Draaiboek voor het opstellen van een ICT-beleidsplan in de lerarenopleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Draaiboek voor het opstellen van een ICT-beleidsplan in de lerarenopleiding"

Transcriptie

1 Draaiboek voor het opstellen van een ICT-beleidsplan in de lerarenopleiding 1

2 Colofon ENW AUGent L. VANLANDUYT, N. VERLIEFDE, Draaiboek voor het opstellen van een ICT-beleidsplan in de lerarenopleiding, Gent,

3 INHOUDSTAFEL Inleiding Visievorming Brainstorm Algemeen ICT-beleidsplan.. 11 A. Keuze van een framework 12 B. Toelichting bij het Podium Framework. 15 C. Opstellen van een ICT-beleidsplan: inhoud, checklists, voorbeelden Concreet ICT-beleidsplan. 25 Bijlage 1: Impact van onderwijsvisie op infrastructuur. 29 Bijlage 2: Voorbeeld van een algemeen ICT-beleidsplan (online) Bijlage 3: Voorbeeld van een concreet ICT-beleidsplan (online) Terminologie In deze nota is gestreefd naar een eenvormige terminologie. Lerarenopleiding School Lerarenopleider Aanstaande Leraar Aanstaande leraar Leerling - Student 3

4 INLEIDING Een ICT-beleidsplan kan door het beleid van een organisatie worden gevolgd om ICT in haar organisatiedoelen een doelmatige plaats te geven. Dit draaiboek biedt een mogelijk werkschema en bijhorende checklists om zo n beleidsplan op te stellen. Een ICT-beleidsplan is geen overbodige luxe in een organisatie. ICT speelt nu eenmaal een cruciale rol in het stroomlijnen van allerlei administratieve processen en evolueert te snel. Daarnaast speelt het ICT in het onderwijs een belangrijke rol: het didactisch proces kan door middel van ICT versterkt worden (mits goed gebruik) het onderwijs moet goed ICT-gebruik aanleren (eindtermen ICT en mediawijsheid) In de lerarenopleiding is er nog een extra dimensie: door de lerarenopleiding heen moet de aanstaande leraar in staat zijn om zelf ICT didactisch te gebruiken en de aanstaande leraar moet ook toekomstige leerlingen ICT-vaardig en mediawijs kunnen vormen. Dit alles leidt ertoe dat het opstellen van een ICT-beleidsplan een belangrijke denkoefening inhoudt voor de lerarenopleiding. Dit document wil stappen aanreiken om het opstellen van een ICT-beleidsplan binnen een lerarenopleiding vlot te laten verlopen en dit tot een breed gedragen document te maken. Daarnaast zijn de vragen een spiegel om de eigen lerarenopleiding inzake ICT te bekijken. De meeste lerarenopleidingen zijn onderdeel van een hogeschool / universiteit waar een algemeen ICT-beleidsplan voorhanden is. Dit draaiboek gaat vooral in op het ICT-beleidsplan gezien vanuit het specifieke van een lerarenopleiding. Zo kan het zijn dat het ICT-beleidsplan van de globale organisatie voorstelt om slechts 1 zeer gecontroleerde omgeving aan te bieden, terwijl vanuit een lerarenopleiding experimenteerruimte gevraagd wordt. De onderliggende visies moeten verhelderd worden en keuzes zullen nu eenmaal gemaakt moeten worden. Het traject dat aanbevolen kan worden verloopt in 4 stappen: Vanuit een sterk gedragen visie, wordt een denktank gevormd die vaak terugkoppelend werkt aan een algemeen ICTbeleidsplan (of principes) en van daaruit een concreet ICT-beleidsplan voor de komende jaren vooropstelt. 4

5 STAP 1: VISIEVORMING: MOGELIJKE PLAATS VAN ICT IN HET ONDERWIJS EN DE LERARENOPLEIDING 5

6 VISIEVORMING: MOGELIJKE PLAATS VAN ICT IN HET ONDERWIJS EN DE LERARENOPLEIDING 1. Doel: verantwoordelijken en actoren in de lerarenopleiding laten ontdekken welke plaats ICT kan spelen in het onderwijs algemeen en de lerarenopleiding in het bijzonder 2. Mogelijk resultaat: Het vastleggen van een strategische doelstelling die door de hele groep gedragen wordt. Het is erg belangrijk om een algemene visie omtrent ICT in de lerarenopleiding te vormen en van daaruit een strategische doelstelling te formuleren. Men kan dit doen door bijvoorbeeld: 1. een overlegmoment in te richten over Kan je met ICT het leerproces versterken en welke rol is weggelegd voor ICT in het onderwijs? 2. nadien hierover een intern overleg te organiseren 3. een strategische doelstelling te formuleren. ICT is voor de lerarenopleiding om 3 redenen belangrijk: 1. Er zijn eindtermen omtrent ICT en mediawijsheid gedefinieerd en aanstaande leerkrachten moeten dit dus beheersen en leerlingen ICT-vaardig en mediawijs kunnen vormen 2. ICT kan naast het administratief proces, ook het didactisch proces van de lerarenopleider versterken 3. ICT kan het didactisch proces van de aanstaande leraar sterk ondersteunen Deze laatste 2 redenen zijn de basis om ICT in de lerarenopleiding impliciet (voorbeeldrol / het goede voorbeeld tonen) en expliciet (op bepaalde momenten, in bepaalde vakken of in één vak) ter sprake te brengen. Dit zal ook heel verschillende meningen uitlokken. 1. Heeft ICT wel een mogelijke positieve impact op het didactisch-pedagogisch proces bij de aanstaande leraren (die als student een cursus in de lerarenopleiding volgen)? 2. Is het inzetten van ICT in het didactisch proces niet overroepen? 3. Hoe dient men ICT in te zetten opdat dit een meerwaarde kan bieden in het didactisch-pedagogisch proces voor de aanstaande leraar en zijn leerlingen / studenten? 6

7 Dat hier verschillende meningen over zijn is duidelijk. En in sommige teams van lerarenopleiders zijn er soms zeer terughoudende visies aangaande ICT in het onderwijs. Sommige lerarenopleiders zullen de meerwaarde van ICT in vraag blijven stellen omdat: 1. men niet echt zeker is over de meerwaarde, 2. of omdat men het zelf lastig vindt om ICT-vaardig te worden Voor een lerarenopleiding waar niet iedereen even ICT-minded is, is het goed om dit expliciet ter sprake te brengen om latere wrevel waarbij men zich niet kan vinden in het ICT-beleidsplan- te vermijden. Het kan zinvol zijn om tijdens een intern overleg te kijken naar: 1. het wetenschappelijk onderzoek over de impact van ICT in het leerproces 2. wat studenten en leerlingen als positief hebben ervaren door goede ICT inzet van de docent 3. Voorbeelden van hoe door het gebruik van ICT een didactische meerwaarde gerealiseerd kan worden Ook binnen een zeer ICT-vaardige lerarenopleiding is het nuttig om even afstand te nemen en vragen te stellen als: 1. Worden aanstaande leraren voldoende vaardig gemaakt om leerlingen de eindtermen rond ICT en mediawijsheid te vormen? 2. Gebruiken we ICT niet op een te eenzijdige manier (bijv. enkel kennisoverdrachts gericht)? 3. Welke processen (in ons onderwijsproces) kunnen we nog optimaliseren om de aanstaande leraar beter te laten studeren? 4. Slagen we erin om aanstaande leraren zo te vormen dat ze onder meer door middel van ICT een krachtige leeromgeving voor hun leerlingen / studenten kunnen ontwerpen. Als ICT het leerproces bij leerlingen kan verbeteren en ingezet kan worden om een zeer krachtige leeromgeving in te richten, dan moet de aanstaande leraar goed zicht hebben hoe dit dan ook het best gebeurt zodat het efficiënt, effectief en aantrekkelijk is. Net deze aspecten moet door de lerarenopleiding heen globaal ter sprake komen. Ook in Nederand is er onderzoek naar de mogelijke opbrengsten van ICT in het onderwijs. Zie Bludeking/didactiek-in-balanssd6okt09 7

