This project has been funded with support from the European Commission. This publication reflects the views only of the author, and the Commission

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "This project has been funded with support from the European Commission. This publication reflects the views only of the author, and the Commission"

Transcriptie

1 GPS FOR ENTERPRISES

2 This project has been funded with support from the European Commission. This publication reflects the views only of the author, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein. 3

3 THINKKIT Wie heeft de tool ontwikkeld? De GPS voor ondernemingen werd ontwikkeld door Flanders District of Creativity. Organisatie Flanders District of Creativity Waarom werd deze tool ontwikkeld? De GPS voor ondernemingen is een brianstormmethode die werd ontwikkeld voor het scannen van de toekomst door bedrijven, en om de kloof tussen de huidige en toekomstige activiteiten te overbruggen, gebaseerd op opkomende trends in wetenschap, technologie, maatschappij en markten. Op een dieper niveau biedt de GPS voor ondernemingen een antwoord op de innovatieparadox: we onderzoek veel en zien veel op ons afkomen, toch zien we tekortkomingen in de valorisatie van deze kennis. GPS voor ondernemingen stimuleert ook om externen te betrekken uit de hele waardeketen en deskundigen uit onderzoekcentra. Voor wie is deze tool ontwikkeld? De GPS voor ondernemingen werd in de eerste plaats ontwikkeld voor KMO s. We hebben echter ervaren dat de tool ook gebruikt kan worden in de grotere brainstormsessies, zelfs tot 500 en 1000 mensen. GPS voor ondernemingen is met succes toegepast in een brede waaier van sectoren, publieke, private en non-profit; bedrijfsleven, onderzoek en beleid. Wie zou deze tool moeten gebruiken? De tool kan gebruikt worden met groepen van 8 tot 12 personen (een of meerdere groepen) onder begeleiding van een facilitator. Beknopte beschrijving van de activiteiten Flanders DC, of voluit Flanders District of Creativity, is de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit, opgericht door de Vlaamse regering. Flanders DC heeft als missie om ondernemend Vlaanderen creatiever te maken en creatief Vlaanderen ondernemender. Flanders DC bouwt daarom aan kennis, sensibiliseert en ontwerpt handige hulpmiddelen voor wie creatief en ondernemend aan de slag wil en richt zich op ondernemers, leerkrachten, leerlingen, beleidsmakers en het grote publiek. Voor meer info: - Contactgegevens Naam Flanders District of Creativity Adres (straat + nummer) Diestsevest 76 Postcode + Stad 3000 Leuven Land Belgium Tel. (+32) Fax (+32) Website 4 5

4 De methode VOORBEELDEN Hoe werkt het? Voorbeeld 1 Voor GPS voor Ondernemingen breng je een groep van 10 à 12 mensen bij mekaar. Kies voor mensen die verschillende functies uitoefenen: van directeur tot magazijnier, van HR-manager tot secretaresse. En nodig liefst ook enkele externen uit (kennisinstellingen, klanten, leveranciers, ). Zij kunnen zeer originele inzichten leveren. Met deze groep ga je na hoe je met je organisatie kan inspelen op een aantal trends en ontwikkelingen die op het GPS-bord liggen. Kan je nieuwe producten of diensten op de markt brengen, de marketing-aanpak verbeteren, nieuwe processen invoeren, het personeelsbeleid veranderen, een nieuw bedrijfsmodel ontwikkelen,? Een GPS-sessie bestaat uit 3 ronden Ronde 1: genereren van ideeën rond het GPS-bord. In duo verzint men ideeën rond de trends en ontwikkelingen die op het bord liggen. Ronde 2: selecteren van ideeën. Met de groep worden de beste ideeën gekozen. Ronde 3: uitwerken van ideeën. In kleine groepjes werkt men de top-ideeën uit tot een projectfiche. Na de sessie komt er best snel een verslag. Op basis hiervan kan na een weekje incubatietijd nog eens bekeken worden of men geen parels heeft laten liggen. Of dat de geselecteerde ideeën misschien toch niet zo fantastisch waren. Timing Enkele jaren geleden is de Katholieke Universiteit Leuven (KULeuven) gestart met een nieuw samenwerkingsverband met dertien Vlaamse hogescholen (associatie KULeuven). Dit integratieproces vergde veel aanpassingen aan de organisatie van zowel de universiteit als de hogescholen. Medewerkers van de Associatie KULeuven besloten de GPS voor Ondernemingen te gebruiken om ideeën en concrete projecten te genereren. Er werden vier sessies georganiseerd: een eerste pilootsessie beperkt tot de centrale staf en daarna nog drie sessies met in totaal honderd medewerkers van alle hogescholen en alle afdelingen (management, onderzoek, enz.). Tijdens deze sessies werden meer dan ideeën gegenereerd. Deze ideeën gaven aanleiding tot dertig projecten. Na een initiële evaluatie zijn de meeste van deze projecten opgenomen in de planning voor de komende tien jaar. Voorbeeld 2 De online editing afdeling van de Vlaamse Media Maatschappij (VMMA) ontwikkelt en implementeert de online strategie voor elk van de VMMA media producties. De VMMA wou onderzoeken of de GPS voor Ondernemingen gebruikt kon worden voor het ontwikkelen van innovatieve online projecten die de algehele gebruikerservaring zouden verbeteren. De tv-serie So You Think You Can Dance werd gebruikt als een testcase voor het evalueren van de GPS-methode. Voorafgaand aan de GPS-sessie was er al een online strategie ontwikkeld voor het komende seizoen met conventionele brainstormtechnieken. Toch is de VMMA dankzij de GPS voor Ondernemingen er daarna nog in geslaagd om vijf geheel nieuwe concepten voor So You Think You Can Dance te ontwikkelen. Een typische GPS-sessie duurt tussen de 2,5 à 3 uur. De meeste bedrijven die een sessie organiseren nemen er een halve dag voor. Op het einde van die 3 uren heb je een lijst van ideeën met reeds een eerste selectie en uitwerking van enkele top-ideeën. 6 7

5 inhoud De methode Hoe werkt het? Een GPS-sessie bestaat uit 3 ronden Timing Voorbeelden The GPS for Enterprises Hoe zet je een eigen sessie op Stap 1: Bereid de sessie voor Stap 2: Doe de sessie Stap 3: Na de sessie - maak een verslag en kies definitief Trends die je kan gebruiken Project fiche (te gebruiken in ronde 3 van stap.... 2) Inspiradar Idee creatie

6 GPS voor ondernemingen GPS voor Ondernemingen is een eenvoudige maar effectieve brainstormmethode om ideeën te genereren. In groep ga je na hoe jouw organisatie kan inspelen op toekomstige ontwikkelingen en trends. Je benut het creatieve potentieel binnen je onderneming en dat van anderen- optimaal en doet zo ideeën op voor de toekomst

