Denkraam. Geestelijke Gezondheidszorg Maatschappelijke Opvang Verslavingszorg. gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Denkraam. Geestelijke Gezondheidszorg Maatschappelijke Opvang Verslavingszorg. gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond"

Transcriptie

1 Denkraam Geestelijke Gezondheidszorg Maatschappelijke Opvang Verslavingszorg gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond nummer 7 - februari 2004

2 [2] Colofon Redactie: Christian Dogterom, Fransiska Glasquin, Joke van den Toorn, Judith Vriendwijk, Koos Bijlholt, Michiel van Gog. Eindredactie: Carla Berkhof, Ernest Smit, Jan B. Burger,Ton Hensing. Correspondenten: Anja, Bart Koppenol, Christian Dogterom, Cor Noordegraaf, Ernest Smit, Judith Vriendwijk, Liesbeth Vollemans, Ton Hensing, Wim Viskil, Yvonne C.L.M. van Wely. Fotografie: Cover: Jacqueline Vos (Waskaart) Achterpagina: Ton Hensing (Poker Graphics, Blaak) Jan B. Burger, Michiel v Gog, Ton Hensing. Strip: Ferry van Wing. Vormgeving en Druk Drukkerij Argus, Rotterdam. Verzendklaar maken Datawerk, Rotterdam. Verspreiding Postdienst Vredehof, Rotterdam. Redactieadres (ook voor een gratis abonnement) Postbus AB Rotterdam Tel: Deadline nummer 8: 22 maart 2004 Verschijning: Vanaf 26 april 2004 Projectondersteuning Teus van Wijk, Basisberaad GGZ Tel: Denkraam is een onafhankelijk magazine. Het is een product van de gezamenlijke cliëntenraden uit de GGZ, Maatschappelijke Opvang en Verslavingszorg uit regio Rijnmond in samenwerking met het Basisberaad GGZ. Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die desondanks onvolledig of onjuist is opgenomen aanvaardt de redactie geen aansprakelijkheid. Alle in deze uitgave opgenomen artikelen mogen niet worden overgenomen zonder toestemming van de opsteller. De redactie kan besluiten ingezonden bijdragen zonder opgave van reden niet te plaatsen, in te korten en/of taalkundig te bewerken. Publiceren onder pseudoniem mag, mits naam en adres bij de redactie bekend zijn. [Denkraam] Inhoud februari Probleem Gevallen Aanpak 700 De erfenis van De Faria (zelf een probleem geval!) 6 Het Persoons Gebonden Budget Een ervaringsverhaal 8 Waar blijft het seksualiteisbeleid van DeltaBouman? De mening van Jan de Haas 10 Sfeerverslag Parental Alienation Syndrome (PAS) De gemoederen laaien op bij Deltabouman En verder: 13 Teruggave belasting De truc om de belasting te tillen 16 Parental Alienation Syndroom volgens Bart Koppenol 18 Interview Willem Smouter Leven in goede harmonie is voor mij erg belangrijk 4 Interview Jaap Meeuwsen 6 Samen deskundig 7 Raden maar (de ultieme brainbreker) 9 Column 12 Oproep themanummers 14 Vooraankondiging Week vd Psychiatrie 15 Strip 19 Recept

3 Van de redactie Wat gaat 2004 ons brengen? Allereerst de flinke bezuinigen waar de diverse instellingen mee te maken krijgen. Ik heb overigens in januari niet het gevoel 7nummer 7 nummer [gedicht] Woorden Woorden, verbleven in een boek, schuiven de gedachten die ik zoek naar het oppervlak, waarin ik me brak als ze ondergebracht onder een dak me laten richten op een levenshoek. Terug te vinden mag ik me binden aan de klanken waarin de ranken verzorgt zijn met een te danken levenspijn. Het zijn op een linden - pad, of die uiterlijk van de woorden die hij bad brengt mij koorden waarmee ik de knopen leg in de zin die meer diepte draagt van een komende lichtheid, tot vondst bereid, als ik verzin dat ik de werkelijkheid verlies nog win in een ernst die om bezinnen vraagt. Christian Dogterom Redactie Denkraam Postbus 21078, 3001 AB Rotterdam Telefoon: , gehad dat er flink bezuinigt moet/ gaat worden. Hoezo dat dan?, zult u zich afvragen. Tja, januari de maand van de nieuwjaarsrecepties. Bij Denkraam kwamen de uitnodigingen in overvloed binnen van diverse instellingen uit de regio Rijnmond om de recepties bij te wonen. Dan kun je, je natuurlijk afvragen bezuinigen hoezo? Kan dat geld dan niet beter gebruikt worden voor de verbetering van de zorg! Als klap op de vuurpeil vond de politie van Rotterdam Rijnmond het nodig een budget van ,= nodig te hebben voor hun nieuwjaarsfeestje. Ook wist de redactie een tje te onderscheppen dat namens de voormalig wethouder De Faria (veiligheid en welzijn) werd verstuurd. De inhoud van de mail luidde: Wethouder De Faria wil de uitvoerende medewerkers van organisaties die betrokken zijn bij de Persoonsgerichte Aanpak 700 op 11 februari 2004 graag een groot feest aanbieden. Met dit feest wil de wethouder haar waardering tonen voor al die mensen uit heel verschillende organisaties die dag in dag uit praktisch aan het werk zijn en elkaar prima weten te vinden als dat nodig is. Bij het lezen van deze mail zakte mijn broek bijna tot op de enkels af. Wat nou bezuinigen. Deze mensen worden door heel Rotterdam opgejaagd alsof het loslopend wild is, waarom nu een feest voor de hotemetoten. Kan dat geld niet beter besteed worden aan de doelgroep. De reactie die we van de straatadvocaten binnen kregen was: Ja, dat feest. Omdat de hulpverleners elkaar zo goed kunnen vinden als dat nodig is. Jammer dat de cliënten een beetje moeilijker te vinden zijn de laatste tijd. Als je het geld dan toch per se over de balk wil smijten geef het dan aan de mensen die op de PGA 700 lijst staan. Hoeven ze een keer een dagje niet moeilijk te doen om aan hun dope te komen. Scheelt de politie werk en geeft de mens die dakloos en verslaaft is ook een keer een dagje rust. De Faria zal dit feestje wellicht niet meer mee maken. Voor degene voor wie het niet duidelijk is wat er nu precies bedoeld wordt met PGA 700 lijst een artikel op pagina 5 van de straatadvocaten. Verder in dit nummer wederom een keur aan artikelen. Een aantal wil ik er toch uitlichten. Als eerste een stuk van Liesbeth die als ervaringdeskundige les geeft voor Cliënten Trainen Hulpverleners. Zij heeft haar ervaring op papier gezet hoe zij een werkdag als trainer ervaart. Ook het stuk van onze eindredacteur Ernest Smit, die in een gesprek met Jan de Haas, zijn mening over het seksualiteitsbeleid van wat toen nog Delta Psychiatrisch Ziekenhuis was- weergeeft. Voor degene die Jan de Haas kennen- hij was destijds voorzitter van de patiëntenraad aldaarkan het niet nalaten om stil te blijven zitten. Eindelijk ook een stuk van Bart Koppenol over het Parental Alienation Syndrome (PAS). Voor sommige lezers zal dit een taai stuk zijn. Over de keuze van de Coverfoto. Het was in eerste instantie de bedoeling deze op de achterpagina te plaatsen samen met een gedicht van Christian Dogterom. Dit prachtige kunstwerkje, van Jacqueline Vos, heeft ze er speciaal voor utgezocht. De eindredacteuren waren echter van mening om deze prachtige waskaart toch als Cover te gebruiken. Het gedicht van Christian vind u hiernaast. Tenslotte mijnerzijds wil ik de lezers nogmaals oproepen om ervarings verhalen aan te leveren met name voor ons aanstaande Thema nummer over Psychoses en Schizofrenie. Waar blijven die verhalen of hebben wij in het Rotterdamse geen mensen wonen die hiermee bekend zijn! Kom mensen schrijven dus. Veel leesplezier toegewenst. Namens de redactie,teus van Wijk. [3]