8 In 2012 werd tijdens de studiedag VISIEVORMING binnen ENW AUGent de volgende mogelijke strategische doelstelling voor een lerarenopleiding overwogen en geformuleerd: De lerarenopleiding draagt ertoe bij dat de aanstaande leraar ICT op een creatieve en duurzame manier kan inzetten als middel om een motiverende, efficiënte en krachtige leeromgeving te realiseren en (zo) bij te dragen tot het vormen van ict-vaardige en mediawijze leerlingen. Deze formulering bevat enkele belangrijke nuances die in de visievorming ter sprake kan komen: 1. De lerarenopleiding : het is dus een taak van het hele team en ook de volledige organisatie in haar infrastructuur, leerlijn enz. (zie verder) 2. Het is een middel om het leren aantrekkelijker, effectiever en efficiënter te maken 3. en (zo).. Is een verschil met en zo. In het laatste geval en zo lijkt het alsof enkel doordat de lerarenopleiding dit goed als middel inzet het doel gerealiseerd kan worden. In het andere geval - en (zo) - is er geen causaal verband: het is niet omdat ICT goed gebruikt wordt in de lerarenopleiding dat de leerkracht al in staat is om zelf ICT-vaardige of mediawijze leerlingen te vormen. Het is niet omdat aanstaande leraren zelf goed ICT integreren in de eigen lespraktijk, dat ze ook meteen ICT-vaardige en mediawijze leerlingen kunnen vormen! 4. ICT-vaardig en mediawijs. Waar ICT-vaardig verwijst naar instrumentele vaardigheden (die de aanstaande leraar ook nog moet kunnen aanleren aan leerlingen) verwijst mediawijs naar vele attitutes. Beiden zijn een goede vingerwijzing naar de ICT-eindtermen en mediawijsheid. Het is een mogelijkheid om de lerarenopleiding over deze formulering te laten nadenken om zo een groter draagvlak op lange termijn te realiseren. Belangrijk hierin is dat men ook ziet dat, gezien ICT zo snel verandert, de concrete invulling ervan in de lerarenopleiding af en toe (bijv. 2 jaarlijks) ter sprake moet komen. Op de website van de vermelde studiedag vindt men bijhorende teksten en fragmenten die kunnen helpen om een eigen visie te vormen. Ook de volledige bundel van die studiedag is er beschikbaar. Zie: option=com_content&view=article&id=112&itemid=124 8

9 STAP 2: BRAINSTORM 9

10 STAP 2: BRAINSTORM Doelen: 1. Een ruim overzicht van de elementen die bijdragen tot de strategische doelstelling in kaart te brengen, te situeren, te evalueren. 2. Concrete aandachtspunten voor het maken van een ICT-beleidsplan aangeven Het is goed om na de visievorming aan te voelen wat er effectief leeft op de werkvloer. Een open brainstorm is zinvol. Zo vermijden we dat het ICT-beleidsplan later te ver van de realiteit staat. De brainstorm kan met de volledige groep (in deelgroepjes) of met een kleinere groep (3 docenten, 3 studenten en enkele opleidingsverantwoordelijken) georganiseerd worden. Het is belangrijk dat zij de elementen uit het visievormend moment ook meenemen. Laat iedereen op een map aangeven wat goed loopt en wat beter kan om: a) Aanstaande leraren competent te maken om leerlingen ICT-vaardig en mediawijs te vormen b) Om zelf als lerarenopleider didactisch met ICT te werken (bijv. gebruik van ELO, digitale borden, uitlenen hardware/ software) c) Om aanstaande leraren zodanig te vormen dat zij ICT didactisch zinvol kunnen inzetten (bijv. experimenteerruimte, meer bespreken van ICT-gebruik enz.) Wellicht levert deze brainstorm een lange lijst ideeën en opmerkingen op. Zijn er tendensen, wat ervaart men zelf als prioritair? Een mogelijke volgende stap is de lange lijst van ideeën en opmerkingen te verwerken in een schema dat op managementsniveau overzicht kan bieden Een mogelijke werkvom is om in een eerste ronde elk idee op een post-it te laten schrijven en deze dan te ordenen zodat dubbels vermeden worden. In een tweede ronde kan iedereen op bijvoorbeeld maximaal bijv 5 post-its een sterretje plaatsen om aan te geven dat dit hoogst prioritair is. Op basis hiervan kan men een eerste prioriteitenlijst samenstellen die gebruikt kan worden voor het schrijven van een algemeen ICT-beleidsplan of het concreet ICT-beleidsplan. 10

11 STAP 3: NAAR EEN ALGEMEEN ICT-BELEIDSPLAN 11

12 STAP 3: ALGEMEEN ICT-BELEIDSPLAN Doel: De strategische doelstelling omzetten in een algemeen framework met bijhorende principes en opties die de lerarenopleiding neemt. Het opstellen van een algemeen ICT beleidsplan is de moeilijkste fase waarbij de algemene visie en principes die in stappen 1 en 2 zijn geformuleerd worden omgezet naar een concreet ICT beleidsplan dat in een volgende stap wordt uitgerold. A. Keuze van een framework ICT-beleidsplannen behandelen meestal dezelfde thema s, terwijl de concrete invulling ervan grondig kan verschillen naargelang de organisatie. De keuze van een framework (of een aantal centrale thema s) om het document samen te stellen is handig. Op die wijze vermijdt ment dat er dimensies vergeten geraken en anderzijds is het een handige kapstok. Een framework mag echter geen verstikkende structuur aanbrengen en niet te complex zijn. We bespreken enkele voorbeelden van frameworks. 1. Vier in balans In Nederland gebruikt men reeds jarenlang Vier in Balans. Men kan perfect dit schema gebruiken. Zie: en Binnen Vier in Balans zijn er heel wat tools ontwikkeld. Deskundigheid, digitaal leermateriaal, visie en ICT-infrastructuur worden op dezelfde lijn geplaatst. Vanuit het project ICT-competenties kiezen we ervoor om het didactisch en pedagogisch handelen en de leerlijn uitdrukkelijker voorop te stellen. 12

13 2. Model: Preparing Pre-service for technology use Bovenstaand schema (SQD model)(1) oogt ingewikkelder maar focust op de voorbereiding van aanstaande leraren om technologie te gebruiken. Er zijn 3 cirkelniveau s. De buitenste schil bevat aligning theory & practice. Wat theoretisch verkondigd wordt, wordt ook praktisch toegepast Systematic & systemic change efforts In de middelste schil worden randvoorwaarden vermeld: Er is een echt plan (Technology planning & leadership) Bronnen zijn toegankelijk (Access to resources) Deskundigheid van de het opleidend team Samenwerking met andere organisaties (bijv. stagescholen) De dichtste cirkel omvat wat technologie kan inhouden: - samenwerking instructional design reflection rolmodel feedback en authentieke ervaringen Men kan dit framework perfect gebruiken om een checklist op te stellen. (1) J. Tondeur, J. Van Braak, Guoyuan Sang, Preparing pre-service teachers to integrate technology in education: A synthesis of qualitative evidence, in Computers & Education 59(2012) p