7 hoe zet je een eigen sessie op Stap 1: bereid de sessie voor Stap 2: DOe de sessie Bepaal de centrale vraagstelling Zoek een duidelijke vraag die het onderwerp uitmaakt van de sessie. Maak de vraag actiegericht en open. Ga zo breed mogelijk, dat laat veel ideeën toe. Het beste begin je dus met Hoe kunnen we. Bv. Hoe kunnen we als X inspelen op de voorliggende trends. Denk aan nieuwe producten, diensten, processen, organisatie, technologie, marketing, HR, Bepaal de trends U moet vijf trends kiezen om in het midden van het GPS-bord te leggen. De trends op het GPS-bord dienen als inspiratie voor nieuwe ideeën. Er zit een overzicht met mogelijke algemene trends in deze kit. Uiteraard kunnen er binnen uw sector ook specifieke trends spelen. Let wel dat u niet té specifiek bent. Hoe gedetailleerder een trend, hoe minder ruimte voor echte brainstorming. Kies ook enkele trends die op het eerste gezicht wat verder van u af staan. Dat leidt vaak tot meer creativiteit. Zie ook sites zoals trends.startpagina.nl Voor het begin van de sessie maakt u de flipchart klaar: 1. Schrijf op een eerste blad de vraagstelling duidelijk op. 2. Verdeel een tweede blad in twee helften: één met titel Rode ideeën, één met titel Gele ideeën. Zorg dat het GPS-bord op tafel ligt met in het midden de titels van de vijf trends plus één vrij veld. Dit laatste veld dient voor alle mogelijke ideeën die niets met de trends te maken hebben. Leg het beschrijvende overzicht dat u van de trends hebt gemaakt op de tafel. Zorg dat minstens elk duo een overzicht heeft. De deelnemers nemen plaats rond het bord. Leg ui dat ze in duo s moeten zitten, Elk duo zet zich aan één veld van het bord. Zet nooit iemand alleen aan een veld, ook al is het aantal oneven. Maak dan een trio in plaats van een duo. Als u met minder dan 12 bent, dan bezet u niet het volledige bord. Toch raden we u aan om ook in dat geval met 5 trends en een vrij veld te werken. Dat levert immers meer kansen op voor meer goede ideeën! Er zal dan een duo zijn dat twee keer voor een leeg veld moet beginnen. Bepaal de deelnemers Een GPS-sessie doe je best met minimum 8 mensen en maximum 12 mensen aan één bord. Ga zo breed mogelijk bij het bepalen van de deelnemers. Betrek de verschillende departementen, functies van uw organisatie. Zorg dat u zowel deelnemers vanuit de administratie, productie, magazijn, marketing, HR, hebt. De verschillende inzichten leiden vaak tot verrassende ideeën. En voorzie ook externe deelnemers: klanten, leveranciers, kennisinstellingen, andere organisaties, U zal merken dat hun bijdrage zeer waardevol zijn en soms volledig andere accenten met zich brengen. Externe deelnemers zijn uiteraard ook handig als u zelf maar met enkele medewerkers bent in uw organisatie. Een goede verhouding is 1/3 externen en 3/4 interne medewerkers. Zorg voor de logistiek en maak afspraken over verslag Zorg voor een ruimte waar je met de groep rond een grote tafel kan zitten. Liefst buiten de eigen locatie om niet gestoord te worden. Er moet met de deelnemers gewerkt kunnen worden aan de tafel. Zorg verder voor een flipchart en stiften, post-its, pennen en gekleurde stickertjes (gele stickers en rode stickers - kunnen ook andere kleuren hebben) om te stemmen 12 13

8 Ronde 2: selecteren van ideeën Ronde 1: genereren van ideeën 35 à 60 min 5 trends (liggen op bord, 1 trend per segment); één segment is vrij. 10 min Geef elk duo stickers om te stemmen. Per duo min. 12 max 20 stickers: min. 6 rode & 6 gele, max. 10 rode & 10 gele stemmen. Meer stemmen bij veel ideeën op tafel. Leg uit dat rode stickers dienen voor creatieve ideeën realiseerbaar op korte termijn, en gele stickers voor creatieve ideeën realiseerbaar op langere termijn. 5 min Geef aan dat elk duo ideeën moet genereren die aan de centrale vraagstelling voldoen. En dit voor de trend waar ze aan zitten. Geef aan dat de ideeën ook crimineel mogen zijn, of gek, buitende-orde, enz. Verklaar dat alle ideeën goed zijn en opgeschreven moeten worden: stel oordeel uit want quantity breeds quality. Leg uit dat ze meer info over hun trends vinden op het trendoverzicht. Leg daarbij uit dat het vrije segment dient voor alle mogelijke ideeën die misschien niet onder één van de trends zouden vallen. En voor de wildste ideeën die ze maar hebben. Leg uit dat ze hun ideeën op post-its dienen te schrijven (één idee per post-it) en dit op het segment moeten plakken waaraan ze zitten. Vraag in HOOFDLETTERS te schrijven en ZO CONCREET mogelijk te zijn. Tip: laat de ideeën met viltstift opschrijven. Dat leest makkelijker. START DE SESSIE Steeds aangeven om het bord te draaien en dit volgens een op voorhand gemaakt tijdschema. Deze afhankelijk van beschikbare tijd en flow van de groep. 1. Min 8 Max 12 minuten, dan draaien 2. Min 7 Max 12 minuten, dan draaien 3. Min 6 Max 10 minuten, dan draaien 4. Min 5 Max 10 minuten, dan draaien 5. Min 4 Max 8 minuten, dan draaien 6. Min 4 Max 8 minuten (laatste keer draaien zodat elk duo terug bij hun beginsegment komt) Iedereen zit terug voor zijn beginsegment. In 5 minuten maakt elk duo voor dit segment een verdeling tussen realiseerbaar op korte en lange termijn (gebruik hiervoor de kolommen op het GPS-bord: laat korte termijn op linkse helft van het segment leggen; en lange termijn op rechtse/ gearceerde helft). 15 min Geef aan dat de duo s hun stemmen over alle ideeën op het bord moeten verdelen. Ze moeten stemmen vanuit hun buikgevoel. Welke ideeën zouden ze echt willen realiseren? Nog niet teveel vanuit de ratio en haalbaarheid laten stemmen. Leg uit dat elk duo maximum 2 stickers mag op 1 idee zetten, dus zoveel mogelijk verdelen over meerdere ideeën en niet alle stickers op 1 idee. Laat duo s opstaan en rond de tafel lopen. Herhaal enkele malen dat ze bij de keuze moeten letten op: a. Kiezen met lef b. Vertrouwen op hun intuïtie c. Kiezen voor ideeën die hen energie geven Vraag om de ideeën op te sommen waar op gestemd is (bij veel verschillende ideeën, begin bij ideeën die meer dan 3/4/5/ stemmen hebben gekregen) Schrijf deze telkens op flipchart op: één kant voor rode ideeën één voor gele ideeën. Zorg dat je minimaal 12 ideeën opschrijft. Indien er dan nog ideeën zijn waar twee maal op is gestemd, schrijf deze ook nog op. Als deze ideeën op de flipchart staan nog even vragen of iemand een joker wil gebruiken: een idee dat zeker gekozen zou moeten worden maar nog niet op de flipchart staat. Ga dan in overleg met deelnemers na welke ideeën kunnen worden samengenomen tot een groter idee. Dit samennemen van ideeën gebeurt tussen alle ideeën (zowel rood als geel). Vraag nu aan elke deelnemers om uit die uiteindelijke lijst 3 ideeën in hun hoofd te nemen waar zij voor te vinden zouden zijn. Na 1 minuutje: ga de deelnemers af om hun keuze te vragen. Zet telkens een streepje bij de ideeën waarop deelnemers stemmen om de score bij te houden

