Cobragroep door Willemijn Stokvis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cobragroep door Willemijn Stokvis"

Transcriptie

1 Cobragroep door Willemijn Stokvis De Cobragroep ( ) is de belangrijkste internationale avant-garde beweging in de kunst van Europa direct na de Tweede Wereldoorlog. Haar leden waren voornamelijk afkomstig uit Denemarken, België en Nederland. De naam Cobra is een acroniem van de namen van de hoofdsteden van die landen: Copenhague, Bruxelles en Amsterdam. Dit op z n Frans, want Frans was de voertaal van de beweging. Een aantal van haar schilderende leden, zoals de Denen Asger Jorn en Carl-Henning Pedersen; de Belg Pierre Alechinsky, en de Nederlanders Karel Appel, Constant en Corneille, verwierven grote internationale bekendheid. De werkwijze en de maatschappelijke ideeën van deze groep zouden zich na 1951 verder ontwikkelen en een lange nawerking hebben in vele Europese landen. Werkwijze en maatschappijvisie (revolutionaire kunstpolitieke ideeën) De Cobra-kunstenaars verlangden in hun werk een vrije spontane uitdrukkingswijze te bereiken, waarbij zij terug wilden keren naar de bron van het scheppen. Zij inspireerden zich daarbij op de kunst van kinderen, volkskunst, stammenkunst, kunst van naïeven en geesteszieken, op het eigen handschrift als meest persoonlijke uiting en van daaruit op Oosterse kalligrafie. Daarnaast zagen zij de in het begin van de 20 e eeuw opererende schilders Pablo Picasso, Paul Klee, Joan Miró en Wassily Kandinsky als hun grote voorgangers in de moderne kunst. Hun methode was die van het experiment. Zij noemden zich daarom ook wel experimentelen. Uitgaande van die werkwijze en de ideeën van Marx richtten de theoretici van de groep, Jorn, Dotremont en Constant, zich op een nieuwe maatschappij waarin de kunst niet alleen vóór iedereen zou zijn maar ook dóór iedereen zou worden gemaakt. Wanneer eenmaal de esthetische normen van de klassenmaatschappij zouden zijn afgeworpen, zou de natuurlijke drang tot expressie los kunnen breken en een alomvattende volkskunst doen opbloeien. Kunst en leven zouden één worden. 1 Ook het surrealisme was van fundamentele betekenis voor Cobra, hoewel men zich daar tevens tegen afzette. Zo bracht Jorn in het eerste nummer van Cobra onder meer naar voren, dat Cobra voor het psychisch automatisme van het surrealisme experiment en spontaniteit in de plaats stelde. 2 Voor hun werkwijze, waarin zij zich overgaven aan het materiaal dat zij onder handen hadden, vonden sommigen een bevestiging in de theorieën van de Franse filosoof-psycholoog Gaston Bachelard die de vier elementen als de grote bron voor de menselijke inspiratie had aangewezen. Ondanks dat de theoretici van de groep daar tegen waren ontstond er binnen de kern van deze multidisciplinaire groep, vooral bij de schilders, door onderlinge beïnvloeding een Cobrataal of stijl. Deze ontwikkelde zich ook na het beëindigen van de beweging verder en had grote internationale invloed. Ook de utopische maatschappelijke denkbeelden van Cobra vonden een voortzetting in weer nieuwe bewegingen. Geschiedenis Voorspel (Denemarken) De kiemen van Cobra liggen in Denemarken, waar al in de jaren dertig een verlangen opkwam naar een directe spontane uiting in de schilderkunst vanuit het onderbewuste. Onder aanvoering van de kunstenaar-theoreticus Ejler Bille ( ) ontstond er in 1934 een breuk in de in datzelfde jaar opgerichte surrealistische groep Linien, waarbij hij en wie achter hem stonden zich afkeerden van het orthodoxe surrealisme dat in een deel van de groep de boventoon voerde. Tegen 1939 zou deze breuk in de kring rond Bille leiden tot een spontaan expressionistische schilderwijze, waarvoor het Duitse expressionisme van grote betekenis was. Het was Egill Jacobsen ( ), die zich, na een reeks op het werk van Picasso geïnspireerde masker-schilderijen, eind 1938 in zijn werk Obhobning (Opeenstapeling) plotseling volledig overgaf aan de verf, die hij liet druipen en spatten. Dit betekende een belangrijke impuls voor de kunstenaars uit deze kring die elk op eigen wijze de spontaniteit bevochten. Tot hen behoorden de schilders Carl-Henning Pedersen ( ), Else Alfelt ( ), Asger Jørgensen -vanaf 1945 Jorn - ( ) en de beeldhouwer-schilder Henry Heerup ( ), voorts de meer bedachtzaam werkende beeldhouwers Sonja Ferlov ( ) en Erik Thommesen ( ), terwijl wat later ook de schilder Erik Ortvad ( ) en de IJslandse schilder Svavar Gudnason ( ) zich bij hen zouden voegen. Ook de zwarte Zuid Afrikaanse schilder Ernest Mancoba ( ), die in 1942 in Parijs met Ferlov trouwde, kan tot hen gerekend worden. Deze kunstenaars, die allen in meerdere of mindere mate deel hebben genomen aan Cobra, en die om de fantasiewezens die in het werk van een aantal van hen ontstonden ook wel mythe scheppende kunstenaars werden genoemd 3, exposeerden sinds 1940 in de tentoonstellingsvereniging Høst (Oogst). Zij werden daarom ook wel als de Høst-groep beschouwd. Ook raakten enkele schrijvers bij hun groep betrokken, onder andere Jørgen Nash (-broer van Asger Jorn-, ) en Uffe Harder ( ). Asger Jorn nam het initiatief tot de uitgave van een tijdschrift onder de naam Helhesten (Het Hellepaard, ), waarvoor de surrealistische tijdschriften Cahiers d Art en Minotaure het grote voorbeeld waren. In Helhesten kwamen in feite al alle onderwerpen aan bod die later in Cobra van belang zouden worden, 1

