PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen"

Transcriptie

1 PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The version of the following full text has not yet been defined or was untraceable and may differ from the publisher's version. For additional information about this publication click this link. Please be advised that this information was generated on and may be subject to change.

2 Naast de kerk Een katholiek verleden is nooit weg

3 w Mdmo o K Verhalen uit het katholiek leven 1. Ben Tervoort Jezus, ben jij dat? 2. Lena Geerdes Het leven van een dienares 2. Herman Pijfers Naast de kerk Dit boek is tevens opgenomen in de Reeks van de Stichting Historische Publicaties Roterodamum onder nr. 122

4 Herman Pijfers Naast de kerk Een katholiek verleden is nooit weg Uitgeverij ify ï Valkhof Pers

5 De omslagfoto (door J.F.H. Roovers, september 1951) is afkomstig uit: H.A. Voet en H.J.S. Klaassen, Groeten uit Rotterdam-Zuid, dl. i, p. I36. is b n i s s n by Herman Pijfers Omslag: Brigitte Slangen, Nijmegen Boekverzorging: Peter Tychon, Wijchen Omslagfoto: Paul Krugerstraat met St. Franciscuskerk; rechts het Afrikaanderplein, Rotterdam-Zuid Verspreiding in België: m a k l u Uitgevers, Antwerpen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, photoprint or any other means without prior written permission from the publisher.

6 Voorwoord I n d e b i jn a d e r t i g ja a r van zijn bestaan is het Katholiek Documentatie Centrum met veel en uiteenlopende verhalen in aanraking gekomen. Personen die hun archief, boeken, brochures, prentjes, en de laatste jaren gelukkig ook steeds meer foto s, bij het k d c in bewaring geven, vertellen daar dikwijls hun verhalen bij. Veel van deze herinneringen zouden ruimschoots de moeite waard zijn om vast te leggen voor het nageslacht. Het geleefde geloof blijkt lang niet altijd in overeenstemming met het geleerde geloof; het kerkelijk leven vormt steeds weer een toepassing, of zelfs al dan niet bewuste aanpassing, van de kerkelijke leer, hetzij individueel, hetzij in groepsverband. Met andere woorden: in archieven, in boeken o f op foto s is niet alles terug te vinden. Herman Pijfers (1923), de auteur van dit derde deel in de MemoReeks, is als geen ander overtuigd van het belang van het vastleggen van het katholiek verleden. Vele katholieke deuren heeft hij in zijn zeer werkzame leven zogezegd platgelopen. Als directeur van Uitgeverij Ambo was hij al in 1973 betrokken bij de samenstelling van het bekende fotoboek De kerk gaat uit. Familiealbum van een halve eeuw katholiek leven in Nederland, en onlangs nog was hij de medesamensteller van het Memoriale. Katholiek leven in Nederland in de twintigste eeuw (1996). Z e lf verzamelde hij de herinneringen aan katholiek leven in de Nederlandse literatuur in Kinderen van hun tijd. Verhalen uit een katholiek verleden (1993). Maar ook zijn eigen levensgeschiedenis is boeiend genoeg 5

7 om haar voor de vergetelheid te behoeden. Daarbij moeten we niet alleen denken aan de tijd dat hij de huisuitgever was van vooruitstrevend katholiek Nederland, een tijd waarover hij al eerder had verteld in zijn Alles heeft zijn tijd. Herinneringen van een uitgever (1990). Ook Pijfers jeugd is de moeite van het beschrijven waard. Niet omdat het nu zo n bijzondere jeugd was, of, vanwege het bijzondere van het alledaagse, misschien juist wel. Hij groeide op aan de Rotterdamse Paul Krugerstraat bij het Afrikaanderplein, en zijn roomse jeugd verschilde in velerlei opzicht nauwelijks van die van zijn leeftijdgenoten - er heerste in die jaren nog grote uniformiteit onder de parochies: dezelfde structuren, dezelfde functionarissen, dezelfde taal. Maar niet iedereen is het gegeven boeiend te vertellen over een gewone jeugd in een gewone arbeiderswijk - voor zover je dat van een Rotterdamse buurt, en speciaal de Afrikaanderbuurt, kunt zeggen. De auteur vertelt echter niet alleen over zijn eigen jeugd. Hij is ook op zoek gegaan naar de oprichtingsgeschiedenis van zijn parochie, en heeft zich ook afgevraagd wat er van die in zijn jeugd zo vertrouwde katholieke omgeving geworden is. De parochie raakte in coma... In 1975 werd heel het bolwerk gesloopt. Herman Pijfers is door de wijk gelopen, en vond niets meer terug van het rooms verleden. Graag willen wij de auteur danken, dat hij zijn manuscript voor de MemoReeks ter beschikking heeft willen stellen. Wij stellen het zeer op prijs het werk van een uitgever te mogen uitgeven en hopen, dat de lezers even veel genoegen zullen vinden in deze herinneringen als wij hebben gesmaakt bij de voorbereiding van deze uitgave. Jan Roes en Lodewijk Winkeler Nijmegen, november

8 Inhoud Uitvaart 9 Afrikaanderplein 28 Geen dag 40 Oprichter-oplichter ss Begin 66 Wachten 76 Missie 87 Roomse school 97 Hoe schoon I05 Wat rommel II6 Het orgel I24 Terug I34 Nog simpeler I56 Naast de kerk I72 Woningen I86 Christus vincit I98 Veertig-vijfenveertig 206 Na de oorlog 2I5 Laatste jaren 233 Die verdomde encycliek 245 Argeloos 263 Doortocht 274 Aantekeningen 280 Literatuurverwijzingen 283