4 Per 1 januari heeft Basisberaad Rijnmond een nieuwe directeur Jaap Meeuwsen, in 1959 te Rotterdam geboren. Van straatschoffie tot directeur. Directeur Jaap Meeuwsen Hoe voelt het om directeur te zijn van het basisberaad? Ik voel me een beetje alsof ik de eerste prijs heb gewonnen en voel me alsof ik weer thuis ben. Ik ben op zeventienjarige leeftijd als straatschoffie weggegaan en kom nu als directeur terug. Wat valt je op nu je weer in Rotterdam bent? Die hoge flats die sindsdien zijn gebouwd, die vind ik zo mooi, dat heb je nergens in Nederland. [interview] Wat bracht je terug naar Rotterdam? Ik krijg het idee dat deze wereldstad last heeft van een imago probleem. Ik zie de problemen wel, maar d r lijkt helemaal geen aandacht meer te zijn voor oplossingen die hier bedacht worden. Kijk, zoiets als het Basisberaad, bijvoorbeeld, bestaat in geen enkele andere stad in Nederland. Die manier waarop, eh, wij werken, met een meerderheid van ervaringsdeskundigen op kantoor en in het bestuur, voor individuen en groepen in verschillende sectoren in de zorg, dat is echt uniek. Wat houdt het directeurschap voor jou in? Wat voor soort directeur ik ben, dat weet ik nog niet, wat ben nog nooit eerder directeur geweest. Ik ben soms grappig en vlot, maar ook bozig en stroef als ik vind dat iets onrechtvaardig of gemeen is. Ik streef naar eenheid en een goede, open, gastvrije sfeer. Ik heb een beetje moeite met autoriteit. Daarom heb ik wel begrip voor andere mensen die dat ook hebben. Ik ken het Basisberaad al omdat ik een half jaar stafmedewerker ben geweest. Ik heb daarom wel een vermoeden dat ik geen makkelijke klus heb gekozen. Maar als ik denk aan mensen die ik heb leren kennen op de plenaire vergadering, in het bestuur en op kantoor, geloof ik wel dat het gaat lukken met het Basisberaad! Hoe had je het voor ogen dat het gaat lukken? Daar kan ik denk ik het beste verwijzen naar het antwoord op de vorige vraag; door eenheid en een open gastvrije sfeer. De Eindredacteur Fotografie: Ton Hensing [gedicht] Wat kan mij nog gebeuren na eindeloos treuren. Na alle troosteloze dagen die anderen moesten behagen heb ik zo mijn vragen. Hoe zo? Niet zo? Waarom? Daarom? Wanneer ook alweer!!!! Met vijf woorden op één rij. Maak je me heel blij. Wat ze zijn, dat weet ik niet. Want ik ben ik en jij bent jij. Vind die woorden en Maak me vrij vrij Judith Vriendwijk Raden maar! Hoe heet dit gebouw? Zie p.[8] [4]