2 zoals de kindertekening, stammenkunst en het werk van Paul Klee. In hun teksten zowel in dit tijdschrift als in de Høst-catalogi, komt men ook het ideaal tegen dat zij koesterden van een vrije creativiteit voor iedereen met als gevolg een nieuwe volkskunst. Al gedurende de oorlog en vlak daarna kwamen deze kunstenaars er ook toe gezamenlijk wanden te beschilderen, wat even later bij uitstek een kenmerk zou worden van de Cobrabeweging. Na de bevrijding was het Jorn die de behoefte voelde om de bijzondere ontwikkeling in de Deense moderne kunst naar buiten te brengen en contact te zoeken met kunstenaars in andere landen. Met het plan een internationaal tijdschrift tot stand te brengen reisde hij in 1946 naar Parijs waar hij in het najaar de Nederlandse schilder Constant Nieuwenhuys ontmoette. In de loop van 1947 kwam hij daar ook in contact met de Belgische dichter Christian Dotremont. Voorspel (België) In België zou de bijdrage aan Cobra voornamelijk afkomstig zijn uit de verschillende in dat land al sinds 1925 bestaande groeperingen van een belangrijke surrealistische beweging. Deze telde, naast onder meer de bekende schilders René Magritte en Paul Delvaux, vooral een groot aantal schrijvers. De dichter-schrijver, later ook beeldend kunstenaar Christian Dotremont ( ), die zich vanaf 1940 met het surrealisme verbonden voelde, en die later een centrale rol in de Cobra-beweging zou spelen, nam in 1947 het initiatief tot de oprichting van Le Surréalisme Revolutionnaire (Het Revolutionaire Surrealisme). Deze beweging, waarvan ook een Franse pendant ontstond, zette zich weer actief in voor een combinatie van surrealisme en communisme, dit in oppositie tegen de grote leider van het Surrealisme, de schrijver André Breton. Die combinatie was aan Breton al begin jaren dertig onmogelijk gebleken. Aanleiding tot het ontstaan van Cobra werd een onenigheid tussen de Belgische- en Franse afdeling van de door Dotremont opgerichte nieuwe beweging. Op een in dat kader door deze beweging van 5 tot 7 november 1948 te Parijs georganiseerde conferentie delibereerden een aantal uit verschillende landen afkomstige avant-garde groepen over hoe het nu verder moest met de avantgarde. Voorspel (Nederland) De Nederlandse kunstenaars die zich bij Cobra zouden aansluiten waren gemiddeld zo n tien jaar jonger dan hun Deense collega s. In veel mindere mate dan dezen hadden zij zich op de hoogte kunnen stellen van de nieuwste ontwikkelingen in de kunst. Niet alleen het surrealisme, maar ook het dadaïsme was in Nederland zo goed als onopgemerkt gebleven. De belangrijke Nederlandse avant-gardistische beweging De Stijl had daarnaast in eigen land slechts in zeer kleine kring enige weerklank gevonden. De Duitse bezetting maakte dit provinciale isolement waarin Nederland verkeerde volledig. Het kunstleven werd in de oorlogsjaren in het keurslijf geperst van de alles regelende Kultuurkamer, die naar analogie van de Duitse Kulturkammer speciaal in Nederland werd ingesteld, daar dit land werd beschouwd als van ouds horend tot het Groot Germaanse Rijk. Direct na de oorlog trokken Karel Appel ( ) en Corneille (Corneille Guillaume Beverloo, ), die elkaar hadden leren kennen tijdens de oorlog op de Amsterdamse Rijks Academie, de grens over onder meer naar Parijs. Geconfronteerd met het werk van kunstenaars als Picasso, Miró, Klee en Jean Dubuffet, stortten zij zich vanaf 1947 in een steeds vrijer experiment. Terwijl Constant (Constant Anton Nieuwenhuys, ), die zij eind 1947 leerden kennen, al in 1946, na zijn contact met Jorn, grimmige fantasiewezens tevoorschijn riep in de verf, komen Appel en Corneille in de winter van 1947 op 48 tot een eerste aanzet van een eigen primitivistische uitdrukkingswijze. Ook de overige kustenaars die zich bij hen aan zouden sluiten waagden zich in die jaren al op een meer experimenteel pad. Dat waren Theo Wolvecamp ( ), Anton Rooskens ( ), Jan Nieuwenhuys (de broer van Constant, ) en Eugène Brands ( ). De laatste had al in 1938 abstractie en surrealisme leren kennen en experimenteerde daar sindsdien mee. 16 Juli 1948 werd door deze kunstenaars ten huize van Constant de Experimentele Groep in Holland opgericht. In september verscheen het eerste nummer van het orgaan van de groep Reflex. In het daarin opgenomen manifest van de hand van Constant werd helderder dan ooit gedurende het bestaan van de Cobra zou gebeuren geformuleerd wat deze beweging bezighield. In het najaar van 1948 sloten zich nog drie dichters bij hen aan: Jan Gommert Elburg ( ), Gerrit Kouwenaar (geb. 1923) en de eveneens tekenende en schilderende Lucebert (Lubertus Jacobus Swaanswijk, ). Zij waren prominente vertegenwoordigers van een beweging van Nederlandse dichters die in die jaren opkwam en die zich, naar analogie van de experimentele beeldende kunstenaars experimentelen, en daarnaast ook de Vijftigers zouden gaan noemen. Van veel betekenis voor deze jonge Nederlandse kunstenaars was dat Willem Sandberg, die in 1945 directeur was geworden van het Stedelijk Museum in Amsterdam, in die naoorlogse jaren het verstarde kunstklimaat in Nederland poogde te doorbreken met tentoonstellingen van Braque, Picasso, Matisse en Klee. Ondertussen speurde hij naar jong talent, waarbij zijn oog al in de jaren viel op kunstenaars die zich onder de vlag van Cobra zouden gaan scharen. 2

3 Oprichting Vanuit toch wel heel verschillende achtergronden kwamen deze Denen, Belgen en Nederlanders er toe op 8 november 1948 in het Café de l Hôtel Notre Dame de Cobragroep op te richten. Wars van alle getheoretiseer scheidden zich daarmee af van de door de Belgisch-Franse revolutionair surrealistische beweging georganiseerde conferentie over de avant-garde. Aanwezig daarbij waren de Deense schilder Asger Jorn, de Belgische schrijvers Christian Dotremont en Joseph Noiret ( ) en de Nederlandse schilders Appel, Constant en Corneille. Zij wilden samenwerken in de praktijk, zoals zij duidelijk maakten in hun korte oprichtingsverklaring. Buiten alle gelijkgestemde denkbeelden die zij bij elkaar vonden en de grote verwantschap in hun werk, werd het meest opvallende kenmerk van de groep in haar korte bestaan dan ook de enthousiaste samenwerking. Deze kwam naar voren in het tijdschrift Cobra en verdere Cobrapublicaties die zij verzorgden, in de tentoonstellingen die zij organiseerden, en bovenal in het gemeenschappelijk maken van wandschilderingen en van kunstwerken waarbij vaak schrift en beeld dooreen werden gemengd in de zogenaamde peintures-mots (woordschilderingen). Publicaties Het tijdschrift Cobra, in opzet vergelijkbaar met Helhesten, werd de spil van de beweging. Met acht nummers in totaal (nummer 8/9 bleef in zijn voorbereidingen steken) werd dit blad vanaf begin 1949 in de verschillende betrokken landen verzorgd, maar voornamelijk in Brussel waar de hoofdredacteur Dotremont zetelde. Het veelzijdige en wat chaotische karakter van de beweging werd hierin weerspiegeld in manifesten, verslagen, proza en poëzie, en beschouwingen over onderwerpen als volkskunst, magische symbolen, het schrift, de experimentele film (vooral in België had men contact met vertegenwoordigers daarvan) en de theorieën van de beweging over de plaats van de kunst in de maatschappij. Dotremont stelde het blad en verdere publicaties tevens open voor een aantal uit de surrealistische hoek in België afkomstige kunstenaars. Dat waren onder meer: de dichters Marcelle Havrenne ( ), Paul Colinet ( ), de de architect-tekenaar-dichter Paul Bourgoignie (geb. 1915), de fotograaf-schilder-beeldhouwer Raoul Ubac ( ), de schilderbeeldhouwer Pol Bury ( ) en de musicus-beeldend kunstenaar Jacques Calonne (geb. 1930); voorts de Vlaamse dichter schrijver en tevens schilderende Hugo Claus ( ). Daarnaast hadden de prominente Franse kunstcritici-schrijvers Edouard Jaguer ( ) en Michel Ragon (geb. 1924) een grote inbreng in het blad en andere Cobra-publicaties. Voorts gaf de groep het mededelingenblad Le Petit Cobra uit, waarin internationaal contact werd gehouden met verwante avant-garde bewegingen; een uit losse velletjes bestaande Tout Petit Cobra; een uit vijftien deeltjes bestaande eerste reeks van de Bibliothèque de Cobra, met biografietjes over afzonderlijke kunstenaars van de groep, en een aantal boekjes waarin schrift en beeld dooreen werden gemengd of naast elkaar stonden. Tentoonstellingen Direct nadat Cobra was opgericht trokken Appel, Constant en Corneille naar Kopenhagen om daar deel te nemen aan de jaarlijkse Høst-tentoonstelling. Over het werk van de Denen dat zij daar zagen schreef Corneille: Het leven kent emoties die altijd bijblijven, en het eerste aanschouwen van die schilderijen gaf ons een dergelijke sensatie. 4 Naast de kleinere tentoonstellingen die in de drie jaar van haar bestaan door de groep werden georganiseerd, vonden er twee grote internationale Cobra-tentoonstellingen plaats. Ie Internationale Tentoonstelling van Experimentele Kunst (Cobra) De eerste, van 3-28 november in het Stedelijk Museum te Amsterdam, vormde het absolute hoogtepunt van de beweging. Aan directeur Willem Sandberg, die op de uitkijk stond naar nieuwe ontwikkelingen in de kunst, was al in 1946 het werk van Eugène Brands opgevallen. Een aan Brands beloofde tentoonstelling groeide nu in enkele jaren uit tot een internationale expositie van de groep. Daar er inmiddels uit vele andere landen dan de drie oorspronkelijke kunstenaars tot de beweging waren toegetreden, werd de beweging nu omgedoopt tot Internationale van Experimentele Kunstenaars. De kern van de tentoonstelling werd gevormd door de bijna in hun geheel aanwezige Deense- en Nederlandse experimentele groepen. Uit België was de schilder Pierre Alechinsky (geb. 1927), die dat jaar tot de groep was toegetreden, de enige deelnemer. Uit Duitsland nam schilder Karl Otto Götz (geb. 1914) deel samen met zes jonge Duitse schilders; uit Engeland de schilders Stephen Gilbert ( ) en William Gear ( ); uit Frankrijk de schilders Jacques Doucet ( )en Jean- Michel Atlan ( ); uit Tsjecho-Slowakije de schilder Joseph Istler ( ); uit Amerika de Japans- Amerikaanse beeldhouwer Shinkichi Tajiri ( ); uit Zweden de schilder Anders Österlin (geb. 1916), een van de drie leden van de Zweedse groep Imaginisterna (De Imaginisten) waarmee Cobra in contact stond (de overige twee waren Carl Otto Hultén (geb. 1919) en Max Walter Svanberg ( ); en uit 3