9 Het voorbije is niet dood; het is niet eens voorbij. Wij maken het van ons los en doen alsof we er niets van weten. (uit: Christa Wolf, Patronen van een jeugd)

10 Uitvaart [1990] I n d e v r o e g e m o r g e n vani juni 1990 werd mijn moeder dood in bed gevonden; op enkele maanden na was ze 95. Ze woonde in een Rotterdams verzorgingstehuis, waar ze noodgedwongen naartoe was gegaan, omdat ze het alleenzijn - ze was toen al een eind in de tachtig; mijn vader was enkele jaren eerder gestorven - niet meer aankon. De dag ervoor waren N. en ik, onderweg naar een korte vacantie, langs Rotterdam gekomen. O f we nog even bij oma zouden aangaan, overlegden we, een omweg van misschien een kwartier. Omdat we haast hadden, zei ik dat we beter konden doorrijden. De volgende week, op de terugreis, zaten we vast ruimer in de tijd. Misschien zou ik er dan in slagen om in alle rust met haar te praten over haar beginperiode in Rotterdam. Dat zou niet meevallen. De laatste jaren was haar geest gaan dwalen. Ze herinnerde zich nog voornamelijk momenten uit haar jeugd en zelfs daarin vond ze maar moeilijk de weg. Meestal kwam ze niet verder dan verbrokkelde, onsamenhangende verhalen die ik al kende. Bijna allemaal gingen die over Nederhorst den Berg, waar ze was geboren en opgegroeid. Natuurlijk hadden we die ochtend naar haar toe moeten gaan: een mens van alledag, en zo dikwijls zagen we haar nu ook weer niet. Achteraf begreep ik best dat ik een uitvlucht had gezocht om onder het bezoek uit te komen. Ik was steeds meer tegen die visites gaan opzien. De doffe sfeer in het tehuis waar de bewoners met het jaar ouder en hulpbehoevender werden, de haperende gesprekken met mijn moeder, 9

11 die drie, vier keer vertelde, wat we al bij voorgaande gelegenheden hadden gehoord, waarna ze dan opeens minuten lang voor zich uit zat te staren en vergeten leek dat wij er waren. We probeerden de lacunes van stilte te overbruggen, maar ze bleef onbereikbaar. Tot ze zo maar weer over vroeger begon, over heel iets anders dan waarover we het even ervoor hadden gehad. Soms had ik het geduld niet om in alle rust te wachten of te blijven luisteren. Onbewust speelde misschien mee dat ik daar een toekomst voorzag die mij mogelijk ooit zou wachten - nee, nog lang niet, maar toch... In kranten en weekbladen lees je regelmatig opgewekte verhalen over de gouden jaren, die ouderen te wachten zouden staan. Loop maar eens een bejaardentehuis of verpleegtehuis binnen, dan zie je wat voor de heel ouden de treurige werkelijkheid is. Er zijn dagen geweest dat ik na een uur zo ongeveer op de vlucht sloeg. We reden door. De volgende morgen ging al vroeg de telefoon. Meteen wist ik dat ik het bericht te horen zou krijgen waar we al jaren op bedacht waren. Nu kwam het toch onverhoeds: oma, zoals wij haar waren gaan noemen toen haar eerste kleinkind was geboren, was overleden - in haar slaap, zoals ze dat had gewenst. De avond ervoor was ze uit geweest met enkele medebewoners en personeelsleden van het tehuis. In het restaurant was het benauwend warm. Na een tijdje voelde ze zich niet goed worden; twee van mijn zussen die met haar waren meegegaan, brachten haar naar huis. Ze lag rustig te slapen, toen haar oudste dochter tegen middernacht nog even bij haar langs was geweest. s Morgens om zes uur werd ze gebeld: of ze direct wilde komen, de toestand van haar moeder was opeens heel slecht geworden. Zij woont maar op enkele minuten van het tehuis maar toen ze er aankwam, was het te laat. De bejaardenhelpster had haar dood in bed aangetroffen, kreeg ze te horen. Een zielig hoopje mens, mond open, zonder gebit, haar gezicht helemaal io

12 verfrommeld. Pijn heeft ze zeker niet gehad, ze heeft waarschijnlijk van niets geweten. 94 jaar, de avond ervoor uit geweest, in haar slaap overleden. Wie zou daar niet voor tekenen? Maar wij hadden geen afscheid kunnen nemen. De laatste maanden hadden we haar snel achteruit zien gaan; zelf begon ze nog op gezette tijden over haar vijfennegentigste verjaardag. Afgelopen oktober hadden we haar verjaardag met heel de uitgebreide familie gevierd, al was dat eigenlijk veel te vermoeiend voor haar. Laten we het toch maar doen, je weet niet of ze het volgend jaar nog haalt, was er gezegd. Zo dacht ze er waarschijnlijk zelf ook over. Tegen mij bleef ze volhouden dat ze het goed maakte. Ze had het naar haar zin in het tehuis, herhaalde ze bij ieder bezoek, en ze ging nog regelmatig wandelen. Maar niet alleen, dat mag ik niet meer. Ze zijn bang dat ik de weg kwijtraak. En dat zei ze dan op de zorgelijke toon van haar achterkleinkind van zes dat te horen heeft gekregen dat het niet in het donker over straat mag. Ze keek nog steeds televisie, verzekerde ze, maar dat betwijfelde ik. Ze kon niet eens meer zien wat op haar bord lag. Tot enkele maanden geleden was het middagmaal haar in dekschalen gebracht, bediende ze zichzelf; nu werd het op een bord voor haar neergezet. Ze klaagde niet, hoe beperkt haar mogelijkheden ook werden, hoe kleiner haar wereld. Ik heb het hier best, bleef ze herhalen. Ik had de indruk dat ze dat zinnetje vele malen per dag tegen zichzelf zei. Ze was uren alleen op haar kamer. Er kwam elke dag bezoek - van haar overbuurvrouw, van kinderen en kleinkinderen en ze deed nog zoveel mogelijk mee aan de gemeenschappelijke activiteiten, maar de meeste tijd zat ze toch in haar eentje voor haar raam, dat uitkeek op een hoog flatgebouw, waar geen aardigheid aan af te zien was. Overdag slapen deed ze niet, s avonds ging ze heel laat naar bed, dan duurt de nacht ii