5 slachtoffers van de nieuwe Rotterdamse aanpak In 2002 heeft de (gemeenteraad?) een lijst gemaakt waarop 700 mensen voorkomen die ernstige overlast veroorzaken. Zij noemen dit de Persoons Gebonden Aanpak 700 lijst (PGA). De zogenoemde zorgwekkende zorgmijders De makers van deze lijst echter, zijn er vanuit gegaan dat er geen zorgwekkende zorgmijders meer bij zouden komen. Een naïeve gedachte. Ook wordt er vanuit gegaan dat de zorg- en dienstverlenende instanties op dit moment goed werken. Helaas, in veel gevallen blijkt de geboden zorgverlening verre van optimaal te zijn. Volgens ons straatadvocaten lijkt het erop dat de situatie alleen maar verergert. We maken bijna dagelijks mee dat er mensen uit hun huis gezet worden of ontslagen worden uit instellingen en op straat terecht (dreigen te) komen. Ondanks het bestaan van Reclassering, Lokale Zorgnetwerken en meerdere convenanten die zouden voorkomen dat mensen op straat komen te staan of terugvallen in hun oude gedrag. Als je alle oorzaken van het dakloos worden op een rij zet en uitspit blijven er uiteindelijk twee redenen om dakloos te worden over: 1. Individualisme: Het maakt mij niet uit wat er met jou gebeurt, zolang het met mij maar goed gaat en jij mij maar niet in de weg zit, staat of loopt. 2. Bureaucratie: Door het woud van regelgeving, procedures, beleid en uitvoer zit een groot verschil tussen de papieren werkelijkheid en wat er in het echt gebeurt. Mensen die dakloos zijn worden vele keren van het kastje naar de muur gestuurd en slecht of niet geïnformeerd of doorverwezen. Bij de individuele belangenbehartiging door de straatadvocaten gaat verreweg de meeste tijd zitten in het contact met bureaucratische instanties zoals ondermeer SoZaWe, Verslavingszorg, Jeugdzorg, Reclassering, UVW, Gak en VROM. Vaak is het nodig om snel te handelen, bijvoorbeeld wanneer iemand uit huis gezet dreigt te worden of wanneer iemand dakloos is geworden. De extreem lange wachttijden bij diverse instanties en instellingen zorgen er uiteindelijk voor dat mensen dagen of weken zonder geld zitten, niet meer op tijd geholpen worden omdat ze in de tussentijd op straat komen te staan of na een aantal weken dakloos zijn onaangepast gedrag gaan vertonen en opgesloten worden in een politiecel of inrichting. Zolang bovenstaande twee redenen blijven zoals ze nu zijn, zal er geen verbetering komen en zullen er meer mensen dakloos raken en uiteindelijk dusdanig in de problemen geraken dat geen enkel uitzicht meer is op verbetering van de persoonlijke situatie. Wanneer een mens zijn of haar zelfrespect verliest valt er voor deze persoon niets meer te verliezen. Dan is de kans groot dat er weer een zorgwekkende zorgmijder is gecreëerd door onze samenleving. Nu de tijden economisch gezien minder gaan, stijgt het aantal armen en zullen er meer mensen uit hu huis gezet worden omdat ze niet (op tijd) aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. De maatschappij creëert daklozen. Vanuit dit uitgangspunt moet gekeken worden naar oplossingen. De aanpak moet per (deel)gemeenten verschillen, (deel)gemeenten zijn immers ook verschillend. Op dit moment worden de mensen in Rotterdam die het erg moeilijk hebben en zich onttrokken hebben aan de hulpverlening omdat die niet bij machte is ze te helpen opgejaagd, weggeveegd, beboet, opgepakt of anderszins het leven nog verder ontregeld. In het kader van veiligheid en overlastbestrijding wordt gerechtvaardigd dat we te hard optreden. Zero-tolerance is één van de gebruikte termen. Volgens de straatadvocaten zijn de gevolgen van deze manier van handelen onder meer: De betrokkenen ( doorsnee ) burgers van Rotterdam, politici, daklozen zullen in toenemende met mate van agressie te maken krijgen. Immers, wanneer een mens zich niet meer veilig voelt zal hij of zij sneller en agressiever in opstand komen. Ruim een jaar geleden werden er een aantal plekken (hot-spots) aangewezen in de stad. Nu zijn die zogeheten overlastgevende personen van deze plekken verwijderd en is in alle delen van de stad een verschuiving merkbaar. Mensen vluchten naar omringende (deel)gemeenten. Uiteindelijk is de groep (nog meer) verspreid en (nog) moeilijker te bereiken voor artsen en andere hulpverleners. Conclusie: wij vinden (willen): Dat er door (deel) gemeenten, hulp- en dienstverlenende instellingen op een betrokken manier wordt samengewerkt om te voorkomen dat mensen in hun huidige woon- of verblijfplaats kwijtraken. Niemand schorsen, ontslaan of anderszins uitzetten zonder dat er een alternatief voorhanden is. Dat er door de overheid, gemeenten, hulp- en dienstverlenende instellingen en de Rotterdammers op een betrokken manier wordt samengewerkt naar het oplossen van de problemen waar een mens in terechtkomt die op dit moment dakloos is. Niet beheersbaar houden of uit het veiligheidsoogpunt bekeken maar van mens tot mens. Wat kan ik doen om jou te helpen je problemen op te lossen. Zelfrespect is de basis voor zelfredzaamheid. Help mensen die dakloos, verslaafd, in de war of anderszins minder zijn dan u door respect voor ze te hebben. Wij zijn net zoveel mens als u. De Straatadvocaten [5]