14 3. Het podium Framework Bovenstaand model ontwikkeld binnen EduBIT vzw(1) moet men bekijken als een podium waarop licht valt. Het podium zelf is de werkvloer. De werkvloer op school rond ICT bevat in de kern het didactisch en pedagogisch handelen en is geflankeerd door deskundigheid (ICT-competenties van lerarenopleiders maar ook studenten), de infrastructuur (hardware, leermiddelen en alle mensen die dit ondersteunen) en de leerlijn. De schoolcontext betreft de schoolorganisatie, cultuur en bijv. de beschikbare budgetten. De thuiscontext betreft de situatie thuis. Boven dit alles is er de schoolvisie (algemene visie en ICT-visie) en het leiderschap. Dit model werd reeds gebruikt tijdens de studiedag van 24/05/2012 en gebruiken we als basis voor een mogelijk ICT beleidsplan. (1) L. VANDENBOSSCHE, L.VANLANDUYT, Naar een framework voor een ICT-beleid op school, in: EduBITInfo, 2012, nr 4, p

15 B. Toelichting Podium Framework 1. Didactisch & pedagogisch handelen als kern De kern van het schoolgebeuren is het didactisch en pedagogisch handelen. Als er ICT op school is, is dit niet alleen omdat dit het secretariaatswerk verbetert (de school als organisatie), maar ook omdat het moet vanuit didactisch & pedagogisch oogpunt. Een goed ICT-beleid houdt in dat ICT ingezet wordt om de kernactiviteit te versterken. Als door ICT in te zetten men meer effectief, efficiënt of motiverend onderwijs kan aanbieden (leefwereld en leerlinggericht) dan is dit een te rechtvaardigen keuze. Of dit een evenwichtige keuze is te midden van andere dringende benodigdheden, is een andere zaak. 2. Deskundigheid infrastructuur leerlijn als cirkelsectoren Als men vanuit een didactisch doel een bepaald ICT-element wil realiseren, dan raakt dit meteen andere cirkelsectoren: de leerlijn, de deskundigheid en infrastructuur moeten afgestemd worden. Het is een evenwichtsoefening om die cirkelsectoren goed in elkaar te laten werken. Bijvoorbeeld: Tablets in een klas invoeren zonder opleiding van leerkrachten is uit den boze. En in welke mate is het beheer en de infrastructuur effectief hierop voorzien?. De leerlijn heeft vooral te maken met de ICT-eindtermen. Terecht wordt gepleit voor een ICT-integratie, maar integratie kan ertoe leiden dat leerlingen nergens de typische ICT-vaardigheden (zoals veilig ICT, duurzaam ICT gebruiken en communiceren met ICT, zoeken op Internet) expliciet en goed ingeoefend krijgen omdat er onder meer geen onderling overleg meer is over wie wat geeft. ICT leerlijnen lijken onontbeerlijk om goed met ICT te kunnen werken op school. Ook in de eerste graad is een dergelijke leerlijn nuttig omdat er specifieke ICT-eindtermen zijn voor die graad. Reflecteren over het ICT-gebruik en het adequaat gebruik van ICT een belangrijke vaardigheid zijn voor later. De leerlijn heeft een onmiddellijk effect op de infrastructuur: kiest de klas voor een computerklas, of gaat men eerder voor een aantal computers per klas? Er is ook een effect op de deskundigheid: wordt e-safety gegeven door elke leraar of is het een item dat vooral door één leraar in een specifiek thema wordt behandeld. Voor de ICTcoördinator niet onbelangrijk omdat hij bijvoorbeeld dan juist die leerkracht op bepaalde domeinen moet ondersteunen. En wat als de school beslist om in het 5de leerjaar de volle kaart te trekken van creatief met ICT te gaan werken en bij voorkeur tablets wil? 3. De dragende schil is de hele schoolcontext en de thuiscontext De schoolcontext kan een positieve, negatieve of sturende impact hebben op het ICT-beleid. Geen tijd, geen budget en geen cultuur tot overleg leiden tot een moeilijk schoolgebeuren. Een school waar de administratie fout loopt (zowel boekhoudkundig als naar leraren of studentenadministratie) heeft het moeilijker. Een school die innovatie en samen denken en overleg centraal staan creëert een eigen sfeer waar verandering (proberen, en soms eens lukken maar evengoed falen) mogelijk is. Ook dit moet dan op ICT-niveau aanwezig zijn: krijgen studenten en docenten een ruimte om te experimenteren? Het kan ook zijn dat er een algemeen schoolplan is waarbij aandacht wordt gegeven aan - zorgbeleid - e-inclusie - taalbeleid en diversiteit (leren in diversiteit) - duurzaamheidsbeleid In welke mate is het ICT-beleid congruent met dit algemeen beleid? De thuiscontext is belangrijk omdat nogal vaak verondersteld wordt dat de student thuis alle middelen heeft om ICT-taken te voltooien. Hoe ondersteunen we studenten om op een effectieve, efficiënte en motiverende manier ICT te kunnen inzetten tijdens hun leerproces of stagepraktijk? 15

16 4. Visie en leiderschap Belangrijk is dat men het didactisch & pedagogisch handelen ook afstemt op de algemene visie. Kiezen voor duurzaamheid op school heeft bijvoorbeeld ook consequenties op ICT-vlak. Digitale schoolborden binnen halen kan alleen als er vanuit didactisch oogpunt ook een meerwaarde is én dit samenloopt met onderwijskundige visie. Digitale schoolborden horen minder in een school waar samenwerkend leren voorop staat omdat digitale schoolborden net vooral kennis overdracht stimuleren, tenzij de leerkrachten zeer goed vertrouwd zijn met de mogelijkheden van het digitale bord als samenwerkingstool. Een coherente visie over het ICT-gebruik binnen een instelling is nuttig maar is niet absoluut nodig. In heel veel scholen is er geen beleidsplan, maar wel infrastructuur, deskundigheid en een leerlijn. Maar zonder een coherente visie en het bijhorend leiderschap riskeert men dat de cirkelsectoren niet goed afgestemd zijn. De infrastructuur is er bijvoorbeeld wel, maar niet de deskundigheid bij de leerkrachten, of omgekeerd. Leiderschap en een doordachte visie zorgen ervoor dat de afstemming van alle componenten optimaal verloopt. 16

17 C. Een algemeen ICT-beleidsplan opstellen: inhoud, checklist en voorbeelden In dit deel behandelen we hoe een algemeen ICT-beleidsplan er kan uitzien, hoe het ingedeeld kan worden en welke items er onder meer ter sprake kunnen komen. Elk blok bevat de mogelijke inhoud, opmerkingen en voorbeelden. Bij de invulling van onderstaande hebben we ondermeer rekening gehouden met checklists zoals die beschikbaar zijn voor het gewone onderwijs. Een goed voorbeeld is de ICT-mark (een tool van BECTA, overgenomen door NAACE) - zie 1. Inleiding 1.1. Inhoud In de inleiding vermeldt men best: 1. Waarom er een algemeen ICT-beleidsplan is 2. Wie dit samenstelde 3. Welk framework of wetenschappelijk kader men gebruikt 4. Hoe dit document begrepen moet worden en zich verhoudt ten aanzien van andere beleidsdocumenten (bijv. visie/ missietekst, algemeen ICT beleidsplan van de gehele hogeschool/ universiteit) Opmerkingen Het kan zijn dat het ICT-beleidsplan van de lerarenopleiding een uitzondering vormt ten aanzien van de andere departementen. Het is belangrijk dit expliciet in het document op te nemen. Voorbeeld: Omdat aanstaande leraren zeer flexibel moeten kunnen werken, bevatten sommige computers in de lerarenopleiding, in uitzondering met de gehele hogeschool, de mogelijkheid om software te installeren. 17