13 niet zo lang. Lezen kon ze al lang niet meer. Veel zat ze voor zich uit te staren of wat te suffen. Ik heb het hier best naar mijn zin. Op de flat durfde ik niet meer alleen te blijven. Ik knikte dan maar eens, keek op mijn horloge en constateerde opgelucht dat we nu wel mochten gaan. Komen jullie gauw weer langs? Wanneer een uur later een van mijn zussen bij haar kwam, was ze al vergeten dat wij waren geweest. Op de avond van de eerste pinksterdag zijn N. en ik naar het mortuarium van het verzorgingstehuis gereden. Stromende regen, kleffe hitte - als een natte dweil - rond de dertig graden. De hal van het tehuis waar anders onzeker zoekende figuren, meest hoogbejaarde vrouwen, rondschuifelden was halfdonker, spookachtig stil. Alleen de receptioniste was er. Ze gaf ons een sleutel, toen we haar zeiden waarvoor we waren gekomen. O f er iemand mee moest, vroeg ze bezorgd. Dat was niet nodig, vonden we. Ze wees ons hoe we moesten gaan. Mortuarium stond er op de deur - we kwamen in een soort koelcel. Bezweet van de autorit voelden we de kou als een ijzig stortbad op ons neerslaan. Vijf graden boven nul, wees een thermometer. Oma lag er in een licht eiken kist, waardig, rustig. O f ze sliep - volkomen roerloos en haar handen voelden ijskoud aan, kouder dan de temperatuur in de dodencel. Ze leek nog kleiner, nietiger. Zij moest wel in haar slaap overleden zijn, zo ontspannen, rustig was haar gezicht, konden we nu zelf constateren. Het ijle vlammetje was opeens uitgewaaid, iets anders wist ik niet te bedenken. Ik hoefde haar nu niet meer te zeggen, wie ik was, zoals ik dat de laatste paar jaren regelmatig had moeten doen, omdat ze me voor mijn jongste broer aanzag - al informeerde ze dan meteen daarop weer naar onze kleinkinderen. Met hen kon ze altijd nog het beste overweg; ze deden haar geen groter genoegen dan wanneer ze naast haar kwamen zitten om spel 12

14 letjes te doen. Haar geest, teruggekeerd naar de kleine wereld van haar eigen kinderjaren, zal dicht bij die van hen zijn geweest. Onopgemerkt is ze heengegaan. Ze wilde niemand tot last zijn - onopvallend ging ze haar bescheiden weg, hield ze zich, afwachtend, op de achtergrond, al volgde ze er wel nieuwsgierig wat er zich voor haar afspeelde. Je zou haar gemakkelijk over het hoofd zien; haar ontging niet veel. Hoe waren haar laatste minuten geweest? Wat hebben haar ogen tenslotte nog gezien? Het begin van de nieuwe dag? Niets? Is ze onbewust uit haar slaap weggegleden in de dood, zoals je in een droom in een bodemloos gat valt? Niemand heeft haar op het eind kunnen vertellen wat we haar nog zo graag hadden willen zeggen - en wat zeker ik haar te weinig heb laten weten in die laatste jaren - terwijl ze zelf altijd een en al erkentelijkheid was: voor haar lange leven, voor elke dag die ze nog kreeg, voor alles wat haar nog gegund werd. Waarschijnlijk kregen mijn woorden niet eens vat op haar, wanneer ik met haar zat te praten, terwijl zij stil voor zich uit staarde. Ze wandelde, vijf, zes jaar oud, tussen haar herinneringen aan Nederhorst den Berg, veronderstelde ik; ze zocht naar namen, weifelde, tastte en soms begon ze dan onverwacht levendig te vertellen, over de school, haar vriendinnetjes, het kattekwaad dat ze samen hadden uitgehaald, en veel over het schaatsen - iets wat ze graag deed, ook nog toen ze in de zestig was. Zij was de jongste van een groot gezin, waarvan er niet een meer in leven was, net zo min als van haar overige familie. Soms zei ze dat: er leeft er geen een meer, allemaal zijn ze dood. Maar nooit dat het voor haar nu genoeg was, dat ze naar het einde verlangde. Dat mocht van haar nog lang uitblijven. De honderd hoefde ze niet te halen, voegde ze er wel aan toe. i3