6 Persoonsgebonden Budget, een persoonlijke ervaring Sinds 1 april 2003 zijn de drie regelingen voor het Persoonsgebonden Budget (Pgb) opgegaan in één regeling Pgb. Cliënten uit de sector van de verstandelijk gehandicapten, van de verpleging en verzorging en de geestelijke gezondheidszorg moeten nu bij één loket zijn om een budget voor Pgb aan te vragen. De aanvraagprocedure loopt via het Regionaal Indicatie Orgaan, het RIO. Met een indicatiebesluit van het RIO op zak kun je aan de slag. Met een Pgb koop je zelf de zorg in die je nodig hebt, op tijdstippen die je het best uitkomt. Zorgen, verantwoordelijkheden en soms een sprankje plezier Toen ik in 1997 voor het eerst een Pgb- GGz aanvroeg en ook kreeg, was ik vastbesloten daarmee de kwaliteit van mijn leven te verbeteren. In die tijd was het budget nog niet zo groot, maar ik zag wel mogelijkheden. Vooral op het gebied van samen met een ander iets te ondernemen. Bezig zijn buitenshuis wel te verstaan. Dagtrips, uitjes, kortom: een stukje gezelligheid en plezier in mijn leven te brengen. Nu, op het eind van het jaar 2003, kijk ik even terug op de achter mij liggende periode. Wat is er van mijn mooie ideeën en plannen terecht gekomen? En, niet het minst belangrijke: hoe ga ik nu verder met de inmiddels opgedane ervaringen? Wel, de zes jaren die nu achter mij liggen ben ik eigenlijk de meeste tijd bezig geweest met de zorgen van alle dag. Die zorgen onder ogen zien, aanpakken en oplossingen daarvoor bedenken. Voorbeelden: samen boodschappen doen, want dat lukte mij niet zo best. Samen koken, samen het huis schoonmaken, samen naar ziekenhuisonderzoeken, samen naar Toch, af en toe, waren er momenten van ontspanning. Dagtrips, soms naar verre uithoeken van het land. Naar Meppel bijvoorbeeld om naar een mogelijke vakantieplek te kijken. Maar ook uitjes, zoals bezoeken aan de Euromast, het Park, Blijdorp, de De wens van Tons Hensing Kunsthal, enzovoorts. Rondvaarten met de Spido en de Croosboot. Een rondje fietsen langs de Rottemeren. Ja, dat kan op zijn tijd best leuk zijn en soms vond ik dat ook. En dan kon ik me op zo n dag best ontspannen en even de dagelijkse zorgen van me afzetten In augustus van vorig jaar begon voor mij een nieuwe episode in mijn leven als budgethouder. Niet alleen een kennismaking met het Pgb nieuwe stijl. Je weet wel: zelf de declaratie- en verantwoordingsformulieren invullen en die laatste op tijd terugsturen naar het zorgkantoor. Neen, ik ging ook werken met een nieuwe particuliere begeleidster. Hard aanpakken was haar werkmotto, waar ikzelf het liever wat rustiger aan gedaan had. Voordat ik het wist was het praten over mijn dagelijkse probleempjes plus wat klussen in huis de wekelijks terugkerende routine geworden. Van een ontspannend uitje kwam al snel niets meer terecht. Ik kon het gewoon niet meer opbrengen om daarmee bezig te zijn. Vreemd, maar waar! Maar mijn begeleidster kreeg het wel voor elkaar dat ik serieus ging nadenken over wat mij zo aan mijn woonsituatie irriteerde. En daar bleef het niet bij want ik ging samen met haar plannen maken om zowel de leefruimte als de inrichting van mijn woning aan te pakken. Opknappen wat opgeknapt moest worden, nieuwe meubels bijkopen en oude wegdoen. Wat heb ik daar niet tegenop gezien, weet ik nog. En wat bleek het mee te vallen om samen met de begeleidster de handen uit de mouwen te steken. Half oktober de eerste aankopen en half november het witwerk in huiskamer en keuken. Later ook nog in de gang. Nog net voor Kerstmis was de hele klus geklaard. Inclusief het leggen van een laminaatvloer in de huiskamer, keuken en gang. Mijn woning was in iets meer dan twee maanden tijd veranderd van een functioneel huis in een gezellig thuis! Op 1 januari 2004 is een einde gekomen aan mijn werkrelatie met genoemde begeleidster. Met wederzijds goedvinden, dat wel. Op de een of andere manier klikte het niet zo tussen ons beiden. Een kwestie van uiteenlopende karakters denk ik. Nu ben ik op zoek naar nieuwe begeleiding en doe het even zonder. Ik doe hier een oproep aan de lezers van Denkraam. Heb je zelf een Persoonsgebonden Budget en vind je het leuk om over jouw ervaring daarmee iets te vertellen? Aarzel niet en schrijf ons! Ton Hensing Fotografie: Jaap Meeuwsen [6]

7 Samen deskundig Vandaag heb ik weer gewerkt. Als trainer van het project: Cliënten Trainen Hulpverleners samen deskundig. Inderdaad, vandaag waren we samen deskundig. Zo was het ook, echt niet overdreven. Ik zit daar toch als cliënt, op zo n middag, samen tussen de hulpverleners, die overigens bijna allemaal vrouwen blijken te zijn. Dat valt mij op. Net zo als het mij opvalt dat er toch wel direct een open sfeer is en dat er een gevoel van gelijkwaardigheid in de lucht hangt. We praten gewoon met elkaar, van mens tot mens, zodoende is er geen drempel meer en dat is enorm verfrissend. Ik was immers niet meer gewend om zo n contact te hebben met mijn hulpverlener. Mijn ervaringen waren juist het tegenovergestelde. Mijn hulpverlener wist het allemaal beter en hij had wel degelijk macht over mij. Hij wist immers wat het beste voor mij was. En dit is nu juist waar het over ging, gelijkwaardigheid, dan luister je meteen stukken beter naar elkaar. Ik weet nog dat ik opgenomen was en hoe het is om opgenomen te worden en ook wat het is om verslaafd te zijn. Daarom is het juist zo verhelderend, juist omdat men elkaar met respect behandelt. Dat is echt heel erg fijn. Natuurlijk ben ik ook hulpverleners tegengekomen die mij gelijkwaardig behandelden. Maar toch...ondertussen toch ook niet. Dan moet ik denken aan die hulpverleners, die ik tegenover mij heb gehad en dat zij het altijd allemaal wel wisten; hoe ik mij voelde; waarom ik mij zo gedroeg en vooral hoe ik mij voortaan beter zou kunnen gedragen; vooral dát, dát moest mij aangeleerd worden. Ja, en dan, dan haakte ik af. Hoewel het ook is voorgekomen dat ik het inzag, wat mij dan aangeleerd moest worden. Natuurlijk hadden de hulpverleners ook wel eens gelijk, maar daar ging het niet om bij mij, het ging om de bejegening en inderdaad toch ook om de gelijkwaardigheid. Ja, en dat is er vandaag, vooral die gelijkwaardigheid. Trainingen geven mag wat mij betreft vaker gebeuren. Ik hoop dat er nog veel meer hulpverleners zijn die zich opgeven voor de training. Het is gewoon heel belangrijk dat mensen je niet veroordelen, zeker niet als cliënt en daar gaat het om. En weet je wat nou zo leuk is? Dat aan het einde van de middag de hulpverleners ook nog huiswerk meekrijgen. Dan krijg ik echt zo n gevoel van: de rollen zijn nu omgedraaid. Nu moeten zij wat leren en ben ik de ervaringsdeskundige. En zo gaan we uit elkaar en s avonds terug naar huis in de trein dacht ik: hoe goed het was, die wisselwerking. Zij leerden van ons doordat we onze ervaringen konden delen en wij hebben ook wat van hen geleerd. Nieuws van Ggzplaza, het Rijnmondse interneten computerproject voor de gebruikers van de Geestelijke Gezondheidszorg Een update van de gang van zaken bij Ggzplaza: Per 1 maart is Martin Luycx coördinator van het project. Cliëntenraden kunnen binnenkort hun eigen website aanmaken binnen het Ggzplaza-systeem. Zij ontvangen daarover bericht met een uitgebreide instructie. Hetzelfde geldt voor het cliëntgestuurde kunstenaarscollectief Collage. De betrokken kunstenaar ontvangen een wachtwoord en inlognaam waarmee ze foto s van hun werk, gedichten en informatie over hunzelf binnen een eigen pagina kunnen plaatsen. Het is nu ook mogelijk om zelf nieuwsartikelen op de website te zetten. De artikelen worden voordat ze daadwerkelijk op de website zichtbaar zijn gescreend door de redactie. Doorgaans duurt dit hooguit enkele uren. Verder hebben we nog allerlei andere ambitieuze zaken op stapel staan, zoals een datingservice, een electronische crisiskaart enz. Volg ons op En Last but not least: We zijn bijna rond met het nieuwe cursusprogramma. We hebben veel van de opmerkingen en ervaringen van het vorige seizoen. Het programma ziet er zeer goed uit, met cursussen Ontwerp je eigen folder (handig voor cliëntenraden), Tekenen in photoshop (door Guido de Groot, striptekenaar; Maar ook in de praktische cursussen is voorzien, zoals cursussen word, excel, enz. U kunt het programma aanvragen bij: GGZ Plaza / Postbus / 3001 AB Rotterdam Liesbeth [7]