4 Zwitserland de uit Transylvanië (Hongarije) afkomstige Zoltan Kemeny ( ) en zijn vrouw Madeleine Szemere Kemeny ( ). Het vierde nummer van het tijdschrift Cobra, dat door de Nederlandse groep werd verzorgd, diende als catalogus bij de tentoonstelling. Op het omslag werd uit een geopende mond een forse tong tegen de lezer uitgestoken. De tentoonstelling die op originele wijze werd ingericht door de architect Aldo van Eyck, verwekte grote opschudding onder het Nederlandse publiek. Vooral de rel twee dagen na de opening, naar aanleiding van een voordrachtsavond van de dichters, werd in de kranten opgeblazen tot een enorm schandaal: Waanzin tot kunst verheven 5, Geklad, geklets, geklodder in het Stedelijk Museum. Moet de Nachtwacht niet nodig naar de kelder 6, kon men onder meer lezen. Het gevolg was dat de tentoonstelling zeer druk werd bezocht. IIe Internationale Tentoonstelling van Experimentele Kunst De IIe Exposition Internationale d Art Experimental (Tweede Internationale Expositie van Experimentele Kunst), die van 6 oktober tot 6 november 1951 plaatsvond in het Paleis van Schone Kunsten te Luik, was zo mogelijk nog groter dan de eerste. Er namen nu meer kunstenaars uit België deel, zoals Jan Cox ( ), Louis van Lint ( ), Pol Bury ( ), Georges Collignon ( ) en Raoul Ubac ( ), met wie men een bepaald contact had. Ook werd er nu werk geëxposeerd van bewonderde, al beroemde voorgangers zoals Joan Miró, Jean Bazaine en Alberto Giacometti, waardoor deze tentoonstelling een ander karakter kreeg en niet meer uitsluitend een presentatie was van de Cobragroep. Deze tentoonstelling, die voornamelijk door Alechinsky werd georganiseerd, betekende tevens het einde van Cobra. In het kader van deze tentoonstelling werd te Luik een Petit Festival du Film Expérimental et Abstrait gehouden, georganiseerd door de cineast, later schilder, Jean Raine ( ). In samenwerking met deze was er in de loop van 1950 door de etnoloog-cineast Luc de Heusch (die wel het pseudoniem Luc Zangrie gebruikte, ), die evenals Raine in nauw contact stond met Cobra, zelfs een Cobrafilm gemaakt, genaamd Perséphone. Gemeenschappelijke werken De zogenaamde Rencontres de Bregnerød (De Bregnerød-ontmoetingen), die in augustus-september 1949 in Denemarken plaatsvonden, zou men de verwezenlijking kunnen noemen van de verlangens en idealen die er in de Cobrabeweging leefden. Jorn had in het vlak bij Kopenhagen gelegen plaatsje Bregnerød voor een maand van een groep jonge architecten een huis gehuurd tegen de belofte het vanbinnen te decoreren. Als één grote familie woonden en werkten zij daar samen, en beschilderden ook met medewerking van vrouwen en kinderen de wanden en de inventaris van dit huis. Nog verschillende malen werden op deze manier wanden van huizen gemeenschappelijk beschilderd. Zo trokken Appel Constant en Corneille eind 1949 naar Jutland waar zij, in de buurt van Silkeborg, het huis van een vriend van Jorn, de forellenkweker Erk Nyholm, van binnen beschilderden met hun fantasiedieren. Ook kwamen zij er toe een werkje in geometrische trant van de Deense schilder Richard Mortensen te verbeteren. Het resultaat was een zogenaamde modification, zoals Jorn er in later jaren zoveel zou maken over oude op vlooienmarkten gekochte doekjes. Het op deze wijze samenwerken werd een speciaal kenmerk van Cobra. Dit betrof niet alleen schilders, maar in het bijzonder schilders en dichters, waarbij spontaan op één doek of één papier woord en beeld dooreen werden geweven. Vooral Dotremont maakte vele woord-schilderingen met verschillende van zijn schilderende Cobravrienden in het bijzonder met Jorn. Ook in Nederland ontstond een dergelijke vorm van samenwerking tussen schilders en dichters, zoals bijvoorbeeld die van Constant en Kouwenaar in het boekje Goede morgen haan. In de loop van 1949 werden de Ateliers du Marais in de oude binnenstad van Brussel een brandpunt van Cobra-activiteiten. Dit pand in de rue du Marais, dat door Alechinsky met een aantal academie-vrienden was gehuurd werd tot Het Cobrahuis. Op de zolder stond een lithopers waarop onder meer litho s voor de Belgische Cobra-nummers werden gedrukt. De Belgische fotograaf, later schilder Serge Vandercam ( ) en de Belgische beeldhouwer-slotenmaker Reinhoud d Haese (kunstenaars naam Reinhoud, ) werden via dit huis bij Cobra betrokken. Cobrataal Onderlinge beïnvloeding leidde in de Cobrajaren in het bijzonder in het werk van de kern van de groep tot een herkenbaar Cobra-idioom. Deze beeldende Cobra-taal was vooral het resultaat van invloed die de wat oudere Deense schilders Jacobsen, Pedersen en Jorn uitoefenden op Appel, Constant en Corneille. Dit idioom bestaat uit een spel van kleurvlekken, die meestal worden samengebonden door enkele stevige korte lijnen of meerdere slingerende lijnen. Uit dit spel ontstaan door aanduidingen van ogen en monden enkele grote of een wereld van vele kleine fantasiewezens. Dit spel kan men ook aantreffen in het werk van andere leden van de groep, en het kan voorts gesignaleerd worden in de beeldhouwwerken, keramiek en assemblages die door velen in de groep werden gemaakt. Daarnaast is het werk van verschillende van de kunstenaars die na de 4

5 oprichting bij Cobra betrokken raakten in bepaalde opzichten verwant te noemen aan dit idioom, zoals dat van Doucet en Atlan, Gilbert, en Zoltan en Madeleine Kemeny. Het einde van het kortstondige samenwerkingsverband Cobra Mede door de zware ziekte van zowel Jorn als Dotremont, beiden lagen met tuberculose in het sanatorium te Silkeborg, kwam er reeds in 1951 een eind aan deze kunstzinnige vereniging. Echter niet alleen door ziekte, maar ook omdat haar leden steeds meer los van elkaar hun eigen weg gingen en er wrijvingen waren ontstaan, had Cobra haar recht van bestaan verloren in Het 10 e nummer van het tijdschrift Cobra dat dienst deed als catalogus bij de tweede Internationale Tentoonstelling van Experimentele Kunst te Luik, werd bewust door Alechinsky het laatste nummer genoemd. Ongetwijfeld hebben we de zaken ineens willen afkappen in plaats van te wachten op een explosie in de toekomst, schreef Dotremont later. 7 Het vervolg van Cobra na 1951 Beeldende kunst De in de schilderkunst ontstane Cobrataal zette zich in het werk van speciaal Jorn en Appel voort waarbij deze taal in de loop van 1954 een geleidelijke verandering onderging. Vlek en lijn vloeiden samen in één onstuimige beweging van de verf. In de turbulentie van de nu met grote heftigheid op gebrachte verf verschijnen geen kinderlijke fantasiewezens meer, maar grimmige demonen of dreigende mens-beest-wezens. Soms naderden zij hierbij dicht de abstractie. Het is of zij zich nu pas werkelijk spontaan aan de materie van de verf durven overgeven, waarover zij in de Cobrajaren spraken. Ik werk met de oercellen waaruit het leven zelf ontstond, schreef Jorn in 1950 aan Constant. En [..]wij moeten ons zelf als dier (bêtes humaines) beschouwen. Dat is onze weg. 8 Kunstenaars uit de verschillende bij Cobra betrokken landen haakten hier in de loop van de jaren vijftig op in met hun werk. Dat waren in Nederland Wolvecamp, Rooskens, Brands en Lucebert. Tweede helft jaren zestig verschijnt in het werk van een aantal van deze kunstenaars, mogelijk door de grote aandacht die de oorspronkelijke Cobrabeweging begon te krijgen, weer een duidelijk omlijnde figuratie van fantasiewezens. Dit was het geval bij Appel, Corneille en Rooskens. In Parijs waar begin jaren vijftig vele van de Nederlandse experimentele schilders en dichters verbleven ontstonden nog verschillende resultaten van samenwerking in de vorm van kleine boekjes. Ook Hugo Claus, die tot de Nederlandse experimentele dichters werd gerekend, die zijdelings in contact met Cobra had gestaan, was daar actief bij betrokken. In België waar vanaf 1956, vanuit het nieuwe in Brussel opgezette kunstcentrum Taptoe, Cobra weer springlevend werd verklaard, was het in de eerste plaats Alechinsky die op de nieuwe ontwikkeling in het werk van Jorn en Appel inhaakte, waarnaast ook de invloed van de Japanse kalligrafie in zijn werk een grote rol speelde. Maar ook Vandercam en Raine, die zich beiden tot schilder ontpopten sloten aan bij de nieuwe ontwikkeling van de Cobrataal. Dotremont werd vanaf ca weer gegrepen door de lust tot samenwerken in de peinture-mot wat hij onder meer veelvuldig deed met Alechinsky en de sinds 1949 in de Cobrakring opgenomen Deense schilder Mogens Balle ( ). In Denemarken waren het Jacobsen en Pedersen die in hun werk de wereld van fantasiewezens verder ontwikkelden zonder over te gaan tot de dramatische heftigheid van Jorn en Appel. Ook in het werk van de bij Cobra betrokken beeldhouwers en in de drie dimensionale uitingen van de schilders in keramiek en assemblages zijn kenmerken van het Cobra-idioom terug te vinden. Zo kan men Rheinhoud en Tajiri met hun heel uiteenlopende fantasiewezens in metaal met de mythewereld van Cobra associëren. Dit kan men ook zeggen van de beeldhouwster/schilderes Lotti van der Gaag ( ), die eind 1950 tussen Appel en Corneille in Parijs woonde in de rue Santeuil, met haar fantasiewezens in klei die zij vanaf 1948 maakte. Hoewel zij nooit deelnam aan een Cobra-manifestatie wordt zij in Nederland met haar beeldhouwwerk tot de experimentelen gerekend. Van de Deense beeldhouwer Robert Jacobsen, die tijdens de oorlog tot groep rond Helhesten hoorde, is eveneens de wereld van mythische poppen die hij na de oorlog uit metaalafval laste tot de Cobra-familie te rekenen. Om het geometrische werk dat hij daarnaast maakte werd hij echter door de groep gemeden. Speciaal in Duitsland kende Cobra een soort vervolg in de kunst van de sterk onder de invloed van Jorn en ook van Appel staande Gruppe Spur ( ), met onder meer de kunstenaars Hans Peter Zimmer en Heimrad Prem. Deze zich in München concentrerende beweging zou met de uit haar voortkomende groepen Wir, Geflecht en Kollektiv Herzogstrasse mede de basis vormen waarop het nieuwe expressionisme van de jaren 80 in Duitsland kon ontstaan. 9 Internationale inbedding Cobrataal De latere ontwikkeling van de Cobrataal in de schilderkunst zou internationaal ingelijfd worden in de zogenaamde Art Informel of wel Informele kunst. Dit is een van de namen die de Parijse kunstpromotor Michel Tapié in 1951 gaf aan de door hem gesignaleerde stroming van internationaal om zich heen grijpende 5

6 abstractie. Hij benoemde deze ook met de term Art Autre (een ander soort kunst). De term Informele Kunst vond nadien algemeen toepassing in de kunstgeschiedenis. Ook het Amerikaanse Abstract Expressionisme rekende Tapié daartoe. Tussen het Amerikaanse Abstract Expressionisme en de schilders van Cobra valt trouwens een duidelijke parallel te constateren. Ook een aantal van deze Amerikanen kende gedurende en direct na de oorlog een mythische periode in hun werk, waarbij ook magische tekens werden toegepast. Rond 1948 werden zij pas echt abstract. De Cobrakunstenaars werden nooit geheel abstract, maar behielden in hun werk, hoewel soms heel vaag, de herinnering aan fantasiewezens. Maatschappelijke idealen Ook wat haar idealen over kunst en maatschappij betreft eindigde de Cobrabeweging niet na Het was in het bijzonder Jorn, die al de oprichter van Helhesten was geweest, die na Cobra kwam tot de oprichting van nieuwe bewegingen waarin de ideeën van Cobra weer in een andere vorm een voortzetting vonden. Zo was hij in 1953, in oppositie tegen het functionalisme in de architectuur, oprichter van Le Mouvement pour un Bauhaus Imaginiste (M.I.B.I., De beweging voor een Bauhaus van de verbeelding). Deze beweging, die tot 1957 heeft bestaan, speelde zich voornamelijk af in het Italiaanse kustplaatsje Albisola, waar geïnspireerd door Jorn, in 1954 en 55 Cobra-achtige gemeenschappelijke keramiek-experimenten plaats vonden met onder meer de oud-cobraleden Appel en Corneille. Jorn stond hier in contact met de schilder Enrico Baj, een van de leden van de in 1952 in Milaan ontstane, deels op Cobra geïnspireerde, Italiaanse avantgarde groep Arte Nucleare. In 1957 ging de M.I.B.I. op in de Internationale Situationniste (I.S., Situationistische Internationale) bij de oprichting waarvan Jorn was betrokken, maar waarvan de Franse schrijver Guy Debord de voornaamste initiatiefnemer was. Constant sloot zich wat later aan. Rond 1960 werd de Nederlandse schilderes Jacqueline de Jongh (geb. 1939) lid van de I.S. Haar werk staat in die tijd duidelijk in het teken van de latere ontwikkeling van het Cobra-jargon. In die zelfde tijd zou de I.S. echter zozeer politiseren dat vele kunstenaars haar verlieten. De I.S., die in 1968 mede de aanzet gaf tot de studentenopstand in Parijs, zou grote internationale verbreiding kennen tot zij in 1972 doodbloedde. Met op de achtergrond deze bewegingen M.I.B.I en I.S ontwikkelde Constant, vanuit metaalconstructies die hij vervaardigde en zijn ideeën over een toekomstige maatschappij, tussen 1956 en 1969 zijn maquettes voor een utopische stad New Babylon. De mens zou in die toekomst zijn tijd spelend of wel creatief door kunnen brengen aangezien het werk, zoals Karl Marx en Friedrich Engels al in Die deutsche Ideologie ( ) 10 hadden voorspeld, gedaan zou worden door machines. Met deze maquettes zou Constant van grote invloed zijn in de wereld van de architectuur. Cobracollecties Over de hele wereld, maar vooral in vele Europese landen werd door de musea en door vele particuliere collectioneurs werk van Cobrakunstenaars aangekocht. Grote Cobracollecties bevinden zich in Nederland in het Cobra Museum voor Moderne Kunst te Amstelveen, en in de Stedelijke Musea van Amsterdam en Schiedam; in Denemarken in Museum Jorn, Silkeborg; het Nordjyllands Kunstmuseum, Aalborg; het Statensmuseum for Kunst en het Arken Museum of Modern Art beide in Kopenhagen, en het Louisiana Museum of Modern Art, Humlebæk; in België in het Museum voor Moderne Kunst, onderdeel van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Brussel; in Duitsland in de Kunsthalle van Emden, en in de VS het Museum of Art (MOA/FL), Fort Lauderdale, Florida. Bibliografie Willemijn Stokvis, Cobra Geschiedenis, voorspel en betekenis van een beweging in de kunst van na de tweede wereldoorlog, (univ. diss. 1973), Amsterdam: De Bezige Bij, 1974, (1980, 1985, 1990), ISBN Verscheen in herziene verzie als Cobra de weg naar spontanieit, Blaricum: V+K Publishing, 2001, ISBN ; 2 e druk, paperback, Alphen a/d Rijn: Icob, 2004, ISBN Verscheen in het Frans onder de titel Cobra la conquête de la spontanéité, Parijs: Gallimard, 2001, ISBN X, en in het Deens onder de titel Cobra spontanitetens veje, Kopenhagen: Søren Fogtdal, 2001, ISBN ; 2 e druk paperback, Kopenhagen: Kunstbogklubben, 2004, ISBN Mirella Bandini, L estetico il politico da Cobra all Internaionale Situazionista , Roma: Officina Edizioni, Jean Clarence Lambert, Cobra un art libre, Parijs: ed. Chêne Hachette, 1983; in het Nederlands (D/1983/703/2) en het Engels, Antwerpen: Mercatorfonds; in het Engels, New York: Abbevillepress, 1985; in het Duits, Königstein: Ed. Langeweische. Franse herdruk, 2008, Parijs: Galilée, ISBN / ISSN Per Hovdenak, COBRA Zwei Verlaufe, catalogus bij de tentoonstelling ter viering van 40 jaar Cobra, in 6

7 de Städtischen Galerie im Lehnbachhaus, München: Edition Bløndal, 1989, ISBN Willemijn Stokvis, Cobra, 3 dimensionaal, Blaricum, V+K Publishing, 1998, ISBN Verscheen in het Engels onder de titel Cobra 3 dimensions, Londen: Lund Humphries, 1999, ISBN / ISBN Willemijn Stokvis, Cobra the last avant-garde movement of the twentieth centrury, Londen: Lund Humphries, 2004, ISBN Willemijn Stokvis, Cobra terug naar de bronnen van kunst en leven, Zwolle: Waanders, 2008, ISBN Bronnen Helhesten. Tidskrift for Kunst (Helhesten, Kunsttijdschrift), van 13 maart 1941 tot 11 nov verschenen te Kopenhagen, in het geheel 12 nummers in twee jaargangen. Reflex, orgaan van de Eperimentele Groep in Holland, no. I, Amsterdam: sept.- okt. 1948, en no. II, Amsterdam: febr Karl Marx en Friedrich Engels, Die deutsche Ideologie, Berlijn: Dietz Verlag, Museumjournaal (Journaal van de Nederlandse musea voor modern kunst), serie 7, no. 7/8, jan./febr (dit nummer werd geheel aan Cobra gewijd, met artikelen van Troels Andersen, Christian Dotremont, Gerrit Kouwenaar, J. Martinet, J. Eykelboom en Wim Beeren). Archief Constant, Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) Den Haag. Cobra, herdruk van alle nummers van het Cobra-tijdschrift, Parijs: Editions Jean- Michel Place, 8 novembre 1980 / Amsterdam: Van Gennep. ISSN X. Gerard Berreby (ed.), Documents relatifs a la foundation de l Internationale Situationniste (Documenten met betrekking tot de oprichting van de Situationistische Internationale) waar onder Reflex -, Parijs: Editions Allia, 1985, ISBN Willemijn Stokvis, Cobra, de internationale van experimentele kunstenaars, (oorspronkelijke uitgave Cobra, Movimiento artístico internacional de la segunda posguerra, Barcelona: Ediciones Polígrafa, 1987, ook verschenen in het Engels, Duits, Frans, Amerikaans en Chinees. In het Nederlands te Amsterdam: Meulenhoff / Landshoff, 1988, ISBN , herdruk te Hedel: Librero, 1994, ISBN /NUGI 921/CIP (In dit boek is in al deze talen de volledige tekst van het Manifest van Constant opgenomen). Hans Matthäus Bachmayer en Otto van de Loo (ed.), Am Anfang war das Bild, Eine Ausstelling der Galerie van de Loo, Villa Stuck, München / Kunsthalle Emden,1990, 1 Constant, Manifest, in Reflex, I, 1948, pp Asger Jorn, Discours aux pinguins, Cobra no. I, maart 1949, Kopenhagen, p Met name door de schilder Niels Lergaard, in Myten, in Helhesten, jrg. I, no. 3, Corneille, Rondom de Höstudstillingen. Denemarken, in Reflex II, 1949, pp Panorama, , zie in de bibliografie onder Stokvis, 2001, p Het Vrije Volk, , zie in de bibliografie onder Stokvis, 2001, p Christian Dotremont, De lotgevallen van Cobra in België, in Museumjournaal, (Cobranummer), serie 7, no. 7/8, jan./ febr.1962, (pp ) p brief van Jorn aan Constant van 1950 (geen precieze datering). Archief Constant RKD. Deels gereproduceerd in Stokvis, 1974 en volgende drukken. Zie bijv. 2001, p. 301 (zie in bibliografie onder Stokvis). 9 Willemijn Stokvis, Der dynamische Bund mit der Materie. Die informelle Kunst ( ) aus historischer Perspektive, in de catalogus Am Anfang war das Bild eine Ausstellung der Galerie van de Loo, Villa Stuck, München, maart-april 1990, p Karl Marx en Friedrich Engels, Die deutsche Ideologie, Berlijn: Dietz Verlag, 1960 (de uitgave die Constant bezat) pp

1948; opnieuw afgedrukt in: Stokvis 1988, pp. 29-31.

1948; opnieuw afgedrukt in: Stokvis 1988, pp. 29-31. Cobra A 1000 days of free and spontaneous art Door Katja Weitering Een schilderij is niet een bouwsel van kleuren en lijnen, maar een dier, een nacht, een schreeuw, een mens of dat alles tezamen. 1 Deze

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

1879 Paul Klee wordt geboren op 18 december in Münchenbuchsee in de buurt van Bern. Een jaar later verhuist het gezin naar Bern.

1879 Paul Klee wordt geboren op 18 december in Münchenbuchsee in de buurt van Bern. Een jaar later verhuist het gezin naar Bern. Biografie Paul Klee 1879 Paul Klee wordt geboren op 18 december in Münchenbuchsee in de buurt van Bern. Een jaar later verhuist het gezin naar Bern. 1883 Rond deze tijd krijgt Klee zijn eerste tekenlessen

Nadere informatie

Debriefing 3 Plan van aanpak 4 Planning 6 Spelletje 7 Navigatie / Flowchart 8 Tijdlijn 9 Calculatie 12

Debriefing 3 Plan van aanpak 4 Planning 6 Spelletje 7 Navigatie / Flowchart 8 Tijdlijn 9 Calculatie 12 1 Debriefing 3 Plan van aanpak 4 Planning 6 Spelletje 7 Navigatie / Flowchart 8 Tijdlijn 9 Calculatie 12 2 Debriefing Jaco Molendijk Amsterdam 18 april 2009 Art and education Dorpsstraat 321 1029 BJ Amsterdam

Nadere informatie

CoBrA, gezien door ogen vol passie. LAAC, Lieu d Art et Action contemporaine 20 oktober 2012 3 maart 2013

CoBrA, gezien door ogen vol passie. LAAC, Lieu d Art et Action contemporaine 20 oktober 2012 3 maart 2013 CoBrA, gezien door ogen vol passie LAAC, Lieu d Art et Action contemporaine 20 oktober 2012 3 maart 2013 Asger Jorn, Mads, 1953, huile sur toile, 77x70 cm, coll. Ellen et Jan Nieuwenhuizen Segaar Droits

Nadere informatie

De oorlog. Foto: Constant met zijn schilderij Terre brulée III, 1951

De oorlog. Foto: Constant met zijn schilderij Terre brulée III, 1951 1949-1952 De oorlog Eind 1951 vond in het Paleis voor Schone Kunsten in Luik de laatste tentoonstelling van de Cobra-groep plaats, getiteld II e Exposition internationale d art experimental. Constant toonde

Nadere informatie

BASISREADER KG: BEELDEND

BASISREADER KG: BEELDEND BASISREADER KG: BEELDEND Ontwikkelingen in de beeldende kunst in de eerste helft van de twintigste eeuw. HOOFDSTUK: BEELDENDE KUNST - Stromingen in de beeldende kunst vanaf 1900. 2011 -M.T. van de Kamp

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

ER WAS EENS... VREEMDE VORMEN EEN ONGEWOON TIJDSCHRIFT

ER WAS EENS... VREEMDE VORMEN EEN ONGEWOON TIJDSCHRIFT ER WAS EENS... Zestig jaar geleden ontdekten schilders en schrijvers uit meerdere steden dat ze dezelfde ideeën deelden. Ze besloten elkaar te ontmoeten. Al snel kreeg de groep een naam: Cobra. Waarom

Nadere informatie

Werkboek bij. CoBrA 60 Knoeiers, Kladders,Verlakkers. Samenstelling: Lieke Fijen en Hester Stork

Werkboek bij. CoBrA 60 Knoeiers, Kladders,Verlakkers. Samenstelling: Lieke Fijen en Hester Stork Werkboek bij CoBrA 60 Knoeiers, Kladders,Verlakkers Samenstelling: Lieke Fijen en Hester Stork 1 Museumregels over wat wel en niet mag Wel Alle kunstwerken bekijken, zo lang en zo vaak als je maar wilt

Nadere informatie

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar Ursula Gareis CREATIEF WERKEN MET PORTRET EN ZELFPORTRET Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken Voor kinderen van 6 12 jaar Elke pagina van dit

Nadere informatie

Expressionisme. Vanaf 1900

Expressionisme. Vanaf 1900 Expressionisme Vanaf 1900 Vincent van Gogh, Olijfbomen in berglandschap. Vincent van Gogh, De sterrennacht. Die Brucke Dresden, 1905 Neue Kunstlervereinigung Munchen, 1909 Der Blauwe Reiter Munchen, 1912

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

hout in de schuur heeft liggen, dan kunt u deze inleveren op het podium.

hout in de schuur heeft liggen, dan kunt u deze inleveren op het podium. jaargang 16 nummer 11 administratie@obswheermolen.nl Maandag 2 maart 2015 HET PROJECT KOMT ER WEER AAN!!!! Vanaf maandag 9 maart is het weer zover. Dan staat de school weer twee weken in het teken van

Nadere informatie

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst tekenaar & dichter werkboek dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst Tekenen en dichten; dat doe je allebei met je hand. Het maakt niet uit hoe je het doet, je kunt zelf kiezen: je doet

Nadere informatie

Factsheet over het educatieve aanbod

Factsheet over het educatieve aanbod De tentoonstelling in het Solomon R. Guggenheim Museum in New York, in 2012 Photo: David Heald Factsheet over het educatieve aanbod De tentoonstelling in het Cobra Museum Het Cobra Museum brengt van 5

Nadere informatie

Volg vanaf de trap het spoor van rode vogelpootjes langs schilderijen over monsters en mythische fantasiedieren.

Volg vanaf de trap het spoor van rode vogelpootjes langs schilderijen over monsters en mythische fantasiedieren. Cobra Family Cobra Family gaat over Cobrakunstenaars, hun leven en werk en hun inspiratiebronnen. Die kunstenaars waren VRIJE VOGELS, vrij in hun werk en in hun geest! Deze zomer kun jij je hier in het

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

Werkboek bij. CoBrA 60. Knoeiers, Kladders, Verlakkers

Werkboek bij. CoBrA 60. Knoeiers, Kladders, Verlakkers Werkboek bij CoBrA 60 Knoeiers, Kladders, Verlakkers 1 Same nstelling: Lieke Fijen e n Hester Stork 2 Museumregels over wat wel en niet mag Wel wilt Niet Wel Niet Wel Niet Wel Niet Wel Niet Wel Niet Alle

Nadere informatie

7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME. KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders

7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME. KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders 7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders Inhoud 1. Impressionisme (1863 1900) 2. Post-Impressionisme (1886 ) Van Gogh Expressionisme Gauguin Expressionisme

Nadere informatie

Autonomie & Abstractie

Autonomie & Abstractie Kunstgeschiedenis Autonomie & Abstractie in de 20ste eeuw In de twintigste eeuw wordt het streven naar autonomie in de kunst steeds belangrijker: een kunstwerk moet helemaal op zichzelf staan, los van

Nadere informatie

Henk Pijnenburg Heikant 20 5752 AJ Deurne m. 0621537406 t. 0493 314416 h.pijnenburg@hetnet.nl www.artpijnenburg.nl

Henk Pijnenburg Heikant 20 5752 AJ Deurne m. 0621537406 t. 0493 314416 h.pijnenburg@hetnet.nl www.artpijnenburg.nl Henk Pijnenburg Heikant 20 5752 AJ Deurne m. 0621537406 t. 0493 314416 h.pijnenburg@hetnet.nl www.artpijnenburg.nl Privé Domein 112 13.01.2016 MIRO & COBRA in COBRA MUSEUM AMSTELVEEN t/m 31 januari 2016

Nadere informatie

Foto van Høst, tijdschrift Cobra nr. 1, 1949

Foto van Høst, tijdschrift Cobra nr. 1, 1949 Foto van Høst, tijdschrift Cobra nr. 1, 1949 EG ET OGMA S Buitenomslag van het tijdschrift Cobra nr. 10, 1951 Tekst: M.P. (Educateam) Op 8 november 1948 kwamen Jorn, Dotremont, Noiret, Appel, Constant

Nadere informatie

R O G E R R A V E E L M U S E U M. Albisola. Roger Raveel in dialoog met: Lucio Fontana, Asger Jorn, Wifredo Lam, Eva Sørensen & Serge Vandercam

R O G E R R A V E E L M U S E U M. Albisola. Roger Raveel in dialoog met: Lucio Fontana, Asger Jorn, Wifredo Lam, Eva Sørensen & Serge Vandercam Albisola Roger Raveel in dialoog met: Lucio Fontana, Asger Jorn, Wifredo Lam, Eva Sørensen & Serge Vandercam 3 juli 30 oktober 2011 Al eeuwenlang is het Italiaanse stadje Albisola aan de Ligurische kust

Nadere informatie

Gaston, Punchinello, (1956), kleurkrijt op papier

Gaston, Punchinello, (1956), kleurkrijt op papier Gaston, Punchinello, (1956), kleurkrijt op papier 36 De invloed van I'Art brut op Cobra Willemijn Stokvis Waanzin tot kunst verheven De internationale Cobrabeweging, die zich afspeelde tussen 1948 en 1951,

Nadere informatie

Constant in opstand. Door Max Arian, De Groene Amsterdammer, 17 januari 1996

Constant in opstand. Door Max Arian, De Groene Amsterdammer, 17 januari 1996 Constant in opstand Door Max Arian, De Groene Amsterdammer, 17 januari 1996 Onlangs werd hij vijfenzeventig jaar. Een mooie aanleiding voor een overzichtstentoonstelling van zijn oeuvre uit de afgelopen

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H5 Hoofdstuk 5 Reactionaire kunstuitingen

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H5 Hoofdstuk 5 Reactionaire kunstuitingen ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H5 Hoofdstuk 5 Reactionaire kunstuitingen Kunstenaars raken maatschappelijk betrokken. Protest van kunstenaars tegen gevestigde waarden, zeden en taboes. Futurisme Snelheid:

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. EXPRESSIONISME 20ste eeuw De kunstenaar drukt zijn eigen persoonlijke gevoelens uit. EXPRESSIONISME 20ste eeuw

Nadere informatie

De schilders en schrijvers van Tachtig

De schilders en schrijvers van Tachtig De schilders en schrijvers van Tachtig De schilders en schrijvers van Tachtig De oude Haagse en jonge Haagse en Amsterdamse kunstenaars In de eerste helft van de jaren tachtig van de negentiende eeuw eindigde

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. V4 Hoofdstuk 5 Reactionaire kunstuitingen

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. V4 Hoofdstuk 5 Reactionaire kunstuitingen ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW V4 Hoofdstuk 5 Reactionaire kunstuitingen Kunstenaars raken maatschappelijk betrokken. Protest van kunstenaars tegen gevestigde waarden, zeden en taboes. Futurisme Snelheid:

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van.

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van. Vincent van Gogh Een van de beroemdste schilders die Nederland heeft gehad was Vincent van Gogh. Deze kunstenaar heeft zelfs zijn eigen museum gekregen in Amsterdam. Toch wel heel bijzonder, zeker als

Nadere informatie

Collectie Federatie van Rotterdamse beeldende kunstenaars 'De Branding'

Collectie Federatie van Rotterdamse beeldende kunstenaars 'De Branding' Nummer Toegang: NL-HaRKD-0058 Collectie Federatie van Rotterdamse beeldende kunstenaars 'De Branding' Lidy Visser, 2005 RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) 2005 This finding aid is written

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

Taxonomie van Bloom Vragen stellen: starters van King Groepswerk Kunstgeschiedenis: lesdoelen + leerinhouden

Taxonomie van Bloom Vragen stellen: starters van King Groepswerk Kunstgeschiedenis: lesdoelen + leerinhouden Lesmateriaal Groepssessie Werkvormen Groep 1 Inhoud: Taxonomie van Bloom Vragen stellen: starters van King Groepswerk Kunstgeschiedenis: lesdoelen + leerinhouden Taxonomie van Bloom 1 King (1992) lijst

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. Sigmund Freud (1856-1939) De ideeën van de psychoanalyticus Sigmund Freud hadden veel invloed op de kunstenaars

Nadere informatie

Auke en Wiesje Bult-Vreugde

Auke en Wiesje Bult-Vreugde Archiefnummer 0732 Inventaris van het archief van Auke en Wiesje Bult-Vreugde 1953-1984, met hiaten Karlijn de Jong Den Haag 2010 INHOUD 1 Inleiding 1.1 Schenking en verantwoording van de inventarisatie

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

Veiling van 12 kunstwerken

Veiling van 12 kunstwerken Zaterdag 18 maart 2017 Veilingmeester : Pieter Valcke Bijgestaan door : Wilfried Vanneste en Franky Defranck Veiling van 12 kunstwerken Titel : Zonnestralen Gemaakt naar Inge Touquet De kunststroom is

Nadere informatie

Museumopdracht KUNSTGESCHIEDENIS SEMESTER 2 ROBBERT KOOIMAN DINAH SIEBERS BRAM BAKKER

Museumopdracht KUNSTGESCHIEDENIS SEMESTER 2 ROBBERT KOOIMAN DINAH SIEBERS BRAM BAKKER 2014 Museumopdracht KUNSTGESCHIEDENIS SEMESTER 2 ROBBERT KOOIMAN DINAH SIEBERS BRAM BAKKER Inhoudsopgave Opdracht 1: Belevingsinteractie... 4 Opdracht 2: Meest aansprekend surrealistisch kunstwerk...

Nadere informatie

Er was eens... Magritte

Er was eens... Magritte Er was eens... Magritte 1 2 Er was eens... Magritte René René Magritte is wereldberoemd met zijn vreemde, poëtische beelden. Hij werd geboren op 21 november 1898 te Lessines, in de provincie Henegouwen.

Nadere informatie

KUNSTGESCHIEDENIS VAN DE 20 STE EEUW Cursusjaar september 2011 mei 2012 PROGRAMMA: Bijlage: programma omschrijving

KUNSTGESCHIEDENIS VAN DE 20 STE EEUW Cursusjaar september 2011 mei 2012 PROGRAMMA: Bijlage: programma omschrijving KUNSTGESCHIEDENIS VAN DE 20 STE EEUW Cursusjaar september 2011 mei 2012 PROGRAMMA: FUTURISME SURREALISME COBRA o.a. NIEUWE REALISME MARK VAN SLOOTEN PIETER SCHMITS TINE SIJM WILMA CARIS Bijlage: programma

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Jan Nieuwenhuijs, Katten, 1952

Jan Nieuwenhuijs, Katten, 1952 de geest van Cobra Jan Nieuwenhuijs, Katten, 1952 In een rokerig zaaltje te Parijs wordt luidkeels gepraat, gediscussieerd. Door kunstenaars uit allerlei landen. Experimentelen, revolutionairen. En het

Nadere informatie

BEELD & WOORD JDD experiment

BEELD & WOORD JDD experiment BEELD & WOORD JDD experiment Nieuwsbrief 18 December 2014 Schilderij op hout JDD Hieronder. Zicht op expositie zomer 2014. Het wordt gans anders op Mansveld komende zomer 2015. Beste Kunst- en Poëzievrienden,

Nadere informatie

George Hendrik Breitner (1857-1923)

George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner werd op 12 september 1857 in Rotterdam geboren. Al van kleins af aan wilde hij het liefst historieschilder

Nadere informatie

Stichting Kunstenaars Herdenken 5 mei

Stichting Kunstenaars Herdenken 5 mei Archiefnummer 0296 Inventaris van het archief van Stichting Kunstenaars Herdenken 5 mei 1955-1965 Ramses van Bragt en Noortje van Amerongen Den Haag 2009 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Inventaris 2.1 Bestuurlijke

Nadere informatie

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890)

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890) 125 jaar Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder Vincent van Gogh (1853-1890) WWW.BNWALLCOVERINGS.COM 125 JAAR GEÏNSPIREERD DOOR DE WERKEN VAN KUNSTSCHILDER VINCENT VAN GOGH De collectie

Nadere informatie

FOTOEXPOSITIE. De Wereld van Van Gogh

FOTOEXPOSITIE. De Wereld van Van Gogh - - persbericht FOTOEXPOSITIE De Wereld van Van Gogh Zundert, 1 oktober 2014 - In het kader van het Van Goghjaar 2015 organiseert het Vincent van GoghHuis een tentoonstelling van fotografen die in de loop

Nadere informatie

14-18 Brussel tijdens de Duitse bezetting. Presentatie van de tentoonstelling

14-18 Brussel tijdens de Duitse bezetting. Presentatie van de tentoonstelling 14-18 Brussel tijdens de Duitse bezetting Presentatie van de tentoonstelling 21.08.2014 03.05.2015 Museum van de Stad Brussel www.museumvandestadbrussel.be De reservisten op 29 juli BRUSSEL TIJDENS DE

Nadere informatie

Stedelijk Museum Amsterdam leende vervalste Mondriaan

Stedelijk Museum Amsterdam leende vervalste Mondriaan AiA Art News-service Stedelijk Museum Amsterdam leende vervalste Mondriaan Na onderzoek door een buitenstaander werd duidelijk dat het om een vervalste kopie ging. Arjen Ribbens 8 september 2017 om 14:02

Nadere informatie

Kijkwijzer Leeftijd 12+

Kijkwijzer Leeftijd 12+ Kijkwijzer Leeftijd 12+ In de wereld van Paul Delvaux lopen raadselachtige vrouwen, treinen en skeletten zij aan zij in een omgeving die uit de Grieks-Romeinse oudheid afkomstig lijkt te zijn. Waar zijn

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de Bram Vrielink Jim Bloemen 2de 1907-1914 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 HET KUBISME... 4 KUNSTENAARS KUBISME... 5 L AFICIONADO... 6 PORTRAIT OF PABLO PICASSO... 7 SIMULTANEOUS WINDOWS ON

Nadere informatie

Wim Suermondtprijs 2014

Wim Suermondtprijs 2014 Wim Suermondtprijs 2014 Het thema: Water en Vuur natuur warmte spanning passie...water... tegenstellingen gevecht botsing...vuur... karakter beleving fantasie kracht Maak een kunstwerk met als thema Water

Nadere informatie

Archiefnummer 0273. Inventaris van het RKD-archief van de AFDELING TEKENINGEN 1968-1992. Marcia Zaaijer / Ramses van Bragt

Archiefnummer 0273. Inventaris van het RKD-archief van de AFDELING TEKENINGEN 1968-1992. Marcia Zaaijer / Ramses van Bragt Archiefnummer 0273 Inventaris van het RKD-archief van de AFDELING TEKENINGEN 1968-1992 Marcia Zaaijer / Ramses van Bragt Den Haag 2000 / 2008 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Plaatsingslijst 4 2 1. Inleiding Onder

Nadere informatie

1. Voorwoord. 2. Terugblik

1. Voorwoord. 2. Terugblik v 2012 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Terugblik 3. Bijdrage aan het museum 4. Financiële verslaglegging 5. Doelstelling vrienden van museum Jan van der Togt Voorwoord 1. Voorwoord Het afgelopen jaar trok

Nadere informatie

Archiefnummer Voorlopige inventaris van het archief van AD DEKKERS ( ) Lidy Visser

Archiefnummer Voorlopige inventaris van het archief van AD DEKKERS ( ) Lidy Visser Archiefnummer 0447 Voorlopige inventaris van het archief van AD DEKKERS (1938-1974) 1962-1983 Lidy Visser Den Haag 2011 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Inventaris 4 2.1 Correspondentie 4 2.2 Opdrachten en projecten

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Artistieke Nieuwjaarswensen

Artistieke Nieuwjaarswensen Artistieke Nieuwjaarswensen Zoals ieder jaar wil Ter Palen ook dit jaar afsluiten met een toemaatje voor alle leden als dank voor hun jarenlange trouw. Het is dankzij hen dat onze heemkring kan blijven

Nadere informatie

CKV Programma. Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis.

CKV Programma. Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis. CKV Programma Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis. Dit is het boekje voor de thuisblijvers van 23 t/m 27 november 2015. Het vwo zal maandag 23 november 2015 beginnen met het programma,

Nadere informatie

schilderen in opdracht

schilderen in opdracht schilderen in opdracht schilderen in opdracht Colofon keesvandewetering / schilderen in opdracht Hardcover, 80 pagina s ISBN 978 940 215 159 6 Uitgave: Uitgeverij Brave New Books 2016 Schilderijen, tekst,

Nadere informatie

museabrugge.be MUSEA BRUGGE Collectiepresentatie georges vantongerloo groeningemuseum I I persdossier

museabrugge.be MUSEA BRUGGE Collectiepresentatie georges vantongerloo groeningemuseum I I persdossier museabrugge.be MUSEA BRUGGE Collectiepresentatie georges vantongerloo groeningemuseum I 26.09. 15-07.02. 16 I persdossier collectiepresentatie Georges Van Tongerloo 2 KORT MEER INFO Het Groeningemuseum

Nadere informatie

Het leven van Adolf Hitler

Het leven van Adolf Hitler Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Matthijs Admiraal 22 november 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/91671 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

ASGER JORN / SCHILDERKUNST

ASGER JORN / SCHILDERKUNST ASGER JORN / SCHILDERKUNST Asger Jorn werd als schilder beïnvloed door de bevrijdende expressie en beeldtaal van belangrijke kunstenaars van eerdere generaties, zoals Pablo Picasso, Wassily Kandinsky en

Nadere informatie

GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting

GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting Document 2011 Inhoud/Contents Details/Close ups 6 Sublacus/Sublacus tekst/text Hanneke de Man 18 Brieven/Letters

Nadere informatie

TENTOONSTELLING JOAN MIRÓ

TENTOONSTELLING JOAN MIRÓ TENTOONSTELLING JOAN MIRÓ Dossier voor de leerkracht Deze brochure bevat een ludieke wegwijzer doorheen het leven, werk en universum van Joan Miró. Ze is bestemd voor de leerkrachten uit de lagere school

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Les1. Inleiding Ontstaan van de moderne samenleving

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Les1. Inleiding Ontstaan van de moderne samenleving ART HISTORY de negentiende eeuw H5 Les1. Inleiding Ontstaan van de moderne samenleving Tijdlijn Invloeden vanuit de achttiende eeuw: Neoclassicisme Opkomst van de burgerij Technische en wetenschappelijke

Nadere informatie

RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven

RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven JOKE REICHARDT Werkstuk voor het vak Het meesterwerk. Sleutelwerken in de westerse kunst van de 20 e en de 21

Nadere informatie

persinfo dan van severen collectiepresentatie

persinfo dan van severen collectiepresentatie persinfo dan van severen collectiepresentatie p. 2 Dan Van Severen Collectiepresentatie In t kort Dan Van Severen (1927-2009) woonde en werkte een tiental jaar in Brugge. Zijn oeuvre ontwikkelde zich toen

Nadere informatie

Handleiding niveau C. Week 7 13 februari 2017 handleiding niveau C. pagina 1 van 5

Handleiding niveau C. Week 7 13 februari 2017 handleiding niveau C. pagina 1 van 5 Handleiding niveau C Groepen: deel de leerlingen in drie groepen in, bijvoorbeeld op basis van de resultaten van de laatst afgenomen Onderwerp: 100 jaar Mondriaan en De Stijl Strategie: samenvatten (laatste

Nadere informatie

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 De eerste gedachten die in mij opkomen bij Toyin Loye zijn: warm, sympathiek, hoffelijk, bescheiden en trots. Een Nigeriaanse kunstenaar met een aristocratische

Nadere informatie

VERENIGING VAN NEDERLANDSE BEELDENDE KUNSTENAARS DE BRUG. Inventaris van het archief van (1945-) 1951, 1960-1996 (-1998)

VERENIGING VAN NEDERLANDSE BEELDENDE KUNSTENAARS DE BRUG. Inventaris van het archief van (1945-) 1951, 1960-1996 (-1998) Inventaris van het archief van VERENIGING VAN NEDERLANDSE BEELDENDE KUNSTENAARS DE BRUG (1945-) 1951, 1960-1996 (-1998) Tiny de Boer / Ramses van Bragt Den Haag 2001 / 2007 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Inventaris

Nadere informatie

Koningsstraat 20. Brussel

Koningsstraat 20. Brussel Koningsstraat 20 Brussel De Koningsstraat nr. 20 is gelegen in de nabijheid van het Koninklijk Paleis en het Parlement in Brussel. Hier zijn de Directie en enkele afdelingen van de bank gevestigd en op

Nadere informatie

Kunstenaarmemo. Een inspirerende reis door de wereld van de kunst...

Kunstenaarmemo. Een inspirerende reis door de wereld van de kunst... Kunstenaarmemo Inspirerende reis door de wereld van de kunst: Schilderijen van beroemde impressionisten en expressionisten als klassiek memoriespel. Spelsoort: Spelers: Inhoud: Memo spel 1-4 spelers 28

Nadere informatie

Ensor en Spilliaert museumvleugel in Mu.ZEE Voorbereiding van het museumbezoek in de klas - secundair onderwijs -

Ensor en Spilliaert museumvleugel in Mu.ZEE Voorbereiding van het museumbezoek in de klas - secundair onderwijs - Ensor en Spilliaert museumvleugel in Mu.ZEE Voorbereiding van het museumbezoek in de klas - secundair onderwijs - Leergesprek in de klas over musea Welke musea kennen jullie? Wat vond jij boeiend om te

Nadere informatie

Henny Radijs (1915-1991)

Henny Radijs (1915-1991) Henny Radijs (1915-1991) Van pottenbakster naar keramisch kunstenares Tekst: Rob Meershoek Foto s: Kunsthandel Artentique Zoetermeer, september 2010 Alle rechten voorbehouden Vaas 1961, h. 42 cm. Inleiding

Nadere informatie

Paperopdracht, Architectuurtheorie, deel 2 Tendensen en vertogen

Paperopdracht, Architectuurtheorie, deel 2 Tendensen en vertogen 16 mei 2016 Paperopdracht, Architectuurtheorie, deel 2 Tendensen en vertogen 1965-2000 Vraag 19: Bespreek de kritische stemmen die niet akkoord gaan met de visie dat de architectuur van de Moderne Beweging

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF JUNGACADEMIE NEDERLAND ZOMER 2016

NIEUWSBRIEF JUNGACADEMIE NEDERLAND ZOMER 2016 NIEUWSBRIEF JUNGACADEMIE NEDERLAND ZOMER 2016 WELKOM! bij de Zomer Nieuwsbrief van JUNGacademie Nederland! Weet u nog wat u het liefste deed als kind? Ik wel. Ik speelde het liefst buiten. Ik scharrelde

Nadere informatie

Sponsorvoorstel 2014-15

Sponsorvoorstel 2014-15 Sponsorvoorstel 2014-15 2 SPONSORVOORSTEL 1. Fondation Constant Stichting Collectie Constant houdt zich sinds 1996 bezig met het beheer van het werk van Nederlands beeldend kunstenaar Constant Nieuwenhuys.

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Persbericht: 15 november 2017

Persbericht: 15 november 2017 Persbericht: 15 november 2017 Auguste Renoir, Jeune fille à la rose, 1907, olieverf op doek, 42 x 37,5 cm Impressionism & beyond. A Wonderful Journey Singer Laren toont van 16 januari t/m 6 mei 2018 een

Nadere informatie

Fonds René Carcan. Uitreiking van de Internationale Prijs voor Gravure René Carcan Persdossier. René Carcan

Fonds René Carcan. Uitreiking van de Internationale Prijs voor Gravure René Carcan Persdossier. René Carcan Uitreiking van de Internationale Prijs voor Gravure René Carcan Persdossier René Carcan René Carcan was een Belgische graveur en aquarelschilder die in de jaren 80 internationale faam verwierf. Zijn werken

Nadere informatie

Thema. 13 januari Jonathan Bikker Conservator Onderzoek Schilderijen en Anna Krekeler Restaurator Schilderijen

Thema. 13 januari Jonathan Bikker Conservator Onderzoek Schilderijen en Anna Krekeler Restaurator Schilderijen Programma Reeks 1 Rijkscollege Het Rijksmuseum College biedt inzicht en verdieping bij tentoonstellingen en de collectie van het Rijksmuseum wordt gegeven door conservatoren en restauratoren van het Rijksmuseum.

Nadere informatie

THE FORMER KAMERBEEK COLLECTION

THE FORMER KAMERBEEK COLLECTION PERSBERICHT AMSTERDAM 14 APRIL 2017 ISAAC ISRAELS MOULIN DE LA GALETTE LEIDT DE VEILING VAN THE FORMER KAMERBEEK COLLECTION Isaac Israels (1865-1934), Moulin de la Galette, Parijs ( 300.000-500.000) Amsterdam

Nadere informatie

De ideologie van de Cobra beweging

De ideologie van de Cobra beweging De ideologie van de Cobra beweging Master Algemene Cultuurwetenschappen Faculteit Geesteswetenschappen Universiteit van Amsterdam Pien Roeland 6123015 Begeleider: dhr. dr. A.A. Witte Tweede lezer: dhr.

Nadere informatie

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

1. Betekenis en geschiedenis van het masker

1. Betekenis en geschiedenis van het masker Introductie Hetmasker 1. Debetekenisengeschiedenisvanhetmasker 2. Hetmaskerindekunst 3. Cobra sspelmethetmasker 1.Betekenisengeschiedenisvanhetmasker Het masker is op vele manieren sterk verbonden met

Nadere informatie

De Gouden Eeuw van Twente 100 topstukken uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe

De Gouden Eeuw van Twente 100 topstukken uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe Huis van Heek, tentoonstellingen in Rijksmuseum Twenthe en Huis Bergh Persbericht Rijksmuseum Twenthe, 12 februari 2015 De Gouden Eeuw van Twente 100 topstukken uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe

Nadere informatie

Kunstregisseur, Beeldend Kunstenaar

Kunstregisseur, Beeldend Kunstenaar Daniel van Goor CV Daniel van Goor CV Persoonlijke gegevens Naam: Daniel Pierre Cornelis van Goor Adres: Zuidwijkstraat 86 Woonplaats: 2729 KE Zoetermeer Telefoon: 079-342 04 13 Geboren: 1 augustus 1955

Nadere informatie

De Stijl voorbij. Gerrit Rietveld en de jaren vijftig. Rietveldpaviljoen Amersfoort

De Stijl voorbij. Gerrit Rietveld en de jaren vijftig. Rietveldpaviljoen Amersfoort De Stijl voorbij. Gerrit Rietveld en de jaren vijftig. Rietveldpaviljoen Amersfoort In het jaar 2017 viert Nederland honderd jaar De Stijl onder de noemer Mondriaan to Dutch Design. Diverse musea en culturele

Nadere informatie

Archief Kunsthandel Goupil (Den Haag)

Archief Kunsthandel Goupil (Den Haag) Nummer Toegang: NL-HaRKD-0355 Archief Kunsthandel Goupil (Den Haag) Marcia Zaaijer, 1933, 1999; Lidy Visser, 2013 RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) 1933, 1999, 2013 This finding aid

Nadere informatie

Brussels, September Beste vrienden,

Brussels, September Beste vrienden, Brussels, September 2016. Beste vrienden, Ik hoop dat jullie allemaal van een mooie en leuke vakantie hebben kunnen genieten, in België of daarbuiten. Intussen zijn we alweer aan de slag gegaan, met een

Nadere informatie

Willem Maris (1844-1910)

Willem Maris (1844-1910) Willem Maris (1844-1910) Willem Maris behoort tot het bekende schildersgeslacht Maris. Hij was de jongste van drie broers die allen in het schildersvak gingen, gestimuleerd door hun vader, boek- en steendrukker

Nadere informatie

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27.

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27. Pagina 1 van 5 Spiekkaart Kunst 1. Over kunst en kunstenaars 1.1. Wat is kunst? Wat zijn kunstwerken? Wat is een kunstenaar? Als mensen creatief aan de slag gaan maken ze kunstwerken. Mensen die kunst

Nadere informatie