9 Ronde 3: uitwerken van ideeën Trends die je kan gebruiken 5 min Leg uit dat in deze ronde de volgende activiteiten plaatsvinden: het maken van een projectfiche volgens de template voor elk van de top 3/4/ ideeën. Deze projectfiche is terug te vinden op de DVD. (Achteraan dit boekje is een voorbeeld afgedrukt.) het in hoofdlijnen presenteren van het idee (in max. 2 minuten!) 20 à 30 min Max. 2 min per idee Verdeelt de top ideeën onder de groep (3 à 4 groepjes afhankelijk van aantal ideeën en aantal deelnemers.) Indien er meerdere ideeën zijn met vele stemmen kan men uiteraard meer dan drie ideeën uitwerken. Elk groepje krijgt een A4 overzicht van de rubrieken van de projectfiche en een flipchartvel waarop men alles uitschrijft om nadien te kunnen presenteren. Duo s werken de projectfiche uit en bedenken een overtuigende wijze om hun idee aan de groep te presenteren. Presentatie ideeën door deelnemers. Hou de timing in de gaten! Max. 2 minuten per groepje. Stap 3: na de sessie - maak een verslag en kies deinitief Binnen de week moet iemand die deelnam aan de sessie het verslag gemaakt en doorgestuurd hebben aan alle deelnemers. In dit verslag zitten de projectfiches, een lijst met de ideeën die uiteindelijk op het flipchart zijn opgeschreven, maar ook alle post-its die op het bord lagen. Ga dan met de groep (of met een aantal deelnemers) nog eens doorheen het verslag. Eventueel zijn sommige ideeën al niet meer relevant omdat een eerste haalbaarheidsstudie aanwees dat het niet mogelijk is het idee te realiseren. Eventueel blijkt na een weekje incubatietijd dat men toch meer in andere ideeën gelooft. Kies uiteindelijk met de groep dat idee uit dat jullie energie geeft, dat idee waar jullie echt jullie geld op zouden zetten. En begin dit idee dan uit te werken! Niets zo erg als de resultaten van een goede brainstorm niet gebruiken! zie trends op de flashcards Gemak en comfort Vergrijzing Verpersoonlijking De beleveniseconomie Globalisering Multiculturele samenleving Respect - Ethisch ondernemen Duurzaamheid en milieubewustzijn Instant economy vs. onthaasting (On)veiligheid Verkeerscongestie als economisch en maatschappelijk probleem Van consumer naar prosumer Hogere energiekosten Aanpasbaar wonen en werken Slimme materialen, technologie Anticiperen, preventie in welzijn en zorg Track & trace Kids rule! Focus op gezondheid Flexibele levensstijl met veel uithuizigheid Alomtegenwoordige communicatienetwerken en technologie Voor een GPS-sessie hebt je vijf trends nodig. Je kan hiervoor uit ons overzicht putten, maar ook eigen trends toevoegen. Internationaal kan je trends vinden op volgende sites:

10 Project fiche (te gebruiken in ronde 3 van stap 2) Definitie idee Actieplan Voorbeelden van acties: haalbaarheidsstudie; marktbevraging; werkplan opmaken; contacteren andere partijen; Definitie idee Beschrijf hier wat het idee juist inhoudt. Dit om te zorgen dat iedereen er dezelfde interpretatie van heeft. Voordelen Beschrijf wat we meer/beter/sneller/goedkoper kunnen met dit idee. Actie Wie Wanneer Nadelen, valkuilen, belemmeringen Welke mogelijke problemen, risico s zien we (technologisch, organisatorisch, markt )? Oplossingen Welke oplossingen zien we daarvoor of hoe anticiperen? Impact Beschrijf wat er op het eerste zicht zou (moeten) veranderen aan de techniek (= technologie en processen), organisatie (nieuwe departement? Nieuwe functies, andere rapporteringslijnen?) en markt (nieuwe markten, andere benadering nodig?) Nodige partijen Lijst de interne/externe partijen op die nodig zijn voor de realisatie van dit idee. En wie neemt er de leiding van op? 18 19

11 Inspiradar Op internet ligt een schat aan goede ideeën en inspiratie verborgen. Je moet ze alleen weten te vinden. De Inspiradar helpt je daarbij. Dit handige tooltje maakt je aan de hand van 10 tips en een aantal links wegwijs in de wereld van het creatief zoeken. Met dank aan Marc Heleven voor de zoektips:

12 Zet de computer uit Zoek inspiratie in beelden In het creatief probleemoplossen is de formulering van het probleem enorm belangrijk. Ook bij het zoeken op internet is een betere voorbereiding van de zoekopdracht meteen productief. Bereid de zoekopdracht minutieus voor. Liefst zonder toetsenbord! Schets een mindmap rond de creatieve probleemstelling. Al te vaak blijft men zoeken op basis van één algemeen trefwoord terwijl zoeken op verwante termen vaak verrassende resultaten geeft. Zoek minstens 10 synoniemen van jouw centrale, evidente zoekterm. Vertaal de zoektermen in minstens drie talen. Bedenk zelf nieuwe dingen rond jouw creatieve vraagstelling of innovatiedomein. Zoek vervolgens of die nieuwe concepten op het web al bestaan. Creatief denken is vaak ver-beeld-ingskracht, beeldend denken. Eén beeld zegt meer dan duizend woorden en fantasie en dromen zijn altijd beeldgebonden. Laat je inspireren door beelden. Grasduin tussen honderden foto s rond jouw zoekopdracht en vind die ene foto die je de juiste inspiratie geeft. Google s afbeeldingenzoeker Ontdek de vele mogelijkheden van Flickr Meer dan 100 talen naar afbeeldingen Zoek ideeën in Ads of the World Gebruik alle mogelijkheden van Google Associatief zoeken Iedereen gebruikt Google, maar uit onderzoek blijkt dat velen slechts een fractie van de kracht of mogelijkheden van deze zoekmachine benutten. Gebruik minimaal drie zoekwoorden en gebruik aanhalingstekens als woorden samen horen. Test de mogelijkheden van het geavanceerd zoekscherm uit of gebruik Soms vind je mooie resultaten als je zoekt naar specifieke bestandsformaten. Vooral gericht zoeken naar PowerPoints of PDF s levert vaak mooie overzichtspresentaties rond jouw zoekopdracht. Ook is handig om actuele presentaties te vinden. Vind je bij een zoekopdracht te veel resultaten (bvb. Resultaten 1-10 van circa 438,000,000) zoek dan - zorgvuldig - naar extra zoektermen zodat je op een kleinere maar betere selectie belandt. Zoek eens op een brein-imiterende - associatieve manier. Met deze tools is het makkelijk om bloem- en kettingassociaties automatisch te genereren. Zeer handig, vooral in de fase van de probleemverkenning. Kan soms ook om tot verrassende kantelingen te komen. Visual Thesaurus: Visual Thesaurus bevat oa. meer dan begrippen die associatief aan elkaar verbonden zijn. Mooie tool. Kartoo: leuke manier om de zoekresultaten gepresenteerd te krijgen in de vorm van een interactieve kaart. Bestudeer de geavanceerde mogelijkheden. Webbrain: Webbrain toont het web visueel: in plaats van te browsen in lange lijsten van tekst zie je een dynamisch geheel van gerelateerde informatie. Je springt van het een op het ander, waarbij het laatst aangeklikte woord weer centraal komt te staan. Tagneutica: associaties op basis van tags binnen Flickr

13 Van één superieure site naar meerdere favorieten Als je één, twee of meer gespecialiseerde / uitzonderlijke / echt favoriete sites rond jouw creatieve zoekopdracht hebt gevonden: tik deze dan samen in de zoekmachine zodat je in sites of lijsten terecht komt met dezelfde passionele toevallige voorkeur als jezelf. Achterliggend idee: Het komt erop neer om die mensen op het net te vinden die dezelfde sites als jou als zeer interessant vermelden. Waarschijnlijk vermelden ze op hun site ook nog links die jij rond dat specifieke onderwerp nog niet gevonden had. Supereenvoudig maar in vele sessies bleek dat weinigen op deze manier te werk gaan om gelijkaardige gelijkwaardige sites op te sporen. Een alternatief zijn natuurlijk social bookmarking sites zoals delicious.com. Ideeënwedstrijden Op zoek naar nieuwe concepten of producten? Vergeet dan niet te surfen naar sites met design wedstrijden. Heel inspirerend is bijvoorbeeld designboom competitions Geniet van de talloze inzendingen rond teenage furniture, the home in 2020,... of innovatieve tegels, nieuwe deurconcepten... je bedenkt het maar. Ook boeiend is Dexigner. Nog beter: sommige bedrijven betrekken vanuit een open innovatie gedachte customers bij de productontwikkeling: Dell IdeaStorm Lego Digital Designer of Philips ldd.lego.com. Tenslotte kan je ook gaan grasduinen in ideeënmarktplaatsen zoals Bright idea of Halfbakery Op Why Not vind je ze allemaal