8 Waar blijft het seksualiteitsbeleid van DeltaBouman? De mening van Jan de Haas In de wandelgangen van het Basisberaad, waar Denkraam huist, werd ik aangesproken door Teus, onze projectondersteuner. Jan de Haas wil reageren naar aanleiding van je stuk over Seks is zo gek nog niet, en hij wil dat jij zijn reactie op schrift stelt. Voordat ik de kans kreeg om contact op te nemen met Jan had hij al contact met mij opgenomen, en de afspraak voor een interview werd Jan de Haas. Een markant heerschap. ben ze nog idealen? Wel degelijk! En dat is in het rapport vastgelegd. Het rapport bewijst het belang van intimiteit, genegenheid en seksualiteit voor de patiënten. Zonder vervolg verliest het rapport zijn waarde. Op basis van dit rapport dient de Raad gemaakt. Jan de Haas, velen zullen hem kennen, is een markant figuur binnen de cliëntenbeweging in Rijnmond. Van maart 1998 tot juli 2002 was hij voorzitter van de Patiëntenraad van Delta Psychiatrisch Ziekenhuis te Poortugaal. In die functie was hij nauw betrokken bij het onderzoek naar de behoefte aan genegenheid, intimiteit en seksualiteit van langdurig opgenomen patiënten. Het rapport hiervan, getiteld Seks is zo gek nog niet verscheen in september 2002, en op 5 juni 2003 werd hierover een themamiddag gehouden. Sindsdien is het stil. Te stil, volgens Jan. Doel van het onderzoek is het verbeteren van de kwaliteit van leven van langdurig opgenomen patiënten. Heb- van Bestuur beleid te maken, en daar is nog niets van te merken. Met de nadruk die op de themamiddag op seksualiteit kwam te liggen is Jan niet gelukkig. De patiënten hebben vooral behoefte aan genegenheid en intimiteit, zegt hij, en hij citeert enkele respondenten uit het rapport:- Maar als ik een vrouw heb dan zou ik ze graag in een doosje willen doen. Ik wil ze graag goed verzorgen en gewoon leuke dingen samen doen en lekker eten en radio luisteren en samen praten. Een goed contact is voor mij een platonisch contact. Dat je geen seks hebt, maar dat je kan praten over klassieke muziek, schilderijen, museums en politiek. En het kroegleven is taboe, dat is een duidelijke grens en gewoon gezellig met elkaar koffie drinken, iemand hebben die er voor jou is, die met je meeleeft, dat iemand je steunt, vertrouwd zijn met elkaar. - Er moet geen aparte plek komen voor seks, vindt Jan, maar overal op Delta moet gelegenheid zijn elkaar beter te leren kennen. Er is ook te weinig publiciteit geweest rond de publicatie van het rapport, aldus Jan. Er had aandacht moeten zijn van de landelijke pers. Het onderwerp is er belangwekend genoeg voor, en er zou wat meer druk op de ketel zijn voor een vervolg. Als dit onderzoek geen vervolg krijgt betekent dat, dat de mensen waar het om gaat in de steek gelaten worden. Aan de patiënten die aan het onderzoek meededen is beloofd dat zij en hun verhaal serieus worden genomen. Deze belofte mag niet verbroken worden. Tot slot spreken we af dat Jan de laatste woorden van dit stukje zal aanleveren. Het laatste woord is dus, zoals afgesproken, voor Jan: Dit eerste en enige grote onderzoek op Delta APZ, dat door de patiëntenraad met zoveel liefde en nauwkeurigheid is uitgevoerd, verdient meer aandacht dan het tot nu toe heeft gekregen. aldus de geïnterviewde. Ernest Smit Fotografie: Jan B. Burger Raden maar! De Verwoeste Stad is een beeld van de Russische beeldhouwer Ossip Zadkine ( ). Het beeld staat in de kubistische traditie en lijkt rechtstreeks weggelopen uit Picasso s beroemde schilderij Guernica. Niet voor niets noemt men Zadkine ook wel de Picasso onder de beeldhouwers! Het beeld, een geschenk van de directie van De Bijenkorf, siert sinds 1953 de stad Rotterdam. De huidige locatie is hoe toepasselijk! Plein Dat is naast het Maritiem Museum. Er kwam slechts één inzending voor deze prijsvraag binnen op onze redactie. Deze oplossing was correct. Beste Chris, je krijgt de cadeaubon van twintig euro zo snel mogelijk opgestuurd! De nieuwe opgave, waarvan je weer een klein fragment ziet, betreft een in 1897 ontworpen en het jaar daarop gerealiseerd gebouw van de hand van de architect W.Molenbroek. Karakteristiek voor Rotterdam durven wij zeggen. Hoe heet dit gebouw? Onder de goede inzenders van oplossingen wordt wederom een cadeaubon van twintig euro verloot. Doe je best en doe een gooi naar die prijs. Veel succes! [8]

9 [column] Sociale kwestie nog steeds aan de orde De moord, in januari, op de leraar van de Haagse school is een tragische gebeurtenis. Ook ik heb in de jaren tachtig op een qua situatie vergelijkbare Lagere Technische School onderwijs mogen ontvangen. Achteraf pratend, heb ik niet het idee dat je er onderwijskundig gezien zo verschrikkelijk veel leerde. Sociaal gezien des te meer. Die LTS heet nu VMBO, met dank aan voormalig staatssecretaris van onderwijs Karin Adelmund. Doel van dat vernieuwde systeem was om te zorgen dat leerlingen zouden doorstromen naar het MBO, met betere beroepskansen. Maar dat goed bedoelde beleid is helaas geflopt. Er is niets nieuws onder de zon. Ook in mijn tijd hadden veel van mijn klasgenoten met allerlei toestanden te maken die geen goede bodem vormden om tot effectief onderwijs te kunnen komen. Integendeel: De school functioneerde vooral als een bewaarplaats; zodat de van de straat waren, op zichzelf overigens geen slecht resultaat. Op de scholengemeenschappen voor mavo en havo daarentegen, waar de kinderen uit de gegoede middenklasse voorbereid worden op hun meestal planmatig vastgestelde carrière, was het meestal precies omgekeerd. De schoolbesturen van die MAVO s, HAVO s en VWO s zag ik zoeken naar nieuwe, mogelijk op de school nog te vinden leerlingproblemen. Als ze die na lang speuren eindelijk boven water dachten te hebben, werd er natuurlijk een commissie ingesteld, die zich daarmee ging bezighouden. Dat kon ook makkelijk want het besturen ging daar van een leien dakje, omdat ze met voor 99% grenzeloos gezagsgetrouwe kinderen te maken hebben. Ook deze groep zou natuurlijk kans lopen op psychische problemen en daar werd op voorhand zonder kostenraming een ruim financieel budget voor geregeld. Vervolgens werd daar never nooit gebruik van gemaakt omdat die deftige kindertjes thuis zo geprogrammeerd zijn, dat elke mogelijke onprettige beleving als niet bestaand wordt weggeredeneerd. In die kringen mag je namelijk geen last van stress hebben, laat staan er hulp voor vragen, want dat wordt gezien als zwak en dan ben je een loser, en voor losers, zo hebben ze van hun geslaagde en gestudeerde ouders erin geramd gekregen, is in deze samenleving geen carrière weggelegd. Zo bezien hebben de LTS- arbeiderskinderen, misschien nog het voordeel dat ze spontaner, opener en bovenal eerlijker zijn dan hun leeftijdgenoten op de scholen voor de gegoede middenklasse, waar vaak elke spontaniteit uit is weggeslagen. In zoverre is dus de vraag of deze laatste groep, door de van hun financieel rijke ouders vaak geëiste overspannen leerprestaties, uiteindelijk net zo veel menselijk welzijn beleven als de arbeiderskinderen. Maar misschien oogt dat op het eerste gezicht wat tegenstrijdig. Dat PvdA- baas Wouter Bos nu spreekt van een nieuwe sociale kwestie is op zichzelf genomen dan ook volledig juist. Maar deze politieke stroming, die als geen ander voor de arbeiderskinderen op de bres had moeten springen heeft integendeel, vanaf de jaren negentig meegedaan aan het verkondigen van de stelling dat de sociale strijd gestreden zou zijn. De moord op de leraar, hoe afwijsbaar op zichzelf ook, moet dan ook gezien worden als een metaforisch teken van de tijd. Natuurlijk is er, nu even heel concreet, voor het ministerie van onderwijs en de samenleving als geheel sprake van een moeilijk oplosbaar probleem, omdat in deze oorzaken en gevolgen zo lastig te ontrafelen zijn. Nu hebben gemiddelde burgers, beleidsmaker of niet, toch de vaak de neiging zich af te keren van problemen. Dat is een stukje collectieve programmering van burgers. Iedereen wacht op de ander tot die iets gaat doen, terwijl een enkel individu weinig kan uitrichten. In de industriële samenleving liggen problemen in de eerste plaats bij degenen die volgens de bestaande maatschappelijke orde voor bestrijding ervan zijn ingehuurd. Dat geldt in het onderwijs net zo als in de zorg. Kijk, dicht bij huis, maar naar de Regionale Instelling Beschermd Wonen. Het is niet gemakkelijk om daar als cliënt enige wezenlijke -bedoeld is: onmisbare- invloed op het beleid te verwerven. Professionals richten zich eerst naar de eisen van financiers waarvan in the end immers ook hun eigen positie afhankelijk is. Allemaal heel begrijpelijk natuurlijk, maar daarom blijft dat nog steeds verkeerd. In wezen is dit alles onderdeel van de zo-even genoemde sociale kwestie. Immers de vraag of professionals als maatschappelijke middengroep kiezen voor het belang van de cliënten, ofwel dat zij slechts bevelmatig uitvoering geven aan de door financiers gegeven opdrachten, voor de uitvoering waarvan zij iedere maand op hun bankrekening gewaardeerd worden? Deze belangen zijn immers deels onverenigbaar.je zou zelfs kunnen zeggen dat het een verslavingsproblematiek is. Het overheidsbeleid schiet tekort in het bestrijden van het idee dat het een ieder-voor-zich samenleving moet zijn, een programmering die er vanaf de jaren tachtig stelselmatig door onder meer de VVD is ingeramd. Heel anders gaat het er wat dat betreft toe in België. De Socialistische Partij aldaar stelde onlangs gratis openbaar vervoer voor. Dat zijn aanzienlijk betere geluiden. Deze beschouwing levert, al wandelend door de Schiedamse Joop den Uijllaan, geen reden te twijfelen aan de juistheid van het streven naar rechtvaardigheid in de vorm van sociale gelijkheid. Dit tenslotte met de hoopvolle conclusie dat er, in weerwil van de tijdgeest, voor het socialisme wel degelijk toekomst is. Als arbeiderszoon die de lessen op de Lagere Technische School goed heeft begrepen, vind ik dat bemoedigend. Het vraagt alleen wat geduld. Cor Noordegraaf [9]

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

Alvast bedankt voor het invullen!

Alvast bedankt voor het invullen! Deze vragenlijst gaat over jongeren die steun of hulp geven aan een familielid. Wij zijn erg benieuwd hoeveel jongeren er binnen onze school steun of hulp geven en hoe zij dit ervaren. De vragenlijst is

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Ook zo toe aan een oplossing?

Ook zo toe aan een oplossing? Ook zo toe aan een oplossing? Zit het jou ook niet lekker: die verjaringsdossiers op je bureau? Of ben je in een vervelend conflict verzeild geraakt over grond? Wil je op een snelle en goedkope manier

Nadere informatie

Dagbesteding Psychogeriatrie

Dagbesteding Psychogeriatrie Dagbesteding Psychogeriatrie Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2013. Zorg thuis

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2013. Zorg thuis Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2013 Zorg thuis Ontvangt u zorg thuis zoals verpleging of begeleiding? Dit heet Zorg zonder Verblijf. Heeft u hulp bij het huishouden of een voorziening of hulpmiddel,

Nadere informatie

Voor cliënten. Mijn AWBZ-begeleiding vervalt of wordt minder. Wat nu?