15 Een onaanzienlijke, verschrompelde gestalte. De wereld verloor niets aan haar, net zo min als aan de talloze mannen en vrouwen die hadden geleefd als zij en die hooguit nog door hun kinderen worden herinnerd. Toen we haar verlieten, las ik op de binnenkant van de deur: Wilt u bij het weggaan de deur van de koelcel goed afsluiten. Tijdens de avondwake, de dag erna, was de kapel van het tehuis vol. Voornamelijk bewoners, bijna allemaal vrouwen. Met krukken, in rolstoelen, achter looprekken - de meeste verder afgetakeld dan mijn moeder. Tot haar laatste dag liep zij; geestelijk raakte ze achterop, maar volledige hulpbehoevendheid, ontluistering is haar bespaard gebleven. Wat zou er in die hoogbejaarden omgaan? Regelmatig kwamen ze hier samen, voor een overleden huisgenoot. Voor wie van hen zou de volgende avondwake zijn? Op zo n moment moet ik denken aan het verhaal over de vroegere gang van zaken in een Amsterdams bejaardentehuis. Tijdens de maaltijd zaten de bewoners er volgens leeftijd aan tafel, de oudste het dichtst bij de deur: die zou nu wel het eerst aan de beurt zijn. Overleed deze, dan schoven ze allemaal een plaats in die richting op... Er werd gezongen: oude stemmen die het telkens dreigden te begeven. Mijn gedachten zwierven alle kanten op: herinneringen aan ons laatste bezoek; aan dertig jaar geleden: oma met onze kinderen met wie ze zo aandachtig kon omgaan en naar wier komst ze steeds weer uitkeek - een lichte plek in een grijs, afgevlakt bestaan. Er werd een psalm ingezet en al bij de eerste woorden zat ik met Huub Oosterhuis bij Michel van der Plas thuis: samen waren zij deze tekst aan het vertalen. Woord voor woord werd door ze afgetast, gewogen en ingepast. Er volgde een lied van Oosterhuis; dat had ik voor het eerst gelezen in zijn staande, robuuste handschrift, voor het eerst horen zingen in i4

16 zijn studentenparochie. Als ik ooit erkentelijk ben geweest dat ik de teksten van zijn liederen en de door hem en Van der Plas vertaalde psalmen heb kunnen uitgeven, dan was het die avond, hoe schriel ze dan ook door die broze stemmen werden gezongen. Ik ben niet iemand om bij zo n gelegenheid mee te doen o f mee te zingen. Net als altijd bleef ik toeschouwer, las in stilte de teksten. De uitvaart. Wat stelt dat helemaal voor in zo n tehuis? Geen orgel, geen gezang, zo eenvoudig mogelijk had mijn moeder bij gelegenheid gezegd, alsjeblieft geen drukte; van overdreven gedoe had ze nooit veel moeten hebben. Een ruimte die zo goed en zo kwaad als het ging als kapel dienst moest doen. Toch had ik hier hetzelfde gevoel als andere keren wanneer ik een katholieke uitvaartdienst bijwoonde. We waren hier meer met elkaar vertrouwd dan in een crematorium. Het geloof in een volgend leven mocht bij de meesten weggevallen zijn - er was toch de overtuiging aanwezig dat we een dierbare uitgeleide deden, waarheen dat ook mocht zijn. Al proberen ze met kleurige wanden en artistiek verantwoorde versieringen de sfeer niet al te neerdrukkend te maken, een crematorium blijft afstandelijk, onwezenlijk. Brandhokken noemde Lambert Tegenbosch ze in een interview en hij zei erbij dat hij ze beschouwt als een laatste vernedering. Hij wil niets meer met het instituut te maken hebben, maar ze moeten hem vanuit de kerk begraven. In een crematorium ben je toeschouwer, in een kerk meer betrokken. Mechanische muziek, hoe stemmig ook, blijft achter bij het samen zingen, bij gezamenlijk gebed. De dode wordt vandaag de dag na de requiemmis nogal eens overgebracht naar een crematorium - maar het is in de kerk dat er afscheid wordt genomen. De overledene wordt nog één keer langs de banken met aanwezigen gedragen, o f gereden zoals i5

17 dat steeds meer gebruikelijk is. Dat is indrukwekkend anders dan wanneer je voor het laatst langs de baar loopt, vluchtig de bloemstukken bekijkt voordat de kist aanstonds, zo onopvallend mogelijk, uit het zicht zal glijden. Terwijl het evangelie werd voorgelezen, viel me nog een gedachte in. Bij uitvaart en begrafenis merk je hoe krachtig en rijk aan ervaring de riten en symbolen van de katholieke kerk zijn - stellig in hun hoop en verwachting. Bij herhaling wordt er uitgesproken dat we elkaar terug zullen zien. Zelfs al geloof je daar niet meer zo in, die woorden kunnen in dat uur toch enige troost inhouden. Het komt niet bij je op je daartegen af te zetten of te denken: wat een onzin. Uitvaart: treffend woord, veelzeggender dan requiemmis, laat staan crematie o f herdenkingsdienst. Enkele jaren later woonde ik in Maastricht de uitvaart van een priester bij. Hij behoorde tot wat men ooit de progressieven noemde; in de jaren van het Concilie had hij een belangrijke rol gespeeld, had hij geprobeerd beweging te krijgen in een verstarde, bijna wezenloze kerk. Hij had het daardoor bar te verduren gekregen van de kant van de kerkelijke autoriteiten, die verlangden dat hij zijn mond zou houden. Hij was zichzelf en ook de kerk trouw gebleven, hoe moeilijk dat ook was geweest. De laatste jaren had zijn kwaal hem in toenemende mate geremd in zijn activiteiten, maar niet in zijn overtuiging. Onderweg naar zijn parochiekerk vroeg ik me af hoe zijn uitvaart zou zijn. Van ver hoorde ik de zware klok luiden. Achter in de kerk, bij de hoofdingang, stond de kist met daarnaast het wijwater waarmee ieder die het oude gebruik wilde volgen de kist kon besprenkelen. De banken liepen vol. Veel leeftijdgenoten, nog één keer samengekomen rond de priester die vertrouwenwekkend de weg had gewezen in de overmoedige jaren van het Concilie, de tijd van paus Joannes en 16