14 Vind jouw internetpartner met ideeën Online-tools voor creatief denken / innovatie Er is meestal wel iemand die geduldig en systematisch zijn levenswerk bundelt in een zeer knappe site/blog die dicht aansluit bij jouw bedoelde zoektermen of -opdracht. Zoek dus niet naar partiële informatie op Google maar probeer meteen die ultieme persoon te vinden die nauwgezet alles rond jouw onderwerp bijhoudt. Enkele tips om zo n internetpartner te vinden: Voeg weblog / blog toe aan de zoektermen. Zoek via blog search engines zoals Google Blog Search blogsearch.google.com of Technorati technorati.com/search?advanced. Ga na of er geen goede startpagina bestaat rond jouw onderwerp. Bekijk niet alleen de eerste tien zoekresultaten van Google. De site die je zoekt wordt door Google misschien niet zo hoog gerankt. Deze sites bieden de mogelijkheid om online te brainstormen, in groep of in je eentje: Thinkature: thinkature.com via mindmapping met anderen online ideeën genereren en uitwerken. Je kan zowel zelf tekenen als bestaande beelden toevoegen. Mousebrains: na het invoeren van enkele inputs rond jouw vraagstelling genereert Mousebrains willekeurige triggers en vragen die je aanzetten tot creatieve gedachten. Creativity Toolbox: gocreate.com/tools een collectie kleine online tools voor ideegeneratie en instant stimulation. Idea Generator: leuk. Checklists om ideeën te ontwikkelen Web 2.0. en innovatie Op het web vind je vele checklists, bruikbaar voor creatief denken, productontwikkeling, innovatie,... Enkele voorbeelden: 715 Idea Stimulators: een nooit eindigende checklist om jouw ideeën te verbeteren. Checklist Osborn: de originele checklist van Osborn. Bruikbaar voor het verbeteren van vooral, maar niet uitsluitend, tastbare producten. TRIZ principles: en.wikipedia.org/wiki/triz Triz - Theory of inventive problem solving - is een methode voor het oplossen van problemen door innovatie en werd ontwikkeld door de Rus Genrich Altshuller. Hij ploos een zeer groot aantal patenten uit en zocht naar terugkerende patronen in het innovatieproces. Innovaties berusten vaak op dezelfde fundamentele oplossingen, al worden ze toegepast in verschillende industrieën en wetenschappen. Het komt vaak voor dat een voor de hand liggende oplossing voor een probleem blijkbaar onmogelijk is omdat er aan tegengestelde vereisten moet voldaan worden. Een oplossing wordt pas echt innoverend als het de contradictie elimineert. Vele web 2.0. applicaties bieden kansen om het innovatievermogen te verhogen. Weblogs: rond haast elk mogelijk kansdomein of innovatie-onderwerp kan je mits volgehouden zoeken gespecialiseerde blogs vinden. Customers insights: ontdek op productvergelijkingssites de commentaren en fricties die consumenten t.a.v. bestaande producten formuleren als basis voor productinnovaties. Open source innovation: vele web 2.0. tools zijn hiervoor gemakkelijk en vrij goedkoop inzetbaar (wiki s - social networking sites -...) Overzichten van web 2.0. vind je op en informationarchitects.jp/ia-trendmap-2007v

15 IDEE CREATIE Een goede manier om op een korte tijd veel ideeën te krijgen, is een brainstorm. In deze sectie leggen we uit hoe een brainstorm in z n werk gaat. We geven ook een overzicht van 10 vaak gebruikte technieken. Hoe werkt het? Brainstormen in vier stappen: Schrijf vóór je begint je probleem of vraag duidelijk op. Begin met Hoe kan je of Hoe kunnen we De eigenlijke brainstorm. Verzamel tijdens deze fase zo veel mogelijk ideeën. Verder vind je tien brainstormtechnieken die je op weg helpen. Sommigen zijn gemakkelijk, anderen wat moeilijker. Kies er eentje of probeer ze allemaal eens uit. Je hebt nu een hele hoop ideeën verzameld. Tijd om de beste eruit te kiezen. Brainstorm je in groep, dan vraag je aan iedereen om zijn vijf favoriete ideeën op te schrijven. Stel vervolgens een top-drie samen. Werk de ideeën verder uit. Maak ze concreter en bedenk wie of wat je er voor nodig hebt, hoeveel het zal kosten, enzovoort

16 Brainwriting Quickstorm Dit is een snelle en eenvoudige brainstormtechniek. Brainwriting kan zowel alleen als in groep. Neem een blad papier. Noteer in 10 minuten zoveel mogelijk oplossingen op een blad papier. Elk idee is goed. Schrijf dus alles op en vel nog geen oordeel. Kies twee kernwoorden uit je probleemstelling. Maak bij elk woord een lijst van 10 specifieke eigenschappen. Combineer de associaties uit de ene lijst met de andere. Bedenk van hieruit nieuwe ideeën

17 Refining Negatieve brainstorm Schaven is een gemakkelijke en snelle techniek als je iets wil veranderen aan een product of dienst. Pas hem alleen toe of in groep. Stel jezelf de volgende zeven vragen over je product of dienst. Substitueren: Kunnen we ons product of een onderdeel ervan vervangen,? Combineren: Kunnen we nieuwe combinaties maken,? Herschikken: Kunnen we het product een andere samenstelling geven, op zijn kop zetten, de volgorde ervan vervangen,? Aanpassen: Kunnen we ons product van vorm veranderen, een andere kleur geven, van tijdstip veranderen,? Vergroten: Kunnen we het product vergroten, lichter maken, vaker aanbieden,? Elimineren: Kunnen we bepaalde onderdelen of functies van het product niet weglaten? Nieuw nut: Kunnen we ons product een nieuw nut geven, er een nieuwe doelgroep mee aanboren,? Een negatieve techniek met een positief resultaat. Deze omgekeerde brainstorm is gemakkelijk uit te voeren, alleen of in groep. Doe een ideeënronde totdat het vastloopt en je niets meer kan verzinnen. Bedenk met de groep zoveel mogelijk redenen waarom het niet lukt om het probleem op te lossen. Ga door, fantaseer en overdrijf. Buig al deze redenen om door je af te vragen hoe dit wel zou kunnen. Maak zo van de obstakels een kans. S C H A V E N 32 33

18 Bloem-associatie Natuur als inspiratie De bloemassociatie is een iets moeilijkere, maar erg nuttige brainstormtechniek. Deze techniek doet je afstand nemen van je probleem. Zo ontstaat er ruimte voor creativiteit. Zet het belangrijkste woord uit je probleemvraag in het midden van een groot blad papier. Bedenk associaties en zet ze als bloemblaadjes rond het woord. Gebruik die nieuwe woorden weer als beginpunt om een nieuwe associatie te maken. Ga zo lang door als je wil. Kies een woord als inspiratiebron om nieuwe oplossingen te vinden voor je probleem. Herhaal dit met andere woorden. Dit is een iets moeilijkere, maar leuke brainstormtechniek. Een goede techniek bovendien om out-of-the-box te denken. Doe hem in groep. Op een groot blad papier schrijf je de naam van een willekeurig dier. Er rond noteer je 8 à 10 woorden die dat dier bij je oproept. Kies een van die woorden. Dit woord gebruik je als inspiratiebron voor nieuwe oplossingen voor je probleem