Voor cliënten. Mijn AWBZ-begeleiding vervalt of wordt minder. Wat nu? Voor cliënten Mijn AWBZ-begeleiding vervalt of wordt minder. Wat nu? Veel mensen met een beperking krijgen begeleiding. Hiermee kunnen ze hun leven zoveel mogelijk zelf vormgeven en meedoen in de maatschappij.

Nadere informatie

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen Bemoeizorg Parkstad Volwassenen Bemoeizorg Parkstad 7 1 2 3 4 8 5 9 10 6 Wat is bemoeizorg? Bemoeizorg is de ongevraagde bemoeienis van hulpverleners met mensen die hulp nodig hebben, maar daar zelf niet

Nadere informatie

Als je zelf klachten hebt over werk of een werksituatie, dan kun je een beroep doen op de Werknemersklachtenregeling.

Als je zelf klachten hebt over werk of een werksituatie, dan kun je een beroep doen op de Werknemersklachtenregeling. Een klacht, wat nu? Voorwoord Alle medewerkers in ons ziekenhuis zetten zich steeds zo goed mogelijk in voor een goede zorg- en dienstverlening. Desondanks kan het voorkomen dat patiënten of bezoekers

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo INFORMATIE 2012

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo INFORMATIE 2012 Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo INFORMATIE 2012 Voor wie is deze folder? Ontvangt u zorg thuis zoals verpleegkundige hulp? Maakt u gebruik van hulp bij het huishouden? Of heeft u een hulpmiddel

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Informatie over zorgzwaartepakketten

Informatie over zorgzwaartepakketten Informatie over zorgzwaartepakketten voor cliënten, familie en andere betrokkenen Voor wie is deze folder? Deze informatie is voor mensen met psychiatrische problemen die voor langere tijd bij GGZ ingeest

Nadere informatie

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS 2011 Klanttevredenheid Vereenzaming Ouderen Soest VOS Stichting Welzijn Ouderen Soest Molenstraat 8c 3764 TG Soest 035 60 23 681 info@swos.nl www.swos.nl KvK 41189365 Klanttevredenheidsonderzoek Vereenzaming

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

3. Rouw en verliesverwerking

3. Rouw en verliesverwerking 3. Rouw en verliesverwerking 29 Voor de trainer De belangrijkste begrippen van dit gedeelte zijn: Grote verschillen tussen verschillende getroffenen Breuk in de levenslijn Rouw/Verliesverwerking/chronische

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2014. Zorg thuis

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2014. Zorg thuis Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo Zorg thuis Ontvangt u zorg thuis zoals verpleging of begeleiding? Dit heet Zorg zonder Verblijf. Heeft u hulp bij het huishouden, of een voorziening of hulpmiddel,

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Ondertoezichtstelling (OTS)

JEUGDBESCHERMING NOORD. Ondertoezichtstelling (OTS) JEUGDBESCHERMING NOORD Ondertoezichtstelling (OTS) Deze brochure bestaat uit twee delen. Het eerste deel is geschreven voor kinderen, maar zeker ook handig voor ouders om te lezen. Het tweede deel is speciaal

Nadere informatie

Gerardusschool Klingerveld 6 Postbus 97 5750 AB DEURNE telefoon: 0493 314144 e-mail: gerardusschool@prodas.nl www.bs-gerardus.nl

Gerardusschool Klingerveld 6 Postbus 97 5750 AB DEURNE telefoon: 0493 314144 e-mail: gerardusschool@prodas.nl www.bs-gerardus.nl Gerardusschool Klingerveld 6 Postbus 97 5750 AB DEURNE telefoon: 0493 314144 e-mail: gerardusschool@prodas.nl www.bs-gerardus.nl Deurne, 03-06-2015 Nummer 18 Beste ouders, graag maken wij u attent op het

Nadere informatie

Budgetten en vergoedingen wat betreft zorgboerderijen

Budgetten en vergoedingen wat betreft zorgboerderijen Budgetten en vergoedingen wat betreft zorgboerderijen Deze notitie is bedoeld om meer inzicht te geven over de budgetten en vergoedingen die op zorgboerderijen betrekking kunnen hebben als het gaat om

Nadere informatie

KlimtorenNieuws. basisschool de Klimtoren Kerkstraat 87 6996 AG Drempt 0313 473004 info@deklimtorendrempt.nl www.deklimtorendrempt.

KlimtorenNieuws. basisschool de Klimtoren Kerkstraat 87 6996 AG Drempt 0313 473004 info@deklimtorendrempt.nl www.deklimtorendrempt. KlimtorenNieuws basisschool de Klimtoren Kerkstraat 87 6996 AG Drempt 0313 473004 info@deklimtorendrempt.nl www.deklimtorendrempt.nl Nr. 7 26-11-2013 In dit nummer: Voortgangsgesprekken Personele zaken

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2013. Zorg thuis

Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2013. Zorg thuis Eigen bijdrage Zorg zonder Verblijf en Wmo 2013 Zorg thuis Ontvangt u zorg thuis zoals verpleging of begeleiding? Dit heet Zorg zonder Verblijf. Heeft u hulp bij het huishouden, of een voorziening of hulpmiddel,

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Tekstsoortenles Brief niveau B

Tekstsoortenles Brief niveau B Tekstsoortenles Brief niveau B Wat doe je in deze les? Bij de les Andere tekstsoort van Nieuwsbegrip XL lees je allerlei verschillende soorten teksten. Zoals een verslag, een reclametekst, een brief of

Nadere informatie

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap.

