VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. ORGANISATIE-ASSISTENTIE Derde graad BSO.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. ORGANISATIE-ASSISTENTIE Derde graad BSO."

Transcriptie

1 VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS ORGANISATIE-ASSISTENTIE Derde graad BSO Derde leerjaar Licap - Brussel - september 2000

2 ALGEMENE INHOUD LESSENTABEL... 5 Administratieve lessentabel... 5 Pedagogische lessentabel... 7 ALGEMEEN DEEL... 9 PARTICIPATIE AAN DE ARBEIDSWERELD SPECIFIEKE MODULE LOGISTIEKE DIENST SPECIFIEKE MODULE VOEDINGSDIENST SPECIFIEKE MODULE TECHNISCHE DIENST STAGES EN SEMINARIE Organisatie-assistentie

3 LESSENTABEL ORGANISATIE-ASSISTENTIE Administratieve lessentabel Deze lessentabel is de enige bruikbare voor de administratie). 1 Basisvorming Volledig gemeenschappelijk gedeelte 8 AV AV AV AV OF AV Godsdienst Lichamelijke opvoeding Maatschappelijke vorming Nederlands Project algemene vakken Beperkt gemeenschappelijk gedeelte 4 Te kiezen uit AV Duits AV Engels AV Frans AV Maatschappelijke vorming AV Nederlands AV Plastische opvoeding AV Project algemene vakken AV Wiskunde Pedagogische aanbeveling AV Frans 1 AV Plastische opvoeding 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 2 of 4 1 of Studierichting (fundamenteel gedeelte) 20 PV PV TV TV TV TV Praktijk Huishoudkunde Voedingsdienst (x) Praktijk Huishoudkunde/Verzorging Logistieke dienst (x) Boekhouding/Toegepaste economie Participatie aan de arbeidswereld (x) Huishoudkunde Voedingsdienst (x) Huishoudkunde/Verzorging Logistieke dienst (x) Huishoudkunde/Nijverheidstechnieken/ Verzorging Seminarie (x) Organisatie-assistentie

4 1 pakketje naar keuze uit: PV Praktijk Huishoudkunde/Nijverheidstechnieken Technische dienst (x) TV Huishoudkunde/Nijverheidstechnieken Technische dienst (x) OF PV Stages Huishoudkunde (x) PV Stages Huishoudkunde/Verzorging (x) PV PV PV Stages Huishoudkunde (x) Stages Huishoudkunde/Verzorging (x) Stages Huishoudkunde/Nijverheidstechnieken (x) Complementair gedeelte: maximum 4 Geen specifieke aanbevelingen. 1 Zie apart leerplan D/1995/0279/ (x) Zie apart leerplan D/2000/0279/024. Voor deze vakken is het leerplan in deze brochure opgenomen. 6 Organisatie-assistentie

5 Pedagogische lessentabel In deze lessentabel! worden vakbenamingen opgenomen, zoals deze voorzien zijn in de administratieve lessentabel, met het voorziene aantal lesuren;! worden classificaties van vakken (AV, KV, PV, TV) en specialiteiten (= bekwaamheidsbewijzen) weggelaten. Deze lessentabel! is een pedagogisch verantwoorde vertaling van de administratieve lessentabel;! is overzichtelijker voor leerlingen, ouders, CLB... 1 Basisvorming Volledig gemeenschappelijk gedeelte 8 Godsdienst Lichamelijke opvoeding Maatschappelijke opvoeding Nederlands OF Project algemene vakken Beperkt gemeenschappelijk gedeelte 4 Te kiezen uit Duits Engels Frans Maatschappelijke vorming Nederlands Plastische opvoeding Project algemene vakken Wiskunde Pedagogische aanbeveling Frans Plastische opvoeding 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 1 of 2 2 of 4 1 of Studierichting (fundamenteel gedeelte) 20 Participatie aan de arbeidswereld Logistieke dienst Voedingsdienst 1 pakketje naar keuze uit Technische dienst OF Stages Stages en seminarie Complementair gedeelte: maximum 4 Geen specifieke aanbevelingen. 7 Organisatie-assistentie

6 ORGANISATIE-ASSISTENTIE Derde graad BSO Derde leerjaar ALGEMEEN DEEL In voege vanaf 1 september 2000 Algemeen deel 8 Organisatie-assistentie

7 INHOUD 1 UITGANGSPUNTEN Sociaal-pedagogische bekommernis Sociaal-economische bekommernis PROFIEL VAN DE LEERLINGEN EN BEGINSITUATIE STUDIERICHTINGPROFIEL Praktijkgerichte en tewerkstellingsgerichte studierichting Algemene doelstellingen ALGEMENE PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN EVALUATIE HET LEERPLAN EN HET OPVOEDINGSPROJECT Algemeen deel 9 Organisatie-assistentie

8 1 UITGANGSPUNTEN 1.1 Sociaal-pedagogische bekommernis Bepaalde leerlingen zijn na de derde graad aan heroriëntering toe, zie ook punt 3. Leerlingen krijgen kans hun totale persoonlijkheid te ontwikkelen. Zij maken zich vaardigheden en attitudes eigen die ze ook in hun dagelijks leven zullen kunnen gebruiken. Leerlingen worden gestimuleerd tot levenslang leren onder zeer verscheiden vormen. 1.2 Sociaal-economische bekommernis De kansen op tewerkstelling verhogen omwille van de specialisatie in voedingsdienst, logistieke dienst en eventueel technische en/of onderhoudsdienst en omwille van de stage-ervaring. Leerlingen worden goed voorbereid om als beginnend beroepsbeoefenaar aan de slag te kunnen. Op termijn verhogen de kansen op tewerkstelling ook omwille van het diploma secundair onderwijs waardoor deelname aan bepaalde staatsexamens en de toegang tot andere onderwijsmogelijkheden mogelijk wordt.. Het verwerven van het attest van bedrijfsbeheer is een eerste stap in een eventuele vestiging als zelfstandige. 2 PROFIEL VAN DE LEERLINGEN EN BEGINSITUATIE Leerlingen die het specialisatiejaar 'Organisatie-assistentie' volgen komen uit:! 'Organisatiehulp': deze leerlingen kregen een basisopleiding om te functioneren in de logistieke dienst, de voedingsdienst en/of de technische dienst en/of de onderhoudsdienst. Als leraar is het erg belangrijk goed te weten wat leerlingen in het eerste en het tweede leerjaar 'Organisatiehulp' gekregen hebben. Eerste leerjaar logistieke dienst (2 uur/week) voedingsdienst (6 uur/week) stage in beide diensten (7 uur/week) of logistieke dienst (2 uur/week) voedingsdienst (6 uur/week) technische of onderhoudsdienst (3 uur/week) stage in de drie diensten (4 uur/week) Algemeen deel 10 Organisatie-assistentie

9 Tweede leerjaar logistieke dienst (2 uur/week) voedingsdienst (6 uur/week) technische of onderhoudsdienst, gewoonlijk zelfde keuze als in het eerste leerjaar (3 uur/week) stage in minimum twee en maximun drie diensten waarvan minimum één derde voedingsdienst! Een andere BSO-studierichting ('Verzorging', 'Groepskoken' vanaf 2002 'Grootkeuken') of TSO-studierichting ('Bijzondere jeugdzorg' vanaf 2002 'Jeugd- en gehandicaptenzorg', 'Verpleegaspiranten' vanaf 2002 'Gezondheids- en welzijnswetenschappen', 'Sociale en technische wetenschappen') die gesitueerd is binnen het studiegebied Personenzorg. De beginsituatie van de leerlingen kan dus zeer verscheiden zijn. Bij elk vakleerplan is de beginsituatie uitgeschreven. Als leraar is het belangrijk deze goed in te schatten en eventueel individuele zelfstudieopdrachten te geven en te begeleiden. De meerderheid van de leerlingen bezit een behoorlijke sociale intelligentie, kan zich onderscheiden in sociale omgangsvormen en het leggen van relaties met andere mensen en voelt veel voor de mensgerichte oriëntering van de studierichting. Een andere groep leerlingen onderscheid zich in het technisch handelen en het manipuleren van producten. Zij voelen er veel minder voor om direct met mensen om te gaan. Hun interesses liggen duidelijk in de productgerichte oriëntering van de studierichting. 3 STUDIERICHTINGPROFIEL 3.1 Praktijkgerichte en tewerkstellingsgerichte studierichting 'Organisatie-assistentie' is praktijkgericht en heeft zowel een mensgerichte als productgerichte oriëntering. Naargelang de door de school gekozen diensten en de door de leerling gekozen stage worden leerlingen professioneel voorbereid op tewerkstelling in:! logistieke dienst: als medewerker in een voorziening met complexe zorgsituaties zoals een algemeen ziekenhuis, een psychiatrisch ziekenhuis, bejaardenopvang, kinderopvang...! voedingsdienst: als medewerker in de keuken, bij de bediening, in de verkoop... en/of! technische dienst: als medewerker in een doe-het-zelf-zaak, een woonwarenhuis, in een tuincentrum...! onderhoudsdienst: als medewerker in een onderhoudsdienst. Via de algemene vorming en de meer specifieke praktijkopleiding zijn deze leerlingen tevens professioneel voorbereid om meer specifieke en complexe taken uit te voeren in aanverwante dienstverlenende sectoren, zoals:! in verblijfs-, onderwijs-, vormingsinstellingen en openbare diensten...! in industrie-, distributie- en toeleveringsbedrijven...! bij gelegenheidsonthaal, in dienstencentra... Algemeen deel 11 Organisatie-assistentie

10 3.2 Algemene doelstellingen Toepassen en integreren van vaardigheden, kennis en beroepshoudingen in verband met voedingsdienst, logistieke dienst en eventueel technische dienst en/of onderhoudsdienst met het oog op:! het deskundig en methodisch uitvoeren van complexe opdrachten;! het werken onder verwijderd toezicht;! het startklaar zijn als beginnend beroepsbeoefenaar;! het uitvoeren van kwaliteitszorg rekening houdend met principes zoals klantgericht werken op een hygiënische, veilige, ecologische, economische, ergonomische wijze;! het verwerven van beroepshoudingen zoals een gepast voorkomen, stiptheid en orde, zin voor creativiteit, sociale vaardigheden, klantgericht werken, teamgericht werken, zelfstandig, verantwoordelijk en met zin voor zelfhantering. Breed inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt. Behalen van het diploma secundair onderwijs en het attest van bedrijfsbeheer. Verdere groei naar volwassenheid en het vinden van een eigen weg in de maatschappij. 4 ALGEMENE PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN! Instromen in 'Organisatie-assistentie BSO' vanuit andere studierichtingen dan 'Organisatiehulp BSO' veronderstelt dat zowel de leerling als de betrokken leraren een inspanning leveren om de aansluiting voor de diverse vakken zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Leraren lezen best vooraf de leerplannen door van het eerste en het tweede leerjaar en werken verder op leerlingenmateriaal uit het eerste en het tweede leerjaar.! Stimuleren van zelfactiviteit van leerlingen door het gebruik van actieve werkvormen. Gericht opzoeken en verwerken van informatie onder andere via het gebruik van ICT is prioritair.! Methodisch werken en het streven naar kwaliteitszorg stimuleren via concrete doe-opdrachten.! Integratie stimuleren van kennis, vaardigheden en beroepshoudingen via het werken met concrete complexe situatieschetsen, klassikaal gestuurde praktijkervaringen, totaalopdrachten, projecten... Overleg tussen de leraren van de verschillende diensten, stage en seminarie is onontbeerlijk. Het afstemmen van de jaarplannen bevordert de samenwerking.! Integratie van vakken (PV, TV en AV) verhogen door thematisch en projectmatig te werken, bijvoorbeeld introductiedagen, arbeidsoriënterende dagen... Algemeen deel 12 Organisatie-assistentie

11 5 EVALUATIE Zowel handelingsgerichte vaardigheden, ondersteunende cognitieve vaardigheden als ondersteunende beroepshoudingen dienen geëvalueerd te worden. Dit kan op een permanente basis en met een éénvormig evaluatiemodel dat voor de verschillende diensten en stage gelijklopend in overleg is opgesteld. Het methodisch werken op een kwaliteitsvolle wijze en met de nodige beroepshoudingen maakt het basisstramien uit aangevuld met specifieke leerplandoelstellingen. Niet alleen het product wordt geëvalueerd maar ook het proces wordt begeleid en bijgestuurd zowel door de leerlingen zelf als door de leraren. Leerlingen dienen vooraf goed geïnformeerd te zijn over de evaluatiecriteria. 6 HET LEERPLAN EN HET OPVOEDINGSPROJECT Een school wil haar leerlingen meer meegeven dan louter vakkennis, waardeopvoeding en christelijke duiding zijn evenzeer belangrijk. Leerlingen zijn over het algemeen erg zoekend dienaangaande en erg gevoelig voor de voorbeeldfunctie van hun leraren. Ruimte scheppen om stil te staan bij zins- en zijnsvragen is noodzakelijk. Respecteren van verschillen tussen zichzelf en anderen zonder zichzelf te verliezen is de basis voor een vreedzame samenleving waarin ieder zijn weg kan vinden. Algemeen deel 13 Organisatie-assistentie

12 ORGANISATIE-ASSISTENTIE Derde graad BSO Derde leerjaar TV BOEKHOUDING/TOEGEPASTE ECONOMIE PARTICIPATIE AAN DE ARBEIDSWERELD 2 uur/week In voege vanaf 1 september 2000 Participatie aan de arbeidswereld 14 Organisatie-assistentie

13 INHOUD 1 BEGINSITUATIE ALGEMENE DOELSTELLINGEN LEERPLANDOELSTELLINGEN EN LEERINHOUDEN PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN EN DIDACTISCHE MIDDELEN Algemeen De zelfstandige ondernemer De handelsverrichtingen: bijzondere reglementeringen Het krediet De boekhoudkundige verwerking Aspecten van bedrijfsbeleid Werken als zelfstandige of als werknemer Informatica MINIMALE MATERIELE VEREISTEN EVALUATIE BIBLIOGRAFIE Participatie aan de arbeidswereld 15 Organisatie-assistentie

14 1 BEGINSITUATIE Het leerplan TV Boekhouding/Toegepaste economie - Participatie aan de arbeidswereld is bestemd voor de leerlingen van het derde leerjaar van de derde graad 'Organisatie-assistentie BSO'. Dit vak komt voor in het fundamenteel gedeelte pro rata van twee wekelijkse lestijden. De inhoud van dit vak wordt in belangrijke mate bepaald door het programma van de basiskennis van bedrijfsbeheer zoals is vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 21 oktober Normaliter komen de leerlingen in dit specialisatiejaar uit de studierichting 'Organisatiehulp' (derde graad BSO). Hier hebben zij via het vak TV Boekhouding/Toegepaste economie - Participatie aan de arbeidswereld kennisgemaakt met een aantal aspecten uit de sociale wetgeving (arbeidsovereenkomsten, arbeidsreglement, lonen, RSZ-bijdragen voor werknemers, aanwerving van personeel, arbeidsbemiddeling). Bovendien hebben de leerlingen zich binnen dit vak een aantal ICT-basisvaardigheden eigen gemaakt aan de hand van toepassingen uit de latere beroepswereld. In een derde deel kregen zij een basisprogramma Bedrijfsbeheer aangeboden met onder andere aandacht voor de handelsverrichtingen (handelsbeleid, de aan- en verkoopverrichtingen), de BTW, de betalingen en de inningen. Uitzonderlijk kunnen ook leerlingen instromen in het derde leerjaar van de derde graad 'Organisatieassistentie' na de derde graad van de volgende studierichtingen: 'Sociale en technische wetenschappen TSO', 'Verpleegaspiranten TSO', 'Grootkeuken BSO' (de 'oude' benaming is 'Groepskoken BSO') en 'Verzorging BSO'. Enkel de leerlingen uit de derde graad 'Grootkeuken BSO' hebben voldoende elementen uit het basisprogramma van bedrijfsbeheer bestudeerd in het vak TV Hotel/Toegepaste economie/voeding - Toegepaste economie (zie VVKSO-leerplanbundel 'Grootkeuken' - derde graad BSO). Kort samengevat kwamen volgende items aan bod:! Marketing (marktvormen, commerciële samenwerkingsvormen, marketinginstrumenten),! Kwaliteitsnormen en -controle,! Wet op de handelspraktijken,! ARAB-reglementering,! Administratieve organisatie in een grootkeuken (aankoopkanalen, van prijsaanvraag tot betaling, de koopovereenkomst, inkoop- en voorraadbeleid, controlediensten en vergunningen),! Personeelsaspecten (organisatiestructuur in de grootkeuken, personeelsbeleid),! Financieel beheer en administratie (berekening kostprijs, verkoopprijs, netto- en brutowinst, winstmarges en break-even-point, budgettering, eenvoudige ratio's),! Betalingen en inningen,! Verzekeringen. Concreet betekent dit dat enkel de instroomleerlingen van de derde graad 'Grootkeuken BSO' dezelfde voorkennis van het basisprogramma Bedrijfsbeheer hebben als de leerlingen uit de derde graad 'Organisatiehulp BSO'. Instroomleerlingen uit andere studierichtingen hebben deze voorkennis niet en kunnen op het einde van dit specialisatiejaar het bijkomend getuigschrift over de basiskennis van bedrijfsbeheer enkel krijgen indien zij via een individueel programma de leerinhouden van de module Basisprogramma Bedrijfsbeheer (zie VVKSO-leerplanbundel 'Organisatiehulp' - derde graad BSO, p. 53 t.e.m. 68) zelfstandig verwerken en hierover ten laatste onmiddellijk na de Allerheiligenvakantie een bijkomende toets afleggen. Dan pas heeft de delibererende klassenraad voldoende en objectieve informatie om te kunnen oordelen of deze instroomleerlingen het getuigschrift over de basiskennis van het bedrijfsbeheer al dan niet krijgen op het einde van het specialisatiejaar. Participatie aan de arbeidswereld 16 Organisatie-assistentie

15 2 ALGEMENE DOELSTELLINGEN De leerlingen zien in dat zij bij het zich vestigen als zelfstandige moeten voldoen aan een aantal verplichtingen en dat zij een aantal ondernemersvaardigheden moeten verwerven.. De leerlingen zijn bovendien in staat om frequent voorkomende verrichtingen in een zaak boekhoudkundig te verwerken. Zij weten dat dit steeds gebeurt aan de hand van officiële verantwoordingsstukken. Om later effectief in hun bedrijf te kunnen functioneren, moeten de leerlingen de ICT-basisvaardigheden, die zij zich in het verleden hebben eigen gemaakt, onderhouden. Een aantal van de ondernemersvaardigheden kunnen zij immers verwerken met aangepaste informaticatoepassingen. Zij leren belangrijke waarden aanvoelen, zoals respect tonen voor zichzelf en de anderen, een eerlijke houding aannemen, rechtvaardig en ethisch verantwoord handelen. Ze ontwikkelen verder een aantal vaardigheden en attitudes zoals:! orde en nauwkeurigheid;! doorzettingsvermogen;! zelfstandig en geconcentreerd werken;! assertieve houding;! klantgerichte houding;! kwaliteits- en kostenbewustzijn;! leergierigheid;! spontaan gebruik van informatiebronnen;! numerieke vaardigheid. 3 LEERPLANDOELSTELLINGEN EN LEERINHOUDEN De uitbreidingsdoelstellingen en -leerinhouden zijn cursief aangeduid. 1 De zelfstandig ondernemer (5 lestijden) LEERPLANDOELSTELLINGEN 1.1 Weten wie zich als zelfstandig ondernemer (handelaar, ambachtsman/-vrouw) kan vestigen Weten aan welke voorwaarden men moet beantwoorden om zich als zelfstandige te kunnen vestigen (handelaar, ambachtsman/ -vrouw). Opzoeken bij welke instanties men informatie en hulp kan krijgen bij het opstarten van een eigen zaak. LEERINHOUDEN De zelfstandig ondernemer (handelaar, ambachtsman/-vrouw) De voorwaarden om zich te kunnen vestigen Participatie aan de arbeidswereld 17 Organisatie-assistentie

16 1.2.1 Actuele informatie kunnen opzoeken over de wettelijke verplichtingen die vooraf moeten vervuld worden bij het starten van een eigen zaak. De instellingen opzoeken en contacteren in verband met de formaliteiten die moeten vervuld worden om aan de gestelde verplichtingen te voldoen De specifieke beroepsuitoefeningsvoorwaarden kunnen opzoeken en weten hoe men eraan moet voldoen De voor- en nadelen van een mogelijke vestigingsplaats kunnen beoordelen. De voor- en nadelen kunnen afwegen bij het keuzeprobleem: kopen of huren van een onroerend goed. De wettelijke voorschriften kennen bij het afsluiten van een koopcontract voor onroerende goederen. De wettelijke voorschriften kennen bij het afsluiten van een handelshuurcontract. Het handelshuurcontract vergelijken met een privé-huurcontract. Weten wat leasing is en de voor- en nadelen in een concreet geval kunnen afwegen. In de wetgeving op de handelsvestigingen kunnen opzoeken wat voor de eigen vestiging vereist is. Weten dat vergunningen nodig zijn voor het bouwen en verbouwen. Weten welke instanties de nodige inlichtingen kunnen verschaffen over de reglementering inzake bouwen en/of verbouwen. Weten waar men de nodige informatie kan bekomen betreffende de milieuvergunningen voor de vestiging van een bepaalde zaak. 1.3 De kanalen kennen waarlangs startende ondernemers informatie en ondersteuning kunnen krijgen. De steunmaatregelen kunnen opzoeken voor startende ondernemers. Voorafgaande verplichtingen Handelsnaam, handelsregister, financieel rekeningnummer, BTW-inschrijving, huwelijksstelsel, aansluiting sociale verzekeringskas en mutualiteit Beroepsuitoefeningsvoorwaarden Vestigingswet, andere reglementeringen en vergunningen Vestigingsplaats Keuze van de vestigingsplaats Aankoop, huur of leasing gebouw/grond Vergelijking handelshuur - privé-huur Wet op de handelsvestigingen (Ver-)bouwvergunning Milieuvergunning Tegemoetkomingen Advies startersdiensten Steunmaatregelen voor starters Participatie aan de arbeidswereld 18 Organisatie-assistentie

17 2 De handelsverrichtingen bijzondere reglementeringen (5 lestijden) 2.1 De basisprincipes van de wet op de handelspraktijken en op de voorlichting en de bescherming van de consument kennen. De wettelijke aspecten en de bescherming van de consument bij e-commerce verwoorden. 2.2 Weten dat er een speciale reglementering bestaat in verband met de openingstijden. 2.3 Weten dat door de wet op de privacy bestanden moeten worden aangegeven en weten wat men moet doen om aan de verplichtingen te voldoen. 2.4 Weten wat gereglementeerd wordt bij de wet op de auteursrechten. Weten dat er softwarelicenties bestaan en wat de juiste betekenis ervan is. Concreet kunnen opzoeken op welke manier men kan bewijzen dat de softwarelicenties voldoen aan de vereisten van deze specifieke auteursrechten. 2.5 Weten dat er een milieuwetgeving bestaat. Weten waar men de nodige documenten en inlichtingen kan bekomen om aan deze wetgeving te voldoen. Wet op de handelspraktijken en op de voorlichting en de bescherming van de consument:! Prijs- en hoeveelheidsaanduiding! Voorlichting consument! Koopjes! Uitverkoop! Verkoop met verlies! Oneerlijke handelspraktijken! Gezamenlijk aanbod! Reclame! Bedenktijd bij aankopen! Wet op de handelspraktijken en e-commerce Openingstijden Wekelijkse rustdag Zondagssluiting Openingsuren Nachtwinkels De wet op de privacy Auteursrechten! Sabam! Softwarelicenties! Reprobel Milieuwetgeving 3 Het krediet (5 lestijden) 3.1 De meest voorkomende kredietvormen opsommen De betekenis en de gevolgen van een verkoop op termijn kunnen formuleren. Kredietverlening door handelaars! Verkoop op termijn Participatie aan de arbeidswereld 19 Organisatie-assistentie

18 3.1.2 De betekenis en de gevolgen van een verkoop op afbetaling kunnen formuleren. 3.2 De meest courante kredietvormen kunnen toelichten. Negatieve saldi en het kostenaspect interpreteren voor de verschillende kredieten op korte termijn. Een aflossingstabel interpreteren. Op basis van de aflossingstabellen, de intrestpercentages en het kostenaspect de verschillende kredieten bij een aantal financiële instellingen vergelijken. 3.3 Weten dat er steunmaatregelen kunnen zijn bij specifieke financieringsvormen. Weten waar men de nodige inlichtingen kan bekomen over deze steunmaatregelen. 3.4 Beseffen dat de opname van kredieten ook verplichtingen van terugbetaling inhoudt en dat geld lenen geen gratis dienstverlening is. Met een concreet voorbeeld kunnen berekenen wat krediet kost. Weten dat het toestaan van krediet ook risico's met zich meebrengt. Weten wanneer het opnemen en het toestaan van krediet verantwoord is. In een concreet geval de mogelijke kredietvormen kunnen beoordelen.! Verkoop op afbetaling Kredietverlening door financiële instellingen Op korte termijn! Kaskrediet! Kasvoorschot! Discontokrediet Op langere termijn! Hypothecair krediet! Investeringskrediet! Leasing! Financiering op afbetaling Steunmaatregelen bij specifieke financieringsvormen Gevaren bij kredietverlening 4 De boekhoudkundige verwerking (20 lestijden) 4.1 Het begrip boekhouden verklaren en de noodzakelijkheid ervan aantonen. De soorten ondernemingen volgens de boekhoudwetgeving kunnen opzoeken en onderscheiden (in het bijzonder voor de kleine onderneming). De algemene eisen waaraan de boekhouding van een kleine onderneming moet voldoen kennen en kunnen opzoeken (verantwoordingsstukken, volledigheid, voorzichtigheid, vormvoorwaarden, bewaringstermijn). Basisprincipes en wettelijke bepalingen van de boekhoudreglementering! Begrip en noodzaak! Vormvoorwaarden! Verantwoordingsstukken! Volledigheid - voorzichtigheid! Bewaringstermijn Participatie aan de arbeidswereld 20 Organisatie-assistentie

19 4.2 Het begrip vereenvoudigde boekhouding kunnen verklaren Het aankoopdagboek kunnen invullen en de leverancierskaarten kunnen opmaken en bijhouden op basis van de verantwoordingsstukken Het verkoopdagboek kunnen invullen en de klantenkaarten kunnen opmaken en bijhouden op basis van de verantwoordingsstukken De financiële dagboeken op basis van de verantwoordingsstukken kunnen invullen en eventuele klanten- en leverancierskaarten bijhouden De voorraad/inventaris kunnen bepalen en weten waarom dit belangrijk is De resultaatberekening kunnen uitvoeren en de betekenis ervan begrijpen De gegevens uit de ingevulde dagboeken kunnen gebruiken om de BTW-aangifte in te vullen. De vereenvoudigde boekhouding! Aankoopdagboek - leverancierskaarten! Verkoopdagboek - klantenkaarten! Financiële dagboeken! Voorraad/inventaris! Resultaatberekening! BTW-aangifte 4.3 Inleiding tot de dubbele boekhouding Een balans- en resultatenrekening kunnen lezen. Aanduiden welke werkmiddelen een bedrijf aanwendt en hoe ze worden gefinancieerd. Deze werk- en financieringsmiddelen ordenen op een balans. De weerslag van eenvoudige verrichtingen (aankoop, verkoop, betaling, lening...) weergeven op een balans. Een eenvoudige resultatenrekening kunnen opstellen. Het beknopt rekeningenstelsel kunnen lezen en weten waarvoor het gebruikt wordt.! Het lezen van balans- en resultatenrekening! Werkmiddelen en financiering! Eenvoudige verrichtingen (aankoop, verkoop, betaling, lening)! De resultatenrekening! Het beknopt rekeningenstelsel (betekenis) 5 Aspecten van bedrijfsbeleid (8 lestijden) 5.1 Een gezonde financiële structuur Het belang kunnen inzien van het vooraf begroten van inkomsten en uitgaven, van investeringen en financieringen.!financieel plan Participatie aan de arbeidswereld 21 Organisatie-assistentie

20 Een eenvoudig financieel plan kunnen opstellen De basisprincipes van het financieel plan kunnen inzien (bronnen en aanwending). 5.2 De elementen van de kostprijs (handelsonderneming, ambacht) kennen. Het onderscheid tussen vaste en variabele kosten concreet kunnen weergeven en toelichten met voorbeelden. Eenvoudige kostprijsberekeningen kunnen uitvoeren. 5.3 De elementen van de verkoopprijs (handelsonderneming, ambacht) kennen. De verkoopprijsberekening kunnen uitvoeren. Het begrip omzet kennen en begrijpen. De winstcoëfficiënt in de sector kennen en kunnen toepassen (= de factor waarmee de handelaar de aankoopprijs vermenigvuldigt om aan de verkoopprijs te komen). Break-even-point kunnen berekenen. 5.4 De winstmarge kunnen berekenen. De rendabiliteit van het eigen vermogen kunnen berekenen. De rendabiliteit van de eigen onderneming vergelijken met deze in de branche. Het verband kunnen leggen tussen de boekhouding en het bedrijfsbeleid. De toegevoegde waarde per tewerkgestelde kunnen berekenen. 5.5 Het belang inzien van een goed voorraadbeheer.! Basisprincipe van financieel evenwicht Kosten en kostprijsberekeningen! Elementen van de kostprijs! Onderscheid tussen variabele en vaste kosten! Eenvoudige kostprijsberekeningen Omzet en verkoopprijsberekening! Elementen van de verkoopprijs! Berekenen van de verkoopprijs! De omzet Break-even-point De begrippen netto- en brutowinst en winstmarge! De winstmarge! Netto- en brutowinst! Het begrip rendabiliteit Voorraadbeheer 6 Werken als zelfstandige of als werknemer (7 lestijden) 6.1 De belangrijke sociale rechten en verplichtingen kennen van de zelfstandigen (in hoofden bijberoep), helpers, echtgeno(o)t(e)-help- (st)er. Weten welke diensten een sociale verzekeringsmaatschappij kan vervullen. Het sociaal statuut van een bediende/arbeider kunnen situeren ten opzichte van dit van een zelfstandige. Sociaal statuut! Zelfstandige in hoofdberoep! Zelfstandige in bijberoep! Helper! Echtgeno(o)t(e)-help(st)er! Het verschil tussen bediende/arbeider en een zelfstandige Participatie aan de arbeidswereld 22 Organisatie-assistentie

21 6.2 De belangrijkste fiscale plichten en rechten van een zelfstandige (in hoofd- en bijberoep) kennen. Weten welke diensten een fiscaal raadgever (accountant...) kan vervullen. Fiscaal statuut! Zelfstandige in hoofdberoep! Zelfstandige in bijberoep! Voorafbetalingen! De belastingaangifte 6.3 De ondernemingsvormen Het verschil tussen een eenmanszaak en een vennootschap kunnen toelichten (oprichting, aansprakelijkheid, verplichtingen) De kenmerken van de meest voorkomende vennootschapsvormen kunnen toelichten en begrijpen.! Eenmanszaak of vennootschap! Kenmerken van de meest voorkomende vennootschapsvormen: EVBA, BVBA, NV, CV 6.4 Verzekeringen tegen allerlei risico's De verplicht af te sluiten verzekeringen kennen en weten welke risico's ze dekken. Een courante polis kunnen begrijpen De voornaamste aanvullende verzekeringspolissen kennen. Noodzakelijke verzekeringen! Burgerlijke aansprakelijkheid! Brandverzekering! Autoverzekering Wenselijke verzekeringen (o.m. risico-aansprakelijkheidsverzekering) 6.5 Tegemoetkomingen bij aanwerving personeel Weten waarvoor men bij aanwerving van personeel beroep kan doen op een sociaal secretariaat Weten dat er steunmaatregelen kunnen zijn bij de aanwerving van personeel. Weten waar men de nodige inlichtingen kan bekomen voor steunmaatregelen bij de aanwerving van personeel.! Adviesmogelijkheden sociale secretariaten! Steunmaatregelen bij aanwerving 7 Informatica 7.1 Voor enkele eenvoudige problemen in een onderneming informaticatoepassingen gebruiken. Informaticatoepassingen Participatie aan de arbeidswereld 23 Organisatie-assistentie

22 4 PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN EN DIDACTISCHE MIDDELEN 4.1 Algemeen Bij de verschillende thema's staat vermeld hoeveel lestijden de leraar bij voorkeur hieraan dient te besteden. Als vertrekbasis rekenen wij op 50 lestijden voor het hele schooljaar (pro rata van 2 wekelijkse lestijden). Hier en daar staan enkele onderwerpen cursief aangeduid. Dit betekent dat deze kunnen bestudeerd worden als uitbreiding. De leraar moet oordelen of het zinvoller is om bepaalde leerinhouden grondiger in te oefenen. De leerinhouden komen uit het programma van de basiskennis van het bedrijfsbeheer en dienen minimaal aangeboden te worden om leerlingen het speciale getuigschrift te kunnen toekennen. De leerplandoelstellingen zijn bepalend voor de diepgang waarin de leerinhouden dienen te worden aangeleerd. Het heeft geen zin om de leerlingen bijvoorbeeld uitgebreid en diepgaand de module boekhouding of bedrijfsbeleid aan te bieden. Enkel wat relevant is voor het zelfstandig uitoefenen van een beroep dient als leerinhoud aangeboden te worden. Dit leerplan moet verder zo realistisch mogelijk ingekleurd worden naar de studierichting. Bepaalde leerinhouden kunnen wellicht beter in de specifieke vakken aan bod komen, bv. de HACCP-reglementering in het vak TV Huishoudkunde - Voedingsdienst, de ethische aspecten van het zelfstandig werken tijdens de lessen van godsdienst, opzoekwerk en korte verslagen van sprekers en bezoeken tijdens de lessen Project algemene vakken (of Nederlands), seminaries... Duidelijke afspraken met de betrokken vakleraren zijn dan noodzakelijk. Bij voorkeur worden de leerinhouden aangebracht via het werken aan een gevallenstudie, gebaseerd op een spilbedrijf. Zo zien de leerlingen veel beter wat de relatie is tussen de verschillende onderdelen van het leerplan. Er zijn voldoende mogelijkheden aanwezig om de relatie te leggen met eventueel de minionderneming, een geïntegreerd project of met het stagebedrijf. Zo leggen de leerlingen vlot de link naar de realiteit. Een aantal leerplandoelstellingen kan men ook bereiken via een goed voorbereid studiebezoek aan het plaatselijk winkelcentrum, de winkelstraat of het stagebedrijf. De leerlingen kunnen, individueel of in groepswerk, dan zelf opdrachten uitvoeren en informatie verzamelen. Dit gebeurt op basis van eigen waarnemingen, interviews, foto's, video-opnames... Nadien volgt de nabespreking in de klas. Andere leerinhouden kunnen misschien beter gerealiseerd worden door een spreker uit te nodigen in de klas. De vakleraar dient hem vooraf goed te informeren over de beginsituatie van de leerlingen en over de te bereiken doelstellingen. 4.2 De zelfstandige ondernemer De plaatselijke middenstandsorganisatie (bv. de starterscel) kan interessante sprekers voorstellen die dit thema vanuit hun praktijk interessant kunnen brengen. Eventueel kan men hiervoor een oud-leerling of de verantwoordelijke van een stagebedrijf aanspreken. Door gebruik te maken van de enorme mogelijkheden van het Internet zullen de leerlingen snel ontdekken dat eigenlijk alle informatie binnen handbereik is. Belangrijk is het dat de leraar dit laat gebeuren op een gestructureerde wijze. Participatie aan de arbeidswereld 24 Organisatie-assistentie

Jaarplan Bedrijfsbeheer 3de graad BSO-KSO-TSO

Jaarplan Bedrijfsbeheer 3de graad BSO-KSO-TSO Schooljaar 2011-2012 Leerkracht(en): Vak: Klassen: Schooljaar: 2011-2012 Béa Gyselen, Sigrid Hertogs, Danny Heylen, Liesbeth Hofmans, Linda Servaes, Christine Somers Bedrijfsbeheer 3de graad BSO-KSO-TSO

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL RLLL/EXT/ADV/006bijl5 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 (Ontwerp) Bijlage bij het Vlor-advies Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar. Alle studierichtingen

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar. Alle studierichtingen VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar Alle studierichtingen Licap - Brussel: - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE...

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (bso)

STUDIEGEBIED HANDEL (bso) (bso) Tweede graad... Kantoor Derde graad Kantoor Kantooradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Studierichting Kantoor de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Interesse voor werken met

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN

Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN Je wil een nieuwe uitdaging direct na je secundaire opleiding? Je studeert aan het hoger onderwijs en kiest resoluut voor verandering? Kies voor een voedingsberoep!

Nadere informatie

Omgang en communicatie. Huishoudzorg. Gezondheid en welzijn. Tweede graad Verzorging voeding. Schooljaar 2010-2011. Verzorging-voeding

Omgang en communicatie. Huishoudzorg. Gezondheid en welzijn. Tweede graad Verzorging voeding. Schooljaar 2010-2011. Verzorging-voeding KIJK WIJZER VV Tweede graad Verzorging voeding Schooljaar 2010-2011 Verzorging - voeding Basiszorg Omgang en communicatie Wie ben ik? Zelfbeeld Ik in omgang met de ander Omgang Verzorging-voeding Ik =

Nadere informatie

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAK: TOEGEPASTE ECONOMIE Dit is een vakfiche toegepaste economie voor 3de graad bso kantoor. Let op: de inhoud van een vakfiche wordt jaarlijks aangepast. Deze

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS. Guimardstraat 1-1040 Brussel TV TOEGEPASTE ECONOMIE

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS. Guimardstraat 1-1040 Brussel TV TOEGEPASTE ECONOMIE VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS Guimardstraat 1-1040 Brussel TV TOEGEPASTE ECONOMIE Landbouw (D/1992/0279/044) Land- en tuinbouw (D/1992/0279/044) Tuinbouw (D/1992/0279/044) Derde

Nadere informatie

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze.

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze. Deze brochure wil jou en je ouders wegwijs maken in het studieaanbod van het Sint-Norbertusinstituut. Het Sint-Norbertusinstituut is immers een school met vele studiemogelijkheden in het secundair onderwijs.

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure 7 RETAIL (7de jaar BSO) Leerlingenprofiel Je hebt het zesde jaar Retail of Administratie achter de rug. Je wil jouw kansen op de arbeidsmarkt vergroten en bovendien

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERWIJS

VOLWASSENENONDERWIJS VOLWASSENENONDERWIJS Organisatie: Onderwijsniveau: Graad: Totaal opleiding: Studiegebied: modulaire opleiding TSO derde graad 140 lestijden Bedrijfsbeheer Afdeling: BEDRIJFSBEHEER Module(s): TV Handelseconomie

Nadere informatie

GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN

GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN Onze school heet u van harte welkom in de studierichting: TSO 3 de graad GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN Inschrijvingen: tijdens schooldagen en zomervakantie van 9u tot 12u en van 13u tot 16u Opendeurdag:

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar Licap - Brussel september 1998 MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde

Nadere informatie

L E S S E N T A B E L L E N

L E S S E N T A B E L L E N O n z e L i e v e V r o u w c o l l e g e C a m p u s C e n t r u m L E S S E N T A B E L L E N schooljaar 01013 Zavel 15 960 Zottegem Tel. 09 360 1 9 Fax 09 361 0 88 http://www.centrum.olvcollege.be L

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS COMPLEMENTAIR GEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS COMPLEMENTAIR GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: BSO TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar COMPLEMENTAIR GEDEELTE Vak(ken): TV Toegepaste economie (bedrijfsbeheer) 1e lj: 0-1 lt/w 2e lj: 3-2 lt/w Vakkencode:

Nadere informatie

Opleiding. Meertalig Secretariaat. Code + officiële benaming van de module. B1 Bedrijfsbeheer. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Meertalig Secretariaat. Code + officiële benaming van de module. B1 Bedrijfsbeheer. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Meertalig Secretariaat Code + officiële benaming van de module B1 Bedrijfsbeheer Academiejaar 2015-2016 Semester 1+2 Opmerking: studenten die deze module van het derde jaar van het modeltraject

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (3de graad BSO) Leerlingprofiel Je bent 16-17 jaar. Je kiest voor een studierichting in de derde graad. Je wil meer te weten komen over het

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (2de graad BSO, Kantoor & Verkoop) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je kiest voor een studierichting in de tweede graad. Je wilt meer te

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Omgaan met complexe zorgsituaties (40lt) Certificaat

Nadere informatie

Publicatie KB omtrent zorgkundige

Publicatie KB omtrent zorgkundige Publicatie KB omtrent zorgkundige Op 3 februari 2006 verscheen in het Staatsblad het KB van 12 januari 2006 omtrent de verpleegkundige activiteiten die zorgkundigen mogen uitvoeren en de voorwaarden waaronder

Nadere informatie

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! U hebt beslist een onderneming op te starten. Gefeliciteerd! Voor u ligt een gids in de vorm van een interactieve «checklist». Hierin worden een reeks

Nadere informatie

Inleiding: kennismaking met het spilbedrijf + voorstelling van het assortiment

Inleiding: kennismaking met het spilbedrijf + voorstelling van het assortiment School: JAARPLAN 2011 2012 Handel: onderdeel Initiatie in administratie, retail en logistiek VAK Handel I. A. R. L. ONDERWIJSVORM 2 lesuren per week in het 2 de jaar van de B-stroom BVL LERAAR Vakoverschrijdende

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure 7 ADMINISTRATIE (7de jaar BSO) Leerlingenprofiel Je hebt het zesde jaar Administratie of Retail achter de rug. Je wil jouw kansen op de arbeidsmarkt vergroten en

Nadere informatie

Algemene structuur. 2 de graad BSO

Algemene structuur. 2 de graad BSO Algemene structuur ASO 2 de graad TSO Economie Latijn Wetenschappen Handel Soc. en Techn. Wetenschappen BSO Kantoor Voeding-Verzorging ASO 3 de graad TSO Economie-Wiskunde Latijn-Wiskunde Wetenschappen-Wiskunde

Nadere informatie

TWEEDE EN DERDE GRAAD

TWEEDE EN DERDE GRAAD 12 Bij de overgang naar het eerste leerjaar van de tweede graad kies je een STUDIERICHTING, die reeds min of meer definitief is. Er zijn vier vormen van onderwijs: ALGEMEEN SECUNDAIR ONDERWIJS TECHNISCH

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 25-9-2008 STUDIEGEBIED HANDEL. Modulaire opleiding Secretariaatsmedewerker BO HA 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 25-9-2008 STUDIEGEBIED HANDEL. Modulaire opleiding Secretariaatsmedewerker BO HA 002 RLLL/EXT/ADV/001bijl1 STUDIEGEBIED HANDEL Modulaire opleiding Secretariaatsmedewerker BO HA 002 Bijlage bij het Vlor-advies Pagina 1 van 34 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 25-9-2008 1

Nadere informatie

IMK Verzorging-voeding, 2 de graad

IMK Verzorging-voeding, 2 de graad 1 IMK Verzorging-voeding, 2 de graad Belangstellingsgebied Welzijn en sociale wetenschappen leertraject praktisch De opleiding Verzorging-voeding (VV) is gesitueerd in de 2 de graad van het beroepssecundair

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Certificaat polyvalent Verzorgende CVO Individuele

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Certificaat polyvalent Verzorgende CVO Bekwaamheidsattest

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TV BAKKERIJ/TOEGEPASTE ECONOMIE TOEGEPASTE ECONOMIE

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TV BAKKERIJ/TOEGEPASTE ECONOMIE TOEGEPASTE ECONOMIE VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TV BAKKERIJ/TOEGEPASTE ECONOMIE TOEGEPASTE ECONOMIE BROOD- EN BANKETBAKKERIJ EN CONFISERIE Derde graad BSO Eerste leerjaar:

Nadere informatie

Kinderen Van Dewindt Starter!

Kinderen Van Dewindt Starter! Kinderen Van Dewindt Starter! Handleiding voor de leerkracht 1. Wat is het? Starter! is een vakoverschrijdend, educatief simulatiespel waarin de speler een kledingwinkel opstart en beheert. Met dit spel

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Studiegids derde graad

Studiegids derde graad Studiegids derde graad Algemene structuur tweede graad ASO TSO Economie wiskunde 4 u wiskunde 5 u Latijn wiskunde 4 u wiskunde 5 u Wetenschappen wiskunde 5 u Handel Sociale en Technische Wetenschappen

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Certificaat polyvalent Verzorgende CVO Bekwaamheidsattest

Nadere informatie

// COLLEGE O.-L.-V.-TEN-DOORN BSO SPECIALISATIEJAAR

// COLLEGE O.-L.-V.-TEN-DOORN BSO SPECIALISATIEJAAR // COLLEGE O.-L.-V.-TEN-DOORN BSO SPECIALISATIEJAAR Elke Elke De De Waele Waele // BSO SPECIALISATIEJAAR HAARSTILIST PROFIEL VAN DE RICHTING Competentie 1: De afgestudeerde kan in een kappersteam werken

Nadere informatie

MODULAIRE OPLEIDING. Bedrijfsbeheer. Bedrijfsbeheer. Volwassenenonderwijs. Bestelnummer: O/3/2005/53

MODULAIRE OPLEIDING. Bedrijfsbeheer. Bedrijfsbeheer. Volwassenenonderwijs. Bestelnummer: O/3/2005/53 Volwassenenonderwijs Onderwijssecretariaat van de Steden en Gemeenten van de Vlaamse Gemeenschap v.z.w. Leerplan MODULAIRE OPLEIDING Studiegebied edrijfsbeheer Opleiding edrijfsbeheer Onderwijsvorm/ TSO

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: BSO en TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Voeding FUNDAMENTEEL GEDEELTE Optie(s): BSO Brood- en banketbakkerij en confiserie Grootkeuken

Nadere informatie

Dinsdag 27 september 2011 Ingrid Molein Annick Van der Stricht. DPB Gent

Dinsdag 27 september 2011 Ingrid Molein Annick Van der Stricht. DPB Gent Dinsdag 27 september 2011 Ingrid Molein Annick Van der Stricht DPB Gent Zorg en begeleiding bieden aan kinderen en volwassenen Vanuit een holistische, emancipatorische en dynamische visie Functioneren

Nadere informatie

Starten als zelfstandige in 10 stappen

Starten als zelfstandige in 10 stappen Starten als zelfstandige in 10 stappen Hoe begin ik eraan? Wil je een eigen zaak starten, maar zit je met de handen in het haar omdat je niet weet waar eerst beginnen? De volgende 10 stappen leiden je

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Kantoor bso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

Inhaalbeweging economie

Inhaalbeweging economie Inhaalbeweging economie Inleiding Voor de inhaalbeweging economie bestaan er vijf documenten 1 Dit algemeen document dat een volledige beschrijving geeft van wat van leerlingen verwacht wordt als ze beslissen

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken)

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) De vakgroep kan bestaan uit : 1 leraren die vak geven vanuit dezelfde discipline (vb. gezondheidsopvoeding, verzorging,

Nadere informatie

DE BOEKHOUDER-FISCALIST BIBF: UW PARTNER VOOR EEN GESLAAGD PROJECT! Door Leen SNELS, Erkende boekhouder-fiscalist en lid Nationale Raad BIBF

DE BOEKHOUDER-FISCALIST BIBF: UW PARTNER VOOR EEN GESLAAGD PROJECT! Door Leen SNELS, Erkende boekhouder-fiscalist en lid Nationale Raad BIBF : UW PARTNER VOOR EEN GESLAAGD PROJECT! Door Leen SNELS, Erkende boekhouder-fiscalist en lid Nationale Raad BIBF A. De bevoorrechte raadgever en partner van de zelfstandige ondernemer, de bedrijfsleider

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

2.1 Wettelijke verplichtingen bij opstarten

2.1 Wettelijke verplichtingen bij opstarten Voornaam:... Datum:... Naam:... Klas:... Nr:... HOOFDSTUK 2 Evaluatievragen voor de leerkrachten Hieronder kun je meerdere evaluatievragen terugvinden met betrekking tot het eerste hoofdstuk. De vragen

Nadere informatie

Encora Centrum voor Volwassenenonderwijs

Encora Centrum voor Volwassenenonderwijs Encora Centrum voor Volwassenenonderwijs PERSONENZORG BEDRIJFSBEHEER DIPLOMA SECUNDAIR ONDERWIJS ALGEMENE INLICHTINGEN ENCORA Geef je talent een kans. Een nieuw vak leren of je loopbaan een andere richting

Nadere informatie

OVERZICHT MODULES PAV

OVERZICHT MODULES PAV OVERZICHT MODULES PAV Inhoud PAV 3(2) Functionele rekenvaardigheid... 2 PAV 3(2) Functionele taalvaardigheid... 3 PAV 3(2) Maatschappelijk en ethisch bewustzijn, weerbaarheid en verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

Vereenvoudigd Business Plan en financieel plan Praktische gids voor uw ondernemingsproject FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ.

Vereenvoudigd Business Plan en financieel plan Praktische gids voor uw ondernemingsproject FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Vereenvoudigd Business Plan en financieel plan Praktische gids voor uw ondernemingsproject FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Aanvrager - Interveniënten Wenst u uw activiteit in eigen naam / in naam van

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel FUNDAMENTEEL GEDEELTE Optie(s): Informaticabeheer Vak(ken): TV Toegepaste economie 2 lt/w

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TV HOTEL/TOEGEPASTE ECONOMIE TOEGEPASTE ECONOMIE

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TV HOTEL/TOEGEPASTE ECONOMIE TOEGEPASTE ECONOMIE VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TV HOTEL/TOEGEPASTE ECONOMIE TOEGEPASTE ECONOMIE HOTEL Derde graad BSO Eerste leerjaar: 2 (+ 1) uur/week Tweede leerjaar:

Nadere informatie

Evalueren van Stage Opleiding Polyvalent Verzorgende. Hilde Walravens CVO-TSM Mechelen

Evalueren van Stage Opleiding Polyvalent Verzorgende. Hilde Walravens CVO-TSM Mechelen Evalueren van Stage Opleiding Polyvalent Verzorgende Hilde Walravens CVO-TSM Mechelen INHOUD 1. Situering 2. Goede evaluatie door methodisch handelen Voorbereiding: het voorstellingsbezoek Uitvoering:

Nadere informatie

TOEGEPASTE ECONOMIE LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS

TOEGEPASTE ECONOMIE LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS TOEGEPASTE ECONOMIE Derde graad BSO Landbouw, Tuinbouw, Paardrijden en verzorgen, Productieoperator in de voedingssector Eerste leerjaar: 2 uur/week Tweede leerjaar: 2 uur/week Derde graad BSO Bloemsierkunst,

Nadere informatie

STUDIEGEBIED PERSONENZORG (tso)

STUDIEGEBIED PERSONENZORG (tso) STUDIEGEBIED PERSONENZORG (tso) Tweede graad... Sociale en technische wetenschappen Derde graad Sociale en technische wetenschappen Gezondheids- en welzijnswetenschappen STUDIEGEBIED PERSONENZORG Studierichting

Nadere informatie

dag van de wiskunde 2013

dag van de wiskunde 2013 dag van de wiskunde 2013 kulak, 23 november 2013 financiële algebra voor de derde graad nicole de wilde leraar sint-franciscusinstituut melle Doelstelling Wat niet? Het is niet de bedoeling om een theoretische

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Sociale en technische wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Sociale en technische wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Sociale en technische wetenschappen Derde graad... Sociale en technische wetenschappen Gezondheids- en welzijnswetenschappen STUDIEGEBIED PERSONENZORG Studierichting

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

VSKO. Leerplan OPLEIDING. Zwevende module. Modulair. Studiegebied Auto

VSKO. Leerplan OPLEIDING. Zwevende module. Modulair. Studiegebied Auto VSKO Leerplan OPLEIDING Zwevende module Modulair Studiegebied Auto Goedkeuringscode 2010/149/6//D 31 januari 2010 Administratieve groep: 34630 / 34631 Gevaarlijke Stoffen 40 Leerplan Zwevende module Studiegebied

Nadere informatie

TWEEDE GRAAD. Technisch Secundair. Algemeen Secundair. Beroepssecundair TSO ASO BSO LATIJN HANDEL KANTOOR SOCIALE EN TECHNISCHE WETENSCHAPPEN

TWEEDE GRAAD. Technisch Secundair. Algemeen Secundair. Beroepssecundair TSO ASO BSO LATIJN HANDEL KANTOOR SOCIALE EN TECHNISCHE WETENSCHAPPEN TWEEDE GRAAD Algemeen Secundair ASO Technisch Secundair TSO Beroepssecundair BSO LATIJN HANDEL KANTOOR ECONOMIE SOCIALE EN TECHNISCHE WETENSCHAPPEN VERZORGING- VOEDING WETENSCHAPPEN Het ASO (algemeen secundair

Nadere informatie

STUDIEGEBIED VOEDING

STUDIEGEBIED VOEDING STUDIEGEBIED VOEDING Patrick Ameye voor alle leraren Opleidingen Bakkerij, Hotel, Grootkeuken, Slagerij- en Voedingstechnieken 1 Nieuwe leerplannen schooljaar 2010-2011 1.1 Nieuwe leerplannen Restaurant

Nadere informatie

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid.

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid. - LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING AFDELING: DIENST: FUNCTIEBENAMING: FINANCIELE DIENST FINANCIELE DIENST-ECONOMAAT econoom-boekhouder 1. Plaats in de organisatie De econoom-boekhouder werkt onder leiding

Nadere informatie

Vereenvoudigd businessen financieel plan PRAKTISCHE GIDS VOOR UW ONDERNEMINGSPROJECT

Vereenvoudigd businessen financieel plan PRAKTISCHE GIDS VOOR UW ONDERNEMINGSPROJECT Vereenvoudigd businessen financieel plan PRAKTISCHE GIDS VOOR UW ONDERNEMINGSPROJECT Aanvrager - Interveniënten Wenst u uw activiteit in eigen naam / in naam van een vennootschap uit te oefenen? Waarom?