18 van bisschop Bekkers, die hem vele malen om advies had gevraagd. De kist werd naar voren gereden en toen zette een mannenkoor, niet zo n iel damesgroepje, het oude Gregoriaans in. Later las ik dat de overledene te kennen had gegeven dat er bij zijn uitvaart Gregoriaans zou worden gezongen. Ik merkte hoe sommigen het Requiem meeneurieden. De lezingen en gebeden waren in de volkstaal. Ik wachtte af of het Dies Irae zou worden ingezet - de onheilspellende tekst die zo misplaatst lijkt in de liturgie van de doden. Het orgel begon, ik herkende de melodie niet aanstonds en toen hoorde ik: hoopvol, haast triomfantelijk: Victimae Paschali, de sequentie van Pasen. Zeg ons, Maria, wat hebt u onderweg gezien? (...) Christus, mijn hoop, is verrezen. Hij zal de zijnen voorgaan naar Galilea. Er waren er die moeite hadden hun ontroering de baas te blijven. Hoe duurzaam zijn de Latijnse gezangen. Ik was het er indertijd hartelijk mee eens dat de volkstaal in de liturgie werd ingevoerd: eindelijk kon iedereen verstaan wat tot dan toe aan het altaar werd gepreveld. Maar n u. het Latijn is eeuwenoud, is zichzelf gebleven, je kunt er steeds weer je eigen, hernieuwde vertaling aan meegeven. Hoeveel van de Nederlandse teksten die sinds de jaren zestig worden gezongen zijn hopeloos achteropgeraakt, niet meer om aan te horen. De modieuze zijn afgebladderd, sommige net zo vergeten geraakt als de meeste popsongs uit die tijd. Requiem aeternam, die twee woorden hebben zich, met de melodie, voorgoed in de herinnering vastgezet. Een meer zeggend Nederlands equivalent zou ik niet weten. Maar het is waar: ik ben met zulke teksten opgegroeid, elke keer als ik ze hoor, dragen ze stromen herinneringen aan. Voor jongere generaties hebben ze geen betekenis. Ze begrijpen niets van deze tekst: Hij zal de zijnen voorgaan naar Galilea, wat moeten zij daarmee? Voor de generatiegenoten van de overledene i7

19 hielden de woorden een dankbare herinnering in en mogelijk vonden ze het spijtig dat ze niet mee konden zingen: het koor liet zich niet de kans ontnemen zelf alle strofen - prachtig, opgetogen - te laten horen. Na de absoute trokken misdienaars en priesters voor de dode uit naar de al geopende kerkdeur. De klok luidde, de zware tonen bonsden door in heel je lichaam en overtuigend klonk het In Paradisum. Het verdriet wordt er niet minder door, de leegte niet minder schrijnend, maar wie kan troostrijker woorden bedenken? Dan zal er geen paradijs zijn - op zo n moment doet het in ieder geval goed te horen dat engelen en martelaren de gestorvene daarheen zullen begeleiden. Goed, er zullen geen engelen bestaan - de woorden zijn een herinnering aan de vertrouwde zekerheid van de kinderjaren. Dat is passend in de allerlaatste uren waarin een dierbare bij ons is. Jan Leijten schreef bondig: Al lang hoor ik er niet meer bij, maar telkens opnieuw voel ik mij als de gelegenheid zich voordoet - en meestal is dat bij begrafenissen - tussen hen thuis als huisgenoot die te lang op studiereis is geweest. Terwijl toch juist dat thuisgevoel mij in het maatschappelijk leven verder in zo hoge mate ontbreekt. Als ze elkaar maar geen handjes gaan geven o f onhandig-westers kameraadschappelijke accolades gaan oefenen. Ik zal er maar weinig over zeggen, maar goede katholieke begrafenissen zijn aangrijpend en troostend. Dat heb ik nooit elders meegemaakt en ik ben me bij wat begrafenissen geweest, de laatste tien jaar. En om maar eens twee onverdachte, hoogstens wat verouderde getuigen aan te halen, de gebroeders De Goncourt in hun eindeloze dagboek: Al het tedere, al het gevoelige, al het ondragelijk mooie van de moderne tijd, komt van het katholicisme (20 april 1867). M ary Gordon op een van de laatste pagina s van haar Scha- 18

20 duwvader, wanneer zij samen met een priester de teksten voor de liturgieviering bij de herbegrafenis van haar vader uitkiest: Ik wil de psalmen in het Latijn zeggen, want ik weet dat mijn vader dat op prijs zou hebben gesteld. En omdat de ondoorgrondelijkheid van die taal de woorden zo n kracht verleent. In paradisum deducant te angeli. Mogen de engelen u naar het paradijs voeren. Mogen de martelaren u verwelkomen en de Heilige Stad in geleiden, Je ru z a le m. Dit is het beste dat de Kerk te bieden heeft: schitterende engelenkoren. (...) Prachtige woorden. Aan de woorden die ik heb gekozen kun je onmogelijk iets hebben wanneer de structuur van het geloof of zelfs elk zweempje van geloof eraan ontbreekt. Ik weet niet wat ik geloof ten aanzien van het leven dat door dit gebeente wordt vertegenwoordigd. Maar de vorm van het geloof komt me voor als iets bijzonder waardevols, iets onvervangbaars. Deze vorm kan meer bevatten dan de meeste andere vormen en draagt daardoor bij tot nog meer schoonheid, nog meer oprechtheid. Is dit een weerzinwekkende, laffe poging om me in te dekken tegen een aantal risico s? Wat het ook mag zijn, ik wil geen afstand doen van deze vormen en deze woorden. Ik moet eerlijk zijn: zo n veertig, vijftig jaar geleden heb ik heel wat keren een uitvaart bijgewoond, die nonchalant werd afgeraffeld en waarbij het zangkoor (twee, drie bejaarde mannen, die toch niets om handen hadden) er maar wat van maakte. In mijn eerste parochiekerk golden zelfs bij de dood klassen en voor het onderscheid moest betaald worden. Bij een eerste-klas rouwdienst kwam alles eraan te pas wat in de loop van de jaren was bedacht om de inkomsten te vergroten: drie heren, vol bezet zangkoor, altaar en priesterkoor van onder tot boven in het zwart, vier misdienaars, zelfs zes, met zwart fluwelen kragen over hun superplie. Bij de derde klas i 9

21 bleef het bij een stille, gelezen mis om negen uur, een randje zwart en vier kaarsen bij de baar: zo n uitvaart werd dikwijls een slordige, beschamende vertoning. De zon scheen toen we op Crooswijk bij het katholieke kerkhof van Rotterdam aankwamen. De kist was al omlaag gelaten - opzij van de kuil de steen met de naam van mijn vader. Van zijn uitvaart herinner ik me vrijwel niets meer: niet wat voor weer het was of wie er buiten de naaste familie aanwezig waren. Nu was er een lange stoet meegegaan: kinderen, kleinkinderen, vroegere buren, bekenden uit mijn jeugd die ik pas thuis wist te brengen toen ze hun naam zeiden. De oude gebeden waaiden weg over het kerkhof. Heer, geef haar de eeuwige rust. Zij had die verdiend. Indien er een hiernamaals bestaat - en zij geloofde daar stellig in - dan zou ze er nu al zijn aangekomen: zoveel gezorgd, zoveel gebeden, ontelbare novenen, ontelbare volle aflaten. Onze vader, baden we, en ik bedacht, hoe vaak ze ons had gezegd dat ze niet bang was voor de dood: Ik ben dan weer bij pa. Na de begrafenis ben ik nog voor enkele minuten naar haar kamer gegaan. De stoel bij het raam waar zij altijd zat wanneer wij op bezoek kwamen, de onscherpe laatste foto van mijn vader op het servieskastje. In dat kastje het weinige dat ze nog bezat: een sigarenkistje met enkele tientallen foto s en bidprentjes, het trouwboekje waarin de datum van haar overlijden al was ingevuld. Van de hiervoren vermelde echtgenooten is de man overleden: te Rotterdam den A 1429; de vrouw overleden: te Rotterdam den 1 juni C 746. Dit familieregister was definitief afgesloten. O f ik nog iets mee wilde nemen als aandenken? Nou nee: de herinneringen zijn me genoeg. Die nacht schoot ik wakker uit een droom: mijn moeder lag in haar graf, de kist was open maar de doodgravers schoven het zand al omlaag; het dekte haar ogen toe, haar mond. 20

22 Paniek: ik had niet lang, niet aandachtig genoeg naar haar laatste gezicht gekeken. Ik had het voorgoed in mijn geheugen moeten fixeren, als een foto die ik voor me neer zou kunnen zetten. Dat van mijn vader herinnerde ik me nauwkeurig: zijn gezicht iets te vol, te blozend opgemaakt, de scheiding aan de verkeerde kant. Mijn moeders gezicht was veraf - maar opeens kwam het nu dichterbij alsof erop ingezoomd werd. Dat van mijn vader was van een dode geweest. Bij haar leek het nu of ze aanstonds wakker zou worden, opzij zou kijken: Wie is daar? Hé, dag Herman. Toen het besef: nu zit ik het dichtst bij de deur. Mijn moeder was goed een jaar toen haar vader, dagloner, op zesendertigjarige leeftijd kwam te overlijden. Voor zijn dood had hij een bevriend gezin gevraagd of het de zorg voor twee van zijn dochtertjes op zich wilde nemen. Zijn vrouw, de baker van het dorp, was zelf ziekelijk. Het goede mens dronk soms kokend hete melk om de pijn in haar maag te bedaren. Zij stierf niet lang na haar man. De enige broer en de zussen van mijn moeder werden bij verschillende gezinnen ondergebracht. Samen met een zusje bleef zij bij oom Hein, zoals zij hem noemde, bij wie zij toen al in huis was en bij zijn twee ongetrouwde dochters. Die hebben voor de twee wezen gezorgd alsof het hun eigen kinderen waren, terwijl ze maar in de verte familie waren en geen enkele vergoeding ontvingen. Wij hebben nooit onze grootouders gekend - zij waren alle vier al dood. De twee zussen, wij noemden ze tante, namen hun plaats ruimschoots in. Oom Hein en de beide tantes hadden een kleine blekerij, de oude naam voor een wasserij. Op maandagmorgen voer de beurtschipper langs en haalde de manden met wasgoed op, waarna het bij de klanten in Amsterdam - vooral jodenmensen zeiden ze argeloos - werd afgeleverd. Het kon ook gebeuren dat oom Hein het wasgoed in een laken bij elkaar bond en 21

23 met de bundel op zijn hoofd naar Amsterdam ging - om meteen af te rekenen? De oudste van de twee dochters, zij was van 1869, kon lezen noch schrijven maar uit het hoofd rekenen als de beste; al als kind van zeven, acht jaar liep zij regelmatig naast haar vader achter de handkar door Am sterdam om de was te bezorgen en achterstallige betalers te manen dat ze over de brug moesten komen. Mijn moeder kon nog boos worden als ze vertelde hoe dikwijls het kind zonder geld werd weggestuurd. Ze woonden in een nietig huisje aan de dijk langs de Vecht: klompenhok, woonkeuken, voorkamer met twee bedsteden, kelder, die in de dijk was uitgespaard. Er was een zolder, met een laag rieten dak; daar sliepen wij wanneer we er logeerden. Bij heldere nacht zag je tussen het riet door de sterren, in de winter vroor je adem vast aan de dekens. In de woonkamer stonden het oliestel waarop werd gekookt en een wiebelkastje met daarop onder glazen stolpen beelden van Maria en het H. Hart. Erboven hing op rood fluweel een kruisbeeld achter glas. De bovenste la van het kastje was volgepropt met missieblaadjes, oude almanakken, bidprentjes. Tegenover het huisje lag de wasserij: een gammele houten schuur, waar een enorme ketel op een kolenvuur stond. Daarin werd het wasgoed gekookt, dat vervolgens werd uitgespoeld in het spoelhok - het gedeelte van de wasserij dat in de Vecht was uitgebouwd en waar de rivier doorheen stroomde. Vlak boven het water de houten stoep; op de vlonder een bak waarin een van de tantes op de knieën het wasgoed in de rivier uitspoelde; beneden haar schoten de vissen voorbij. Het wasgoed werd na het drogen uitgespreid op de met gras begroeide glooiing van de dijk om in het zonlicht te bleken. In de wasserij stond een pomp met zwengel waarmee water uit de Vecht werd opgehaald. Een gedeelte werd in een soort ketel gegoten; daarin bevond zich een filter van koolstof om het te zuiveren: dat diende als drinkwater. Naast de was 22

Naast de kerk Een katholiek verleden is nooit weg

Naast de kerk Een katholiek verleden is nooit weg Naast de kerk Een katholiek verleden is nooit weg Verhalen uit het katholiek leven 1. Ben Tervoort Jezus, ben jij dat? 2. Lena Geerdes Het leven van een dienares 2. Herman Pijfers Naast de kerk Dit boek

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/64333

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Welkom in het kartuizerklooster

Welkom in het kartuizerklooster Welkom in het kartuizerklooster Hallo, ik ben monnik Dionysius van Leeuwen. Mijn voornaam spreek je uit als di-o-ni-si-us. Ik ben geboren in 1402. Mijn bijnaam is Dionysius de Kartuizer, omdat ik namelijk

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

DE WONDEREN VAN JEZUS

DE WONDEREN VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE WONDEREN VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Rona Jaffe Van alles het beste

Rona Jaffe Van alles het beste Van alles het beste Rona Jaffe Van alles het beste Vertaald door Petra C. van der Eerden Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 1958 Rona Jaffe Copyright Nederlandse vertaling 2011

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

De platanen in Aix. Joost Bruins

De platanen in Aix. Joost Bruins De platanen in Aix De platanen in Aix Joost Bruins COLOFON ISBN 9789051798845 1e druk, 2014 2014 Joost Bruins Dit boek is een uitgave van Gopher B.V. Keizersgracht 75-II 1015 CE Amsterdam Exemplaren zijn

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Bijlage 1: Luchtpost voor de kerstman van Brigitte Weninger. Luchtpost voor de kerstman 1

Bijlage 1: Luchtpost voor de kerstman van Brigitte Weninger. Luchtpost voor de kerstman 1 Bijlage 1: Luchtpost voor de kerstman van Brigitte Weninger Luchtpost voor de kerstman 1 Martijn en zijn moeder woonden in een dorpje hoog in de bergen. Ze waren arm. Martijn had geen vader. Martijns moeder

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Hoe het verloren schaap werd gevonden

Hoe het verloren schaap werd gevonden Hoe het verloren schaap werd gevonden Evangelie-nieuws voor eeuwige redding Hoe het verloren schaap werd gevonden Een waar voorval in het leven van J.N. Darby Vele jaren geleden werd hem gevraagd een

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015 Gedicht: Kaarsenlicht Omdat ieder lichtje een verhaal is groter dan alle woorden van missen en dood van liefde levensgroot die we ooit spraken en hoorden

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Bijbel voor Kinderen presenteert DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible for

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Lezen : Johannes 14: 1-9. Opwekking 25 Gezang 156 EL 459 Opwekking 687 Gezang 28 Opwekking 710

Lezen : Johannes 14: 1-9. Opwekking 25 Gezang 156 EL 459 Opwekking 687 Gezang 28 Opwekking 710 Lezen : Johannes 14: 1-9 Opwekking 25 Gezang 156 EL 459 Opwekking 687 Gezang 28 Opwekking 710 Kumba Ya my Lord Kom bij ons o Heer, kom bij ons Kom bij ons o Heer, kom bij ons Kom bij ons o Heer, kom

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

WELKOM. 5 oktober 2014. Voorganger : ds. Pieter van Winden Orgel : Willem Blonk M.m.v. : Kindercantorij Open Hof

WELKOM. 5 oktober 2014. Voorganger : ds. Pieter van Winden Orgel : Willem Blonk M.m.v. : Kindercantorij Open Hof WELKOM 5 oktober 2014 Voorganger : ds. Pieter van Winden Orgel : Willem Blonk M.m.v. : Kindercantorij Open Hof Kerkelijke inzegening van het huwelijk van: Piet ter Borg en Monica Owusuah Muziek : Trumpet

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman Zeesteen Janneke Holwarda roman De wereld verzaakt; in het dorp van mijn ouders zijn de bladeren rood. Buson 1980 Ze is de jongste. En de vreemdste. Moeder had het zelf gezegd toen de tantes op bezoek

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

was het echt veel werk! Want Omie werd steeds waziger en ze werd incontinent. Ze moest luiers dragen en s nachts bond mijn tante haar vast in bed,

was het echt veel werk! Want Omie werd steeds waziger en ze werd incontinent. Ze moest luiers dragen en s nachts bond mijn tante haar vast in bed, Zo kan het ook Zouden er nog meer leuke oude mensen bestaan? vroeg ik me inmiddels af. Ja hoor, zei mijn yogaleraar, mijn oma. Die is achtentachtig en ze rijdt nog auto en als het moet, slingert ze ook

Nadere informatie

Ge dicht bij de dood

Ge dicht bij de dood Ge dicht bij de dood Men moet niet wenen om wat niet meer is maar gelukkig zijn om wat is geweest De laatste dagen van het einde dan wordt de grote wereld klein is plotseling alles onbeduidend tot het

Nadere informatie

CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt ons een

CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt ons een HOF VAN HEDEN DIENST Praisedienst 23 november 2014 18.30 uur Voorganger: ds. Dick Steenks Muzikale medwerking: CHE Live Band Ede *** Muziek voor de dienst CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Voorganger: Ds. M.N. Ariesen-Holwerda Organist: Kees Nottrot Pianist: Peter Wagenaar Afkondigingen Zingen van een psalm 122: 1 en

Nadere informatie

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom.

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar Jeugdland , in Ellecom. Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom. Onze meester was daar meneer den Ouden. 22 mei 1956 Afscheid van school. We

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

-23- Geen medelijden

-23- Geen medelijden -22- Graniet Hoeveel keer was de vrachtwagen al gestopt? Innocent was de tel kwijtgeraakt. Telkens als de truck halt hield, werden er een paar jongens naar binnen geduwd. Maar nu bleef de deur van de laadruimte

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Het geluk van de sprinkhaan

Het geluk van de sprinkhaan Het geluk van de sprinkhaan Ander werk van Toon Tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006 Constantijn Huygensprijs 2007 Misschien wisten zij alles (verzamelde dierenverhalen, 1995, 2007)

Nadere informatie

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 Welkom en inleiding 1 Goede mensen, van harte welkom in deze gebedsviering naar aanleiding van het feest van Allerheiligen en Allerzielen.

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self!

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self! Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014 Selfie? Ie-self! Voorganger: Dhr. G.J. Heinen Muzikale medewerking: koor van Groot Schuylenburg uit

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Doopsgezinde Gemeente Arnhem Welkom en uitleg programma Zingen 1. 2.

Doopsgezinde Gemeente Arnhem Welkom en uitleg programma Zingen 1. 2. Ons dagelijks brood Maaltijd (12.00 u.) en Dienst (12.45 u.) in het Bezoekerscentrum Sonsbeek bij de Witte watermolen, Arnhem zondag 6 september 2015 voorbereid door de Themadienstcommissie Doopsgezinde

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis?

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? In deze avond zijn we hier samengekomen, om met elkaar kerstmis te vieren. En we stellen ons de vraag: is er iets met Kerstmis? In deze avond zoeken we een

Nadere informatie

Marcella Veldthuis Boven water

Marcella Veldthuis Boven water Boven water Marcella Veldthuis Boven water Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 2011 Marcella Veldthuis Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, door

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Kinderdienst met doop. Thema: Water - daar zit leven in!

Kinderdienst met doop. Thema: Water - daar zit leven in! Kinderdienst met doop. Thema: Water - daar zit leven in! Leeftijd: alle leeftijden, 8-12 Soort bijeenkomst: viering Soort werkvorm: vieren Thema: Dopen Tijdsduur: 60 min. Bron: Protestantse Gemeente Soest

Nadere informatie

Zondag 17 november 2013

Zondag 17 november 2013 Zondag 17 november 2013 aansteken tafelkaarsen lichtlied Stilte Welkom v Onze hulp is in de naam van de Heer a DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT v in de naam van de Heer die de weerstand van de nacht wil

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Jozua 4, 1-12 20 november 2011 Gedenken overledenen Wehl

Jozua 4, 1-12 20 november 2011 Gedenken overledenen Wehl Jozua 4, 1-12 20 november 2011 Gedenken overledenen Wehl Thema: Er is een steen verlegd. Inleiding op de lezing We lezen vandaag een verhaal; over een doortocht door een ogenschijnlijk onmogelijke situatie.

Nadere informatie