19 persoonlijke nota s

20 38

GPS. Tool GPS. Tool GPS. Handleiding

GPS. Tool GPS. Tool GPS. Handleiding Tool Tool GPS GPS GPS Handleiding Hoe zet ik zelf een GPS-sessie op? INHOUD 1 Bereid de sessie voor / 5 2 doe de sessie / 13 3 na de sessie - maak een verslag en kies definitief / 19 4 de andere stappen

Nadere informatie

GPS. Tool GPS. Tool GPS. Handleiding

GPS. Tool GPS. Tool GPS. Handleiding Tool Tool GPS GPS GPS Handleiding Hoe zet ik zelf een GPS-sessie op? INHOUD 1 BEREID DE SESSIE VOOR / 5 2 DOE DE SESSIE / 13 3 NA DE SESSIE - MAAK EEN VERSLAG EN KIES DEFINITIEF / 19 4 DE ANDERE STAPPEN

Nadere informatie

A STAKEHOLDERS GAME KAURI KAURI. Je eerste stappen naar een intern draagvlak voor duurzaamheid. Belgian meeting point. for global sustainable action

A STAKEHOLDERS GAME KAURI KAURI. Je eerste stappen naar een intern draagvlak voor duurzaamheid. Belgian meeting point. for global sustainable action A STAKEHOLDERS GAME Je eerste stappen naar een intern draagvlak voor duurzaamheid KAURI Belgian meeting point MEMBER OF for global sustainable action Intern Stakeholder Engagement: Wat? Waarom? Hoe? Ben

Nadere informatie

Effectief zoeken op het internet 7 basic tips. 1 www.newshoestoday.com

Effectief zoeken op het internet 7 basic tips. 1 www.newshoestoday.com Effectief zoeken op het internet 7 basic tips 1 www.newshoestoday.com 1. Reserveer een weekend om Google te leren kennen. 2 www.newshoestoday.com 1. Reserveer een weekend om Google te leren kennen. Test

Nadere informatie

De bruistablet. Creatief zoeken naar

De bruistablet. Creatief zoeken naar De bruistablet Creatief zoeken naar sprankelende oplossingen Op de jeugddienst word je dagdagelijks geconfronteerd met kleine en/of grote problemen, vraagstukken, uitdagingen die een antwoord van je vragen.

Nadere informatie

CREATIVITEIT & BRAINSTORMEN

CREATIVITEIT & BRAINSTORMEN CREATIVITEIT & BRAINSTORMEN Brainstormen De essentie van brainstormen? Splits je creatieve proces op in twee fasen: 1) de divergentie = ideeën bedenken 2) de convergentie= ideeën selecteren, evalueren

Nadere informatie

Introductie tot Wereld van Nestor Lancering 4 oktober 2012, VVSG-ouderendag (Leuven)

Introductie tot Wereld van Nestor Lancering 4 oktober 2012, VVSG-ouderendag (Leuven) Introductie tot Wereld van Nestor Lancering 4 oktober 2012, VVSG-ouderendag (Leuven) Inhoud > Introductie > Wat is Wereld van Nestor? > Hoe werd het ontwikkeld? > Hoe ziet het er uit? > Wanneer te gebruiken?

Nadere informatie

Tijd voor creativiteit

Tijd voor creativiteit Tijd voor creativiteit 7/2/2015 Tijd voor creativiteit De beste ideeën ontstaan: 63% Onder de douche, in bad, op de toilet 51% In bed: in slaap vallen, dromen, ontwaken 42% Onderweg: auto, fiets, file

Nadere informatie

Les 5: Sociaal ondernemen

Les 5: Sociaal ondernemen Les 5: Sociaal ondernemen praktisch theoretisch Vakken Nederlands, Moraalleer, Cultuurwetenschappen, Economie, Godsdienst, Maatschappelijke Vorming, Project Algemene Vakken. Doelstellingen en eindtermen

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Een tool voor motivatie & werknemerstevredenheid Handleiding voor de trainer

Een tool voor motivatie & werknemerstevredenheid Handleiding voor de trainer GPS Werken met de Glimlach Een tool voor motivatie & werknemerstevredenheid Handleiding voor de trainer Inhoudstafel 1 Inleiding...2 2 Bereid de sessie voor...2 2.1 Benodigdheden...2 2.2 Deelnemers...3

Nadere informatie

Bijlage De ins en outs van een brainstormsessie versie 0.1. juni 2015

Bijlage De ins en outs van een brainstormsessie versie 0.1. juni 2015 Bijlage De ins en outs van een brainstormsessie versie 0.1. juni 2015 status: concept In het handboek wordt meerdere malen geadviseerd een brainstormsessie te houden om ideeen te genereren en om te komen

Nadere informatie

Korte Handleiding EMPLOY

Korte Handleiding EMPLOY Korte Handleiding EMPLOY This project has been funded with support from the European Commission. This communication reflects the views only of the author. The Commission cannot be held responsible for

Nadere informatie

Flanders DC zoekt Projectmanager ondernemingscreativiteit. www.flandersdc.be

Flanders DC zoekt Projectmanager ondernemingscreativiteit. www.flandersdc.be Flanders DC zoekt Projectmanager ondernemingscreativiteit www.flandersdc.be Wat moet je doen? Je wordt lid van het team Ondernemingscreativiteit. Dit team tracht meer ondernemingen aan te zetten tot anders

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Voorbereiding spreekbeurt of werkstuk 10

Hoofdstuk 1: Voorbereiding spreekbeurt of werkstuk 10 Inhoud Hoofdstuk 1: Voorbereiding spreekbeurt of werkstuk 10 Stappenplan 11 Stap 1: Kies een onderwerp 12 Een voorbeeld 13 Stap 2: Zoek informatie 16 Stap 3: Informatie schiften 17 Stap 4: De gegevens

Nadere informatie

Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen

Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen Ronald Otto ( ) en Peter Kolster ( ) hebben naar aanleiding van hun presentatie dit document geschreven waarin heel puntsgewijs

Nadere informatie

Tips. Checklist welkom. Kennismaking. Welkom

Tips. Checklist welkom. Kennismaking. Welkom Welkom Checklist welkom 1. Jezelf voorstellen 2. Kort vertellen wat het doel is vandaag 3. Introducie rondje (evt. met bal) 4. Doornemen van agenda 5. Bespreking logisiek: wanneer zijn er pauzes (voor

Nadere informatie

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen 11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen Iedereen met een website komt er vroeg of laat mee in aanraking. Hoe verander ik meer bezoekers in klanten? Met conversie dus. Conversie optimalisatie

Nadere informatie

Montessori High School Minor

Montessori High School Minor Montessori High School Minor Titel: Eén hand aanpassing Korte beschrijving van de Minor: Bij heel veel dagelijkse handelingen heb je eigenlijk twee handen nodig. Er zijn nog steeds niet genoeg gebruiksvoorwerpen

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Beste ondernemer, hoe ziet uw zaak eruit in 2025?

Beste ondernemer, hoe ziet uw zaak eruit in 2025? Beste ondernemer, hoe ziet uw zaak eruit in 2025? Het detailhandelslandschap evolueert snel. Internet is alomtegenwoordig. Sociale media, e-commerce, m-commerce, etc. zetten de klassieke, fysieke detailhandelszaken

Nadere informatie

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen en Casus Tafels leren in samenwerking met OBS Het Galjoen, Den Hoorn Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland TU Delft en ontwerpbureau Meeple In deze casus ontwerpen leerlingen een leuke manier om tafels te

Nadere informatie

Richtlijnen voor senioren vrijwilligers

Richtlijnen voor senioren vrijwilligers Het ComeON! project Richtlijnen voor senioren vrijwilligers The ComeON! project has been funded with support from the European Commission. This publication reflects the views only of the author, and the

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

MEDMEC01 Q1 JAAR 1. THEMA: het creatieve proces MODULEWIJZER Mediaencreativiteit.pbwiki.com VAKGROEP MEDIA EN CREATIVITEIT

MEDMEC01 Q1 JAAR 1. THEMA: het creatieve proces MODULEWIJZER Mediaencreativiteit.pbwiki.com VAKGROEP MEDIA EN CREATIVITEIT MEDMEC01 Q1 JAAR 1 THEMA: het creatieve proces MODULEWIJZER Mediaencreativiteit.pbwiki.com VAKGROEP MEDIA EN CREATIVITEIT Vandaag Wat is er in het nieuws? Dummy: show us what you got! Convergerende technieken

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ!

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Niet alleen toevoegen maar ook opruimen Een handleiding van de Opruimdienst als hulpmiddel voor jouw team Handleiding

Nadere informatie

maandag 9.30-12.30 dinsdag 9.30-12.30, 11.00-14.00, 19.30-22.30 woensdag 19.30-22.30 donderdag 9.30-12.30

maandag 9.30-12.30 dinsdag 9.30-12.30, 11.00-14.00, 19.30-22.30 woensdag 19.30-22.30 donderdag 9.30-12.30 Workshops! Meer creativiteit in je werk Interactieve bijeenkomsten vormgeven Ideeën voor promotie van jouw onderneming Nieuwe producten voor jouw bedrijf Creatieve werkvormen (serie van 4 workshops) Wegens

Nadere informatie

Regie. van. Fantasie 24 1 CREATIVITEIT IN BEDRIJF

Regie. van. Fantasie 24 1 CREATIVITEIT IN BEDRIJF 24 1 CREATIVITEIT IN BEDRIJF de Regie Fantasie van de Regie Fantasie van TRAINING CREATIVITEIT IN BEDRIJF 3 Blijven Vernieuwen heeft Toekomst DDe wereld verandert elke dag. Reorganiseert, ontwikkelt. Wat

Nadere informatie

Het beste idee van Nederland

Het beste idee van Nederland Het beste idee van Nederland H O&O-Manon Vos-Vlamings (opleiding Human Technology) O&O-KEUZE COLLEGE PROJECT Industrieel product ontwerpen INFORMATIE VOOR DE LEERLINGEN Dit jaar najaar start op t.v. het

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

FF Brainstormen. Handleiding voor effectief Brainstormen. Creativiteit als basis voor innovatie

FF Brainstormen. Handleiding voor effectief Brainstormen. Creativiteit als basis voor innovatie CREN FF Brainstormen Handleiding voor effectief Brainstormen Creativiteit als basis voor innovatie Een succesvolle innovatie begint met een goed idee een goed idee begint met veel ideen 2 3 Inleiding Dit

Nadere informatie

MEDMEC01 Q1 JAAR 1. THEMA: het creatieve proces MODULEWIJZER Mediaencreativiteit.pbwiki.com VAKGROEP MEDIA EN CREATIVITEIT

MEDMEC01 Q1 JAAR 1. THEMA: het creatieve proces MODULEWIJZER Mediaencreativiteit.pbwiki.com VAKGROEP MEDIA EN CREATIVITEIT MEDMEC01 Q1 JAAR 1 THEMA: het creatieve proces MODULEWIJZER Mediaencreativiteit.pbwiki.com VAKGROEP MEDIA EN CREATIVITEIT Vandaag Wat is er in het nieuws? Dummy: show us what you got! Convergerende technieken

Nadere informatie

Creatief. brainstorm sessie draaiboek. Facilitators Gideon Swart Amy Brekelmans Marion Venmans Lisa van de Sande

Creatief. brainstorm sessie draaiboek. Facilitators Gideon Swart Amy Brekelmans Marion Venmans Lisa van de Sande Creatief brainstorm sessie draaiboek Facilitators Gideon Swart Amy Brekelmans Marion Venmans Lisa van de Sande Voorbereiding De voorbereiding van de workshop bestaat uit acht stappen 1. Formuleer een vraagstelling

Nadere informatie

D.O.E.N. Oefening. 1. De eerste stap is een doel stellen.

D.O.E.N. Oefening. 1. De eerste stap is een doel stellen. D.O.E.N. Oefening D.O.E.N. is de afkorting voor Doelen Opstellen en Effectief bereiken via je Netwerk. Met deze oefening ga je het fundament leggen van je LinkedIn strategieën. Ze vraagt maar 10 minuten

Nadere informatie

Actief en creatief aan de slag met de Belevingskaart: 8 inspirerende werkvormen

Actief en creatief aan de slag met de Belevingskaart: 8 inspirerende werkvormen Actief en creatief aan de slag met de Belevingskaart: 8 inspirerende werkvormen Een belevingskaart? Om inzicht te krijgen hoe kinderen en jongeren hun buurt ervaren, bezochten de onderzoekers van het KIDS-project

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Door op een Internet Explorer balk het internet-adres van Google www.google.nl in te toetsen kom je op de start pagina van Google:

Door op een Internet Explorer balk het internet-adres van Google www.google.nl in te toetsen kom je op de start pagina van Google: ZOEKEN OP INTERNET Het internet is van een communicatienetwerk van computers uitgegroeid tot een gigantische, onuitputtelijke bron van informatie. Zonder hulpmiddelen is het onmogelijk de informatie te

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Checklist. Een nieuwe website, hoe begin ik er aan?

Checklist. Een nieuwe website, hoe begin ik er aan? Checklist Een nieuwe website, hoe begin ik er aan? 1 1. DOEL Een goede website maakt geïntegreerd deel uit van de communicatie van het bedrijf. :: Doelstellingen. Wat zijn op heden de belangrijkste doelstellingen

Nadere informatie

ZOEKEN OP HET WORLD WIDE WEB

ZOEKEN OP HET WORLD WIDE WEB ZOEKEN OP HET WORLD WIDE WEB Naam Nr Klas Datum 1. GERICHT ZOEKEN OP HET INTERNET MET EEN ZOEKROBOT Meestal weet de Internetgebruiker niet op voorhand op welke webpagina's de gewenste informatie voorkomt.

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Multiculturele samenleving

Multiculturele samenleving GPS FOR ENTERPRISES Gemak en comfort Elke klant, zij het nu particulier of bedrijf, wil naast een goede prijs-kwaliteitverhouding ook gemak. Hij wil begeleid/ geadviseerd worden bij zijn keuzes die leiden

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

Opdracht zoeken en vinden van informatie

Opdracht zoeken en vinden van informatie Opdracht zoeken en vinden van informatie Opdracht 1, zoekvraag bepalen: Voordat je informatie gaat zoeken, is het handig om eerst je zoekvraag te bepalen. Anders krijg je veel informatie waar je niets

Nadere informatie

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps Titanpad Answergarden Wordle Tricider Resultaten Workshop ICT & Aps Rotterdam, Landelijke Lio-dag 9 februari 2012 Beste student van de lerarenopleidingen economie. Jullie hebben op 9 februari 2012 een

Nadere informatie

Ga naar www.google.nl en type de woorden zelf bonbons maken in het zoekveld.

Ga naar www.google.nl en type de woorden zelf bonbons maken in het zoekveld. Iedere zoekopdracht in Google geeft, naast de zoekresultaten, het aantal concurrerende pagina s voor de gebruikte zoekterm. Stel je wilt workshops gaan organiseren voor het zelf maken van bonbons en je

Nadere informatie

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden.

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Testplan prototype Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Hierbij wordt een happy flow scenario aan de respondenten voorgelegd met daarin taken die

Nadere informatie

Beken Kleur Gooi je troeven op tafel. handleiding

Beken Kleur Gooi je troeven op tafel. handleiding Beken Kleur Gooi je troeven op tafel handleiding Deze tool werd ontwikkeld door het Flanders DC Kennis centrum aan Antwerp Management School. Het is gebaseerd op het onderzoeksrapport Dominante denkkaders

Nadere informatie

DRAAIBOEK BRAINSTORM WORKSHOP GEROPACK

DRAAIBOEK BRAINSTORM WORKSHOP GEROPACK DRAAIBOEK BRAINSTORM WORKSHOP GEROPACK Student: Bart Soeters Student#: 2033839 Student: Cas Degen Student#: 2032089 Bedrijf: Geropack B.V. Docent: Lara de Hoogd 1. ORGANISATIE Geropack is een full service

Nadere informatie

Lean Six Sigma. Examen Richtlijnen. Dr. R. Messnarz / D. Ekert / H.C. Theisens

Lean Six Sigma. Examen Richtlijnen. Dr. R. Messnarz / D. Ekert / H.C. Theisens Lean Six Sigma Examen Richtlijnen Dr. R. Messnarz / D. Ekert / H.C. Theisens 2 ECQA / LSSA Examen Richtlijnen Inhoudsopgave 1 Introductie... 3 1.1 Certificatie niveaus... 3 1.1.1 Yellow Belt / Orange Belt...

Nadere informatie

Tip: plan van achter naar voor. Bepaal de datum en uur van je activiteit en plan zo verder naar voor. Methodieken Voorbereiding Brainstorm

Tip: plan van achter naar voor. Bepaal de datum en uur van je activiteit en plan zo verder naar voor. Methodieken Voorbereiding Brainstorm Methodieken Voorbereiding Brainstorm 1. Draaiboek- plan Welke activiteit je ook organiseert, maak een plan op hoe je de activiteit zal organiseren. Maak daarbij zeker ook een schets hoe de dag zal verlopen.

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Brochure zoekmachinemarketing

Brochure zoekmachinemarketing Brochure zoekmachinemarketing Bizzmarketing Bedrijfsnaam: Bizzmarketing Adres: De Tsjalk 18 Postcode: 8651CZ IJlst Telefoon: 06-14399097 Telefoon: 06-38393632 Telefax: 084 7154712 KvK nummer: 01113393

Nadere informatie

Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012

Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012 Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012 Whitepaper Online vindbaarheid Allebedrijvenin augustus 2012 Pagina 1 Een woord vooraf Je hebt een prachtige

Nadere informatie

HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN CREATIVITEIT

HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN CREATIVITEIT HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN WAT IS? Creativiteit: het vermogen om perspectieven, paden, oplossingen, mogelijkheden en ideeën te zien die anderen niet kunnen of willen zien. Innovativiteit vereist creativiteit.

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2012-2013

Sectorwerkstuk 2012-2013 Sectorwerkstuk 2012-2013 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

LinkedIn Profiel Checklist

LinkedIn Profiel Checklist LinkedIn Profiel Checklist STAP 1: ALL-STAR Een 100% profiel is volgens LinkedIn niet mogelijk. Er is altijd wel wat te verbeteren. Het niveau wat je kan bereiken is All-Star (of Zeer deskundig in het

Nadere informatie

Voorkennis: Je hebt de opdracht Introductie AV media afgerond. Je hebt de opdracht De invloed en kracht van AV media afgerond.

Voorkennis: Je hebt de opdracht Introductie AV media afgerond. Je hebt de opdracht De invloed en kracht van AV media afgerond. OPDRACHTKAART AV-03-01-01 Voorkennis: Je hebt de opdracht Introductie AV media afgerond. Je hebt de opdracht De invloed en kracht van AV media afgerond. Intro: Voordat je een AV productie gaat maken, moet

Nadere informatie

Waarom met je bedrijf op Facebook?

Waarom met je bedrijf op Facebook? Waarom met je bedrijf op Facebook? In deze les ga ik er een vanuit dat jij met jouw duurzame locatie, bedrijf of initiatief ook de mogelijkheden van Facebook wilt benutten. Of je dat ook inderdaad écht

Nadere informatie

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij Introductie FONDSENWERVING door Carla van de Brake werkzaam bij Inleiding Waarom fondsen werven? 1. Fondsen willen hun geld graag kwijt aan maatschappelijke projecten/ontwikkelingen. 2. Georganiseerde

Nadere informatie

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING Online Marketing Door: Annika Woud 1 Inhoudsopgaven 1 Wat is online marketing? 2 Hoe pas je online marketing toe op een website? Hoe pas je het toe? SEO Domeinnaam HTML Google Analytics Advertenties op

Nadere informatie

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Je hebt als groep ouders een idee van wat je rond cultuur, ouderbetrokkenheid en taalstimulering zou willen doen op de school van je kind(eren)? Dit doe

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

1. Inleiding Hoe wordt mijn website gemakkelijk gevonden in de verschillende zoekmachines.

1. Inleiding Hoe wordt mijn website gemakkelijk gevonden in de verschillende zoekmachines. Samenvatting In deze whitepaper wordt de vraag beantwoord: Hoe kan ik mijn website beter vindbaar maken in zoekmachines?. Om hier achter te komen wordt eerst achtergrond informatie gegeven over hoe zoekmachines

Nadere informatie

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café Doel Geanimeerde gesprekken voeren over belangrijke vragen of thema s in verschillende rondes. Elke deelnemer komt aan het woord. Een worldcafé kan je gebruiken om informatie te verzamelen binnen één thema

Nadere informatie

Informatievaardigheden

Informatievaardigheden Informatievaardigheden (in het onderwijs) Jaap Walhout & Saskia Brand-Gruwel Overzicht Introductie Opdracht Nabespreken opdracht Informatievaardigheden & 10 jaar onderzoek Discussie Vooruitblik & huiswerk

Nadere informatie

Bewegen Werkt OMGAAN MET DRUK DOOR MARIKE VAN KALKEN LEEFSTIJLCOACH

Bewegen Werkt OMGAAN MET DRUK DOOR MARIKE VAN KALKEN LEEFSTIJLCOACH Bewegen Werkt OMGAAN MET DRUK DOOR MARIKE VAN KALKEN LEEFSTIJLCOACH STRESSLESS Improving Educators Resilience to Stress This project has been funded with support from the European Commission. This publication

Nadere informatie

ZOEKEN IN SPORTDISCUS

ZOEKEN IN SPORTDISCUS ZOEKEN IN SPORTDISCUS EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EENVOUDIG ZOEKEN Als je naar SPORTDiscus

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren 24 november2015 Jullie doelen? Training Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter niet te zeggen Meer JA s van

Nadere informatie

SEO whitepaper. 1. Inleiding 3. 2. Wat is SEO? 4. 3. Onderdelen SEO 5. 4. Praktische SEO tips 8. 5. Hulp nodig? 10

SEO whitepaper. 1. Inleiding 3. 2. Wat is SEO? 4. 3. Onderdelen SEO 5. 4. Praktische SEO tips 8. 5. Hulp nodig? 10 SEO SEO whitepaper 1. Inleiding 3 2. Wat is SEO? 4 3. Onderdelen SEO 5 4. Praktische SEO tips 8 5. Hulp nodig? 10 2 Inleiding Dit document is met grote zorgvuldigheid opgesteld, echter kunnen fouten voorkomen.

Nadere informatie

Leerlingen aan de slag met ThinkQuest Projects

Leerlingen aan de slag met ThinkQuest Projects Leerlingen aan de slag met ThinkQuest Projects Aan de slag met ThinkQuest Projects.......blz.1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Aanmelden en inloggen...3 Regels... 3 Hoofdstuk 1: het hoofdscherm...4 Uitleg...

Nadere informatie

UW VERDIENMODEL ANDERS AANKLEDEN, EEN CREATIEVE VERKENNING.

UW VERDIENMODEL ANDERS AANKLEDEN, EEN CREATIEVE VERKENNING. DE SWITCH NAAR ADVIESKANTOOR UW VERDIENMODEL ANDERS AANKLEDEN, EEN CREATIEVE VERKENNING. MARCEL STOLK CREATIVITY EXPERT MAST mast@ision.nl - 0655344593 DOEL VAN DE WORKSHOP De weg naar ideeën, wensen,

Nadere informatie

In deze les ga ik er een beetje vanuit dat jij met jouw duurzame locatie, bedrijf of initiatief ook de mogelijkheden van Twitter wilt benutten.

In deze les ga ik er een beetje vanuit dat jij met jouw duurzame locatie, bedrijf of initiatief ook de mogelijkheden van Twitter wilt benutten. Startopdracht: Waarom met je bedrijf op Twitter? In deze les ga ik er een beetje vanuit dat jij met jouw duurzame locatie, bedrijf of initiatief ook de mogelijkheden van Twitter wilt benutten. Misschien

Nadere informatie

Links met vandaag. Crea%eve Stromingen; boek over actualiteit van crea%viteit en innova%e, oa. in onderwijs. www.ideeentoestel.nl

Links met vandaag. Crea%eve Stromingen; boek over actualiteit van crea%viteit en innova%e, oa. in onderwijs. www.ideeentoestel.nl SLO netwerkdag 20150416 COCD Keuzepalet aan opleidingen Creatief Denken, Faciliteren en Creatief Leiderschap Workshopfestivals, 2x per jaar (29 mei! www.cocd.org) Eigen wetenschappelijk onderzoek Stimuleren

Nadere informatie

Wedstrijd Digitale Week 2011. 2de graad: Poster jezelf. op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas)

Wedstrijd Digitale Week 2011. 2de graad: Poster jezelf. op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas) Wedstrijd Digitale Week 2011 2de graad: Poster jezelf op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas) Wie ben jij? Wat doe je graag? Wat vind je leuk, mooi, lekker? Waar

Nadere informatie

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken).

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken). ZOEKEN IN ERIC EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EEN TWEEDE THESAURUSTERM TOEVOEGEN EENVOUDIG

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY ZOEKEN NAAR LANDENINFORMATIE ZOEKEN

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

Google, een korte inleiding Zoektips binnen Google SEO en SEA Verbeter de vindbaarheid van uw site Wat u kunt doen zonder website Tips en trends

Google, een korte inleiding Zoektips binnen Google SEO en SEA Verbeter de vindbaarheid van uw site Wat u kunt doen zonder website Tips en trends Google, een korte inleiding Zoektips binnen Google SEO en SEA Verbeter de vindbaarheid van uw site Wat u kunt doen zonder website Tips en trends Vragenronde Afsluiting Uw zoekopdracht begint lang voordat

Nadere informatie

Thema 1 LP 6: Formuleren dat ondernemingen een sociale verantwoordelijkheid hebben ten opzichte van alle stakeholders

Thema 1 LP 6: Formuleren dat ondernemingen een sociale verantwoordelijkheid hebben ten opzichte van alle stakeholders Thema 1 LP 6: Formuleren dat ondernemingen een sociale verantwoordelijkheid hebben ten opzichte van alle stakeholders Tijd 2 lesuren Doel 1 De leerlingen kunnen in eigen woorden het begrip stakeholder

Nadere informatie

Zo ondersteun je jouw business met Facebook

Zo ondersteun je jouw business met Facebook Zo ondersteun je jouw business met Facebook Een goed begin is het halve resultaat! Graag willen wij je laten profiteren van enkele eenvoudige stappen die je kunt zetten, zodat jouw activiteiten op Facebook

Nadere informatie

Inhoud: Methodes voor visueel leren

Inhoud: Methodes voor visueel leren Visuele start Brainstorming Brain writing Clustering Mindmapping Cognitieve kaarten Morfologische box Inhoud: Methodes voor visueel leren Voor de beginfase van de workshop visueel leren maken we gebruik

Nadere informatie

GEMAK EN COMFORT VERPERSOONLIJKING

GEMAK EN COMFORT VERPERSOONLIJKING GEMAK EN COMFORT Elke klant, zij het nu particulier of bedrijf, wil naast een goede prijs-kwaliteitverhouding ook gemak. Hij wil begeleid/geadviseerd worden bij zijn keuzes die leiden naar zijn op maat

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Met deze minigids willen we u het onderstaande kort toelichten:

Met deze minigids willen we u het onderstaande kort toelichten: Wat is monkey.be? monkey.be is dé online databank voor Tax & Accountancy professionals met actuele en praktisch toepasbare commentaren, nieuwsberichten, praktische cijfers, adressen en telefoonnummers,

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

1/06/15. Hoe kunnen we ac+viteiten meer betekenisvol maken voor de oudere? (Bete)ken(n)is maken. Doel van deze workshop INLEIDING OP CREATIEF DENKEN

1/06/15. Hoe kunnen we ac+viteiten meer betekenisvol maken voor de oudere? (Bete)ken(n)is maken. Doel van deze workshop INLEIDING OP CREATIEF DENKEN 1/06/15 Hoe kunnen we acviteiten meer betekenisvol maken voor de oudere? Vernieuwend werken in bestaande acviteiten Oefening in creaef denken Valerie Desmet en Elise Cornelis 2 (Bete)ken(n)is maken Wie

Nadere informatie

Creativiteit in de onderneming

Creativiteit in de onderneming Creativiteit in de onderneming TWIGA inspiration Creatief Adviesbureau Aniek Bax AniekBax@yahoo.com 06-38929100 Gevel van het hoofdkantoor van Rabobank Rotterdam is een creatief adviesbureau in 2007 opgericht

Nadere informatie

Online marketing. De weg naar online succes. Presentatie door: Eelke Kuipers

Online marketing. De weg naar online succes. Presentatie door: Eelke Kuipers Online marketing De weg naar online succes Presentatie door: Eelke Kuipers Inhoud Wat is online marketing? Internet strategie Marketing middelen - Zoekmachine marketing - Social media - E-mailmarketing

Nadere informatie

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS Intro Lobke Elbers @lobkeelbers lobke@travelnext.nl Community manager Content schrijver Online marketing Blogger Kansenzoeker Samenwerker Gastdocent NHTV Nijmegen www.travelnext.nl

Nadere informatie

Praktische tips voor een geweldige website Irene Ogier - I-webs

Praktische tips voor een geweldige website Irene Ogier - I-webs Praktische tips voor een geweldige website Irene Ogier - I-webs Inhoud E-book Zoekwoorden uitleg 3 Zoekwoorden in je website gebruiken 4 9 tips voor de pagina over jou 6 Tips voor de lancering van je website

Nadere informatie