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o BSO TWEEDE GRAAD vak TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE 1 u/w IT-o 2000/095 (vervangt 97323) TV AUTOTECHNIEK / CARROSSSERIE INHOUDSOPGAVE Beginsituatie voor het vak... 2 Specifieke visie... 2 Leerplandoelstellingen

Nadere informatie

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO Vlaamse Onderwijsraad Afdeling ASO Leuvenseplein 4 24 maart 2000 1000 Brussel ASO/RLE/ADV/001 Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO 1 Situering Sedert 1993 bestudeert

Nadere informatie

BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2005 LICAP BRUSSEL D/2005/0279/008

BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2005 LICAP BRUSSEL D/2005/0279/008 BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS September 2005 LICAP BRUSSEL BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL september 2005 (vervangt

Nadere informatie

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid.

Het ondersteunen en mee uitvoeren van de boekhouding alsook het voeren van een verantwoord aankoopbeleid. O.C.M.W.- LOCHRISTI FUNCTIEBESCHRIJVING AFDELING: DIENST: FUNCTIEBENAMING: FINANCIELE DIENST FINANCIELE DIENST-ECONOMAAT econoom-boekhouder 1. Plaats in de organisatie De econoom-boekhouder rapporteert

Nadere informatie

EEN geslaagd PROjECT!

EEN geslaagd PROjECT! A & D Boekhoudkantoor, Klapstraat 58, 1790 Teralfene Tel 0473.821367 www.infoboekhouden.be DE BOEKHOUDER-FISCALIST BIBF: Uw PARTNER VOOR EEN geslaagd PROjECT! Een brochure van het Beroepsinstituut van

Nadere informatie

Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009

Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009 Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009 Agenda 1. Leerinhouden 2. Werkvormen 3. Projecten 4. Evalueren 5. Remediëren LEERINHOUDEN Leerinhouden Instroom Toegepaste Informatica

Nadere informatie

COMMERCIELE SECTOR VERZORGENDE SECTOR INDUSTRIELE SECTOR SOCIALE & TECHNISCHE WETENSCHAPPEN

COMMERCIELE SECTOR VERZORGENDE SECTOR INDUSTRIELE SECTOR SOCIALE & TECHNISCHE WETENSCHAPPEN COMMERCIELE SECTOR VERZORGENDE SECTOR INDUSTRIELE SECTOR HANDEL SOCIALE & TECHNISCHE WETENSCHAPPEN MECHANISCHE TECHNIEKEN INFORMATICABEHEER Begijnhoflaan 1, 9200 Dendermonde 052 25 88 10 info@ktad.be www.ktad.be

Nadere informatie

TANDARTSASSISTENT DERDE GRAAD DERDE LEERJAAR TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. VVKSO BRUSSEL D/2009/7841/051 September 2009

TANDARTSASSISTENT DERDE GRAAD DERDE LEERJAAR TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. VVKSO BRUSSEL D/2009/7841/051 September 2009 TANDARTSASSISTENT DERDE GRAAD DERDE LEERJAAR TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL September 2009 Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Inhoud 1 STUDIERICHTINGSPROFIEL...5

Nadere informatie

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur)

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur) 1ste graad 1ste jaar B School: Graad: Studierichting: Heilig Hart van Maria-instituut s Gravenwezel Mater Dei-Instituut Brasschaat Sint-Cordula-instituut Schoten Sint-Jozefinstituut Schoten 1 ste graad

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Economie (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je bent op zoek naar een studierichting die aansluit bij jouw interesses? Al eens nagedacht over de studierichting

Nadere informatie

AFDELING Hotel en hotelbedrijf. Grootkeukenverantwoordelijke

AFDELING Hotel en hotelbedrijf. Grootkeukenverantwoordelijke VADEMECUM AFDELING Hotel en hotelbedrijf Grootkeukenverantwoordelijke CVO Elishout COOVI Pagina 1 1. Beroepsprofiel: De Grootkeukenverantwoordelijke heeft de leiding over de grootkeukenequipe. Hij werkt

Nadere informatie

Leerplantoelichting 3de graad OH. Gent 2011-09-23

Leerplantoelichting 3de graad OH. Gent 2011-09-23 Leerplantoelichting 3de graad OH Gent DEEL 1 Situering actualisering leerplan OH binnen het geheel van de vernieuwing bso- personenzorg Waarom? Gewijzigde context Tendensen in maatschappij, arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Aanvullend Evaluatiereglement

Aanvullend Evaluatiereglement Aanvullend Evaluatiereglement Secretariaatsmedewerker Boekhoudkundig bediende Hoofdzetel (Waterschei) Halmstraat 12 3600 Genk (Waterschei) admgenk@cttlimburg.be tel : 089 84 99 03 Regio Genk Mosselerlaan

Nadere informatie

TSO 2 DE GRAAD - 1 STE EN 2 DE LEERJAAR ELEKTROMECHANICA

TSO 2 DE GRAAD - 1 STE EN 2 DE LEERJAAR ELEKTROMECHANICA TSO 2 DE GRAAD - 1 STE EN 2 DE LEERJAAR ELEKTROMECHANICA HANDEL 3de jaar 4de jaar 3de jaar 4de jaar BASISVORMING 17U 18U 18U 18U Godsdienst/zedenleer 2 2 2 2 Aardrijkskunde 1 1 1 1 Engels 2 2 2 2 Frans

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Handel tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

Welkom op de website van de Steinerschool Lier! Wij hopen u spoedig te verwelkomen op onze nieuwe site

Welkom op de website van de Steinerschool Lier! Wij hopen u spoedig te verwelkomen op onze nieuwe site Welkom op de website van de Steinerschool Lier! Momenteel is de informatie op deze website beperkt tot de lestabellen van de verschillende jaren en richtingen met hierbij een korte toelichting. Wil u meer

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO Alle ruimte voor jou w groei COGNOSCO Cognosco Campus Het Spoor Mol 02 Inleidend woordje Campus Het Spoor biedt naast het traditionele onderwijs ook het succesvolle Cognosco-onderwijs. De leerlingen kiezen

Nadere informatie

studiebeurs Voorwaarden voor het secundair onderwijs

studiebeurs Voorwaarden voor het secundair onderwijs studie beurs Studeren kost geld: cursussen, een kot, inschrijvingsgeld,. Een studiebeurs kan helpen. Velen laten die kans liggen. Misschien is het voor jou toch de moeite om een aanvraag in te dienen.

Nadere informatie

BSO: van het eerste tot het zevende jaar!

BSO: van het eerste tot het zevende jaar! BSO: van het eerste tot het zevende jaar! Eerste graad: 1B BVL kennismaking met verschillende beroepen - Je leert omgaan met de mogelijkheden van een computer. - Je leert de beginselen van verkoop. - Je

Nadere informatie

BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2008 VVKSO BRUSSEL D/2008/7841/048

BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2008 VVKSO BRUSSEL D/2008/7841/048 BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS September 2008 VVKSO BRUSSEL BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL September 2008 Vlaams

Nadere informatie

BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2008 VVKSO BRUSSEL D/2008/7841/048

BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2008 VVKSO BRUSSEL D/2008/7841/048 BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS September 2008 VVKSO BRUSSEL BEDRIJFSBEHEER DERDE GRAAD BSO-KSO-TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL September 2008 Vlaams

Nadere informatie

Voorwaarden voor het secundair onderwijs

Voorwaarden voor het secundair onderwijs studie beurs Koken kost geld. En studeren ook. Een studiebeurs kan helpen. Velen laten die kans liggen. Misschien is het toch de moeite om een aanvraag in te dienen. De reglementering voor het hoger onderwijs

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie