Het vernieuwde examenprogramma. havo/vwo. Introductie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het vernieuwde examenprogramma. havo/vwo. Introductie"

Transcriptie

1 Het vernieuwde examenprogramma Introductie havo/vwo Domein D: Brazilië en Zuid-Amerika Andere veranderingen Vragen / discussie Inspraak en nascholing

2 Waarom? CvTE biedt mogelijkheid het programma waar nodig aan te passen. Uitgegaan van nota Gebieden in perspectief (2003) en wettekst huidige examen (2007) Bij domein D kan macroregio worden aangepast, andere domeinen kunnen waar nodig worden bijgesteld. Ingang vernieuwde programma in 4 e klas in 2017 eerste nieuwe examen havo in 2019, vwo in 2020.

3 Commissieleden Iris Pauw (opleider) en Arij Eijsberg (AK docent) Ineke de Bock en Japke van Es (docenten AK) Han Noordink (SLO) Rob Adriaens (Cito) Margriet Hielkema (CvTE) Joop van der Schee (KNAG)

4 Werkwijze Expertraadplegingen en literatuurstudie Enquête over domein D onder leraren op KNAG dag 2011 Gesprekken met uitgevers Veldraadpleging via CvTE zie adpleging_conceptsyllabi

5 Hoofdlijnen nieuwe structuur domein D havo 1. De beeldvorming van Brazilië 2. Sociaalgeografische kenmerken van Brazilië 3. Fysisch-geografische kenmerken van Brazilië 4. De veranderende positie van Brazilië in Zuid-Amerika 5. De veranderende positie van Brazilië in de wereld

6 Hoofdlijnen nieuwe structuur domein D vwo 1. Beeldvorming over de regio Zuid-Amerika 2. Gebiedstypering van Zuid-Amerika op basis van geografische kenmerken 3. Een geografische vergelijking maken tussen Zuid-Amerika en een andere ontwikkelingsregio 4. De ontwikkelingsprocessen in Zuid-Amerika

7 Fysische geografie Rob Adriaens

8 Fysische Geografie

9 Fysische Geografie

10 Fysische Geografie

11 Sociale geografie Iris Pauw

12 Sociale Geografie

13 Sociale Geografie Zijn toekomst? Wat is waarschijnlijk? Mogelijk? Wenselijk?

14 Andere veranderingen in het programma Rob Adriaens en Iris Pauw

15 Water (domein E) Huidige programma heeft alleen aandacht voor het overstromingsgevaar van de grote rivieren en het kustbeheer Verschuiving naar meer aandacht voor integraal waterbeleid

16 Water (domein E) Tweede Deltacommissie biedt de Aanknopingspunten voor het examenprogramma Meer integraal waterbeheer in het programma Aandacht voor een kritisch blik richting beleid Aandacht voor overstromingsbewustzijn Accentverschuiving

17 Steden (domein E)

18 Denkvaardigheden (domein A) Denkvaardigheid Handeling Type vraag Memoriseren Geven / Noemen Reproductieve / Beschrijvende vragen Begrijpen Uitleggen / Verklaren / Beschrijven Beschrijvende / Verklarende vragen Toepassen Aantonen / Illustreren / vergelijken Verklarende vragen Analyseren Structureren / Beschrijven van patronen Evalueren Beoordelen / Bekritiseren / Weerleggen Beschrijvende vragen Verklarende vragen Waarderende vragen Creëren Ontwerpen / adviseren / Construeren Voorspellende vragen

19 DOMEIN A: Geo-ICT

20 Schoolexamen Han Noordink

21 handreiking schoolexamen Subdomeinen havo A Vaardigheden A1 Geografische benaderingen (ook CE) A2 Geografisch onderzoek B Wereld B1 Gebieden op de grens van arm en rijk B3 Mondiale processen lokale effecten C Aarde C1 Samenhangen en verschillen regionaal niveau C3 Natuurlijk systeem en lokale effecten D Ontwikkelingsland D2 Actuele vraagstukken E Leefomgeving E2 Regionale en lokale vraagstukken Subdomeinen vwo A Vaardigheden A1 Geografische benaderingen (ook CE) A2 Geografisch onderzoek B Wereld B2 Mondiaal verdelingsvraagstuk C Aarde C2 Mondiaal milieuvraagstuk D Gebieden D2 Actuele vraagstukken E Leefomgeving E2 Regionale en lokale vraagstukken