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. EET PALEO 3 Inhoudsopgave Inleiding 6 Mijn Paleo verhaal 8 De 7 stappen in het kort 12 Stap 1 Richt je op de praktijk 14

Nadere informatie

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Getuigenissen uit de praktijk Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Allochtone kinderen in de therapeutische praktijk, dat is niet nieuw. Al een aantal decennia is er aandacht voor dit

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

INFORMATIE 2012. Eigen bijdrage Zorg met Verblijf

INFORMATIE 2012. Eigen bijdrage Zorg met Verblijf INFORMATIE 2012 Eigen bijdrage Zorg met Verblijf Voor wie is deze folder? Woont u in een zorginstelling? Bijvoorbeeld in een verzorgingshuis, een psychiatrische inrichting of een andere instelling waar

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Welzijn Ouderen Thuisadministratie Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Doras Maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord Zorgt u voor een naaste

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013

Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013 Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013 Woont u in een zorginstelling? Bijvoorbeeld in een verzorgingshuis, een psychiatrische inrichting of een andere instelling waar u verzorgd, verpleegd of begeleid wordt?

Nadere informatie

Vangnetteam Parkstad. Secretariaat Meldpunt: T 045 573 65 99 Bezoekadres: Raadhuisstraat 3, 6444 AA Brunssum

Vangnetteam Parkstad. Secretariaat Meldpunt: T 045 573 65 99 Bezoekadres: Raadhuisstraat 3, 6444 AA Brunssum Secretariaat Meldpunt: Vangnetteam Parkstad Extra ondersteuning voor wie dat gebruiken kan... 1 2 3 4 5 9 10 6 Soms kunnen mensen wel eens wat extra hulp gebruiken. Al vinden veel mensen het lastig om

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Partij 1: Kassa Belbus Partij 2: Matras Advies Nederland 1: Waarom kunt u mevrouw Groeneveld niet gewoon haar geld terugbetalen?

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013

Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013 Regelingen en voorzieningen CODE 1.4.3.528 Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013 brochure bronnen de brochure Eigen bijdrage Zorg met Verblijf 2013 van het CAK (uitgave november 2012). De brochure is ook

Nadere informatie

Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis

Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis Inhoud 1. Wat is een klacht? pag 1 2. Wat kan ik doen als ik een klacht heb? pag 2 3. De klachtencommissie pag 2 4.

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Wat is Altrecht? Wier

Wat is Altrecht? Wier Wier Wier Centrum voor onderzoek en behandeling van moeilijk lerende mensen met ernstige problemen 2 Wier Wie kunnen zich aanmelden voor onderzoek en behandeling op Wier? Wier is een behandelafdeling speciaal

Nadere informatie

Klachtenopvang. voor patiënten en bezoekers

Klachtenopvang. voor patiënten en bezoekers Klachtenopvang voor patiënten en bezoekers Inhoudsopgave Klachtenopvang in het Erasmus MC 3 Klachtenopvang 4 Wat is een klacht 4 Wie kunnen klagen 5 Bespreken op de afdeling: praten lucht op 5 Klachtenfunctionaris

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Stichting Pandora GEDWONGEN OPNAME. Stichting Pandora, februari 2003 1/8

Stichting Pandora GEDWONGEN OPNAME. Stichting Pandora, februari 2003 1/8 Stichting Pandora, februari 2003 1/8 GEDWONGEN OPNAME Stichting Pandora Stichting Pandora, februari 2003 2/8 Gedwongen opname Niemand wil tegen z'n zin in een psychiatrisch ziekenhuis terechtkomen. Dat

Nadere informatie

Gescheiden als partner, verbonden als ouder

Gescheiden als partner, verbonden als ouder Gescheiden als partner, verbonden als ouder 1 januari 2015 1 U heeft contact met Jeugdbescherming Gelderland, omdat er zorgen zijn over uw kind of de kinderen, mogelijk mede als gevolg van problemen met

Nadere informatie

Informatie over Eddee Zorgverlening... 2. Eddee Zorgverlening: even voorstellen... 3. Zorgaanbod... 3. Individuele begeleiding...

Informatie over Eddee Zorgverlening... 2. Eddee Zorgverlening: even voorstellen... 3. Zorgaanbod... 3. Individuele begeleiding... INFORMATIEBROCHURE Informatie over Eddee Zorgverlening Inhoud Informatie over Eddee Zorgverlening... 2 Eddee Zorgverlening: even voorstellen... 3 Zorgaanbod... 3 Individuele begeleiding... 3 Individuele

Nadere informatie

Nieuwsbrief Maart 2010 Nr. 1, Jaargang 3

Nieuwsbrief Maart 2010 Nr. 1, Jaargang 3 Centrum voor Jeugd en gezin Amersfoort Nieuwsbrief Maart 2010 Nr. 1, Jaargang 3 In deze nieuwsbrief Integrale Vroeghulp Utrecht Integrale Vroeghulp Utrecht Ouders worden betrokken bij het plan voor hun

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Wijzigingen voorbehouden, alleen de uitgesproken tekst geldt!

Wijzigingen voorbehouden, alleen de uitgesproken tekst geldt! Directie Voorlichting en Communicatie van de minister voor Jeugd en Gezin, André Rouvoet, ter gelegenheid van de studiedag Jeugdzorg: succesvolle voorbeelden op 19 juni 2008, te Utrecht. Wijzigingen voorbehouden,

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Behandeling psychische problemen voortaan in het basispakket van uw zorgverzekering In deze brochure leest u hoe het is geregeld na 1 januari 2008 Ministerie van

Nadere informatie

Thuisbegeleiding: Een praktische vorm van begeleiding

Thuisbegeleiding: Een praktische vorm van begeleiding Een praktische vorm van begeleiding Thuiszorg Thuisbegeleiding: 1 Thuisbegeleiding: Een praktische vorm van begeleiding Soms kunnen mensen hun problemen niet alleen aan 2 In deze folder Thuisbegeleiding

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Meer over Jeugdbescherming Noord en jeugdreclassering is te vinden op www.jbnoord.nl. Jeugdreclassering. april 2015 / 15 002

JEUGDBESCHERMING NOORD. Meer over Jeugdbescherming Noord en jeugdreclassering is te vinden op www.jbnoord.nl. Jeugdreclassering. april 2015 / 15 002 JEUGDBESCHERMING NOORD Meer over Jeugdbescherming Noord en jeugdreclassering is te vinden op www.jbnoord.nl Jeugdreclassering april 2015 / 15 002 Jeugdreclassering Je krijgt deze folder als een eerste

Nadere informatie

VICTAS Klachten BOPZ

VICTAS Klachten BOPZ VICTAS Klachten BOPZ Utrecht, September 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een klacht? 2.1. Klachten over het verblijf op de afdeling B3 van Victas 2.2. BOPZ-klachten 3. De klachtencommissie 3.1. Hoe dien

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie