c:46; "VELDSPORTACCOMODATIES" door G. Du Bois K. Rijniersce v'hjisterie V A N V E R K E E R E N W A T E R S T A A T W3SELMEERPOLDER8 BlBLlOTMCEK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "c:46; "VELDSPORTACCOMODATIES" door G. Du Bois K. Rijniersce v'hjisterie V A N V E R K E E R E N W A T E R S T A A T W3SELMEERPOLDER8 BlBLlOTMCEK"

Transcriptie

1 I BlBLlOTMCEK RWKSDlEhYT VOOR 00 W3SELMEERPOLDER8 I W E R K D O C U M E N T "VELDSPORTACCOMODATIES" door G. Du Bois K. Rijniersce Abw april 1980 c:46; v'hjisterie V A N V E R K E E R E N W A T E R S T A A T S D I E N S T V O O R D E I J S S E L M E E R P O L D E R S S M E D I N G H U I S - L E L Y S T A D

2 I. "3 I.. INHOUD 1. INLEIDING " Doe1 van het rapport 1.2. Begripsbepaling 2. HET VEKSCHIJNSEL SPORT 2.1. Geschiedenis 2.2. Sportvormen 2.3. Functies van de sport 2.4. Sportorganisaties 2.5. Toekonstverwachtingen 3. BELEID 3.1. Algemeen 3.2. Particulier initiatief 3.3. Overheid 3.4. Overlegorganen 3.5. Beleid t.a.v. de aanleg en het beheer van accomodaties 4. INRICHTING EN BEHEER VAN VELDSPORTACCOEIODATIES 4.1. Behoeftebepaling 4.2. Situering en ruimtelijke indeling Plaatsbepaling en bestemmingsplannen Inrichtingsaspecten 4.3. Technische aspecten van de velden Technische eisen t.a.v. sportvelden Cultuurtechnische ingrepen 4.4. Inrichtingsaspecten van de gebouwen Aspecten t.a.v. kleedruimten Aspecten t.a.v. kantines 4.5. Onderhoud en beheer Normaal onderhoud Herstelwerkzaamheden 4.6. Verharde en halfverharde oppervlakken Halfverharde oppervlakken Verharde oppervlakken Kunstgras 4.7. Richtlijnen voor accomodaties voor lichamelijk gehandicapten 5. FINANCIELE ASPECTEN VAN VELDSPORTACCOEIODATIES 5.1. Aanlegkosten 5.2. Onderhoudskosten 5.3. Exploitatieopzet 5.4. Mogeli jkheden tot minimalisiring van de kosten LITERATUUR BIJLAGEN

3 1.1. Doe1 van het rapport ECn van de kenmerken van de tegenwoordige maatschappij is de aanzienlijke hoeveelheid vrije tijd. Hoe deze vrije tijd wordt doorgebracht is voor elk persoon verschillend, maar velen hebben gekozen voor de sportbeoefening. Hierdoor neemt het verschijnsel sport in de huidige samenleving een belangrijke plaats in. Zo beoefenden in 1972 in Nederland 2,4 miljoen mensen en in 1979 a1 meer dan 4 miljoen mensen (= 46% van de categorie 6-50 jaar) sport in georganiseerd verband (Landelijk contact; 1979). Door de vele sportbeoefenaars is de vraag naar diverse sportacconmodaties groot. In 1970 bleek er een tekort van 3400 veldsportaccommodaties te zijn, globaal over de volgende categorien te verdelen: (Anonymus, 1970, a) - atletiekbanen en -velden 75 - tennisbanen veldsporten (voetbal, hockey enz.) overige accommodaties Totaal 3400 Veel van deze accommodaties zijn de afgelopen jaren a1 aangelegd (tabel I), maar de vraag is nog steeds groter dan het aanbod, zodat ook in de toekomst nog voorzieningen moeten worden aangelegd. Tabel 1. Aantal accommodaties in 1970 en 1975 wedstrijdvelden oefengelegenheden voetbal tennis korfbal hockey handbal atletiek honkbal Bron: Nederlands Sport Federatie; Technische nededeling nr. 21 De laatste jaren is a1 veel kennis verzameld over de gewenste inrichting en aanleg van sportterreinen en onderzoek is nog steeds gaande. Hierdoor bestaat er veel literatuur op dit gebied, die echter zeer fragmentarisch beschikbaar is. In dit rapport is getracht vanuit de beschikbare literatuur, de gegevens over de veldsportaccommodaties te bundelen. De binnensportaccommodaties en de voorzieningen voor buitensporten, die niet op een veld (gras of (halflverhard) beoefend worden (motorcrossen, watersport e.d.) komen dus niet aan de orde. Door de belangrijke plaats van de sport in de samenleving worden steeds meer mensen (ook beroepshalve) geconfronteerd met dit verschijnsel. Lk een zal middenin de sportwereld zitten, maar anderen

4 zullen er slechts zijdelings nee te maken hebben. Te denken valt hierbij aan bestuurders van sport- en buurtverenigingen, wethouders, planologen, stedebouwkundigen, enz. Voor deze laatsten is dit rapport geschreven; met name voor degenen die te maken hebben met de aanleg en het onderhoud van veldsportaccommodaties. Ook in bet onderwijs zou dit rapport in een behoefte kunnen voorzien. On meer inzicht te krijgen in het fenomeen sport, zal in de eerste drie hoofdstukken worden ingegaan op de sport in het algemeen, terwijl in de daarop volgende hoofdstukken het eigenlijke onderwerp, de veldsportaccommodaties, besproken zullen worden Begripsbepaling Spel en sport zijn twee begrippen die nauw met elkaar in verband staan en waartussen geen scherpe begrenzing mogelijk is. Hierdoor is het noodzakelijk nader op beide begrippen in te gaan. a. Spel Van Dale beschrijft spel als: "een bezigheid die zonder enige praktische doelstelling, alleen om haar zelfs wil tot vermaak of ontspanning wordt verricht". Spel wordt gezien als een fundanentele menselijke behoefte waarover diverse theorieen bestaan: - alleen het levende wezen, dat niet alle energie gebruikt voor het in stand houden van de soort en de strijd om het dagelijks bestaan, gaat spelen (spencer).

5 I...?:w 1 - het spcl van Inens en dier met gezien worden als vooroefening om zich kundigheden eigen te rnaken die voor het latere leven van belang zijn (Groos). - het spel is de afschaduwing van de levenswijzen van onze voorouders; een verkorte herhaling van de levensvormen van de stam (Stanley Hall) '- door lichamelijke als geestelijke verlnoeidheid kont de nens tot spclen. - het spel is afwisseling van de arbeid, knnallsering van drlfta~1 an instincten. - spel bevordert de lichal:~el.ijken geestelijke ontwikkeling en door de licha~nelijke en geestelijke ontwikkeling worden de speelmogelijkheden verruind. Kinderen en dieren spelen vaak instinctmatig. De volwassen mens echter gaat zijn spel bewuster beleven en dit komt onder andere tot uiting in can s ter:;ls :rote re "gena;lkt heid" (Van Toor, 1979). Cr komen afspraken over het doe1 en het hoe van het spel (spelregels, tactiek). Als het spel zich in deze vorm gaat vertonen, gaat men van sport spreken. b. Sport In de voorgaande paragraaf bleek dnt de sport een ontwikkelingsvorm is van het spel (Lat: disporate = zich vermaken, zich vecstrooien). Sport is een rationele benadering van het spel, vaak een objectivering. Maar vooral bij het antct!ititische spel d.w.2. het spel met tegenstanders is het verschil tussen spel en sport zeer moeilijk aan te geven. De sport op zich is een co.nplcx en voelvormig verschijnsel, waardoor het een rnoeilijke zaak is de sport in zijn totaliteit te vangen in 6Sn definitie. [let is we1 mogelijk allerlei kenmerken van de sport op te sommen, lnaar het wezenlijke van de sport kao ~ooeilijk worden aangegeven. Van Dale beschrijft sport als: "ontspanning, die vaardigheid en kracht vordert en tegenwoordig vooral verbonden is met het wedstrijd- of competitie-element". Een andere definitie zou kunnen zijn: Sport is een geheel van lichaams- of geestesoefening tijdens een individueel of collectief spel dat volgens vastgestelde regels verloopt en dat meestal gericht is op het winnen.

6 Naar aanleiding van de verschillende omschrijvingen van sport, die in de literatuur te vinden zijn, onderscheidt de geneente Utrecht (1973) in haar rapport: "Beleidsstrukturen in de sport" de volgende elementen, die kenmerkend zijn voor het verschijnsel sport: - Spelelement Sportbeoefening is enerzijds spel en als zodanig een pretentieloze activiteit, dus niet gericht op het nastreven van enig doe1 gelegen buiten de sfeer van het spel, anderzijds is sport een rationele benadering van het spel en als zodanig een objectivering ervan. De sport is verzakelijkt spel, omdat er gerekend mrdt met meetbare, tastbare en weegbare resultaten. - Prestatie-element Hieronder wordt de wedijver verstaan, waarin de gerichtheid op het berekenen van resultaten tot uiting komt, die zich laten meten in de confrontatie met de ander, de tegenstander hetzij individueel, hitzij in teamverband. Het prestatie-element kan de volgende zes dimensies bevatten: ervaren van eigen en andermans grenzen; nemen van zekere risico's; ervaren en verwerken van nederlaag en overwinning; incasseren van tegenslagen; geconcentreerd bezig zijn en zich richten op een ver verwijderd doel. - Lichamelijke en/of geestelijke inspanning en vaardigheid Er is niet alleen in fundamenteel, maar ook in historisch opzicht sprake van een verwantschap tussen de lichamelijke en/of geestelijke oefening en de sport. Sport eist een zeker niveau van lichamelijk en/of geestelijk kunnen om aan het spel te kunnen deelnemen of aan het prestatie-element inhoud te kunnen geven. - Recreatie-element Sport wordt beoefend, omdat daaraan genoegen ontleend wordt. Dit geldt zowel voor de actieve deelnemer aan het sportgebeuren als voor de toeschouwer bij de sportprestaties, die anderen hem als kijkspel voorschotelen. - Element van institutionalisering Sportbeoehing vraagt om organisatie (bonden, verenigingen), om voorzieningen (velden, zalen) en algemeen aanvaarde spelregels.

7 "r 2. HET VERSCHIJNSEL SPORT 2.1. Geschiedenis a. Dntwikkelingen tot'het midden van de 19e eeuw Muurschilderingen en archeologische vondsten bewijzen dat reeds in het stenen tijdperk en'ook in het oude Egypte de sport, of althans het spel en de gymnastiek, een rol van betekenis speelde. Zo werd er b.v jaar voor Christus in Perzie a1 een spel gespeeld dat leek op het huidige hockey: een spel met stok en bal (Gantvoort, 1977) In de oudheid bekwaamden de Grieken zich in worstelen, boksen, pankration (een combinatie van worstelen en boksen), lopen en discus- en speerwerpen. Er waren ook competities, waarvan de Olympische Spelen de belangrijkste waren. De motivering voor de sportbeoefening in het oude Griekenland was verschillend (Schagen, 1977). In Sparta had de beoefening een militair karakter, omdat de vrije Spartanen (uitsluitend zij beoefenden sport) numeriek veruit in de minderheid waren t.0.v. de slaven. (kn de macht te behouden was een perfecte lichamelijke conditie vereist. Het doe1 van de Spartaanse sportbeoefening was het verkrijgen en behouden van deze conditie. Dit in tegenstelling tot de opvatting van de Atheners, die de harmonieuze ontwikkeling van geest en lichaam als ideaal zagen. Zo werd er tijdens de opvoeding naast lichaamsoefeningen ruim aandacht besteed aan de geestelijke ontwikkeling. In Athene waren het vooral de beter gesitueerden; die hun kinderen naar priv6 scholen stuurden om ze een dergelijke opvoeding te laten genieten. Door specialisatie van atleten in de richting van de lichamelijke ontwikkeling verwaterde echter het Atheense ideaal.

8 De sportbeoefening bij de Romeinen had aanvankelijk militaire betekenis. Na verloop van tijd hadden de verschillende sociale klassen hun eigen manier van sportbeoefening. Uit de lagere klassen kwamen de militairen voort, die de sportbeoefening op de oude manier voortzetten. De interesse van de hogere klassen ten aanzien van de lichamelijke opvoeding ging meer uit naar gymnastische oefeningen, hygiene en lichaamsverzorging. Van dit laatste getuigen de in het hele Romeinse rijk aangelegde thermische baden. Een derde groep sportlieden wren de beroepsatleten en de gladiatoren, die gelet op de grootte van de Romeinse stadions en arena's veel publiek trokken. foto Romeins stadion 0.i.d. In de Middeleeuwen waren veel vormen van lichaansoefeningen bij het volk in gebruik. De opvoeding lag in handen van de kerk en de ridders. Bij de klerikale vorming waren echter lichamelijke oefeningen niet in het programma opgenomen, hoewel tijdens vrije uren of dagen spelen we1 werd toegestaan. De lichamelijke opvoeding werd echter verzorgd door de ridderstand, zij het voor een kleine elitaire groep n.1. de toekomstige ridderstand (Beyer, Timer en Van Pelt, 1976). Om de plichten van een ridder te kunnen vervullen, moesten de jongens bekwaam zijn in paardrijden, zwemen, worstelen, schermen, boogschieten, jagen, hardlopen, springen, stoten en klimmen. De toernooien van de ridders waren naast een onderlinge competitie ook vermaak voor de volksmenigte. De burgers in de late Middeleeuwen hebben de riddersporten overgenomen en beoefenden deze in aparte ruimten en op speciaal daarvoor aangelegde terreinen. Tijdens de Pliddeleeuwen tolereerde de kerk de sport, maar tijdens de hervorming wendde zij zich geheel af en verwie'rp de sportbeoefening. Deze houding zou tot in de 19e eeuw voortduren. Anderzijds herleefde

9 onder invloed van de humanisten tussen de 14e en 16e eeuw de helangstelling voor het Griekse (Atheense) ideaal: de alzijdig, harmonisch gevormde mens (mens sana in corpore sano). Het is de humanisten echter niet gelukt de licharnelijicc opvoeding voorgoed te introduceren. Toch zijn er' in en na deze periode veel sport- en spelvorrnen van ItaliZ en Frankrijk naar Engeland overgebracht, die pas in het laatst van de vorige eeuw in hun Engelse ontwikkelingsvorm naar het vasteland zijn teruggekeerd. De grote doorbraak ki~a!-~ in iltr periode van het rationalisme in rie 18'' eeuw. Toen werd gepropageerd, dat het natuurlijk, nuttig en versta(1,iiy zou zijn de menselijke gezondheid te bewaren en de behendigheid van het lichaam aan te kweken. Vooral de filantropijnen eisten de bouw van oefenlokalen en de aanstelling van bezoldigde instructeurs. Een van hen, de Duitser Basedow, opende in 1774 een school voor lichamelijke opvoeding, die in principe niet alleen toegankelijk was voor de adel, maar ook voor de lagere sociale klasse (Schagen, 1977). Hierna volgde een reeks soortgelijke scholen. Van Guts Muths zijn de sterkste impulsen uitgegaan voor vernieuwing van de lichamelijke opvoeding. In dit verband moeten de Duitser Jahn en de Brit Arnold nog genoetnd worden. Jahn zag in :I(* dy.n;l;astiek een instru~ner~t van volbsopvoeding en een middel cot verhogirtg van ~,~ili.!::~ir,$ paraatheid, terwijl Arnold de jeugd door :oi.clclel van spiiri: I vcra~itwoor~lelijkheidsbesef en zin voor i i F :tilde apvoe:ircl. j I : : vast r r t a : : I I : : I a d : I i e l? I I I. w J I.: 31-i.ti.2 ~:ol.lt?se?s,::i 1 ciat,le I :,:,-?:I ~~~~i.v,?rsit.f?ite~~ ;::I 7. :t: : )I:: J;.':'::? : 'J I I : : I : i.. ;.. I. i ;;:. I,.>,:).,-.> t : hleef zowel in Engelnnd als daarbuiten een elitaire aangelegenhei?. Vanuit Gngeland, en in mindere mate vanuit Duitsland en ScandinaviB, weril de sportieve gedachte ook over andere landen verbreid. ilelctra volgden zelfs wetten die van de sport, of althans van de gymnastiek, een verplicht leervak maakten. Met uitzondering misschien van Duitsland bleef de beoefening op het continent vtij gering, werden de inspanningen niet gecoordineerd en kon de sport moeilijk de grenzen van het folkloristische verenigingsleven overschrijden. b. Ontwikkelingen tot de tweede wereldoorlog in Nederland In de loop van de lge eeuw kwam de beoefening van de sport in een stroonversnelling. Oorzaken waren o.a. de verschillende levensopvat- tingen in die tijd (Rijsdorp, 1977). - het christelijke deisme, dat religie en rede trachtte te koppelen God werd als oermacht geaccepteerd, maar de gebeurtenissen op aarde waren zuiver natuurlijk te verklaren. De bevordering van de lichamelijke opvoeding was in de vorige eeuw bijna geheel een zaak van theologische geschoolden. - het levensaanvaardende, antidogmatische liberalisme. De invoering van de lichamelijke opvoeding op de Nederlandse school stamt van Thorbecke (5 1860). - het marxistisch socialisme, dat zich niet alleen met de lotsverbetering van de arbeider bezighield, maar ook met het opbouwen van een arbeiderscultuur (o.a. sport).

10 Toch waren er in die tijd ook groepen met bezwaren tegen de sport. De arbeidersjeugd was tegen het aristocratisch karakter van de sport, de rationalisten verwiepen het niet-gericht-zijn van de pure speeldrang, terwijl men in streng calvinistische kringen bang was voor wereldgelijkvormigheid. Een stimulans voor de sportbeoefening was de reglementering omstreeks 1850 in Engeland van een aantal sporten zoals voetbal, hockey en rugby, die in het verleden vanuit Italie en Frankrijk waren gelmporteerd. De terreinafmetingen en het aantal spelers per team werden vastgelegd. Zodoende konden naast de tot die tijd beoefende gymnastiek een aantal veldsporten in competitieverband worden beoefend. Aan het eind van de 19e eeuw werden deze op het vasteland gelntroduceerd. In Frankrijk was de grote stimulator baron Pierre de Coubertin, die tijdens zijn verblijf in Engeland de sport had leren waarderen (Beyer, Timmer en Van Pelt, 1976).?let succes ijverde hij voor een internationale sportorganisatie, want in 1894 kon tijdens een internationaal sportcongres aan de Sorbonne te Parijs de Coubertin de vergadering ertoe bewegen in 1896 opnieuw Olympische Spelen te organiseren. In Nederland werden omstreeks 1880 de gereglementeerde Engelse sportvormen gelntroduceerd door de "vader van de Nederlandse sport" Pim Mulier.

11 Foto van Pim Mulier of van sportbeoefening omstreeks 1910 Met name van atletiek, voetbal, hockey, schaatsen en cricket heeft hij in belnngrij'xe mate de ontwikkeling gestimuleerd. In 1889 richtte hij de N.V.B. op, in 1890 legde hij als eerste de elfstedentocht af, in 1908 werd op zijn initiatief de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding opgericht. De organisatie van vierdaagse wandelmarsen berustte bij hem als secretaris. Verenigingen werden opgericht en spoedig daarna de overkoepelende organisaties. (Tabel 2) Het Nederlands Olympisch ComitE (NOC) werd in 1912 opgericht en was in de eerste helft van de 2oe eeuw een van de belang-rijkste pijlers van de Nederlandse sport. Tabel 2. Diverse veldsporten met jaren waarin eerste vereniging, resp. eerste bond werd opgericht. tak van sport tijdstip van eerste oprichting bond organisatievorm Cricket Voe t bal Atletiek Rugby Tennis Handbal Hockey Korf bal Honkbal Softbal K.N.C.B K.N.V.B K.N.A.U N.R.B K.N.L.T.B N.H.V K.N.H.B K.N.K.V K.N.B.B. N.S.B. 1912)~97~ 1951)

12 Sport werd, zeker tot de Eerste Wereldoorlog, relatief meer beoefend door de beter gesitueerden. Oorzaken waren 0.a. de geaardheid door de opvoeding, waardoor gemakkelijker iets nieuws geaccepteerd werd, de gfotere hoeveelheid vrije tijd en de rui~nere financiele middelen, waarover deze groep beschikte. De geografische beperkte contacten zorgden ervoor dat de sportbeoefening geen grote vlucht nam en hoofdzakelijk beperkt bleef tot het Westen van het land. Het elitaire karakter van de sport werd nog verstevigd doordat de sport veel werd beoefend door studenten, toen vrijwel allen afkomstig uit de hogere sociale milieus. Toch heeft deze groep de beoefening van een aantal sporten sterk gestimuleerd 0.a. het roeien. Na de Eerste Wereldoorlog nam het aantal sportbeoefenaars toe. Als belangrijkste factoren, die hierbij van invloed zijn geweest, kunnen worden genoemd (SPIJK, 1964): - de toeneming van de vrije tijd voor de massa van de Nederlandse bevolking door de invoering van de Arbeidswet in de stijging van de welvaart, die financiele mogelijkheden bood voor bepaalde vormen van vrijetijdsbesteding buitenshuis. - de voortschrijdende politteke en maatschappelijke democratisering, die er onderneer toe leidde dat sommige vormen van vrijetijdsbesteding, die aanvankelijk voornamelijk tot de welgestelden beperkt bleven, nu in bredere kring ingang vonden. - de rationalisering en mechanisering van het arbeidsproces, waardoor de mens afleiding en zgn. plaatsvervangende belevingen ging zoeken. De genoemde factoren geven echter nog geen afdoende verklaring voor het feit dat juist de sportbeoefening in deze periode zo is toegenomen. Hiervoor zijn de volgende factoren specifiek van belang: - de behoefte aan lichaamsbeweging, die groter werd naarmate de lichamelijke activiteit tijdens de arbeid en in het verkeer afnam. - de ontwikkeling van de co~nmunicatiemiddelen en de betere verkeersmogelijkheden, waardoor sommige ook op sportgebied achtergebleven gebieden ontsloten werden. de toenemende sportuitwisseling in groter verband. de emancipatie van de vrouw in de sportwereld. - de wijziging in de aanvankelijk overwegend negatieve houding van de protestant-christelijke zijde tegenover de sport, waardoor ook het aantal sportbeoefenaars bij dit volksdeel aanzienlijk toenam. - de groei van de buitenkerkelijkheid. Een relatief hoog percentage onkerkelijken was lid van een sportvereniging (PIETERSEN, 1961). Ondanks a1 deze factoren is de groei van de sportbeoefening tot 1945 zeer geleidelijk geweest. Hiervoor waren de volgende factoren van belang (GANTVOOKT, 1977): - geen steun van overheidswege. De sportbeoefening was afhankelijk van het particuliere initiatief. - milieugebondenheid: de integratie van de lagere sociale klassen en de elitaire sportwereld verliep moeizamer dan de hierboven genoemde factoren misschien doen vermoeden (men voelde zich er niet thuis). - slechte accornmodatoes. Hoewel in de loop van deze periode de sportaccommodaties kwalitief steeds beter werden., kon over het algemeen toch niet gesproken worden van in goede staat verkerende velden. Aan het begin van deze eeuw noesten voor aanvang van de wedstrijden zelfs vaak de grazende koeien van het speelveld worden verwijderd.

13 c. Enkele ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog De belangrijkste kenmerken van de sportontwikkeling in de periode na de Tweede Wereldoorlog zijn: sterke groei van het aantal sportbeoefenaren (zie tabel 3) toeneming van de overheidsbemoeiing met de sport gedeeltelijke professionalisering van de sport - toenemende variatie van sporten en vorrn van sportbeoefening. In het hiernavolgende zullen enkele van deze kenmerken nader uitgewerkt worden Toeneming aantal sportbeoefenaren Bet aantal sportbeoefenaren is in deze periode zowel relatief als absoluut toegenomen. Tabel 3. Ontwikkeling van het aantal georganiseerde sportbeoefenaars in Nederland, periode atletiek gymnastiek handbal hockey korfbal tennis voetbal volleybal bevolking 10,3 miljoen 13,9 miljoen 1,3 (Bron: C.B.S.) De belangrijkste oorzaken van deze groei zijn: a. de sterke groei van de bevolking. Deze factor is echter van minder belang dan men op het eerste gezicht zou vermoeden. De bevolking nam tussen 1945 en 1975 met ongeveer de helft toe (van 9 naar 13,6 miljoen) terwijl het aantal sporters zich in dezelfde periode meer dan verdrievoudigde (van 10% van de bevolking naar bijna 30%). b. toene~ning welvaart en welzijn. Door de welvaartgroei is het voor de lagere sociale klassen financieel mogelijk geworden om meer sport te bedrijven. Was tennis eerst een dure "eliteu-sport, tegenwoordig is het de op GSn na meest beoefende veldsport in Nederland. Naarmate de welvaart in de jaren vijftlg en zestig toenam, nam ook de behoefte aan welzijn toe. Sport en welzijn hangen nauw samen (RIJSDORP, 1977). Enerzijds is welzijn bevorderlijk voor de sport, doordat vorm en spreiding van de sportbeoefening een afspiegeling is van de ruinte die het welzijn in de samenleving inneemt. Hoe meer welzijn, des te meer mogelijkheden voor de sportbeoefening.

14 Anderzijds kan sport bevorderlijk zijn voor het welzijn, omdat de instelling van gezonde levensgewoonten erdoor gepropageerd kan worden. De rol van de sport t.a.v. het welzijn komt in het kort neer op de volgende punten: - sport kan de volksgezondheid ten goede komen, - sport kan een persoonsactiverende rol spelen, - sport kan een socialiserende werking hebben, - sport kan een redresserende en kanaliserende werking hebben daar waar de maatschappij de persoon niet weet op te vangen, - sport kan een zuivere recreatieve functie hebben; c. verdere vervaging van de sociale verschillen. Door de hierboven genoemde stijging van het inkomen van de lagere sociale klassen en door de democratiseringsprocessen van de laatste decennia is de integratie in de sport van de lagere bevolkingsgroepen sterk gestimuleerd. Een voorbeeld is de studentenwereld. Deze is minder elitair geworden en iedereen, die de capaciteiten daarvoor heeft kan studeren. Dit heeft tot gevolg dat de studentenaantallen sterk zijn toegenomen en samen met het feit dat door deze groep relatief veel aan sport wordt gedaan geeft dit een grote toename aan sportbeoefenaren. De laatste jaren zijn onder invloed hiervan veel studentensportaccommodaties aangelegd; d. toeneming mobiliteit: Door de welvaartsgroei is ook de mobiliteit toegenomen (het aantal personenauto's is sinds 1945 toegenomen vaa tot 4 miljoen!). Hierdoor is men niet meer direct aangewezen op sportvoorzieningen in de buurt, maar kunnen ook sporten bedreven worden op terreinen verder weg, zoals kunstijsbanen en watersportgebieden. Een duidelijk voorbeeld van de laatste jaren is het windsurfen, waarbij de surfplank op het dak van de auto wordt meegenomen. Foto van auto met surfplank

15 '. e. de huidige arbeidsomstandigheden: Deze worden 0.a. gekenmerkt door minder lichaamsbeweging, meestal een tekort aan buitenlucht en een hoger werktempo. Vooral dit laatste aspect geeft spanningen die om ontlading vragen. Door de negatieve invloed van deze factoren op de arbeidsprestatie hebben veel bedrijven daarop ingespeeld. Hieruit is de bedrijfssport ontstaan. Deze kan varieren van het instellen van pauze-gymnastiek (5 10 min) tijdens het werk tot het ter beschikking stellen van accommodaties, spelmateriaal en kader en het oprichten van een bedrijfssportvereniging; f. meer aandacht voor de sport op school: Op scholen staat wat sport betreft de lichamelijke opvoeding centraal. Deze kan twee functies hebben, afhankelijk van de functie die men de school toedicht n.1. - een bijdrage te leveren in de hulp aan de leerling, op weg naar zijn volwassenheid, - het voorbereiden tot een vitaal en motorisch adequate vrijetijdsbesteding ("vrijetijdsopvoeding"). Naast de lichamelijke opvoeding bestaat de schoolsport. Schoolsport is sportbeoefening in schoolverband en draagt kenmerken van de school en van de sport. Deze sportvorm vereist stringentere voor- schriften dan de spel- of gymnastiekles en het gaat mede om het winnen. Er kunnen wedstriiden worden eeoraaniseerd tussen klassen of leerlingen en de leerlingen kunnen schoolvaardigheidsdiploma's halen. Ook kan de schoolsport gericht zijn op kennismaking met takken van sport, die niet in het schoolprogramma voorkomen; g. Naast de groep, bestaande uit valide mensen van ca. 10 tot 50 jaar wordt de sport tegenwoordig ook steeds meer bedreven door andere groepen,b.v. : - bejaarden. Door de sport worden bewegingsarmoede en ook isolement tegengaan, het speelse weer in hun leefpatroon gehtroduceerd, het contact met andere weer op gang gebracht en een zinvolle besteding van de vrije tijd aangeleerd (GEMEENTE ZOETERMEER 1975), - gehandicapten, waarbij de sport dient om de bewegingsarmoede te bestrijden en het vertrouwen in eigen mogelijkheden te stimuleren.

16 De hier genoemde groepen vragen een speciale benadering, methodiek en sfeer, waardoor een deskundige leiding zeer gewenst is. Bewegen voor ouderen en gehandicapten vraagt naast de deskundige begeleiding een pakket aan extra voorzieningen zoals onder meer betere bereikbaarheid, verhoogde temperatuur en extra verwarmd zwemwater; h. de invloed van de massamedia: Was er voor de oorlog in de dagbladen alleen op de achterpagina plaats voor de sport, tegenwoordig zijn dit, zeker op maandag, meerdere pagina's. Ook de invoering van de televisie heeft ervoor gezorgd dat het publiek meer geinformeerd wordt over de sport (bijna alle olnroepen hebben een eigen sportprogramma). Door het brengen van sport in de huiskamer wordt de interesse voor de sportbeoefening aangewakkerd en is de stap naar actieve sportbeoefening vlugger gezet, zeker niet in de laatste plaats door bewuste stimulering tot sportbeoefening Toeneming... van de overheidsbemoeiing met de seort --- Voor de Tweede Wereldoorlog was de bemoeiing met de sport bijna geheel in particuliere handen. De overheidszorg bepaalde zich in hoofdzaak tot het handhaven van de openbare orde bij sportevenementen. Maar door de sterke groei van het aantal sportbeoefenaren na de oorlog ging de overheid zich meer met de sport bemoeien. De vraag naar sportaccomodaties werd steeds groter waardoor de overheid de particuliere sector de helpende hand bood d.m.v. subisdies (de eerste rijkssubsidieregeling t.b.v. de sport stamt uit 1955). Ook kwam de overheid steeds meer tot het inzicht dat sport wezenlijk bijdraagt tot het welzijn en de gezondheid van de bevolking, gebieden waarop de overheid initiatieven moet ontplooien. Een overheidsbeleid t.a.v. de sport is dan noodzakelijk geworden. In hoofdstuk 3 zal nader op het overheidsbeleid warden ingegaan. Gedeeltelijk-professionalisering van de seort --- In perioden waarin veel belangstelling voor sport bestaat, is er steeds een groep zgn. beroepssporters, die zich in hun levensonderhoud voorzien d.m.v. de sportbeoefening. Dit bestond a1 in de Griekse en Romeinse tijd en naarmate de sportbeoefening in de 2Oe eeuw toeneemt, zien we dit fenomeen terugkeren (7.0 werd in Nederland in 1954 het betaalde voetbal ingevoerd). Betaalde sport en beroepssport zijn niet hetzelfde. Er wordt van betaalde sport gesproken als de sportman een geldelijke vergoeding krijgt voor zijn sportprestaties. Een beroepssporter krijgt een dusdanige beloning voor zijn sportprestaties, dat hij ermee in zijn levensbehoeften kan voorzien. Amateurs worden per definitie niet betaald, maar topsporters in de amateurssector krijgen vaak gratis materiaal en een zeer hoge reiskostenvergoeding, zodat hier eigenlijk van een verkapte vorm van betaalde sport kan worden gesproken. De invoering van de betaalde sport heeft ook consequenties voor de Olympische Spelen, omdat aarl deze Spelen alleen amateurs mee kunnen doen. De sterkste speler van een land, die vaak betaalde sporters zijn kunnen hierdoor van deelneming uitgesloten zijn. De amateursbepalingen van het Internationale Olympisch Comit6 zijn daaron tegenwoordig in discussie.

17 ,. '. I, Een ander facet van de sportprofessionalisering is de sponsoring van Foto van shirtreclame een club door een commerciele instelling. Hierbij stelt de sponsor (fabriek, verzekeringsmaatschappij e.d.) een geldbedrag ter beschikking aan de club in ruil voor het bekend maken van de bedrijfsnaam door b.v. shirtreclame Toeneming -- seelverruwing en agressie Door de hierboven geschetste rol van het geld bij de huidige sportbeoefening, maar ook door b.v. het binnendringen van politiek in de sport kan de sportiviteit uitgehold en de spelverruwing in de hand gewerkt worden. Niet alleen door de hier genoemde zgn. externe factoren, maar ook interne factoren kunnen oorzaak zijn van spelverruwing. Als de bewustheid, waarmee het spel door de speler benaderd wordt, toeneemt, kan de speler met de spelregels tactisch gaan manipuleren (RIJSDORP 1977). In het ernstigste geval kan een opzettelijke overtreding, die zich rechtstreeks tegen het lichaam van de tegenstander richt (b.v. het onderuit schoppen in het voetbal) meer voordeel brengen dan dat men zich aan de geest en de regels van het spel houdt. Dat spelverruwing agressie in de hand werkt is onvermijdelijk en de laatste tijd zien we dan ook dat naarmate de "noodzaak" van het winnen groter wordt, de agressie toeneemt. Een andere oorzaak van de toenemende agressie in de sport is de toeneming van de agresssie in de hele maatschappij. In dit verband kan sport als spiegel van de samenleving gezien worden. Ook buiten het veld neemt de agressie toe. Dit wordt mede veroorzaakt door de agressie op het veld, waarbij een supporter zich vereenzelvigt met een speler of een team en het agressief gedrag overneemt. Agressie op de tribunes komt het meest voor bij jongeren tussen 12 en 20 jaar.

18 De agressie van de supporters stelt hoge eisen aan de accommodatie. De zitplaatsen b.v. moeten niet vernield kunnen worden en indien dit toch voorkomt gemakkelijk te vernieuwen. Een ander voorbeeld is de (bij het betaalde voetbal verplichte) afscheiding van een paar meter hoog tussen publiek en spelers Sportvormen Zoals a1 in de inleiding is aangegeven, bestaat de sport uit verschillende elementen. Het is zeer moeilijk duidelijk de relaties aan te geven tussen deze elementen, aangezien bij elke vorm van sport de accenten op deze elementen anders liggen. Aij onderscheid in sportvormen kan het best worden uitgegaan van drie criteria (GEMEENTE UTRECHT, 1973): - naar organisatiegraad - naar prestatiehierarchie - naar activiteitenpatroon a. Sportvormen naar organisatiegraad Bij de relatie tussen sportbeoefening en zijn organisatiegraad kan het volgende onderscheid gemaakt worden: a.1. de sportbeoefening via lidmaatschap van een sportvereniging Als lid van een vereniging heeft men de meeste kans om regelmatig sport te beoefenen op een daarvoor geschikte accommodatie en volgens de officizle, algemeen aanvaarde regels. Voor sommige sporten, met name de teamsporten, is het lidmaatschap van een vereniging vaak de enige mogelijkheid om ze te beoefenen. Gesteld kan worden dat het de

19 v. sportvereniging is die de maatschappelijke behoefte aan sport kanaliseert. Sport zonder verenigingsverband is echter ook denkbaar. Zo beoefende in 1972 van alle Nederlanders tussen 15 en 50 jaar 6% uitsluitend binnen, 53% uitsluitend buiten en 16% zowel binnen als buiten verenigingsverband (MANDERS en KROPMAN; 1974). T.a.v. deze percentages is er nauwelijks verschil tussen mannen en vrouwen (figuur I). Bron:Manders en Kropman (1974) Figuur 1.0rganisatiegraad van de sportbeoefening per geslacht in percentages van totaal landelijke bevolking tussen 15 en 50 jaar. a.2. De sportbeoefening in "informeel" verband Deze vorm van sportbeoefening betreft b.v. het trimmen in trimgroepjes, sporten in gezinsverband en de "vrije" vormen van sportbeoefening zoals op instuiven e.d. Opvallend is hierbij dat de oudere gelegenheidssporters hoofdzakelijk sport bedrijven binnen gezinsverband, terwijl de jongere gelegenheidssporters meer in groepjes zonder familieleden sporten (MANDERS en KROPMAN; 1974).

20 a.3. De solitaire sportbeoefening Hieronder worden verstaan enerzijds sportactiviteiten die de betrokkene alleen kan verrichten, zoals zwemmen en schaatsen en anderzijds het deelnemen aan georganiseerde sportevenementen zoals wandelmarsen buiten verenigings- of formeel verband. Soms houden dergelijke activiteiten een prestatie-element in. Bovendien kunnen zij veelal beschouwd worden als training voor meer geinstitutionaliseerde vormen van sportbeoefening. b. Sportvormen naar prestatiehierarchie Gelet op de mate waarin aan het prestatie-element in de sport gewicht toegekend dient te worden vallen de volgende vormen te onderscheiden (Figuur 2): - sportieve recreatie - recreatiesport - algemene wedstrijdsport - topsport bollsen. atlctiek. wielrennen basketball. handbat, hockey roeien. kano badminton. Iremen, arnnartieh. rchaalren. bud0 rolleybal, tafeltcnnil. tennis, rolrchastrcn torfbal. schermn, baseball - skien. wandelen, fictrcn paardrijden. golf I CLUB I BOND REGlONdAL ( BOND NATlC\::L -plaatrei ijke per% -land. + qeg. prs -radio. t.".. ror~r~ ~ ~ ~ d ~ per, l i j ~ e Figuur 2.Spanningsveld sport-nederlands karakteristiek (Bron: Gemeente Zoetermeer 1975) b.1. Sportieve recreatie -- 6tnFF"T E -.i Sportieve recreatie is die vorm van recreatie die de sportvorm gebruikt, maar niet in gereglementeerd wedstrijdverband plaatst en waarbij de officiele regels niet altijd in acht worden genomen (MIN. van C.R.M., 1977). Voorbeelden hiervan zijn: wandelen, zwenunen, fietsen, trimmen, badmintonnen in de tuin of volleyballen aan het strand, spelevaren en de onwillekeurige betiteling een "spelletje" (RIJSDORP; 1977). De sportieve recreatie ligt dus meer in de sfeer van het spel

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten.

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. Hoofdstuk 11 Sport 11.1 Inleiding Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: 11.2

Nadere informatie

Sport als cultureel erfgoed. Inventarisatie-onderzoek sportarchieven in Nederland (2000) Stichting de Sportwereld en Diopter

Sport als cultureel erfgoed. Inventarisatie-onderzoek sportarchieven in Nederland (2000) Stichting de Sportwereld en Diopter Wilfred van Buuren Sport als cultureel erfgoed. Inventarisatie-onderzoek sportarchieven in Nederland (2000) Stichting de Sportwereld en Diopter Conclusies: Er worden veel sportarchieven bewaard* Slechte

Nadere informatie

Meer informatie over de Special Olympics is hieronder te vinden, als ook de les aangepast sporten voor de basisscholen.

Meer informatie over de Special Olympics is hieronder te vinden, als ook de les aangepast sporten voor de basisscholen. Lessen aangepast sporten op basisscholen in Achtkarspelen Dit jaar worden in Friesland de Special Olympics nationale spelen georganiseerd. Tijdens dit sportevenement worden er meerdere toernooien georganiseerd

Nadere informatie

Behoeften op het vlak van actieve sportbeoefening bij Nijmegenaren vanaf 50 jaar. meting voorjaar 2003

Behoeften op het vlak van actieve sportbeoefening bij Nijmegenaren vanaf 50 jaar. meting voorjaar 2003 Behoeften op het vlak van actieve sportbeoefening bij Nijmegenaren vanaf 50 jaar meting voorjaar 2003 O&S Nijmegen februari 2004 Inhoudsopgave 1 Samenvatting en conclusies 3 1.1 Inleiding 3 1.2 Sportdeelname

Nadere informatie

LO-1. Bewegen, Gezondheid en Samenleving

LO-1. Bewegen, Gezondheid en Samenleving LO-1 Bewegen, Gezondheid en Samenleving 1. Waar gaat het over in dit thema en waarom moet je dit leren. De eindtermen binnen het vak LO-1 willen dat je nadenkt over: wat jij wel / niet toelaatbaar vindt

Nadere informatie

Ook is er de mogelijkheid tijdens de revalidatieperiode in de avonduren kennis te maken met verenigingssport, zoals rolstoelbasketbal en quadrugby.

Ook is er de mogelijkheid tijdens de revalidatieperiode in de avonduren kennis te maken met verenigingssport, zoals rolstoelbasketbal en quadrugby. Sport en Bewegen Inleiding Sport- en bewegingsactiviteiten vormen binnen de revalidatie een wezenlijk onderdeel van het revalidatieprogramma. Naast de individuele fysiotherapie (waarin natuurlijk ook aandacht

Nadere informatie

G-sp rt. Sport voor personen met een handicap: gewoon doen!

G-sp rt. Sport voor personen met een handicap: gewoon doen! G-sp rt Sport voor personen met een handicap: gewoon doen! Alles over G-sport Steunpunt G-Sport Vlaanderen tel. 03 240 62 97 www.gsportvlaanderen.be Psylos vzw Vlaamse federatie voor sport en recreatie

Nadere informatie

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht Factsheet Sportparticipatie in Utrecht mei 2015 Overzicht Deze factsheet geeft op hoofdlijnen een beeld van sporten en bewegen in de stad en maakt deel uit van Utrecht Sport, de Utrechtse sportvisie op

Nadere informatie

Onderzoek Sportgedrag

Onderzoek Sportgedrag Onderzoek Sportgedrag Onderzoek Sportgedrag Deze vragenlijst gaat over uw huidige sportgedrag en het sportgedrag in het verleden. Ook als u weinig of geen sportervaring nodigen wij u van harte uit om de

Nadere informatie

Sportdeelname volwassenen 2012

Sportdeelname volwassenen 2012 b In Eindhoven doet ongeveer twee derde deel van de bevolking (15-84 jaar) aan sport. De sportparticipatie ligt op 66%. In 2008 was de sportdeelname 67%. b Sporters voelen zich gezonder dan niet-sporters

Nadere informatie

Organisatorische integratie G-Sport binnen de S.V. Koedijk

Organisatorische integratie G-Sport binnen de S.V. Koedijk Organisatorische integratie G-Sport binnen de S.V. Koedijk KOEDIJK IS TROTS OP DE VOORTREFFELIJKE SAMENWERKING MET DE WNK BEDRIJVEN. ZIJ HEBBEN MEDE GEZORGD DAT DE TWEEDE FASE VAN DE INTEGRATIE VAN DE

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING

INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING Inleiding Lichaamsbeweging kan gezien worden als een relatief goedkope manier om het ontstaan van een aantal belangrijke ziekten, zoals hart- en vaatziekten, ouderdomssuiker,

Nadere informatie

Samen sporten met Mission Olympic De grootste schoolsportcompetitie van Nederland

Samen sporten met Mission Olympic De grootste schoolsportcompetitie van Nederland Samen sporten met Mission Olympic De grootste schoolsportcompetitie van Nederland 14393_brochure mission olympic_a4_v6.indd 1 02-09-11 17:02 Samen sporten met Mission Olympic Sporten is goed voor je gezondheid

Nadere informatie

Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester.

Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester. Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester. Aangezien het proces van LTAD voor sport evolueert, ontstaan gaandeweg evenveel antwoorden als nieuwe

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Ede Gezond leven

Verkiezingsprogramma D66 Ede Gezond leven Gezond leven 1 > Kijk kritisch naar subsidies > Sport vaste prik op school > Richt de wijk sportief in! > Bewegen is besparen D66 heeft een warm hart voor sport in de ruimste zin van het woord. Sport en

Nadere informatie

Uitvoering van NDD-Beleidsplan 2012-2017 JAARPLAN AFDELING. Wedstrijdzwemmen WEDSTRIJDZWEMMEN WATERPOLO TRIATLON TRIM & RECREATIE BASISZWEMMEN

Uitvoering van NDD-Beleidsplan 2012-2017 JAARPLAN AFDELING. Wedstrijdzwemmen WEDSTRIJDZWEMMEN WATERPOLO TRIATLON TRIM & RECREATIE BASISZWEMMEN JAARPLAN AFDELING Wedstrijdzwemmen WEDSTRIJDZWEMMEN WATERPOLO TRIATLON TRIM & RECREATIE BASISZWEMMEN 1 AFDELING: Wedstrijd zwemmen STELLER: Ed Laar DATUM: 01-09-2013 INLEIDING De Omnizwemvereniging Nieuwe

Nadere informatie

Gedragscode. Inhoudsopgave

Gedragscode. Inhoudsopgave Gedragscode Inhoudsopgave Inleiding... 2 Wat is een gedragscode?... 2 Een gedragscode is geen wet... 3 Gedragscode voor de sport... 3 Richtlijnen voor afspraken binnen een gedragscode... 3 Sporters...

Nadere informatie

Londen 2012! Meer dan 2000 jaar geleden. Gerwin De Decker. Grieken hun goden vereerden. De enige. bewoners waren priesters, die de

Londen 2012! Meer dan 2000 jaar geleden. Gerwin De Decker. Grieken hun goden vereerden. De enige. bewoners waren priesters, die de Gerwin De Decker Sportievelingen zullen zich tijdens de zomervakantie niet vervelen. Want de Olympische Spelen komen er weer aan! Van 27 juli tot en met 12 augustus 2012 zullen alle topatleten van de hele

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandse Voetbalbond District West I. Gemeente Bergen: Toekomstige Behoeftebepaling Zeevogels & Egmondia

Koninklijke Nederlandse Voetbalbond District West I. Gemeente Bergen: Toekomstige Behoeftebepaling Zeevogels & Egmondia Koninklijke Nederlandse Voetbalbond District West I Gemeente Bergen: Toekomstige Behoeftebepaling Zeevogels & Egmondia Maart 2011 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Werkwijze... 3

Nadere informatie

Sportexperience. bij asvuvv,

Sportexperience. bij asvuvv, Sportexperience asv UVV bij asvuvv, de bedrijfsdagen van nu! Naast een algemene sportvereniging voor het hele gezin, kunnen ook organisaties voor hun sportieve prestaties bij ons terecht. Bedrijfsuitjes,

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Olympische Spelen Voorwoord Ik hou mijn spreekbeurt over de Olympische Spelen omdat ik altijd naar de Olympische Spelen kijk op tv. Zelf vind ik de winterspelen het leukste, omdat ik de sporten zoals :

Nadere informatie

Burgerijenquête 2005. Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties

Burgerijenquête 2005. Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties Burgerijenquête 2005 Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties Burgerijenquête 2005 Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties De Oosterhoutse Burgerijenquête is een vorm van onderzoek

Nadere informatie

Versterking. Visie & plan toekomst sportverenigingen in Nederland 2012-2016. Professionalisering Positionering Samenwerking

Versterking. Visie & plan toekomst sportverenigingen in Nederland 2012-2016. Professionalisering Positionering Samenwerking Versterking Visie & plan toekomst sportverenigingen in Nederland Professionalisering Positionering Samenwerking 2012-2016 Samenleving Energie uit het hart van de samenleving Sportverenigingen Brancheorganisatie

Nadere informatie

12 Sportbeleidsstukken

12 Sportbeleidsstukken DC 12 Sportbeleidsstukken 1 Inleiding In dit thema bespreken we het overheidsbeleid ten aanzien van sport. We besteden aandacht aan de sportnota Tijd voor Sport. Het ministerie van VWS heeft in 2011 een

Nadere informatie

Basket Zonhoven wil zijn eigen spelers een gezonde vrijetijdsbesteding aanbieden die onder deskundige begeleiding kan uitgevoerd worden.

Basket Zonhoven wil zijn eigen spelers een gezonde vrijetijdsbesteding aanbieden die onder deskundige begeleiding kan uitgevoerd worden. BASKET ZONHOVEN Missie Basket Zonhoven VZW streeft ernaar een sportclub te zijn die voor iedereen in Zonhoven (en onmiddellijke omgeving) de mogelijkheid biedt om aan basketbal te doen in competitieverband.

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

CLUSTERBIJEENKOMST VRIJWILLIGERS

CLUSTERBIJEENKOMST VRIJWILLIGERS CLUSTERBIJEENKOMST VRIJWILLIGERS Maart 2014 Agenda Welkom en inleiding Voorstelronde Mededelingen - G-honkbal op Menukaart Sportimpuls - NK Little League 14-15 juni Vrijwilligers Pauze KNBSB Structuur

Nadere informatie

Naar een toekomstbestendige en vitale. Naar een toekomstbestendige en vitale buitensport

Naar een toekomstbestendige en vitale. Naar een toekomstbestendige en vitale buitensport Naar een toekomstbestendige en vitale Naar een toekomstbestendige en vitale buitensport Hoe vitaal zijn de clubs? Wat is de kwaliteit van de accommodaties? Wat zal er veranderen in de toekomst? Zijn huurprijzen

Nadere informatie

RPAQ. De recente Lichamelijke Activiteit Vragenlijst

RPAQ. De recente Lichamelijke Activiteit Vragenlijst RPAQ Holland_RPAQ Version Number 1.1 updated 21/February/28 RPAQ De recente Lichamelijke Activiteit Vragenlijst Deze vragenlijst is ontworpen om uw lichamelijke activiteit in het dagelijks leven van de

Nadere informatie

Technisch Beleidsplan LTC Zee en Duin 2013-2018 Uitgangspunten van beleid

Technisch Beleidsplan LTC Zee en Duin 2013-2018 Uitgangspunten van beleid Technisch Beleidsplan LTC Zee en Duin 2013-2018 Uitgangspunten van beleid Technisch Beleidsplan LTC Zee en Duin Page 1 Inhoudsopgave: Technisch beleid: 1.1 Jeugdbeleid: 1.2 Plan van aanpak Jeugd selectieplan

Nadere informatie

SPORTUITGAVEN ONDERZOEK

SPORTUITGAVEN ONDERZOEK SPORTUITGAVEN ONDERZOEK Inleiding In de maand oktober heeft het NIBUD in samenwerking met de GPD-bladen en RTL-nieuws een onderzoek gedaan naar de sportuitgaven van consumenten. Het onderzoek is gedaan

Nadere informatie

Utrecht onderweg naar 2016

Utrecht onderweg naar 2016 C O N V E N A N T Utrecht onderweg naar 2016 2 0 1 1-2 0 1 6 Inzake Optimalisering van voetbalverenigingen in Utrecht Partijen (voetbalverengingen) KNVB, Vereniging Sport Utrecht (VSU) & Gemeente Utrecht

Nadere informatie

Gedragsregels. De Hazenkamp een Fairplay club :

Gedragsregels. De Hazenkamp een Fairplay club : De Hazenkamp een Fairplay club : De Hazenkamp staat bekend in de omgeving als een echte amateur vereniging waarbij de gezelligheid en korfbal plezier op en rond het veld centraal staat. Maar ook bij De

Nadere informatie

Voetbalvisie D.O.S. Kampen

Voetbalvisie D.O.S. Kampen Voetbalvisie D.O.S. Kampen Algemeen: D.O.S. Kampen is een ambitieuze voetbalvereniging waar leden met veel plezier actief of passief bezig zijn met het voetbalspelletje. Deze voetbalvisie gaat over de

Nadere informatie

Opgave 1 Agressie op het sportveld

Opgave 1 Agressie op het sportveld Opgave 1 Agressie op het sportveld Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 12 raakte een grensrechter na afloop van een amateurvoetbalwedstrijd ernstig gewond

Nadere informatie

Sportdeelname Onderzoek 2014

Sportdeelname Onderzoek 2014 Rapportage Sportdeelname Onderzoek Almere In opdracht van: Contactpersonen: Gemeente Almere Annet van Asselt (O&S) en Anton Spaan (Sportbedrijf Almere) Utrecht, juni DUO Market Research drs. Aart van Grootheest

Nadere informatie

activiteiten activiteiten

activiteiten activiteiten Doelgroep Kenmerken Motieven Acties vereniging KNLTB om te gaan of blijven tennissen producten, diensten en Jeugd Basisschool Rood Ontdekken Ontmoeten: vrienden Tenniskids vereniging Tenniskids programma:

Nadere informatie

Werkstuk gemaakt door Naomi Buur!

Werkstuk gemaakt door Naomi Buur! Werkstuk gemaakt door Naomi Buur! Hoofdstuk 1: Voorwoord blz. 1 Hoofdstuk 2: Geschiedenis blz. 2 Hoofdstuk 3: Het vervolg van de Spelen blz. 3 Hoofdstuk 4: De moderne Spelen blz. 4 Hoofdstuk 5: Olympische

Nadere informatie

Tips voor verenigingen

Tips voor verenigingen Tips voor verenigingen Tips voor sportverenigingen die meer leden willen: levensfase gepensioneerden (zo ongeveer vanaf 60 jaar en ouder) Ook als je als club al 60plus leden hebt! Er zijn nog zoveel 60plussers

Nadere informatie

Programma Zambia. 1. Context analyse. 2. Programmadoelstellingen

Programma Zambia. 1. Context analyse. 2. Programmadoelstellingen Programma Zambia 1. Context analyse Zambia is een land dat zwaar is getroffen door de HIV/aids epidemie. Ruim 21% van de bevolking is geïnfecteerd met het virus. Mede hierdoor heeft het land het hoogste

Nadere informatie

Onderzoeksverslag Behoeftepeiling Sportwijk Nijla n

Onderzoeksverslag Behoeftepeiling Sportwijk Nijla n Onderzoeksverslag Behoeftepeiling Sportwijk Nijla n In dit document vindt u het onderzoeksverslag naar aanleiding van de behoeftepeiling in de wijk Nijlân. Inhoudsopgave Inleiding... Onderzoeksmethode...

Nadere informatie

HIJS HOKIJ DEN HAAG GEDRAGSCODE

HIJS HOKIJ DEN HAAG GEDRAGSCODE Waarom een gedragscode? Eén van de methodes om ongewenst gedrag zoals agressie, vandalisme e.d. te beperken, is het opstellen van een gedragscode. De twee belangrijkste oorzaken van ongewenst gedrag zijn

Nadere informatie

Ledental NOC*NSF over 2012

Ledental NOC*NSF over 2012 Ledental NOC*NSF over 2012 Samenvatting In 2012 hadden de bij NOC*NSF aangesloten sportbonden en buitengewone leden exclusief de Nederlandse Christelijke Sport Unie (NCSU) en de Nederlandse Katholieke

Nadere informatie

KvK 24470061 BTW NL151091264B01 IBAN NL90 RABO 0152 3988 21

KvK 24470061 BTW NL151091264B01 IBAN NL90 RABO 0152 3988 21 Sponsorbrochure Stichting Rotterdam Volleybal Freek van Leeuwenstraat 1 3059 TN Rotterdam KvK 24470061 BTW NL151091264B01 IBAN NL90 RABO 0152 3988 21 www.rotterdamvolleybal.nl info@rotterdamvolleybal.nl

Nadere informatie

SIRE. Rapport. "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007

SIRE. Rapport. Geef kinderen hun spel terug Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007 Grote Bickersstraat 74 3 KS Amsterdam Postbus 247 AE Amsterdam t 2 522 54 44 f 2 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Rapport SIRE "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins C52b 29 oktober 27

Nadere informatie

Veelzijdige. motorische. basisvorming. bij 4 8 jarigen

Veelzijdige. motorische. basisvorming. bij 4 8 jarigen Veelzijdige motorische basisvorming bij 4 8 jarigen Keisers Wim Richtlijnen bij de veelzijdige motorische basisvorming Om in de topsport later een rol van belang te kunnen spelen is het voor een jeugdspeler

Nadere informatie

Sportraad Laakdal AANVULLEND SUBSIDIEREGLEMENT VOOR:

Sportraad Laakdal AANVULLEND SUBSIDIEREGLEMENT VOOR: Sportraad Laakdal AANVULLEND SUBSIDIEREGLEMENT VOOR: individuele Laakdalse competitiesporters individuele Laakdalse recreatieve zwemmers organisatoren van sportieve initiatieven of wielerwedstrijden in

Nadere informatie

KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging!

KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging! 3 juni 2004 KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging! IS ER POSITIEF NIEUWS? Recent interuniversitair onderzoek bij 12.000 Vlamingen tussen 10 en 75 jaar doet Minister Marino Keulen besluiten dat

Nadere informatie

Exploitatie en beheer van buitensportaccommodaties

Exploitatie en beheer van buitensportaccommodaties Exploitatie en beheer van buitensportaccommodaties Sven Bakker Remco Hoekman FACTSHEET MEI 2013 Factsheet over het onderzoek naar de exploitatie en het beheer van buitensportaccommodaties, in opdracht

Nadere informatie

Opleidingen Reanimeren en defibrilleren voor sportclubs. Vragenlijst

Opleidingen Reanimeren en defibrilleren voor sportclubs. Vragenlijst Opleidingen Reanimeren en defibrilleren voor sportclubs Vragenlijst Beste sporter, trainer, bestuurslid, supporter, Met steun van de Vlaamse overheid biedt Rode Kruis-Vlaanderen 225 sportclubs een opleiding

Nadere informatie

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen:

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Samenwerking

Nadere informatie

Onderzoek sportdeelname Gemeente... Gemeentelogo

Onderzoek sportdeelname Gemeente... Gemeentelogo 2008 Onderzoek sportdeelname Gemeente... Gemeentelogo Gemeente... 2008 - Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding p. 3 2 Onderzoeksopzet en achtergrondinformatie p. 4 3 Resultaten p. 5 3.1 Respons p. 5

Nadere informatie

Alleen onder uitdrukkelijke voorwaarden dat er wordt gefuseerd met andere BVO s en de amateurclubs hierin meegaan.

Alleen onder uitdrukkelijke voorwaarden dat er wordt gefuseerd met andere BVO s en de amateurclubs hierin meegaan. Uitkomst stelling-3 Veel topsportclubs en betaald voetbalorganisaties in Limburg hebben de grootste moeite om het hoofd boven water te houden, met als gevaar dat ze hun niveau niet meer kunnen handhaven

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

ETHISCH VERANTWOORD SPORTEN 2012-2013. De stedelijke sportraad Kortrijk en de Kortrijkse sportclubs werken mee!

ETHISCH VERANTWOORD SPORTEN 2012-2013. De stedelijke sportraad Kortrijk en de Kortrijkse sportclubs werken mee! 2012-2013 ETHISCH VERANTWOORD SPORTEN De stedelijke sportraad Kortrijk en de Kortrijkse sportclubs werken mee! Stedelijke sportraad Kortrijk p.a. Bad Godesberglaan 22 8500 Kortrijk Tel. 056 27 80 16 Inhoud

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander Inhoud 1 Inleiding 2 Ondernemen in een veranderende wereld 1 Veranderende tijden 3 2 Waarom zingeving in werk steeds belangrijker wordt! 3 3 Mens en wereld als energetisch geheel van nature in beweging

Nadere informatie

Olympisch Lespakket 2004

Olympisch Lespakket 2004 Olympisch Lespakket 2004 Verantwoording Doelgroep Het pakket is bedoeld voor alle leerlingen van de basisschool. Doelstellingen Algemene doelstellingen Leerlingen leren over de Olympische Spelen nu en

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Sportief bewegen met epilepsie. Epilepsie

Sportief bewegen met epilepsie. Epilepsie Sportief bewegen met epilepsie Epilepsie Sportief bewegen met epilepsie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de gezondheid

Nadere informatie

MENUKAART. bedrijfssport

MENUKAART. bedrijfssport MENUKAART bedrijfssport MENUKAART Bedrijfssport in uw organisatie? Kies de sport en de vorm die het beste bij uw organisatie en medewerkers past. Natuurlijk is een combinatie van verschillende sporten

Nadere informatie

Technische Commissie honkbal

Technische Commissie honkbal Technische Commissie honkbal Honk- en softbalvereniging Houten Dragons Versie 21-02-2002 Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave Pagina 1 Voorwoord...2 2 Inleiding...2 3 Doelstelling...2 4 Taken voor de Technische

Nadere informatie

Sportparticipatie en fysieke activiteit

Sportparticipatie en fysieke activiteit Sportparticipatie en fysieke activiteit Gepensioneerden Het doel van deze vragenlijst is wat meer te weten te komen over uw eigen sportbeoefening. Graag hadden wij op uw medewerking gerekend. Deze vragenlijst

Nadere informatie

Technisch jeugdbeleidsplan. Voetbalvereniging; FC Meppel

Technisch jeugdbeleidsplan. Voetbalvereniging; FC Meppel CHRISTELIJKE SPORTVERENIGING FC MEPPEL OPGERICHT 24-2-1930 KONINKLIJK GOEDGEKEURD 20-7-1972 Clubhuis, sportpark Ezinge Telefoon 0522-255252 www.fcmeppel.nl, e-mail: fcmeppel@fcmeppel.nl Technisch jeugdbeleidsplan

Nadere informatie

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT GESPONSORD EN ERKEND DOOR DE EUROPESE COMMISSIE IN HET KADER VAN SOCRATES PROGRAMMA S MENSEN MET EEN HANDICAP DOOR FYSIEKE ACTIVITEIT INTEGREREN IN

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Opbouw Presentatie. Missie. Kernwaarden. Do better. Did well. Bewust voortzetten. Projecten richting 2020

Opbouw Presentatie. Missie. Kernwaarden. Do better. Did well. Bewust voortzetten. Projecten richting 2020 Opbouw Presentatie Missie Kernwaarden Norm Gedrag Did well Do better Bewust voortzetten Projecten richting 2020 Missie HV Abcoude is een familieclub waar sportiviteit, prestatie en plezier hand in hand

Nadere informatie

Wedstrijdsport Senioren HB en DSB. DOELGROEPENOVERLEG 22 november 2014

Wedstrijdsport Senioren HB en DSB. DOELGROEPENOVERLEG 22 november 2014 Wedstrijdsport Senioren HB en DSB DOELGROEPENOVERLEG november 0 Ambitie De KNBSB heeft als doel om de uitstroom van het aantal seniorenleden in de wedstrijdsport met 0% te laten afnemen. KNBSB Integraal

Nadere informatie

Jongeren winnen veel met sport GERARD DIELESSEN, ALGEMEEN DIRECTEUR NOC*NSF:

Jongeren winnen veel met sport GERARD DIELESSEN, ALGEMEEN DIRECTEUR NOC*NSF: Jongeren winnen veel met sport GERARD DIELESSEN, ALGEMEEN DIRECTEUR NOC*NSF: Met Olympic Moves bereiken en inspireren we jongeren uit het voortgezet onderwijs met de kracht van sport en dragen we actief

Nadere informatie

Bijlage overwegingen kunstgras

Bijlage overwegingen kunstgras Bijlage overwegingen kunstgras Algemeen In het algemeen heeft de sport in Nederland de afgelopen jaren een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Meer mensen sporten en leggen steeds meer verband tussen sport

Nadere informatie

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox?

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Handleiding Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Waarom een verenigingsbox? 30% van de Nederlandse bevolking is lid van een sportvereniging (waarvan 70% in de leeftijdscategorie van 6-17 jaar valt). Dat

Nadere informatie

Gelet op het samenwerkingsakkoord van 19 juni 2001 inzake medisch verantwoorde sportbeoefening;

Gelet op het samenwerkingsakkoord van 19 juni 2001 inzake medisch verantwoorde sportbeoefening; Samenwerkingsakkoord tussen de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie betreffende dopingpreventie en -bestrijding in de sport

Nadere informatie

Handbalvereniging HV Delta Sport

Handbalvereniging HV Delta Sport Handbalvereniging HV Delta Sport Sponsorbeleid 2015-2018 1. Algemeen Op 29 juni 1969 is handbalvereniging Delta Sport opgericht, in eerste instantie als handbalafdeling van sportvereniging Delta Sport.

Nadere informatie

ZBSD: bowling, voetbal, hardlopen en???

ZBSD: bowling, voetbal, hardlopen en??? ZBSD: bowling, voetbal, hardlopen en??? De Zeeuws Barabantse Sportvereniging voor Doven (ZBSD) heeft als doel: Het doen beoefenen van sport door doven. Dit doel probeert zij onder meer te bereiken door:

Nadere informatie

Wat is sportpsychologie? Voorstellen. Programma. Doelstelling. Cursus Mentale Training Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN

Wat is sportpsychologie? Voorstellen. Programma. Doelstelling. Cursus Mentale Training Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN Voorstellen drs. Rogier Hoorn, sportpsycholoog VSPN Sinds 2003 praktijk Hilversum en Papendal Sporters, teams, coaches, Cursus Mentale Training Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN bedrijfsleven, LVNL, Luchtmacht

Nadere informatie

Stichting jeugdijshockey Tilburg Trappers

Stichting jeugdijshockey Tilburg Trappers Stichting jeugdijshockey Tilburg Trappers Jeugd beleidsplan 2013-2018 Versie september 2008 3 1. INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK BLZ INHOUDSOPGAVE 1 1. INLEIDING 2 2. ANALYSE HUIDIGE STAND VAN ZAKEN 2 2.1 Stand

Nadere informatie

Sportdossier Onderbouw vmbo

Sportdossier Onderbouw vmbo Sportdossier Onderbouw vmbo Werkboek Lichamelijke Opvoeding Sportdossier Basisvorming Werkboek Lichamelijke Opvoeding Dic Houthoff (SLO) Chris Mooij (SLO) Ger van Mossel (SLO) Ralf Sliedrecht (OSG Northgo)

Nadere informatie

Club- en gedragsregels van CARTOUCHE. Cartouche is een hockeyclub waar sportiviteit, gezelligheid en prestatie hand in hand gaan.

Club- en gedragsregels van CARTOUCHE. Cartouche is een hockeyclub waar sportiviteit, gezelligheid en prestatie hand in hand gaan. Club- en gedragsregels van CARTOUCHE Cartouche is een hockeyclub waar sportiviteit, gezelligheid en prestatie hand in hand gaan. Bij die sportiviteit, gezelligheid en prestatie hoort voor een belangrijk

Nadere informatie

SINT-MARTINUS SPORT LUBBEEK Charter ouders en supporters

SINT-MARTINUS SPORT LUBBEEK Charter ouders en supporters SINT-MARTINUS SPORT LUBBEEK Charter ouders en supporters JEUGDSPELER STAAT CENTRAAL Mario Lermitte Jeugdcoördinator SMS Lubbeek De jeugd neemt binnen onze club SMS Lubbeek een centrale plaats in, want

Nadere informatie

Volleybal Werkstuk van Dilan Aydin groep 6a Voor juf Alexandra 25 maart 2013

Volleybal Werkstuk van Dilan Aydin groep 6a Voor juf Alexandra 25 maart 2013 Volleybal Werkstuk van Dilan Aydin groep 6a Voor juf Alexandra 25 maart 2013 Voorwoord Ik ga mijn werkstuk doen over volleybal. Ik heb het onderwerp gekozen omdat ik zelf op volleybal zit en ik vind het

Nadere informatie

Regeling Bijzondere gebeurtenissen 2014

Regeling Bijzondere gebeurtenissen 2014 1. Beleid Bewust belonen is ingevoerd om medewerkers te binden, meer gestructureerd te belonen en waardering te geven aan arbeidsprestaties. Het doel is de beloning beter af te stemmen op de geleverde

Nadere informatie

Enquete Olhaco Hoogeveen:

Enquete Olhaco Hoogeveen: Enquete Olhaco Hoogeveen: De resultaten zijn: 1) Wat is uw geslacht? 5% 5% Mannen Vrouwen De verhouding van mannen en vrouwen binnen de vereniging is volgends de enquête even groot, dus ook in de realiteit

Nadere informatie

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Bureau Onderzoek en Statistiek. Sportmonitor 2013. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Bureau Onderzoek en Statistiek. Sportmonitor 2013. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling en Bureau Onderzoek en Statistiek Sportmonitor 2013 Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Sportdeelname Amsterdam Aandeel sporters in Amsterdam toegenomen 67%

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 3 Sport in de samenleving Bij deze opgave horen de teksten 7 en 8, tabel 4 en figuur 3 uit het bronnenboekje. Inleiding Sport en bewegen nemen in de Nederlandse samenleving een belangrijke plaats

Nadere informatie

ONZE CLUB HELMOND SPORT IS MEER DAN VOETBAL SAMEN EEN MAATSCHAPPELIJK DOEL. Samen

ONZE CLUB HELMOND SPORT IS MEER DAN VOETBAL SAMEN EEN MAATSCHAPPELIJK DOEL. Samen ONZE CLUB Samen HELMOND SPORT IS MEER DAN VOETBAL SAMEN EEN MAATSCHAPPELIJK DOEL VOORWOORD Philippe van Esch SAMEN NOG BETER WORDEN Helmond Sport wil een open club zijn, waar je makkelijk binnen kunt stappen.

Nadere informatie

Vragenlijst Onwenselijke Praktijken in de Sport

Vragenlijst Onwenselijke Praktijken in de Sport Correspondentienummer:. Vragenlijst Onwenselijke Praktijken in de Sport Het W.J.H. Mulier Instituut voert in opdracht van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) een onderzoek uit onder sportverenigingen

Nadere informatie

GET OUT FIT hoe het zit en

GET OUT FIT hoe het zit en Ingezonden stuk Datum: 15 april 2012 Betreft Toelichting op jeugdprogramma Help het wordt druk bij TC Holten! en GET OUT FIT hoe het zit en Appeltaart uitverkocht! en Dubbele combi. De titels van dit stuk

Nadere informatie

Sponsorbrochure SVL voetbal

Sponsorbrochure SVL voetbal Sponsorbrochure SVL voetbal Brochure Voorwoord SVL is een omni-sportvereniging die onderdak biedt aan een afdeling voetbal, tennis, gymnastiek en badminton. Een gezellige en sportieve vereniging voor jong

Nadere informatie

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen.

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Daar heb ik ook mijn scheidsrechterskaartgehaald en

Nadere informatie

Kernwaarden Wij vinden het belangrijk dat leden, sponsoren en supporters ons ervaren en herkennen als

Kernwaarden Wij vinden het belangrijk dat leden, sponsoren en supporters ons ervaren en herkennen als STRATEGIE 2012-2015 Missie (Wie zijn wij) Voor de vereniging en haar leden de positie van S.V.M.E. in de Eijsdense gemeenschap verankeren, waardoor de toekomst wordt gegarandeerd. S.V.M.E. is een vereniging

Nadere informatie

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken.

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Goed voorbeeld De Haamen Thema: - Sport- Zorg - Sport en gezondheid - Decentralisaties - Wmo Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Waar: Sportzone

Nadere informatie

Deskundigheidsbevordering Gehandicaptensport

Deskundigheidsbevordering Gehandicaptensport Deskundigheidsbevordering Gehandicaptensport Inventarisatie Producten 2011-2012: - Documentatie gehandicaptensport: o Folders/brochures; o Literatuur; o Readers; o Video/dvd materiaal; o Website; o Etc.

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Sport-

Stadsmonitor. -thema Sport- Stadsmonitor -thema Sport- Modules Sportdeelname bij volwassenen 2 Sportdeelname bij jongeren 5 Sportaanbod 7 Sportevenementen en topsport 9 Bijlage: Bronnen 10 Datum: 21-01-2014 Gemeente Nijmegen Onderzoek

Nadere informatie

Wij hebben reeds diverse succesvolle maatschappelijke activiteiten lopen bijvoorbeeld;

Wij hebben reeds diverse succesvolle maatschappelijke activiteiten lopen bijvoorbeeld; Beste Rabobank, Als eerste willen wij u bedanken voor deze unieke mogelijkheid om één van onze wensen en ambities die wij als SportPlus vereniging hebben via deze mogelijkheid waar te kunnen maken. Wij

Nadere informatie

DEPARTEMENT CULTUUR EN SPORT SPORTDIENST - RETRIBUTIEREGLEMENT VOOR DEELNAME AAN SPORTACTIVITEITEN

DEPARTEMENT CULTUUR EN SPORT SPORTDIENST - RETRIBUTIEREGLEMENT VOOR DEELNAME AAN SPORTACTIVITEITEN gh DEPARTEMENT CULTUUR EN SPORT SPORTDIENST - RETRIBUTIEREGLEMENT VOOR DEELNAME AAN SPORTACTIVITEITEN Goedgekeurd door de gemeenteraad op 18 december 2013 Gewijzigd door de gemeenteraad op 23 juni 2014

Nadere informatie

Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013

Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 Situering Onze maatschappij houdt ons graag een ideaalbeeld voor van een gezonde levensstijl, waarbij

Nadere informatie

Normaal wat normaal kan, speciaal wat speciaal moet

Normaal wat normaal kan, speciaal wat speciaal moet AANGEPAST BADMINTON ANGEPAST BADMINTON Normaal wat normaal kan, speciaal wat speciaal moet Aangepast Badminton Inleiding Badminton is een sport voor iedereen. Het over de hele wereld gespeelde razendsnelle

Nadere informatie