22 Examenprogramma aardrijkskunde havo/vwo Subdomeinen havo CE SE A Vaardigheden A1 Geografische benaderingen X X A2 Geografisch onderzoek X B Wereld B1 Gebieden op de grens van arm en rijk X B2 Samenhangen en verschillen X O B3 Mondiale processen lokale effecten X C Aarde C1 Samenhangen en verschillen regionaal niveau X C2 Samenhangen en verschillen op aarde X O C3 Natuurlijk systeem en lokale effecten X D Ontwikkelingsland - Brazilië D1 Gebiedskenmerken X O D2 Actuele vraagstukken X E Leefomgeving E1 Nationale en regionale vraagstukken X O E2 Regionale en lokale vraagstukken X Subdomeinen vwo CE SE A Vaardigheden A1 Geografische benaderingen X X A2 Geografisch onderzoek X B Wereld B1 Samenhang en verscheidenheid in de wereld X O B2 Mondiaal verdelingsvraagstuk X C Aarde C1 Natuurlijk systeem; samenhang en diversiteit X O C2 Mondiaal milieuvraagstuk X D Gebieden - Zuid-Amerika D1 Afbakening en gebiedskenmerken X O D2 Actuele vraagstukken X E Leefomgeving E1 Nationale en regionale vraagstukken X O E2 Regionale en lokale vraagstukken X X moet worden getoetst O mag worden getoetst X moet worden getoetst O mag worden getoetst

23 havo D2 Brazilië - actuele vraagstukken Ontginning tropisch regenwoud in Amazonia Conflicten in verband met etnische en culturele diversiteit

24 vwo D2 Zuid-Amerika - actuele vraagstukken Milieuvraagstukken: natuurlijke hulpbronnen, natuurlijke gevaren en natuurrampen Ontwikkeling steden en platteland in samenhang met mondialisering Conflicten in verband met etnische en culturele diversiteit

25 Overige wijzigingen handreiking Subdomein A1 vaardigheden - geo-ict applicaties Subdomein B3 havo - voorbeeldvergelijking: Nederland / Roemenië of Polen Subdomein E2 - Nieuw voorbeeld: De toekomstige stad - Vernieuwd voorbeeld: Transitie van het platteland

26 Vragen en discussie Nascholingen vanaf 29 januari 2015 tot zomer 2017 Veldraadpleging via CvTE zie pleging_conceptsyllabi UW VRAGEN..?????

Examenprogramma aardrijkskunde havo

Examenprogramma aardrijkskunde havo Examenprogramma aardrijkskunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden Kernen 1. Burgerschap 36: hoofdzak de Nederlandse

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

LANDSEXAMEN VWO Het examenprogramma Het examenprogramma voor het commissie-examen Aardrijkskunde bestaat uit de volgende (sub)domeinen:

LANDSEXAMEN VWO Het examenprogramma Het examenprogramma voor het commissie-examen Aardrijkskunde bestaat uit de volgende (sub)domeinen: Examenprogramma AARDRIJKSKUNDE V.W.O. LANDSEXAMEN VWO 2017-2018 1 Het eindexamen Het vak Aardrijkskunde kent slechts het commissie-examen. Er is voor Aardrijkskunde dus geen centraal examen. Vanaf het

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 12 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

LANDSEXAMEN HAVO

LANDSEXAMEN HAVO LANDSEXAMEN HAVO 2018-2019 Examenprogramma AARDRIJKSKUNDE H.A.V.O 1 Het eindexamen Het eindexamen van het vak Aardrijkskunde bestaat uit het centraal examen en het commissie-examen. Het centraal examen

Nadere informatie

LANDSEXAMEN HAVO

LANDSEXAMEN HAVO LANDSEXAMEN HAVO 2018-2019 Examenprogramma AARDRIJKSKUNDE H.A.V.O 1 Het eindexamen Het eindexamen van het vak Aardrijkskunde bestaat uit het centraal examen en het commissie-examen. Het centraal examen

Nadere informatie

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding vwo

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding vwo De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding vwo Inhoud 1 Uitleg inhoud en opbouw methode... 2 4 Uitleg over het examenprogramma... 9 5 Koppeling examenstof aan methode... 11 Bijlage 2 Examenprogramma

Nadere informatie

SLO-leerdoelenkaart beheersingsniveaus Aardrijkskunde bovenbouw havo/vwo

SLO-leerdoelenkaart beheersingsniveaus Aardrijkskunde bovenbouw havo/vwo SLO-leerdoelenkaart beheersingsniveaus Aardrijkskunde bovenbouw / Kern Leerdoel Subkern Leerdoel Leerdoel Burgerschap Je bent je bewust van jouw rol in je omgeving en in de wereld. Je denkt kritisch na

Nadere informatie

Samenvatting. samenvatting

Samenvatting. samenvatting Samenvatting samenvatting 8 Op deze foto is een landsgrens duidelijk waarneembaar. Waar zou dit zijn? Zichtbaar is de bewoning aan de ene kant van de grens, met huizen die eruit zien alsof ze niet goed

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding havo

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding havo De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding havo Inhoud 1 Uitleg inhoud en opbouw methode... 2 2 Pakketsamenstelling / Arrangement... 9 4 Uitleg over het examenprogramma... 10 5 Koppeling

Nadere informatie

Concept examenprogramma's havo/vwo 2007. Advies aan de minister

Concept examenprogramma's havo/vwo 2007. Advies aan de minister Concept examenprogramma's havo/vwo 2007 Advies aan de minister Concept examenprogramma's havo/vwo 2007 Advies aan de minister Enschede, december 2004 Inhoud 1. Examenprogramma aardrijkskunde havo/vwo

Nadere informatie

Aardrijkskunde in de Tweede Fase 2011

Aardrijkskunde in de Tweede Fase 2011 Aardrijkskunde in de Tweede Fase 2011 Aardrijkskunde is in drie kenmerkende profieldelen een keuzevak. - in het profiel Cultuur en Maatschappij moet er een keuze gemaakt worden uit Aardrijkskunde en Economie

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE 4 vwo ( ) JAARCIJFER: toetsen in 4 vwo tellen wel mee voor het schoolexamen.

AARDRIJKSKUNDE 4 vwo ( ) JAARCIJFER: toetsen in 4 vwo tellen wel mee voor het schoolexamen. 4 vwo (03-04) JAARCIJFER: toetsen in 4 vwo tellen wel mee voor het schoolexamen. periode S 30 Arm en rijk (B): hst. per. S 45 Atlasvaardigheden Grote Bosatlas (53 e of 54 e druk) 4 S 00 Arm en rijk (B):

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Woudschoten Chemie Conferentie 7 november 2008 Chemie tussen context en concept. Nieuwe Scheikunde in het schoolexamen

Woudschoten Chemie Conferentie 7 november 2008 Chemie tussen context en concept. Nieuwe Scheikunde in het schoolexamen Woudschoten Chemie Conferentie 7 november 2008 Nieuwe Scheikunde in het schoolexamen Tijdlijn Nieuwe Scheikunde 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Klassieke programma (1998) Aangepaste klassieke

Nadere informatie

Hallo allemaal Wat fijn dat je er bent!

Hallo allemaal Wat fijn dat je er bent! BEDRIJFSECONOMIE ONDERNEMERSCHAP FINANCIËLE ZELFREDZAAMHEID VOORBEELDEXAMEN NIEUWE PROGRAMMA HAVO Jan Stevens Cito Jan Straver - CvTE AGENDA Welkom Even voorstellen en zo Gang van zaken bij vakvernieuwing

Nadere informatie

Handreiking schoolexamen aardrijkskunde havo/vwo

Handreiking schoolexamen aardrijkskunde havo/vwo Handreiking schoolexamen aardrijkskunde havo/vwo Behorend bij het examenprogramma vanaf augustus 2017 (examen havo 2019; examen vwo 2020) SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Handreiking

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Wetenschapsoriëntatie bij aardrijkskunde in de tweede fase vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Wetenschapsoriëntatie bij aardrijkskunde in de tweede fase vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Wetenschapsoriëntatie bij aardrijkskunde in de tweede fase vwo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Wetenschapsorïentatie bij aardrijkskunde in de tweede fase vwo Juli 2015 Verantwoording

Nadere informatie

Bijlage 4. Resultaten docentenvragenlijst zomer Monitoring vernieuwde examenprogramma aardrijkskunde vmbo

Bijlage 4. Resultaten docentenvragenlijst zomer Monitoring vernieuwde examenprogramma aardrijkskunde vmbo Bijlage 4 Resultaten docentenvragenlijst zomer 2015 Monitoring vernieuwde examenprogramma aardrijkskunde vmbo Algemeen De digitale enquête heeft plaatsgevonden in juni-augustus 2015. In totaal hebben 105

Nadere informatie

Gebieden in perspectief. natuur en samenleving, nabij en veraf

Gebieden in perspectief. natuur en samenleving, nabij en veraf Gebieden in perspectief natuur en samenleving, nabij en veraf 2 Gebieden in perspectief natuur en samenleving, nabij en veraf Voorstel voor nieuwe examenprogramma s aardrijkskunde in de tweede fase van

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING. VWO 4, 5 en Versie september 2018

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING. VWO 4, 5 en Versie september 2018 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING, 5 en 6 2018-2021 Versie september 2018 PTA VWO aardrijkskunde 2018-2021 Leerjaar Onderwerp Soort Afname Duur (min.) Weegfac tor Herkansbaar week B1 Samenhang en verscheidenheid

Nadere informatie

VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABI BEDRIJFSECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN FINANCIELE ZELFREDZAAMHEID

VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABI BEDRIJFSECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN FINANCIELE ZELFREDZAAMHEID VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABI BEDRIJFSECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN FINANCIELE ZELFREDZAAMHEID CE 2020 (HAVO) EN 2021 (VWO) SAMENVATTING VAN DE RESULTATEN pagina 2 van 10 Inhoud 1 Digitale veldraadpleging

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 39364 13 juli 2017 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 juli 2017, nr. VO/1188661,

Nadere informatie

Handreiking schoolexamen aardrijkskunde havo/vwo

Handreiking schoolexamen aardrijkskunde havo/vwo Handreiking schoolexamen aardrijkskunde havo/vwo Tweede fase Herziening examenprogramma's havo/vwo Henk Ankoné Rob van der Vaart Enschede, maart 2007 Verantwoording 2007 Stichting leerplanontwikkeling

Nadere informatie

Verantwoording. verantwoording

Verantwoording. verantwoording Verantwoording 14 1 1.1 Inleiding Het bestuur van de afdeling Onderwijs van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) kreeg in juni 2001 van de minister van Onderwijs het verzoek voorstellen

Nadere informatie

natuurkundeprogramma s vanaf 2013

natuurkundeprogramma s vanaf 2013 natuurkundeprogramma s vanaf 2013 Regionaal Steunpunt Zuid-Holland Delft, 16 januari 2013 Maarten Pieters uitgangspunten vernieuwingen bètavakken www.betanova.nl/documentatie/achtergrond (wetenschappelijke)

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO. SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2020 met een nieuw gebied (domein D): Zuid-Amerika

AARDRIJKSKUNDE VWO. SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2020 met een nieuw gebied (domein D): Zuid-Amerika AARDRIJKSKUNDE VWO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2020 met een nieuw gebied (domein D): Zuid-Amerika Inhoud Voorwoord 4 1 Inleiding 5 1.1 Voorgeschiedenis 5 1.2 De syllabus aardrijkskunde voor havo en vwo vernieuwd

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Nieuwe Syllabus Scheikunde

Nieuwe Syllabus Scheikunde Nieuwe Syllabus Scheikunde Waar heeft docent behoefte aan? Cris Bertona (ICLON, voorzitter syllabus commissie) Karsten Kaspers (Hogeschool Leiden) Regionaal Steunpunt Leiden 26 januari 2012 Historie -

Nadere informatie

Examenprograma filosofie havo/vwo

Examenprograma filosofie havo/vwo Examenprograma filosofie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Examenprogramma muziek havo/vwo

Examenprogramma muziek havo/vwo Examenprogramma muziek havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaktheorie Domein

Nadere informatie

Aardrijkskunde ( havo vwo )

Aardrijkskunde ( havo vwo ) Einddoelen Aardrijkskunde Aardrijkskunde ( havo vwo ) havo/vwo bovenbouw = CE = SE Burgerschap Leefbaarheid Leefbaarheidsvraagstukken op lokaal en regionaal niveau 11b.2 Een buurtprofiel van een stedelijke

Nadere informatie

Studiegids Havo 4 14-15 + 5 15-16. Examen 2016. VSB

Studiegids Havo 4 14-15 + 5 15-16. Examen 2016. VSB Studiegids Havo 4 14-15 + 5 15-16 Examen 2016. VSB INHOUDSOPGAVE. Blz. 1 Inleiding. 3 2 Programma van Toetsing en Afsluiting. (P.T.A.) 4 3 Onderdelen voor het rapportcijfer in Havo-4. 5 4 Overzicht en

Nadere informatie

Examenprogramma kunst (muziek) havo/vwo

Examenprogramma kunst (muziek) havo/vwo Examenprogramma kunst (muziek) havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit dat van het vak kunst (algemeen) en de volgende

Nadere informatie

Kijk op een veranderende wereld voorstel voor een nieuw examenprogramma aardrijkskunde vmbo

Kijk op een veranderende wereld voorstel voor een nieuw examenprogramma aardrijkskunde vmbo Kijk op een veranderende wereld voorstel voor een nieuw examenprogramma aardrijkskunde vmbo Kijk op een veranderende wereld voorstel voor een nieuw examenprogramma aardrijkskunde vmbo Februari 2008 KNAG

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11101 6 juni 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 28 april 2012, nr. VO/389632, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10683 20 april 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 9 april 2015, nr. VO/741555,

Nadere informatie

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken INDONESIË Natuurlijke en landschappelijke kenmerken Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 9161 26 mei 2011 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 27 april 2011, nr. VO/289008, houdende

Nadere informatie

TOELICHTING OP HET NIEUWE EXAMEN MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO 2019

TOELICHTING OP HET NIEUWE EXAMEN MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO 2019 TOELICHTING OP HET NIEUWE EXAMEN MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO 2019 pagina 3 van 12 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Opbouw van de syllabus 6 3 Het examen 8 4 De vraagstelling 9 5 Toepassing van het correctievoorschrift

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20890-n1 9 mei 2016 Rectificatie van de Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 april

Nadere informatie

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar 2015-2016 Naam Vak Aardrijkskunde Niveau Mavo Geldend voor klas 10 9 toets 1 Toets Geologie per 5% nee 9 toets 2 Toets Arm en Rijk trim1/tw1 5% ja 9 toets 3 Toets Bevolking en Ruimte trim2/tw2 5% ja 9

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen (MW) COHORT 2009 (huidige Havo 5) BL!

Maatschappijwetenschappen (MW) COHORT 2009 (huidige Havo 5) BL! Maatschappijwetenschappen (MW) COHORT 2009 (huidige Havo 5) BL! Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Vaardigheden en benaderingswijzen (CE) Multiculturele samenleving (SE) Criminaliteit

Nadere informatie

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT 1. VOORSTEL NIEUW DOMEIN D MARKETING 1.1 Doel en inhoud Dit domein maakt de leerling vertrouwd met marketing en de functies daarvan. Marketing gaat over

Nadere informatie

SAMENVATTING DIGITALE VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABUS NEDERLANDS VWO 2015

SAMENVATTING DIGITALE VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABUS NEDERLANDS VWO 2015 SAMENVATTING DIGITALE VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABUS NEDERLANDS VWO 2015 pagina 2 van 10 Inhoud Inleiding 5 1 Resultaten digitale veldraadpleging 6 2 Samenvatting en verwerking resultaten veldraadpleging

Nadere informatie

Bijlage 3 Resultaten docentenvragenlijst november/december 2013

Bijlage 3 Resultaten docentenvragenlijst november/december 2013 Bijlage 3 Resultaten docentenvragenlijst november/december 2013 Monitoring vernieuwde examenprogramma aardrijkskunde vmbo Algemeen De digitale enquête heeft plaatsgevonden in november/december 2013. In

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

Een voorbeeld van een longitudinaal leerplan geschiedenis. Albert van der Kaap

Een voorbeeld van een longitudinaal leerplan geschiedenis. Albert van der Kaap Een voorbeeld van een longitudinaal leerplan geschiedenis Albert van der Kaap Een voorbeeld van een longitudinaal leerplan geschiedenis Albert van der Kaap Enschede, juli 2008 Verantwoording Stichting

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT 1. VOORSTEL NIEUW DOMEIN F VERSLAGGEVING 1.1 Doel en inhoud Dit domein concentreert zich op de wijze waarop een organisatie zich extern via verslaggeving

Nadere informatie

Examenprogramma Klassieke Talen vwo

Examenprogramma Klassieke Talen vwo Examenprogramma Klassieke Talen vwo Ingangsdatum: augustus 2014 Eerste examenjaar: 2017 Griekse taal en cultuur (GTC) vwo Latijnse taal en cultuur (LTC) vwo Griekse taal en cultuur (GTC) Het eindexamen

Nadere informatie

bronnen nationale aardrijkskunde olympiade

bronnen nationale aardrijkskunde olympiade bronnen nationale aardrijkskunde olympiade finale 2018 Beste leerling, Voor je liggen de opgaven van de finale van de Nederlandse Aardrijkskunde Olympiade. De beste 4 finalisten vertegenwoordigen Nederland

Nadere informatie

Examenprogramma Aardrijkskunde Vwo

Examenprogramma Aardrijkskunde Vwo Ministerie van Onderwijs en Cultuur Nederlandse Antillen Examenprogramma Aardrijkskunde Vwo Eindtermen en toelichting februari 2008 Directie Onderwijs, Sport en Cultuur Scouwburgweg 24-26 Curacao Verantwoording

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 25357 19 augustus 2015 Regeling van het College voor toetsen en examens van 26 juni 2015, nummer CvTE-15.01719, houdende

Nadere informatie

Beeldende vakken HAVO

Beeldende vakken HAVO Beeldende vakken HAVO Syllabus centraal examen 2011 September 2009-1 - Verantwoording: 2009 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze

Nadere informatie

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2019 Beschikbaar gesteld door Stichting Studiebegeleiding Leiden (SSL). Beschikbaar gesteld door Stichting Studiebegeleiding Leiden (SSL). 2017 College

Nadere informatie

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; Aardrijkskunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht domeinen CE Aardrijkskunde A1: Geografische benadering B1: Samenhang en verscheidenheid in de wereld C1: De aarde

Nadere informatie

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen INDONESIË Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

Examenprogramma tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving havo/vwo

Examenprogramma tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving havo/vwo Examenprogramma tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende

Nadere informatie

Beeldende vakken HAVO

Beeldende vakken HAVO Beeldende vakken HAVO Syllabus centraal examen 2010 juli 2009 N.B. De informatie in deze syllabus is eerder gepubliceerd in oktober 2008. Enkele tekstgedeeltes zijn nu ten behoeve van de leesbaarheid herschreven.

Nadere informatie

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2017 Inhoud Voorwoord 6 1 Examenstof van centraal examen en schoolexamen 7 2 Specificatie van de globale eindtermen voor het CE 8 Domein A: Leesvaardigheid

Nadere informatie

Friese taal en cultuur VWO. Syllabus centraal examen 2010

Friese taal en cultuur VWO. Syllabus centraal examen 2010 Friese taal en cultuur VWO Syllabus centraal examen 2010 oktober 2008 2008 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Toelichting bij het vernieuwde examenprogramma Klassieke Talen vwo

Toelichting bij het vernieuwde examenprogramma Klassieke Talen vwo Toelichting bij het vernieuwde examenprogramma Klassieke Talen vwo Met ingang van augustus 2014 is er een vernieuwd examenprogramma voor de Klassieke Talen. Het vak KCV wordt vanaf dat moment opgenomen

Nadere informatie

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT 1 VOORSTEL NIEUW DOMEIN A VAARDIGHEDEN 1.1 Doel en inhoud Dit domein omvat algemene en vakspecifieke vaardigheden die verkaveld zijn in de subdomeinen A1

Nadere informatie

Transferpricing. Met behulp van een symbaloo lesplan voor het VWO

Transferpricing. Met behulp van een symbaloo lesplan voor het VWO Transferpricing Met behulp van een symbaloo lesplan voor het VWO 1 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Leerdoelen... 2 De opdracht... 3 Omschrijving opdracht... 3 Benodigdheden... 3 Voorbereiding docent... 3

Nadere informatie

Examenprogramma biologie havo

Examenprogramma biologie havo Examenprogramma biologie havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A1 Vaardigheden Domein A2 Analyse

Nadere informatie

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar 2014-2015 Naam Vak Aardrijkskunde Niveau Mavo klas 10 9 toets 1 Toets Geologie per 5% nee 9 toets 2 Toets Arm en Rijk trim1/tw1 10% ja 9 toets 3 Toets Bevolking en Ruimte trim2/tw2 10% ja 9 toets 4 Toets

Nadere informatie

PTA Nova natuurkunde 6 vwo gymnasium

PTA Nova natuurkunde 6 vwo gymnasium PTA Nova natuurkunde 6 vwo gymnasium In dit hoofdstuk vindt u een aantal tabellen. Daarin vindt u informatie over: de hoofdstukken van het leeropdrachtenboek Nova 6 vwo gymnasium (verder te noemen Nova

Nadere informatie

Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site.

Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. AARDRIJKSKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Het eindexamen (februari 2007) Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

SAMENVATTING DIGITALE VELDRAADPLEGING. Syllabus Nederlands 2014 havo

SAMENVATTING DIGITALE VELDRAADPLEGING. Syllabus Nederlands 2014 havo SAMENVATTING DIGITALE VELDRAADPLEGING Syllabus Nederlands 2014 havo Juni 2012 2 Inhoud Inleiding 4 1. Resultaten digitale veldraadpleging 5 2. Samenvatting en conclusie syllabuscommissie 7 Bijlage 1: Vragenlijst

Nadere informatie

'Hier havo.hbo hoort u mij?' (Nieuwe) Scheikunde

'Hier havo.hbo hoort u mij?' (Nieuwe) Scheikunde 'Hier havo.hbo hoort u mij?' (Nieuwe) Scheikunde Aansluiting havo-hbo 28 september 2016 Hogeschool Domstad Emiel de Kleijn Historie 1999 (1998) Invoering van de 2 e fase HAVO: Scheikunde: 280 SLU VWO:

Nadere informatie

PTO Aardrijkskunde

PTO Aardrijkskunde PTO ardrijkskunde 2016-2017 Vereniging voor Protestants-Christelijk Onderwijs te Curaçao Sectie aardrijkskunde r. lbert Schweitzer havo/vwo [meesteradmiraal@gmail.com] Vak: ardrijkskunde Leerjaar: H1 Schooljaar:

Nadere informatie

buitenland vergroot je wereldbeeld

buitenland vergroot je wereldbeeld buitenland vergroot je wereldbeeld Programma 1. Welkom 2. buitenland Tweede Fase: stand van zaken 3. Wat is er veranderd in het nieuwe Examenprogramma? 4. Wat is er veranderd in buitenland editie 2? 5.

Nadere informatie

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap havo

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap havo Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap havo 27 MEI 2014 CONCEPT - VOORLOPIG Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit

Nadere informatie

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2016 Inhoud Voorwoord 6 1 Examenstof van centraal examen en schoolexamen 7 2 Specificatie van de globale eindtermen voor het CE 8 Domein A: Leesvaardigheid

Nadere informatie

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap vwo

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap vwo Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap vwo 27 MEI 2014 CONCEPT - VOORLOPIG Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit

Nadere informatie

Examenprogramma natuurkunde havo

Examenprogramma natuurkunde havo Bijlage 1 Examenprogramma natuurkunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Inleidingen/Workshops AOb/CvE havo/vwo-examenconferentie 7 april 2011. Opening Albert van der Meer, sectorbestuur-vo AOb

Inleidingen/Workshops AOb/CvE havo/vwo-examenconferentie 7 april 2011. Opening Albert van der Meer, sectorbestuur-vo AOb Inleidingen/Workshops AOb/CvE havo/vwo-examenconferentie 7 april 2011 Plenaire inleidingen: Opening Albert van der Meer, sectorbestuur-vo AOb Henk den Boer, Inspectie van het Onderwijs: Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO. Syllabus centraal examen 2015

FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO. Syllabus centraal examen 2015 FRIESE TAAL EN CULTUUR HAVO Syllabus centraal examen 2015 April 2013 2013 College voor Examens, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Uitkomsten van de enquête naar het schoolexamenprogramma Duits.

Uitkomsten van de enquête naar het schoolexamenprogramma Duits. Uitkomsten van de enquête naar het schoolexamenprogramma Duits. Als u aan de slag gaat met de checklist schoolexamens voor het vak Duits, kan het voor u en uw sectie interessant zijn kennis te nemen van

Nadere informatie

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO. SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2019 met een nieuw gebied (domein D): Brazilië

AARDRIJKSKUNDE HAVO. SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2019 met een nieuw gebied (domein D): Brazilië AARDRIJKSKUNDE HAVO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2019 met een nieuw gebied (domein D): Brazilië Inhoud Voorwoord 4 1 Inleiding 5 1.1 Voorgeschiedenis 5 1.2 De syllabus aardrijkskunde voor havo en vwo vernieuwd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 24 578 MAVO/VBO/VSO Nr. 26 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13957 29 mei 2013 Regeling van het College voor examens van 16 april 2013, nummer Cve-13.01219, houdende vaststelling

Nadere informatie

2007 Scheikunde in havo en vwo

2007 Scheikunde in havo en vwo Gesprekspunten 2007 Scheikunde in havo en vwo Ruimte voor scholen Uw vragen/wensen Veranderingen per 2007 (en 2010) Stof voor CE en SE Ruimte voor scholen Vorm SE en PTA Leerstoflijn Projecten naar keuze

Nadere informatie

Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo

Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Invalshoeken

Nadere informatie

Examenprogramma Aardrijkskunde Havo

Examenprogramma Aardrijkskunde Havo Ministerie van Onderwijs en Cultuur Nederlandse Antillen Examenprogramma Aardrijkskunde Havo Eindtermen en toelichting februari 2008 Directie Onderwijs, Cultuur en Sport Schouwburgweg 24-26 Curacao Verantwoording

Nadere informatie