van de industriële omwe nteling. in: Belgisch tijdschnji voor philologie en geschiedenis. jg XLI p Breemersch. C.. Metaalfabrieken van Overpelt-Lommel en Corpha/ie ( N. VJ. on uitgegeven licentiaatsverhandeling. Leuven 1952 Broek x. P.-J.. Monseigneur Keesen. in: De Linie. extra-uitgave.!z.j.] Broqueville. Ch. de. Les étappes de défrichement des terres incultes en Belgique. in: Taxandria, jg. X p. 195 Brouwers. E., De Familie Keelhoff. in: Limburg. jg. Ll. 1972, p Bublot. G" La production agricole beige. E111de économique séculaire, , Leuven 1957 Buelens. L" Geschiedenis van het adultenonderwijs in België tussen 1830 en 1914, on uitgegeven licentiaatsverhandeling. Leuven 1972 Chlepner. B. S" Cent ans d'hisloire sociale en Belgique. Brussel 1956 Colle-Michel. M" Les archives de la.rnciété de.1 mines et fonderies de :inc de la Vieille Monragne. (Bijdragen l.u.c.h.g" 46). Leuven-Parijs 1966 Coppepns-Desmedt. H" Economische opbloei in de Zuidelijke Nederlanden. in: A.G.N., dl. Vil!. Utrecht-Antwerpen-Brusse l-gent-leuven p Craeybeckx. J.. Agrarisch bedrijf. in: A.G.N., dl. XIII. Haarlem p en Craeybeckx. J.. Agrarisch bedrijf(l ). in: A.G.N" dl. XII. Haarlem 1977, p Craeybeckx. J.. De agrarische depressie van het einde der negentiende eeuw en de politieke strijd om de boer, in: B. T.N.G" jg. IV p en jg. V p Craeybeckx. J.. De agrarische wortels van de industriële omwenteling, in: Belgisch tijdschriji voor philologie en geschiedenis. jg. XLI p Craeybeckx, J., Boeren, in: A. G.N" dl. XII. Haarlem 1977, p Denys, L.. Trends in de sociaal-economische toesta nd van de Belgische arbeiders rond 1886, in: B. T. N. G., jg. V p Dossche. G" De scholen voor volwassenen in Limburg van onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Leuven 1973 Dumont, G.-H., La vie quotidienne en Belgique sous Ie régime de Léopold // , Parijs 1974 Dusa r, G" De Limburgse pers van 1830 tot aan Wereldoorlog Il, in : De Tijdspiegel, jg. XXXII , p. 41 XVIII

19 Gadisseur. J.. Contribution à l'étude de Ja production agricole en Belgique de 1846 à in: B.T N. G.. jg. IV , p Gerin. P.. Catholiques Liégeois et ques1io11 sociall' ( ). Brussel 1959 Ge rits. P. L.. M gr. P. J. Bro ek.~ ( ) Le ven en werk tol Bijdrage 101 de sociale geschiedenis. onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Leuven 1973 Geschiedenis van de socialis1i.1chc arbeidersbeweging in België. hoofdredactie van J. Dhondt. Antwerpen Gobyn. R.. Onderzoek naar beroepskeuze van de bevolking van een Vlaamse plattelandsstad tussen 1862 en 1914: Tielt. Nieuwe evaluatie en benadering van bronnen. in: B.T N. G.. Jg. XI p Godelaine. C.. M onseig neur Keesen. een groo1 en populair Limburg er Maaseik 1928 Goedseels. V. en Vanhaute, L.. Hoeven op land gebouwd. Een verh11al van boerderijen. l11ndschappen en mensen. Leuven-Tielt 1978 Goris. J. M.. BUdrage 101 de aloude geschiedenis v11n de.had Heren1als. Herentals 1969 Hannes. J., De economische bedriïvigheid Ie Brussel Con1role en aanvulling van de nijverheids1el/ing van (Bijdragen l. U.C. H.G.. 8 1). Leuven-Parijs 1975 Hannes, J.. Provincie Limburg Uitgave van Kadastrale statistieken. in: Belgisch Cen1rum voor L 11nde/ijke Geschiedenis. 33, Brussel-Leuven 1973 Haute. E. van, De invloed v1111 de groei van hel i11dus1riee/ kapiwlism e en van de cemra/e srna1 op een agrarisch grensgebied: de Noorderkempe11 in de 19de eeuw ( ), onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Gent 1982 Hélin, E., De Demografische ontwikkeling van de Zuidelijke Nederlanden in : A.G.N.. dl. V. Haarlem p Henriquet, M.. L a Campine indus1rie//e, Brussel 1924 Hoste. 1.. Micro-onderzoek over sociaal-economische mwa1ies in een pla11elandsgemeen1e rnssen : Aal1er, onuitgegeven licentiaatsverhandeling. Gent 1978 Huysmans. R.. Verdwij nen van de zinkove11s I e Lommel: een case-s1udie. onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Leuven 1977 lndekeu. B., Het Lommelse Brandweerkorps dateert van in : Te Lom me Ie op die Campine. jg. IV, p Industrieel erfgoed in Limburg, (Kunst en Oudheden in Limburg. 18). Sint-Truiden 1980 Invloed van de abdijhoeven in de Kempen tijdens het Ancien Régime. De. Congres van het Centrum voor de studie van het La nd en Volk in de Kempen. eigen notities. Lommel 26 september 1981 lsacker. K. van, Averechtse democratie. De gilden en de chris1e!uke democratie in België , Antwerpen 1959 lsacker. K. van. MUn la11d in de kering dl. 1: Een ouderwetse wereld Antwerpen-Amsterdam 1978 lsacker. K. van, Werkelijk en we11e!uk land. De Katholiek e opinie 1egenover de rechlerzude Antwerpen 1955 Jong. D. de. Bijdragen 101 de Geschiede11is van Ha111on1: de 11ege111iende eeuw ( ), Hamont 1976 Karusch. G.-E.. Changing dimensions and s1ruc1ure of!he Belgian laborforce, : a dissen ation in demographr. Michigan-Londen 1974 Klep. P M. M.. De agrarische beroepsbevolking van de provincies Antwerpen en Brabant en van het koninkrijk België, Nieuwe evaluaties van kwantitatief-historisch materiaal. in : BUdmgen 101 de geschiedenis. jg. LlX p Klep. P. M. M.. Bevolking en arbeid in /rans/omwtie: een onder:oek naar de 0111ivikkelingen in!jraba1111 7U0-1900, Nijmegen 1981 Knaepen. R.. De economische betekenis van de Heide, in : H et Oude Land van Loon. jg. XXXIV p Knaepen. R.. Een der laatste oude huizen aan het Lommelse marktplein. in : Hel Oude Land van Loon. jg. XXVIII, 1973, p XIX

20 Knaepen. R.. Enkele aspecten van de Lommelse geschiedenis. Gedenkboek Jubileum/eesten R.M.S.-K.A. Lommel , Lommel 1974 Knaepen. R., De geschiedenis van de Rode Born gelegen tusse n Lommel en Eksel. in: Limburg. jg. LII p Knaepen, R.. Limburgse Landschappen. in: Ons Heem, jg. XXIX, p en jg. XXX l. p. 1 Knaepen. R.. Lommel. de Vrijheid en het Teutendorp. Een Kempische grensvlek verloren in de Heide. Bijdrage van de Lommelse Schepenprotocol/en tot de kennis l'{/t/ de lokale en de economische toestanden tu.1sen 1685 en (Pro Civitate Hi storische Uitgaven. 30). Brussel Knaepen. R" Lommel en andere teuten;;emeenten aan de westelijke rand van het Kempens Teutengewest. - De Teuten. (Kultuurhistorischc Verkenningen in de Kempen. V), Eindhoven p Knaepen. R.. Lommelse koopman - Teuten in de Ardennen. - De Teuten. (Kultuurhistorische Verkenningen in de Kempen. \i). Eindhoven p Knaepen. R.. Moll-Baelen-Desschel De oude Kei~erlijke Vrijheid en haar Voogdijdistrict. Mol 1982 Knaepen. R" Over leven en dood in de Kempen: panorama op twee eeuwen Lommelse demografie ( ). in: Limburg. jg. LXI p. 145-l 59 Knaepen. R. Perspectieven op het oud-agrarisch landschap te Lommel. in: Limburg, jg. XLIX p Knaepen. R. en Smeulders. F. V" De Rijkslandbouwko!onie te Lommel ( ). in: Te Lommele op die Campine, Jg. IV. 1978, 2, p Knacpen. R. en Smeulders. F. V.. Zo ll'as Lommel. Antwerpen 1973 Koenderink. A.G.. De Teuten in de Brabantse en Limburgse Kempen. Oosterbeek 1978 Koninckx. E.. De priesters 1 an het bisdom Luik ). 2 dln" Luik Kortleven. R.. Kerkhoven daar gaat niks boven. 2 dln.. Lommel 1979 Kortleven, R" Kerkhol'en door de eeuwen heen. Beringen 1959 Kurgan-Van Hentenrijk. G" lndustriële Ontwikkeling, in A.G.N, dl. XIII. Haarlem p en Lebens. Th.. Les irrigations de la Campine. in: A nnales des Trava11x Publics de Belgique, dl. V. Brussel p Lest haeghe, R.. The Decline o( Belgian Fertilitv Princeton 1977 Lesthaeghe. R" The histot:r o/thefenilitr dec line in Belgium , Princeton 1978 Lesthaeghe. R" Vruchtbaarheidscontrole. nuptialiteit en sociaal-economische ve randerin - gen in België Een bron van contestatie. in : Bevolkingen Gezin. jg. X p Lewinslri. J.. L 'évolution industrie/ie de la Belgiq11e. Brussel Leynen. H" Een ee111r ll'eekbladpers in Limburg, Antwerpen 1936 Lindemans. P.. Geschiedenis de la11dbo11ll' in België. 2 dln.. Antwerpen 1952 Linters. A" Dorp en platteland: een zich wijzigend gegeven in een veranderende maatschappij. in: Openbaar Kunstbe:it in Vlaanderen. jg. XVI l. p Lilt. J.-L.. Srn1ctures sociales régionales et dé1 eloppement économique: la population active en Belgique de 1880à Leuven 1972 Lu ykx. P.. Genealogie Lui k~. Retie 1969 Luykx. P.. Parochiegemeenschap Lommel. Lommel 1978 Lu ykx. Th.. Politieke geschiedenis 1 an België 1 a tot dln.. Amsterdam-Brussel 1978 Lyna, j.. De Kempischehoevenbouw. in. Limburg, jg. XVII!, p en Maelen. Ph. vander. Dictionnaire géographique d11 Limbourg. Brussel 1835 Massi n. W" De Belgische Werkliedenparttj in Limburg ( ) Kroniek van een trage opgang. Brussel 1980 XX

Inhoudstafel. WOORD VOORAF... i LICENTIAATSVERHANDELINGEN

Inhoudstafel. WOORD VOORAF... i LICENTIAATSVERHANDELINGEN Inhoudstafel WOORD VOORAF....................................................... i LICENTIAATSVERHANDELINGEN 1. Hulpwetenschappen................................................ 1 1.1. Chronologie...................................................

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 413 Regels betreffende pensioenen (Pensioenwet) Nr. 5 NOTA VAN VERBETERING Ontvangen 25 januari 2006 In het voorstel van wet (stuk nr. 2) worden

Nadere informatie

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Titel: Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Inleiding Oosterhout, strategisch gelegen tussen de A27, de A59 en de A16 heeft al een lange geschiedenis. Thans een bruisende stad met

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1997 192 Wet van 17 april 1997 tot wijziging van bepalingen van verschillende wetten in verband met de erkenning van de vrijheid van levensovertuiging

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 891 Wijziging van de Wet op de rechterlijke indeling, de Wet op de rechterlijke organisatie en diverse andere wetten in verband met de vermindering

Nadere informatie

I. Boeken/CD- & DVD-roms 100 Archeologie 100.1 Onderzoek van grafheuvels te Weelde/W. Beeckx/Brabants Heem(Oisterwijk 1960)

I. Boeken/CD- & DVD-roms 100 Archeologie 100.1 Onderzoek van grafheuvels te Weelde/W. Beeckx/Brabants Heem(Oisterwijk 1960) I. Boeken/CD- & DVD-roms 100 Archeologie 100.1 Onderzoek van grafheuvels te Weelde/W. Beeckx/Brabants Heem(Oisterwijk 1960) 101 Architectuur 101.1 Van Klei tot Kerk: Baksteengotiek in de Kempen/Serge Migom/Prov.

Nadere informatie

Een nieuw boek van Ter Palen!

Een nieuw boek van Ter Palen! Een nieuw boek van Ter Palen! In bedrijf : Ter Palen beschrijft industrieel verleden Het is al een tijdje geleden, maar we hebben voor u weer een publicatie klaar: In bedrijf. Onze ondervoorzitter dompelde

Nadere informatie

Administratie Diamant Politie

Administratie Diamant Politie De resultaten van drie onderzoeksprojecten van het SOMA Dossier Administratie Diamant Politie We hebben de lezers steeds op de hoogte gehouden van de onderzoeks- projecten van het SOMA. We zijn dan ook

Nadere informatie

01.I. algemene 01.II. verkeersindividuele 01.III. collectieve 01.IV. afhankelijkheid 01.V. arbeidsongevallen wet v.

01.I. algemene 01.II. verkeersindividuele 01.III. collectieve 01.IV. afhankelijkheid 01.V. arbeidsongevallen wet v. 0 1 O N G E V A L L E N I. algemene II. verkeersindividuele III. collectieve individuele 1. algemene 2. forfaitaire 3. gemeen (2) + (3) 4. individuele recht collectieve 01.I. algemene 01.II. verkeersindividuele

Nadere informatie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie 1 Les 1 en 2 Mijn provincie 1 Mijn provincie op kaart Voer eerst volgende opdrachten uit op de kaart van je provincie - Kleur de gemeente waarin je school staat rood - Kleur je provinciehoofdstad geel,

Nadere informatie

een zeer lage prijs (bron FOD Economie). 1 De grote stijging zou te wijten zijn aan de verkoop van een zeer groot perceel/groot aantal percelen aan

een zeer lage prijs (bron FOD Economie). 1 De grote stijging zou te wijten zijn aan de verkoop van een zeer groot perceel/groot aantal percelen aan De statistieken over de vastgoedprijzen zijn gebaseerd op gegevens afkomstig van het Kadaster van de FOD Financiën en betreffen de verkopen die onderworpen zijn aan het stelsel van registratierechten.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

Huidige collecties in de HCL beeldbank:

Huidige collecties in de HCL beeldbank: Huidige collecties in de HCL beeldbank: Tekeningen, prenten en foto's afkomstig van het Rijksarchief Limburg De collectie bestaat uit beeldmateriaal van de provincie Limburg en daarbuiten. Met 2500 catalogusnummers

Nadere informatie

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Voorwoord en Inleiding Dr. Ir. H. Koopmans VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Hoogewerff-Fonds UITGEVERIJ WALTMAN DELFT - 1967

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

Plaatsingslijst. Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949

Plaatsingslijst. Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949 Plaatsingslijst Archief T.A. de Jager Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949 Katholiek Documentatie Centrum 2013 1 Binnengekomen

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Zuidnederlandse boekdrukkers en boekverkopers in de Republiek der Verenigde Nederlanden omstreeks 1570-1630

Zuidnederlandse boekdrukkers en boekverkopers in de Republiek der Verenigde Nederlanden omstreeks 1570-1630 J. G. C. A. BRIELS Zuidnederlandse boekdrukkers en boekverkopers in de Republiek der Verenigde Nederlanden omstreeks 1570-1630 een bijdrage tot de kennis van de geschiedenis van het boek Met in bijlage

Nadere informatie

Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde ([ ]-[ ]) Inventaris van het archief (1888-1958)

Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde ([ ]-[ ]) Inventaris van het archief (1888-1958) Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde ([ ]-[ ]) Inventaris van het archief (1888-1958) Opvragen en citeren: Liberaal Archief, Archief van de Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde, gevolgd door het inventarisnummer.

Nadere informatie

PLAATSINGSLIJST VAN HET ARCHIEF WIT-GELE KRUIS BRABANT/VLAAMS-BRABANT

PLAATSINGSLIJST VAN HET ARCHIEF WIT-GELE KRUIS BRABANT/VLAAMS-BRABANT KADOC Vlamingenstraat 39 3000 LEUVEN PLAATSINGSLIJST VAN HET ARCHIEF WIT-GELE KRUIS BRABANT/VLAAMS-BRABANT WGK-Vlaams-Brabant, 2 --. Jaarverslagen van het Wit-Gele Kruis Brabant/Vlaams-Brabant 1. 1980-2003.

Nadere informatie

De gerechtigden tot het Bacx-koorke in de Sint Jan tot de reductie van Den Bosch. drs. L. F. W. Adriaenssen

De gerechtigden tot het Bacx-koorke in de Sint Jan tot de reductie van Den Bosch. drs. L. F. W. Adriaenssen De gerechtigden tot het Bacx-koorke in de Sint Jan tot de reductie van Den Bosch drs. L. F. W. Adriaenssen Van Stamboom vicaris-generaal, kanselier en zeg e l bewaard e r van de bisschop van Luik en had

Nadere informatie

Vroeger en Nu. Reeks met getuigenissen over het verleden van het Waasland

Vroeger en Nu. Reeks met getuigenissen over het verleden van het Waasland Vroeger en Nu Reeks met getuigenissen over het verleden van het Waasland De Erfgoedcel Waasland maakt deel uit van het Intergemeentelijk Samenwerkingsverband van het Land van Waas (I.C.W.) en wordt ondersteund

Nadere informatie

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij West-Vlaanderen Koning Leopold III-laan 66, 8200 Brugge T 050 40 31 66 F 050 71 94 06 E info@pomwvl.be KBO nummer: 0881.702.779 _ www.pomwvl.be TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN

Nadere informatie

Kerkpad aan de Tweehuizerweg 6 te Spijk (gem. Delfzijl) Een Cultuurhistorisch Bureauonderzoek

Kerkpad aan de Tweehuizerweg 6 te Spijk (gem. Delfzijl) Een Cultuurhistorisch Bureauonderzoek Kerkpad aan de Tweehuizerweg 6 te Spijk (gem. Delfzijl) Een Cultuurhistorisch Bureauonderzoek Planvoornemen In opdracht van de gemeente Delfzijl, vertegenwoordigd door mevr. E. van Joolen, is een cultuurhistorisch

Nadere informatie

Familiekunde. Vlaanderen

Familiekunde. Vlaanderen Familiekunde Vlaanderen Documentatie- en studiecentrum voor familiegeschiedenis Van Heybeeckstraat 3, 2170 Merksem, België +32 (0)3 646 99 88 administratie@familiekunde-vlaanderen.be www.centrumfamiliegeschiedenis.be

Nadere informatie

DE LIMBURGSE STEDEN HASSELT, MAASEIK, ST. TRUIDEN EN TONGEREN (1842-1844). UITGAVE VAN KADASTRALE STATISTIEKEN

DE LIMBURGSE STEDEN HASSELT, MAASEIK, ST. TRUIDEN EN TONGEREN (1842-1844). UITGAVE VAN KADASTRALE STATISTIEKEN DE LIMBURGSE STEDEN HASSELT, MAASEIK, ST. TRUIDEN EN TONGEREN (8-8). UITGAVE VAN KADASTRALE STATISTIEKEN DOOR J. HANNES Vertraagd door de gebeurtenissen van 80 en hun nasleep, werd het kadaster in de provincie

Nadere informatie

Hamont-Achel: zeker de moeite waard!

Hamont-Achel: zeker de moeite waard! Hamont-Achel: zeker de moeite waard! http://www.hamont-achel.be Hamont-Achel, in het uiterste noorden van de Limburgse Kempen, straalt een sfeer uit van rust en gastvrijheid. De gemeente is bekend om haar

Nadere informatie

Internationale religieuze instituten in Vlaanderen/België: naar een efficiënte en gewaarborgde archiefzorg en -valorisatie

Internationale religieuze instituten in Vlaanderen/België: naar een efficiënte en gewaarborgde archiefzorg en -valorisatie Internationale religieuze instituten in Vlaanderen/België: naar een efficiënte en gewaarborgde archiefzorg en -valorisatie Kristien Suenens (KADOC-KU Leuven) 29/11/2013 1 1. Inleiding DiBIKAV-project:

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINK R IJ K DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1957 Nr. 226

TRACTATENBLAD VAN HET KONINK R IJ K DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1957 Nr. 226 8 (1948) Nr. 10 TRACTATENBLAD VAN HET KONINK R IJ K DER NEDERLANDEN JAARGANG 1957 Nr. 226 A. TITEL Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België nopens samenvoeging van douanebehandeling

Nadere informatie

Inhoudstafel. Woord vooraf... 5 Inhoudstafel... 7. Sociaal recht

Inhoudstafel. Woord vooraf... 5 Inhoudstafel... 7. Sociaal recht Inhoudstafel Woord vooraf... 5 Inhoudstafel... 7 Sociaal recht A. Achtergrond... 15 I. De industrialisering in de kinderschoenen (eerste helft negentiende eeuw)... 15 II. Economische expansie dankzij goedkope

Nadere informatie

Woord vooraf Inleiding 1 Hoofdstuk 1 Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder koning Willem I 13 Hoofdstuk De Bijenkorf , De Noordstar en

Woord vooraf Inleiding 1 Hoofdstuk 1 Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder koning Willem I 13 Hoofdstuk De Bijenkorf , De Noordstar en Woord vooraf XI Inleiding 1 Het belang van de opiniepers in de periode van onderzoek 1 Het object van onderzoek 3 Het doel van het onderzoek 3 Stand van zaken met betrekking tot onderzoek naar de afscheiding

Nadere informatie

Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart. Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015!

Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart. Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015! Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015! 1 Laat je rondleiden in Dongen en s Gravenmoer! In de gemeente Dongen kun je heerlijk wandelen. Zelf of onder

Nadere informatie

Alles is in volle opbouw.

Alles is in volle opbouw. Alles is in volle opbouw. Duits paviljoen ook te zien op de vlgd dia Vlgd dia Hall van machines Oud Vlaanderen met het Belfort van Bethune(fr) Hoofdingang aan de Kortrijksesteenweg 2 dia s verder Het Duits

Nadere informatie

SOCIAAL COMPENDIUM SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2010-2011

SOCIAAL COMPENDIUM SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2010-2011 SOCIAAL COMPENDIUM SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2010-2011 met fiscale notities Band 1 Algemeen, toepassingsgebied, administratieve organisatie en financiering (werknemers en zelfstandigen) Socialezekerheidsprestaties

Nadere informatie

Voor meer cijfers, zie beleidsdomein Slagkrachtige stad, rubriek data. Stad Genk Publicatie Inkomens 2013 1

Voor meer cijfers, zie  beleidsdomein Slagkrachtige stad, rubriek data. Stad Genk Publicatie Inkomens 2013 1 De Algemene Directie Statistiek van de FOD Economie publiceerde de cijfers over het netto belastbaar inkomen van 2013 (aanslagjaar 2014). De cijfers zijn gebaseerd op de aangiften in de personenbelastingen.

Nadere informatie

HOOFDSTUK I: DE STEDELIJKE OPSTARTFASE TIJDENS DE VIJF-TIENDE EEUW: CONTEXT EN POSITIONERING 43

HOOFDSTUK I: DE STEDELIJKE OPSTARTFASE TIJDENS DE VIJF-TIENDE EEUW: CONTEXT EN POSITIONERING 43 Pagina INLEIDING 2! A. Relevantie van het studieobject 21 B. Situering van het onderzoek 22 C. Opzet van het onderzoek 27 D. Afbakening in de ruimte 30 E. Afbakening in de tijd 32 F. Methode en bronnen

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

MODULAIRE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING RIJK VAN NIJMEGEN. Wijzigingsbesluit

MODULAIRE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING RIJK VAN NIJMEGEN. Wijzigingsbesluit MODULAIRE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING RIJK VAN NIJMEGEN Wijzigingsbesluit 1 De colleges van burgemeester en wethouders en de raden van de gemeenten Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Mook en Middelaar,

Nadere informatie

Verslag van onze daguitstap naar Bergen Culturele Hoofdstad van europa 2015 23 april 2015. Onze gids was : de heer Jos Monsieur

Verslag van onze daguitstap naar Bergen Culturele Hoofdstad van europa 2015 23 april 2015. Onze gids was : de heer Jos Monsieur Verslag van onze daguitstap naar Bergen Culturele Hoofdstad van europa 2015 23 april 2015 Onze gids was : de heer Jos Monsieur De veertig deelnemers werden door Bob verwelkomt waaronder een nieuw lid Michel

Nadere informatie

Onderstaand overzicht behoort tot het project Waddenarchieven, dat wordt gefaciliteerd door de Waddenacademie (www.waddenacademie.knaw.nl).

Onderstaand overzicht behoort tot het project Waddenarchieven, dat wordt gefaciliteerd door de Waddenacademie (www.waddenacademie.knaw.nl). ARMENZORG Versie 27-6-2011 Onderstaand overzicht behoort tot het project Waddenarchieven, dat wordt gefaciliteerd door de Waddenacademie (www.waddenacademie.knaw.nl). Het overzicht is als volgt opgebouwd:

Nadere informatie

MEROVINGISCHE PIONIERS BRABANTSE BOEREN

MEROVINGISCHE PIONIERS BRABANTSE BOEREN MEROVINGISCHE PIONIERS BRABANTSE BOEREN Middeleeuwse bewoning in de Kempen AdAK P R O V I N C I A L E I N F O D A G A R C H E O L O G I E 2 0 1 3 Turnhout zaterdag 16 februari 2013 Het voorbije decennium

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2009 384 Wet van 18 juni 2009 tot wijziging van de Algemene wet bestuursrecht, de Wet openbaarheid van bestuur en enkele andere wetten in verband

Nadere informatie

9Sommige stukken van beken en rivieren bieden nog extra charme, Prachtige oorspronkelijke stukken van beken

9Sommige stukken van beken en rivieren bieden nog extra charme, Prachtige oorspronkelijke stukken van beken Prachtige oorspronkelijke stukken van beken 9Sommige stukken van beken en rivieren bieden nog extra charme, doordat daar de werking van de elementen goed zichtbaar is, of omdat de sfeer er gewoonweg sprookjesachtig

Nadere informatie

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 1025 GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE N. 2008 92 VLAAMSE OVERHEID [C 2007/37387]

Nadere informatie

DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK

DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK - De integratie van Limburg in het Koninkrijk der Nederlanden, 1815 1867 - M.G.H. DERKS, MEd Op het omslag: -De gebruikte tekstkleuren van

Nadere informatie

Bijlage bij deze welstandsnota: BIJLAGE 1: GERAADPLEEGDE BRONNEN BIJLAGE 2: RECLAMETEKENS

Bijlage bij deze welstandsnota: BIJLAGE 1: GERAADPLEEGDE BRONNEN BIJLAGE 2: RECLAMETEKENS Bijlage bij deze welstandsnota: BIJLAGE 1: GERAADPLEEGDE BRONNEN BIJLAGE 2: RECLAMETEKENS GEMEENTE OOSTERHOUT WELSTANDSNOTA BIJLAGE 1: GERAADPLEEGDE BRONNEN GEMEENTE OOSTERHOUT WELSTANDSNOTA BIJLAGE 1

Nadere informatie

VINCENT GAGELMANS LANDSCHAPSARCHITECT. grafisch vormgever. vincent.gagelmans@gmail.com www.vincentgagelmans.be. Kipdorp 46/124 2000 Antwerpen

VINCENT GAGELMANS LANDSCHAPSARCHITECT. grafisch vormgever. vincent.gagelmans@gmail.com www.vincentgagelmans.be. Kipdorp 46/124 2000 Antwerpen VINCENT GAGELMANS LANDSCHAPSARCHITECT grafisch vormgever +32 476 666 942 vincent.gagelmans@gmail.com www.vincentgagelmans.be Kipdorp 46/124 2000 Antwerpen portfolio Vincent Gagelmans inhoudstafel eindwerk

Nadere informatie

5. Octrooi Maria-Theresia betreffende de aanleg van de Diestse steenweg, handgeschreven, 26 maart 1778 C 3449 Afmetingen: Verzekeringswaarde:

5. Octrooi Maria-Theresia betreffende de aanleg van de Diestse steenweg, handgeschreven, 26 maart 1778 C 3449 Afmetingen: Verzekeringswaarde: Lijst van de stukken ontleend bij het Stadsarchief Leuven 1. Plan aanleg vaart C 7096 46,1 x 85 2. Tekening vaartkom C 7096 38 x 56 x 3 3. Naerder reglement voor de casseyde van Brussel naer Loven, 1713

Nadere informatie

INLEIDING. Later volgden er nog twee vrij uitgebreide losbladige aanvullingen op het werk van René De Roo. Zo verscheen er in 1974 één op de losse

INLEIDING. Later volgden er nog twee vrij uitgebreide losbladige aanvullingen op het werk van René De Roo. Zo verscheen er in 1974 één op de losse INLEIDING Het Stadsarchief Mechelen beschikt over een rijk bestand notariaatsarchief 1. Een groot deel daarvan kwam er terecht dankzij een akkoord van 20 februari 1917 tussen de staat en het stadsbestuur.

Nadere informatie

Inventarisatieformulier Stads- en dorpsgezichten gemeente Weert Gebied XI Kroonstraat e.o.

Inventarisatieformulier Stads- en dorpsgezichten gemeente Weert Gebied XI Kroonstraat e.o. Bijlage 3 bij regels Inventarisatie Stads- en dorpsgezicht Inventarisatieformulier Stads- en dorpsgezichten gemeente Weert Gebied XI Kroonstraat e.o. Omvang gebied Wilhelminastraat, Kroonstraat, Julianastraat

Nadere informatie

Feitelijke Vereniging Helleense Gemeenschap Turnhout-Kempen

Feitelijke Vereniging Helleense Gemeenschap Turnhout-Kempen Feitelijke Vereniging Helleense Gemeenschap Turnhout-Kempen Tussen de ondergetekenden (De stichtende leden - aanleiding bij de laatste pagina van deze statuten), werd overeengekomen een feitelijke vereniging

Nadere informatie

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin Examen Geschiedenis Geef de 7 tijdsvakken: Prehistorie :... 3500 v.c Stroomculturen : 3500 v.c 800 v.c Klassieke Oudheid : 800 v.c 500 n.c Middeleeuwen : 500 n.c 1450 n.c Nieuwe tijd : 1450 n.c 1750 n.c

Nadere informatie

Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850

Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850 Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850 Richard Paping Rijksuniversiteit Groningen Tweede Dag van de Historische Demografie Tilburg, 4 december 2009 Een nieuwe schatting voor de bevolking

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

Levensstandaard Fiscale statistiek van de inkomens

Levensstandaard Fiscale statistiek van de inkomens Levensstandaard Fiscale statistiek van de inkomens De Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie biedt onpartijdige statistische informatie. De informatie wordt conform de wet verspreid, meer

Nadere informatie

De jaarlijkse statistieken van de hoven en de rechtbanken

De jaarlijkse statistieken van de hoven en de rechtbanken Wegwijs in justitie In de hoofdrol bij justitie De instellingen Meer informatie Justitie in de praktijk De jaarlijkse statistieken van de hoven en de rechtbanken [ Gegevens 2003 ] Notariaat Met dank aan

Nadere informatie

CODE : LIJST VAN DE KAARTEN & PLATTEGRONDEN. Vincent van der Sman

CODE : LIJST VAN DE KAARTEN & PLATTEGRONDEN. Vincent van der Sman TOKA CODE : LIJST VAN DE VERZAMELING KAARTEN & PLATTEGRONDEN Vincent van der Sman NEDERLANDS ARCHITECTUUR-INSTITUUT Amsterdam, 1992 R A A D P L E G I N G B I J G E B R U I K -------------------------------------------

Nadere informatie

Verkiezing en methode

Verkiezing en methode Verkiezingsuitslag Verkiezing en methode Het Leukste uitje van het Jaar wordt bepaald op basis van een onderzoek onder ANWB leden. Dit onderzoek bestaat uit twee rondes, namelijk een nominatieronde en

Nadere informatie

GENEALOGIE Vroeger de status van de elite, nu de hobby van het volk

GENEALOGIE Vroeger de status van de elite, nu de hobby van het volk GENEALOGIE Vroeger de status van de elite, nu de hobby van het volk Hans Nagtegaal Erfenissen zijn in de loop der eeuwen oorzaak geweest van vele ruzies en zelfs van oorlogen. Wie is familie van wie en

Nadere informatie

Een andere mogelijke betekenis is dat het zou gaan over een verheffing naast de Zenne

Een andere mogelijke betekenis is dat het zou gaan over een verheffing naast de Zenne Heffen: Verklaring naam Heffen: Eerste maal vermelding in 1088 Heffena = Heffe en A Wil zeggen bezinksel en water Mogelijke betekenis: modderbeek of moerasgebied Een andere mogelijke betekenis is dat het

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 maart 2012

Nieuwsbrief 1 maart 2012 Nieuwsbrief 1 maart 2012 De Heemshof Het gebied rond De Heemshof in Heemskerk wordt bedreigd door nieuwbouwplannen van de gemeente. Op verzoek van Lambert Koppers, eigenaar van De Heemshof en deelnemer

Nadere informatie

-Een buurt kan hoog scoren op de dimensie demografie maar laag op de dimensie huisvesting, er zijn buurten die hoog scoren op werkloosheid en

-Een buurt kan hoog scoren op de dimensie demografie maar laag op de dimensie huisvesting, er zijn buurten die hoog scoren op werkloosheid en 1 2 3 4 -Een buurt kan hoog scoren op de dimensie demografie maar laag op de dimensie huisvesting, er zijn buurten die hoog scoren op werkloosheid en huisvesting, maar niet op demografie. Elke kansarme

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit.

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit. Gebruik bron 1 en 2 In 1897 werd in de venen bij Yde het lijk van een ongeveer zestienjarig meisje gevonden. Deze vondst gaf aanleiding tot twee voorlopige conclusies over de leefwijze van het volk waartoe

Nadere informatie

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 14 Juli - september Trimester 3 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

Archief Katholieke Vereniging van Maatschappelijk Werkers Dr. Ariëns

Archief Katholieke Vereniging van Maatschappelijk Werkers Dr. Ariëns Plaatsingslijst Archief Katholieke Vereniging van Maatschappelijk Werkers Dr. Ariëns Archiefnummer: 509 Archiefnaam: ARID Sector: Caritas en maatschappelijk werk Soort archief: Instellingsarchief Datering:

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Ontdek het verborgen verleden van Schokland

Ontdek het verborgen verleden van Schokland Ontdek het verborgen verleden van Schokland Methodelink bij het lespakket Archeoroute Schokland De culturen en landschappen op Schokland vormen een veelzijdig onderwerp voor uw les in de groepen 6, 7 en

Nadere informatie

Aanvraag van een planologisch attest

Aanvraag van een planologisch attest Bijlage I Model I Aanvraag van een planologisch attest AFDELINGSCODE- (Vul hier het adres in van de gedelegeerd planologisch ambtenaar) In te vullen door de behandelende afdeling ontvangstdatum Bezorg

Nadere informatie

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Adres post code Soort monument Woonplaats

Adres post code Soort monument Woonplaats Monumenten Gemeente Oisterwijk Gemeentelijke monumentenlijst Adres post code Soort monument Woonplaats Baaneind 6 5059 AS boerderij Heukelom Heukelomseweg 29 5059 AJ boerderij Heukelom Heukelomseweg 34

Nadere informatie

Tussen Rijn en Lek 1986 3. - Dl.20 3-20- Het waren deze elementen die, in balans, het karakter van dit land-schap bepaalden. Als straks de mens, door de ontginning van dit gebieddie balans verbreekt, zal

Nadere informatie

Op- en uitbouw documentatiecentrum.

Op- en uitbouw documentatiecentrum. 2 3. Onderzoek van de verzameling. 3.1. De schikking van de documentatie is als volgt opgevat : Algemene opvatting. Het documentatiecentrum omvat drie onderzoeksvelden : a. Algemene naslagwerken die toelaten

Nadere informatie

Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere wetten in verband met de afschaffing van de plusregio s

Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere wetten in verband met de afschaffing van de plusregio s Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere wetten in verband met de afschaffing van de plusregio s Wij Willem Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau,

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

De vastgoedactiviteit stabiliseert zich na de forse stijging van eind 2011

De vastgoedactiviteit stabiliseert zich na de forse stijging van eind 2011 Notarisbarometer 1ste trimester 212 I. Vastgoedactiviteit in België 12 11 1 9 8 87,7 11,6 1, 99,2 99,7 99,8 94,1 11, 99,2 12,6 94,9 16,4 16,8 7 6 29-Trim 1 29-Trim 2 29-Trim 3 29-Trim 4 21-Trim1 21-Trim2

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

LEZEN. Terpentijd - 1500

LEZEN. Terpentijd - 1500 1 LEZEN Terpentijd - 1500 Friesland bestaat eigenlijk uit drie delen: de klei, het veen en het zand. De eerste boeren woonden op het zand (De Wouden en Gaasterland). Hun aardewerk in de vorm van trechters

Nadere informatie

STADSARCHIEF S-HERTOGENBOSCH

STADSARCHIEF S-HERTOGENBOSCH SECUNDAIRE GENEALOGISCHE BRONNEN AANWEZIG IN HET STADSARCHIEF S-HERTOGENBOSCH HANDLEIDING EN OVERZICHT Versie 14 april 2013 Woord vooraf Voor stamboomonderzoek zijn er als het ware twee soorten bronnen:

Nadere informatie

Vallis ❿ 61. Prachtige gebouwen en panorama's

Vallis ❿ 61. Prachtige gebouwen en panorama's Route 6 60 Vallis 61 Prachtige gebouwen en panorama's In Vaals en Lemiers getuigen monumentale gebouwen van een bewogen verleden. De groene heuvels in de omgeving bieden allerlei fascinerende vergezichten.

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Koningsstraat 20. Brussel

Koningsstraat 20. Brussel Koningsstraat 20 Brussel De Koningsstraat nr. 20 is gelegen in de nabijheid van het Koninklijk Paleis en het Parlement in Brussel. Hier zijn de Directie en enkele afdelingen van de bank gevestigd en op

Nadere informatie

Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel

Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel Herman COSIJNS, Adjunct van Mgr De Kesel INLEIDING De problematiek van de sociale huisvesting enerzijds en de wens van de Kerk om mee te werken

Nadere informatie

Wereldoorlog I Bronnen in het Stadsarchief Antwerpen. Inge Schoups Stadsarchivaris Antwerpen

Wereldoorlog I Bronnen in het Stadsarchief Antwerpen. Inge Schoups Stadsarchivaris Antwerpen Wereldoorlog I Bronnen in het Stadsarchief Antwerpen Inge Schoups Stadsarchivaris Antwerpen FelixArchief Stadsarchief Antwerpen OCMW-archief Antwerpen Partikuliere archieven van - Families en personen

Nadere informatie

Hoofdstuk IV - 2. Industrie en Bouw.

Hoofdstuk IV - 2. Industrie en Bouw. Hoofdstuk IV - 2. Industrie en Bouw. 2.1. Omschrijving Voornamelijk kwantitatieve beschrijving van de sector aan de hand van RSZcijfers. Voor de afbakening van de sectoren en de opdeling in subsectoren

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek 5. Verkrijgen en toekennen van de Belgische nationaliteit 1 5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek Sinds het ontstaan van het Koninkrijk stijgt het aantal vreemdelingen dat Belg wordt

Nadere informatie

VOORADVIES BESTEMMINGSPLANPROCEDURE

VOORADVIES BESTEMMINGSPLANPROCEDURE VOORADVIES BESTEMMINGSPLANPROCEDURE Zaaknr. : 2015EAR0009 Zaakomschrijving : CPO Lindevoort Rekken Specialisme : Cultuurhistorie (excl. Archeologie) Behandeld door : Roy Oostendorp Datum : 7 oktober 2015

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief van de Algemene Centrale-gewest Mechelen (1913-1993)

Plaatsingslijst van het archief van de Algemene Centrale-gewest Mechelen (1913-1993) Plaatsingslijst van het archief van de Algemene Centrale-gewest Mechelen (1913-1993) 535 (S/1992/535, S/1994/509) Martine Vermandere & Josée De Clerck Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 1995 1 INLEIDING

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 n 26 T/3 www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 94,1 94,9 102,8 98,9

Nadere informatie

Stijlvol wonen te Stabroek Grote Molenweg 165/167/169

Stijlvol wonen te Stabroek Grote Molenweg 165/167/169 Stijlvol wonen te Stabroek Grote Molenweg 165/167/169 Nieuw appartement met 3 slaapkamers 1 ste VERDIEPING A.1 Ligging: Grote Molenweg 165 Omschrijving: Woonkamer met open keuken, badkamer, apart toilet,

Nadere informatie

Archief Vereniging Nederlands Beauraing Comité Pro Maria, diocesaan comité s-hertogenbosch

Archief Vereniging Nederlands Beauraing Comité Pro Maria, diocesaan comité s-hertogenbosch Plaatsingslijst Archief Vereniging Nederlands Beauraing Comité Pro Maria, diocesaan comité s-hertogenbosch Archiefnummer: 761 Archiefnaam: PMHE Sector: Kerkelijk en godsdienstig leven Soort archief: Instellingsarchief

Nadere informatie