18 2. Visie 2.1. Inhoud In dit deel probeert men bondig aan te geven 1. Hoe men tot een bepaalde visie gekomen is 2. Welke visie men hanteert inzake ICT en hoe dit op de onderwijskundige visie.afgestemd is 3. Welke processen voorzien zijn om die visie up to date te houden en wie daarin een rol speelt 2.2 Opmerkingen of voorbeelden - Bijvoorbeeld: ICT is belangrijk 1. om administratieve processen goed te laten verlopen 2. om goed les te kunnen geven 3. in het kader van de ICT-eindtermen en Mediawijsheid die alle aanstaande leraren onder de knie moeten hebben 4. Is er op gezette tijden een meting van de diverse belanghebbenden en is er een algemene SWOT-analyse van ICT in de opleiding? 5. Is er een algemene onderwijsvisie (bijv. vooral constructivistisch onderwijs) en is het ICT-geheel daarop afgestemd? - Bijvoorbeeld: afstemming op onderwijskundige visie In Vlaanderen is er een lange traditie van kennisoverdrachtsgericht werken. Leraren en docenten gaven les, vooraan in de klas. Onze lerarenopleiding wil een meer kennisconstructieve manier van leren ondersteunen. Lectoren/docenten worden gevormd om net meer te werken met kennisdelende tools. Ook van studenten wordt verwacht de nodige ICT-vaardigheden te ontwikkelen om tekst, geluid en video vlot te kunnen delen met elkaar en een positieve attitude aan te nemen om zelf te delen en gedeeld materiaal te respecteren. Om de student de mogelijkheid te bieden om zijn eigen leertraject in handen te nemen, voorzien we in de digitale leeromgevingen allerlei mogelijkheden tot permanente zelfevaluatie. Leerpaden worden bijvoorbeeld altijd voorzien van vragen zodat de student goed weet wat wel of niet gekend moet zijn en examens goed kan voorbereiden. We vragen daarom ook aan studenten om een portfolio bij te houden en we werken ook met een competentiematrix. 18

19 3. Infrastructuur 3.1. Inhoud Met infrastructuur bedoelen we alles dat het technisch gebruik van apparatuur mogelijk maakt: hardware, software (licenties), netwerk maar ook al wie technisch het geheel ondersteunt. 1. Is er een goed servicemanagement (bijv. helpdesk die performant reageert en waar lectoren /studenten makkelijk met hun vragen terecht kunnen)? 2. Hoe verloopt de kwaliteitscontrole (inzake support en infrastructuur)? 3. Voldoet het ICT-beleid aan de normen van goed ICT-beleid (inzake security & backup, documentatie zie edubitdraaiboek voor goed ICT-beleid). Zijn er duidelijke procedures, zowel technisch alsook naar communicatie toe, in geval van grote pannes? 4. Is er een duidelijk licentiebeleid (gebruikers weten welke software en toepassingen gebruikt kunnen worden, wat de voorwaarden zijn en hoe de bestelprocedure verloopt). Is deze informatie makkelijk terug te vinden? 5. Zijn digitale bronnen vlot bereikbaar van thuis uit (Mediargus bijv. )? 6. Is er ruimte om nieuwe technologieën te verkennen in samenwerking met lectoren? Kunnen lerarenopleiders suggesties doen naar infrastructuur? 7. Is er een duidelijke beleidsvisie verwoord waarom men al of niet bepaalde infrastructuur (hardware / software) verkiest? 8. Is de hardware en software en netwerkomgeving effectief afgestemd op de didactische noden en wensen en gebeurt het selectieproces in een gesprek tussen opleidingsverantwoordelijken of budgetverantwoordelijken en afgevaardigden van de lectoren/docenten en studenten. Wordt hierbij rekening gehouden met de financiële implicaties voor studenten? (zie ook thuis context) 9. Is de digitale leeromgeving krachtig en eenvoudig genoeg om effectief, efficiënt en motiverend te functioneren? 10. Is er aandacht voor alle vragen omtrent auteursrechten / licenties wanneer studenten en docenten iets willen gebruiken op stagescholen? 3.2. Opmerkingen en voorbeelden 1. Omdat de lerarenopleiding niet heel veel nieuw testmateriaal kan voorzien, vraagt de lerarenopleiding aan de stagescholen om stagiairs de nodige ruimte te geven om met het ICT-materiaal op school te kunnen oefenen. 2. De lerarenopleiding voorziet nodige basistrainingen (bijv. inzake het gebruik van digitale borden). Er is daartoe ook een open experimenteerruimte voorzien. Studenten kunnen deze gebruiken, maar het is logisch dat de student indien mogelijk studenten tijdens de stagetijd op school met de ICT-middelen omgaan en daar de nodige tijd voor uittrekken 3. De lerarenopleiding zal zoveel mogelijk voor opensource kiezen tenzij een grondige afweging een andere keuze rechtvaardigt 19

20 4. Ondanks dat ICT zeer snel evolueert, kiest de lerarenopleiding in het kader van duurzaam leren en werken, en rekening houdend met de soms zwakke infrastructuur van scholen, om een goede middenmoot te vormen. Er is echter wel een experimenteerruimte voorzien waar het allernieuwste goed wordt opgevolgd. Op deze wijze kan de lerarenopleiding enerzijds de nodige expertise bij studenten en docenten op langere termijn op peil houden, en anderszijds scholen aangeven hoe ICT in de toekomst in het leerproces kan ingezet worden. 20

21 4. Deskundigheid 4.1. Inhoud Dit is een erg belangrijk deel binnen de lerarenopleiding. Welke competenties verwachten we van (instromende) studenten en docenten? Welke kansen tot vorming of bijscholing zijn er? Hoe worden competenties van lectoren afgestemd en in welke mate kan er bijsturing zijn? 1. Is er een teamgericht ontwikkelingsplan waarbij de diverse vaardigheden in kaart zijn gebracht? 2. Is er een overzicht van de persoonlijke vormingen die lerarenopleiders zelf wensen? 3. Zijn er voldoende middelen, tijd en initiatieven om de teamgerichte ontwikkelingsplannen en individuele ontwikkelingsplannen te realiseren? 4. Gebeurt er een meting van de effectiviteit van de vormingen die men volgt? 5. Zijn er intervisiegesprekken waarbij men leert van elkaar wat de beste methode zou zijn om bepaalde didactische methodes ook digitaal te ondersteunen 6. Kan men terugvallen op een coach die waar nodig soms meer persoonlijke begeleiding voorziet? 7. Is men vaardig genoeg om de leeromgeving interactief, remediërend, aantrekkelijk en effectief in te zetten voor de studenten? 8. Is er een procedure om startende lerarenopleiders te begeleiden in het gebruik van de digitale omgeving en is er een stappenplan om hen vertrouwd te maken met digitale didactiek? 9. Wordt er in functioneringsgesprekken ingegaan op het POP inzake ICT? 10. Kennen docenten en aanstaande leraren het onderscheid tussen kennisoverdrachtsgericht werken en constructivisme en kunnen ze hun leeromgeving (en de bijhorende ICT-middelen) en werkvormen dan ook in die zin gebruiken? 11. Gebruikt men het ICT-competentieprofiel ENW AUGent om de ICT-competenties van lerarenopleiders en aanstaande leraren af te toetsen? 4.2. Voorbeelden en opmerkingen 1. De lerarenopleiding kiest ervoor om 2 jaarlijks het team de kans te geven om ICT-competenties in kaart te brengen en onderling af te stemmen. ICT-competenties worden steeds besproken tijdens functioneringsgesprekken. 2. Binnenstromende studenten moeten een ICT-screening afleggen waarmee kan nagegaan worden of ze de basis ICT-competenties onder de knie hebben. Er zijn allerlei vormingen mogelijk om zich bij te scholen inzake ICT. Studenten die ondermaats scoren worden verwacht deze nascholingen te volgen. 21

22 5. Leerlijn 5.1 Inhoud 1. Is er een duidelijke omschrijving van de doelen die met de leerlijn of bijhorende projecten (bijv. vakoverschrijdend behaald moeten worden)? 2. Is er geregeld (jaarlijks?) een afstemming waarbij doelen die geïntegreerd gegeven worden in alle vakken af te stemmen inzake vormgeving, aanleren, evaluatie om te vermijden dat bepaalde vaardigheden en inhouden weggeïntegreerd worden? 3. Zorgt die afstemming ervoor dat men niet teveel dezelfde taakdoelen geeft (maak eens een powerpoint want ze moeten dit toch wel kennen?) 4. Komen de ICT-eindtermen en mediawijsheid effectief aan bod? 5. Worden aanstaande leraren effectief aangeleerd hoe ze zelf mediawijsheid en de ICT-eindtermen kunnen realiseren in de klas? 6. Worden aanstaande leraren effectief aangeleerd hoe ze ICT op een didactisch verantwoorde manier kunnen inzetten in leerprocessen en zo een krachtige leeromgeving kunnen creëren? 7. Worden aanstaande leraren op een motiverende wijze ondersteund om op een efficiënte, effectieve en motiverende wijze ICT in te zetten bij administratieve processen, contact met scholen? 8. Wat is de procedure voor het opvolgen en optimaliseren van de leerlijn? 5.2. Voorbeelden en opmerkingen Bij 8. De lerarenopleiding zal met een kleine kerngroep 2-jaarlijks de leerlijn aftoetsen inzake ICT. Aangezien ICT zo snelt ontwikkelt kiest de lerarenopleiding ervoor om enerzijds alle studenten een verplichte set toepassingen aan te leren, maar zijn er ook open opdrachten waarbij de student kiest welke tools hij gebruikt. Daarmee wil de lerarenopleiding zelfredzaamheid en flexibiliteit aanleren. Van lerarenopleiders worden gevraagd om geregeld met studenten hun ICT-gebruik te bespreken om samen te leren of dit ICT-gebruik voldoende efficiënt, effectief en motiverend is. Lerarenopleiders en studenten dienen de auteursrechten goed te kunnen toepassen. 22

23 6. Schoolcontext 6.1. Inhoud 1. Zijn er algemene principes die invloed hebben op het ICT-gebeuren. Bijv. duurzaamheid. 2. In welke mate worden missieteksten en visiteksten ook concreet vertaald naar het ICT-gebeuren? Is het ICTbeleid congruent met dergelijke documenten? 6.2 Voorbeelden en opmerkingen De lerarenopleiding voorziet vanuit haar zorgbeleid voor een reeks specifieke tools voor studenten met een bijzonder traject. De centrale ICT-dienst is op die wijze op de hoogte van tools voor dyslexie, In het kader van het taalbeleid kiezen we ervoor om de software bij voorkeur Nederlandstalig te installeren. In het kader van ons duurzaamheidsbeleid, kiezen we om zoveel mogelijk papierloos te werken. De communicatie verloopt derhalve via elektronische weg en studenten worden geacht de nodige en berichten via de leeromgeving op te halen. In het kader van ons diversiteitsbeleid hebben we ook aandacht voor de software die anderstalige studenten soms uit hun cultuur kennen, maar ook met hun manier van afbeelden, luisteren, presenteren en communiceren via digitale weg. 23

24 7. Thuiscontext 7.1. Inhoud 1. Wordt er bij het uitstippelen van aan te kopen studiematerialen overleg gepleegd over de verschillende mogelijkheden en financiële implicaties voor zowel lerarenopleiders, aanstaande leraren? 2. Zijn er procedures voorzien om wie minder bemiddeld is op een niet discriminerende wijze te voorzien van materialen (huurkoop, leasing, ) zonder dat dit stigmatiserend werkt? 3. Wordt bij het geven van taken ook nagedacht over de impact dat dit kan hebben voor thuissituaties (arme gezinnen hebben doorgaans 1 computer) en mogelijks culturele verschillen. 4. Is er duidelijke communicatie naar ouders en studenten toe inzake de benodigde infrastructuur? Is dit ook onderbouwd vanuit de onderliggende onderwijsvisie en schoolvisie? 7.2. Opmerkingen en voorbeelden Jaarlijks wordt in de lerarenopleiding een bevraging gedaan van de aan te schaffen software en ICT-toepassingen. Lerarenopleiders houden bij de keuze rekening met de mogelijk financiële implicaties en meest haalbare oplossingen voor studenten. De lerarenopleiding kiest ervoor om globaal voor één platform te kiezen (Microsoft) gezien dit het meest gebruikte platform is in de scholen. Aanstaande leerkrachten die voor een ander platform kiezen voor de verwerking van hun opdrachten dienen hiermee te rekening te houden. 24

25 STAP 4: NAAR EEN CONCREET ICT-BELEIDSPLAN 25

26 STAP 4: CONCREET ICT-BELEIDSPLAN Doel: De concrete actiepunten die men in de komende jaren zal realiseren: doel ervan, de methodiek en de verwachte resultaten. Vanuit het algemeen ICT-beleidsplan waar de visie verwoord wordt en in algemene beleidslijnen worden vertaald, geeft men in het concreet ICT-beleidsplan aan hoe men bepaalde actiepunten zal realiseren. Soms is er een beschrijvend deel voorzien waarbij de huidige situatie in kaart wordt gebracht. Dit is zeer concreet: het bevat bijvoorbeeld wie in welke vakgroep initiatieven zal ondernemen, welke aanpassingen zullen gebeuren enz. Typisch voor dit document is dat men aangeeft wie betrokken is, wat de doelen zijn, welke concrete acties (begin en einde zijn)... Enkele voorbeelden die op een tijdslijn uitgezet kunnen worden: VISIE: - Opleidingsverantwoordelijken volgen een vorming in oktober 2012 over ICT en leren: impact van nieuwe technologieën. Op basis daarvan wordt het deel visie in het algemeen ICT-beleidsplan bijgesteld. - De lerarenopleiders uit de vakgroep pedagogie / algemene didactiek bekijken welke elementen uit het onderwijsproces (bijv. instructie, feedback etc.) beter ondersteund kunnen worden aan de hand van ICT-middelen. - De lerarenopleiding laat een externe screening doen van de aangeboden elearning door EFQUEL. INFRASTRUCTUUR: - Er wordt nagegaan welke aanpassingen kunnen gebeuren om de digitale leeromgeving meer in te zetten voor kennisconstructie. Er wordt een samenvattende nota gemaakt voor de ontwikkelaars - Er wordt aan stagescholen expliciet gevraagd om studenten ruimte te geven om te oefenen met digitale borden. DESKUNDIGHEID - Alle nieuwe lerarenopleiders ontvangen een opleiding omtrent het inzetten van een digitale leeromgeving waarbij er niet alleen aandacht is voor kennisoverdracht, maar waar de digitale leeromgeving gebruikt wordt voor kennisconstructie (werken met wiki en forum) en als omgeving om zichzelf te screenen - Alle lerarenopleiders binnen het domein X en Y volgen een opleiding rond het maken van leerpaden en het toevoegen van online oefeningen en zorgen dat minstens 1/6 van de leerstof via online leren kan ingestudeerd worden. Er worden daarvoor 5 ondersteuningsmomenten voorzien en per vakgroep wordt verwacht een aantal afspraken te maken. Dit pilootproject wordt geëvalueerd door de lerarenopleiders zelf en de gebruikers van deze cursus. - Er wordt door X en Y een format gemaakt van hoe een digitale cursus op de leeromgeving er kan uitzien zodat dit voor de studenten over de cursussen heen gelijkvormig is en informatie over de cursus op een steeds gelijke wijze wordt doorgegeven 26

27 LEERLIJN De lerarenopleiding laat een GAP analyse doen van de leerlijn en ICT. Op basis daarvan vult elke lerarenopleider een ontwikkelingsplan in met concrete actiepunten. Deze actiepunten, gekozen in functie van de teamdoelstellingen en de persoonlijke doelen, worden online verzameld en bekeken om van daaruit deskundigeheidsbevorderende activiteiten te starten vanaf. Tot SCHOOL - Er is een actie rond duurzaam ICT- (computer en GSM gebruik) van tot THUIS - We houden van tot. een enquête bij studenten (alle? Bepaalde groep) om na te gaan welke infrastructuur en middelen thuis beschikbaar zijn en eventueel de mogelijkheid van online leren te versterken. 27

28 BIJLAGEN 28

29 Van kennisoverdracht naar kennisconstructie en de rol van ICT daarin Uit onderwijskundig onderzoek weten we dat het leerrendement bij de ene leeractiviteit groter is dan bij de andere. Onderzoek (Piet Van Avermaat) toont echter dat we in de feitelijke klaspraktijk nog steeds zeer vaak kennisoverdracht gericht werken. Leerlingen luisteren vooral in de les. A. Kennisconstructie meer leerrendement? B. Lessen zijn vooral luisteren (kennisoverdracht) 29

30 C. Leerkrachten willen vooral kennisoverdracht gericht werken / leidinggevenden wijzen o p kennisconstructie Ook Kennisnet (2012) gaf aan dat scholen nog in een proces zijn om van een meer kennisoverdrachtsgericht onderwijs te gaan naar een kennisconstructivisme. Zie : waar raporten te vinden zijn voor primair en voortgezet onderwijs. Het onderzoeksrapport voor basisonderwijs p. 35 stelt een discrepantie: leraren zijn meer kennisoverdracht gericht terwijl leiding gevenden meer kennisconstructie willen laten lesgeven. 30

31 Hetzelfde onderzoek werd gevoerd in het voortgezet onderwijs. Zie: diba_vo_2011_rapportage.pdf 31

32 D. Wat is nu het onderwijskundig verschil? In het document VSWO beleidsmatige invoering van ICT (zie of staat volgende verheldering. 32

33 E. Dit onderwijskundig model leidt tot andere lesactiviteiten 33

34 E. En tot andere ICT-toepassingen en andere infrastructuur... Presenteren staat centraal. In zo n model zal de leerkracht ICT vooral inzetten voor: - presenteren van informatie: a) Powerpoint / Prezi b) afspelen van video materiaal (waar vind ik video s?, hoe kan ik die opslaan?) c) werken met een digitaal bord - werken met de ELO a) maken van leerpaden in een ELO b) documenten maken en bewaren in een ELO c) links bij een bepaald onderwerp kunnen doorgeven d) maken van oefeningen (instructional design) om na te gaan of de leerstof begrepen is e) werken met dropbox om een taak in te dienen. - samenleggen van ideeën a) werken met online mindmaps (lino.it) om vragen rond een thema te situeren b) werken met een forum om onderling te discussiëren c) werken met eigen laptop (tablet) BYOD om zelfstandig te kunnen werken, ideeën vorm te geven, te onderzoeken en sa men te vatten d) onderzoekend leren: tools en technologieën,apps om te meten e) tools om met tekst, video, geluid ideeën te verwoorden en zelf vorm te geven f) communicatie, zowel extern als intern (skype etc. ) g) tools om samenwerking te plannen en te beheren (projectplanning) - in de ELO a) werken met een enquête b) werken met een forum en wiki c) werken met en communicatietools (twitter etc.), 34

Bouwstenen voor een ICT-beleid op school. Inhoud

Bouwstenen voor een ICT-beleid op school. Inhoud Bouwstenen voor een ICT-beleid op school Luk Vanlanduyt Projectmedewerker ICT-competenties voor lerarenopleiders AUGent Projectmedewerker EduBIT vzw platform voor ICT-coördinatoren en directies omtrent

Nadere informatie

ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013,

ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013, ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013, Projectcontext & voorstelling De sneltrein van technologische evolutie, 21 STE EEUW! Een totaalaanpak

Nadere informatie

ICT-VAARDIGHEDEN DOCENTEN HO

ICT-VAARDIGHEDEN DOCENTEN HO ICT-VAARDIGHEDEN DOCENTEN HO Masterclass ICT-docentprofessionalisering 12 september 2011 Anna Tomson, Erwin Faasse, Peter J. Dekker 1 OPZET 1. Startpunt: HvA-beleid vanaf 2007 Peter 2. Inhoud: Voorbeeld

Nadere informatie

MEMORANDUM ICT & ONDERWIJS

MEMORANDUM ICT & ONDERWIJS MEMORANDUM ICT & ONDERWIJS NAAR EEN BETERE INZET VAN ICT IN HET ONDERWIJS aangeboden aan de Vlaamse regering mei 2014 door diverse werkgroepen EduBIT vzw Antwerpen, Lokeren, 2014 1 2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

MEDIA WIJSHEID G E BRUIK COMMUNI CATI E. kri t i s c h Be g rip W I JSHEID

MEDIA WIJSHEID G E BRUIK COMMUNI CATI E. kri t i s c h Be g rip W I JSHEID MEDIA WIJSHEID G E BRUIK COMMUNI CATI E kri t i s c h Be g rip W I JSHEID Projectmedewerkers: Wat Wat u nu u in nu handen in handen heeft, heeft, is een is een overzicht overzicht van van de de competenties

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Checklist ICT-nascholingsbehoeften.

Checklist ICT-nascholingsbehoeften. Vakgroep Onderwijskunde Checklist ICT-nascholingsbehoeften. Instrument voor: directeurs - ICT-coordinatoren - nascholingscoordinatoren Promotor: Onderzoekers: Prof. Dr. Martin Valcke Isabel Rots Marjolein

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Functiebeschrijving van ICT-coördinator. Bijlage 1: Algemene opdracht. 1. Op het niveau van de school/scholengemeenschap: mee een beleid ontwikkelen

Functiebeschrijving van ICT-coördinator. Bijlage 1: Algemene opdracht. 1. Op het niveau van de school/scholengemeenschap: mee een beleid ontwikkelen Functiebeschrijving van ICT-coördinator Bijlage 1: Algemene opdracht 1. Op het niveau van de school/scholengemeenschap: mee een beleid ontwikkelen 1. Ondersteunt de directie om, samen met het team, een

Nadere informatie

OPINIE. Betrokken, voorbeeldig, proactief: ICT-integratie in de lerarenopleiding. Samenvatting. Aanleiding

OPINIE. Betrokken, voorbeeldig, proactief: ICT-integratie in de lerarenopleiding. Samenvatting. Aanleiding Betrokken, voorbeeldig, proactief: ICT-integratie in de lerarenopleiding Jan Elen, KU Leuven, Fac.Psychologie & Pedagogische Wetenschappen Bram Pynoo, Associatie UGent, Expertisenetwerk lerarenopleidingen

Nadere informatie

Informatica WORD. ICT-competenties: van kleuter tot student

Informatica WORD. ICT-competenties: van kleuter tot student Informatica WORD ICT-competenties: van kleuter tot student In het curriculum van een leerling zijn er twee scharniermomenten waarbij het belangrijk is de ICT-competenties van de lerende te kennen namelijk

Nadere informatie

kempelscan K1-fase Eerste semester

kempelscan K1-fase Eerste semester kempelscan K1-fase Eerste semester Kempelscan K1-fase eerste semester 1/6 Didactische competentie Kern 3.1 Didactisch competent Adaptief omgaan met leerlijnen De student bereidt systematisch lessen/leeractiviteiten

Nadere informatie

Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding

Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding Ronde 1 Geert Kraeye en Barbara Linsen Arteveldehogeschool, Gent Contact: geert.kraeye@arteveldehs.be barbara.linsen@arteveldehs.be Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Het heden is zwanger van de toekomst (Denis Diderot Frans Filosoof 1713-1784)

Het heden is zwanger van de toekomst (Denis Diderot Frans Filosoof 1713-1784) 1. Inleiding Het heden is zwanger van de toekomst (Denis Diderot Frans Filosoof 1713-1784) Kinderen zijn de toekomst Later zullen ze leren, werken en leven in een andere maatschappij. Een samenleving waarvan

Nadere informatie

RESULTATEN PROPEDEUTISCHE FASE

RESULTATEN PROPEDEUTISCHE FASE Beste Frans Peeters, Je hebt met behulp van de pabotool aangegeven hoe jij jouw ict-competenties inschat. Deze resultaten kun je opslaan in je POP/portfolio. Door middel van de handreikingen in de tool

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

INZET ICT IN DE GROEPEN OP DE BREDEROSCHOOL: EEN NULMETING

INZET ICT IN DE GROEPEN OP DE BREDEROSCHOOL: EEN NULMETING INZET ICT IN DE GROEPEN OP DE BREDEROSCHOOL: EEN NULMETING Samenvatting ABS Onderzoeksverslag Brederoschool Groningen Onderzoekers: Bé Buring en Jaap Boorsma Aanleiding voor het onderzoek De aanvankelijke

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding SLO Module Didactische competentie stage 3 Code E6 DCS3 Lestijden 40 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 150 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

Onderwijs & Media binnen de Opleiding tot leraar Basisonderwijs (NHL)

Onderwijs & Media binnen de Opleiding tot leraar Basisonderwijs (NHL) Onderwijs & Media binnen de Opleiding tot leraar Basisonderwijs (NHL) Age Wesselius, juni 2012 In het huidige curriculum van de Pabo heeft het vakgebied Nieuwe Media een plaats gekregen in voornamelijk

Nadere informatie

White Paper. De implementatie van het SMARTboard. binnen Praktijkschool Uithoorn. Dhr. J.M. de Boer

White Paper. De implementatie van het SMARTboard. binnen Praktijkschool Uithoorn. Dhr. J.M. de Boer White Paper De implementatie van het SMARTboard binnen Praktijkschool Uithoorn. Dhr. J.M. de Boer Maart 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding Blz. 3 1.1 De wens van de school 1.2 Visie van de school 2. ICT en

Nadere informatie

Project gratis dyslexiesoftware. Els De Smet coördinator project

Project gratis dyslexiesoftware. Els De Smet coördinator project Project gratis dyslexiesoftware Els De Smet coördinator project Aandacht voor dyslexie in het onderwijsveld Scholen nemen extra maatregelen voor leerlingen met dyslexie Functioneel inzetten van dyslexiesoftware

Nadere informatie

TPACK-NL vragenlijst een toelichting

TPACK-NL vragenlijst een toelichting TPACK-NL vragenlijst een toelichting Petra Fisser & Joke Voogt Universiteit Twente Curriculumontwerp & Onderwijsinnovatie http://www.tpack.nl In dit document is de Nederlandse versie van de TPACK vragenlijst

Nadere informatie

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen Mareen van Londen van de Beek Opleidingskundige & e-learningadviseur www.kies-advies.nl Welkom Mareen van Londen Opleidingskundige & (e)learning adviseur Blended learning design Interne adviseur Externe

Nadere informatie

(Gedeeltelijk) afstandsonderwijs in SLO.

(Gedeeltelijk) afstandsonderwijs in SLO. (Gedeeltelijk) afstandsonderwijs in SLO. 05 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak p e d stage Uitdaging Doel Aanpak/oplossing

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING

SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING SCHOOLJAAR 2015-2016 1. Visie op kwaliteitsvolle vakgroepwerking Een school beschikt over voldoende beleidsvoerend vermogen als ze in staat is om zelfstandig

Nadere informatie

ICT-starterskit voor (aspirant-)leraren (ENW SoE-project 2011/5) VELOV-conferentie. (26 maart 2014)

ICT-starterskit voor (aspirant-)leraren (ENW SoE-project 2011/5) VELOV-conferentie. (26 maart 2014) ICT-starterskit voor (aspirant-)leraren (ENW SoE-project 2011/5) VELOV-conferentie (26 maart 2014) Verloop presentatie (1) Toelichting project Partners Kerndoel/ Legitimatie Werkwijze Resultaat: demonstratie

Nadere informatie

ICT-starterskit voor (aspirant-)leraren (ENW SoE-project 2011/5) Workshop 4/10/2013

ICT-starterskit voor (aspirant-)leraren (ENW SoE-project 2011/5) Workshop 4/10/2013 ICT-starterskit voor (aspirant-)leraren (ENW SoE-project 2011/5) Workshop 4/10/2013 Verloop workshop (1) Toelichting project Partners Kerndoel/ Legitimatie Werkwijze Resultaat: demonstratie starterskit

Nadere informatie

Digitale tijdlijnen binnen PAV.

Digitale tijdlijnen binnen PAV. Digitale tijdlijnen binnen PAV. 11 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak ped stage Uitdaging Doel Aanpak/oplossing

Nadere informatie

1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat

1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat KIJKWIJZER PEDAGOGISCH-DIDACTISCH HANDELEN IN DE KLAS School : Vakgebied : Leerkracht : Datum : Groep : Observant : 1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat (SBL competenties 1 en 2) 1.1* is

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING ICT-COÖRDINATOR

FUNCTIEBESCHRIJVING ICT-COÖRDINATOR Instelling: FUNCTIEBESCHRIJVING ICT-COÖRDINATOR Opgemaakt op Naam:... Adres:...... Stamboeknummer:... Opdrachtbreuk:...36 /24 Vast benoemd: Ja / Neen.../... Datum Eerste indiensttreding binnen het schoolbestuur

Nadere informatie

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5 ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 2.1 ICT-VISIE...3 2.2 AMBITIE VAN DE RSG...3 3. DOELEN...4 3.1 LEREN OVER COMPUTER...4 3.2 WERKEN MET COMPUTER...4 3.3 LEREN DOOR MIDDEL VAN COMPUTER...4

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 SAMENSTELLING VAN DE VAKGROEP KEUZE WERKPUNTEN BESLISSINGEN VAN DE VAKGROEP PLANNING VERGADERINGEN 2014-2015 PLANNING VERGADERINGEN 2015-2016 PLANNING

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 Interpersoonlijke competentie Kern 1.2 Inter-persoonlijk competent Communiceren in de groep De student heeft zicht op het eigen communicatief gedrag in de klas

Nadere informatie

Fundamentele Innovatie

Fundamentele Innovatie Fundamentele Innovatie onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Mark Froger 06-11-2015 Wij geloven in: Leren in een uitdagende

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Leren en lesgeven met ict: wie is het rolmodel? Dana Uerz Senior onderzoeker Leren met ict Marijke Kral Lector Leren met ict

Leren en lesgeven met ict: wie is het rolmodel? Dana Uerz Senior onderzoeker Leren met ict Marijke Kral Lector Leren met ict Leren en lesgeven met ict: wie is het rolmodel? Dana Uerz Senior onderzoeker Leren met ict Marijke Kral Lector Leren met ict Leren en lesgeven met ict Wat moet een leraar daarvoor kunnen? Wat kunnen en

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING

Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING INHOUD Voor wie? Waar staan wij voor? Opleidingsstructuur en diploma Inhoud van de modules Studiepunten Studieduur en modeltraject Flexibiliteit Waar en wanneer

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Sjabloon voor het opmaken van een beleidsplan ICT

Sjabloon voor het opmaken van een beleidsplan ICT Sjabloon voor het opmaken van een beleidsplan ICT Dit document is een sjabloon dat kan worden gebruikt bij het opmaken van een ICTbeleidsplan. De voornaamste rubrieken die nodig zijn in het beleidsplan

Nadere informatie

Visievormende Studiedag 24-05-2012

Visievormende Studiedag 24-05-2012 Visievormende Studiedag 24-05-2012 Naar een ICT competentieprofiel voor de leerkracht en lerarenopleider van de toekomst. Bouwstenen voor een ICT visie en beleidsplan voor de lerarenopleiding. 1 Inhoudstafel

Nadere informatie

Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF

Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF. Welke werkvormen gebruik je in je lessen?(plaats een vinkje in de rechterkolom indien je die werkvorm vaker in wilt zetten) Instructie door de docent

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren Doelstelling Dit instrument is bedoeld voor het management van een opleiding en opleidingsteams. Het reikt reflectievragen aan voor het ontwerpen van

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. Naam:... Adres:... Stamboeknummer:... HET PEDAGOGISCH PROJECT EN DE OPDRACHTEN VAN DE LEERKRACHTEN

FUNCTIEBESCHRIJVING. Naam:... Adres:... Stamboeknummer:... HET PEDAGOGISCH PROJECT EN DE OPDRACHTEN VAN DE LEERKRACHTEN Instelling: FUNCTIEBESCHRIJVING ICT-COÖRDINATOR Opgemaakt op Naam:... Adres:...... Stamboeknummer:... Opdrachtbreuk:... /36 Vast benoemd: Ja / Neen Datum Eerste indiensttreding Eerste indiensttreding binnen

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt Duurzame integratieve kwaliteitszorg Andre Vyt Kernaspecten Hoe integreren we alle relevante aspecten in ons kwaliteitsbeleid? Hoe integreren we het kwaliteitsbeleid in onze dagelijkse werking? Wat zijn

Nadere informatie

E-learning. MOOCs. Een blended verhaal, de hype voorbij.

E-learning. MOOCs. Een blended verhaal, de hype voorbij. E-learning. MOOCs. Een blended verhaal, de hype voorbij. Cindy De Smet Onderzoeker en Lector @hogent PhD-student @ugent @drsmetty (Twitter) Alsook op Pure, Slideshare, Academia.edu, Google Scholar, ResearchGate,

Nadere informatie

Verantwoording gebruik leerlijnen

Verantwoording gebruik leerlijnen Verantwoording gebruik leerlijnen In de praktijk blijkt dat er onder de deelnemers van Samenscholing.nu die direct met elkaar te maken hebben behoefte bestaat om de ontwikkeling van de beroepsvaardigheden

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

VOORWOORD INLEIDING SCHOOL

VOORWOORD INLEIDING SCHOOL 2011 2015 Basisschool Bleijerheide November 2010 INHOUD: 3. Voorwoord. 3. Inleiding school 4. Deskundigheidsbevordering 4. Plannen voor de toekomst 5. Missie en Visie. 5. Strategische doelen 5. Concrete

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Vraagstelling/Probleemstelling Omschrijving: De opleiding via afstandsonderwijs is ontstaan vanuit een vraag op de arbeidsmarkt. Er was een tekort

Nadere informatie

Kennisdomeinen taal & rekenen

Kennisdomeinen taal & rekenen Informatiekaart 05 leren vernieuwen Kennisdomeinen taal & rekenen Taal en rekenen worden in Nederland gezien als kernvakken voor het onderwijs. En hoewel de meningen verschillen over de wijze waarop deze

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren:

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: 9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: Introverte vs. Extraverte kinderen Katja Soors van de SESSIE Elke leerkracht/directie beseft dat een goede communicatie tussen de kinderen bijdraagt

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

Gedifferentieerde leertrajecten

Gedifferentieerde leertrajecten Studiedag: Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie VERSLAG WORKSHOP PCA / 4 februari 2015 Gedifferentieerde leertrajecten Dit verslag is een beknopte weergave van de gevoerde

Nadere informatie

Vormgeving van SLB in de praktijk

Vormgeving van SLB in de praktijk Vormgeving van SLB in de praktijk Inhoudsopgave Inleiding...2 Het eerste leerjaar...2 Voorbeeld Programmering Studieloopbaanbegeleiding (SLB) niveau 3-4...3 POP en Portfolio...8 Vervolg...10 Eisma-Edumedia

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Kritische succesfactoren notebook projecten

Kritische succesfactoren notebook projecten Kritische succesfactoren notebook projecten The Rent Company B.V. Ronald van den Boogaard Email adres: rvandenboogaard@rentcompany.nl Internet adres: www.rentcompany.nl Mob. nr: +31 (0)6 53 715 703 Algemene

Nadere informatie

Concreet aan de slag: checklist strategisch vto-beleidsplan

Concreet aan de slag: checklist strategisch vto-beleidsplan Concreet aan de slag: checklist strategisch vto-beleidsplan De weg is belangrijker dan de wegwijzer Tussen de wil om het huidige vormingsbeleid meer af te stemmen op de uitdagingen inzake toenemende kwaliteitseisen

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pleincollege Sint Joris PRO PRO Plaats : Eindhoven BRIN nummer : 20AT C6 BRIN nummer : 20AT 05 PRO Onderzoeksnummer : 273588 Datum onderzoek : 16 april 2014

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' School : basisschool 'Pater van der Geld' Plaats : Waalwijk BRIN-nummer : 13NB Onderzoeksnummer : 94513 Datum schoolbezoek : 12 juni

Nadere informatie

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring:

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Docentenvragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Ik ben een:

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

Digitalisering in het onderwijs

Digitalisering in het onderwijs Digitalisering in het onderwijs Standpunt van de Gezinsbond november 2013 Inhoud Rekening houden met thuissituatie: materieel en financieel p. 2 Aandacht voor rol ouders in de ondersteuning en begeleiding

Nadere informatie

Leerpaden in Toledo.

Leerpaden in Toledo. Leerpaden in Toledo. 16 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak p e d stage Uitdaging Het is belangrijk dat studenten

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

In het kleuteronderwijs is dat al zo, in leerjaar 3 wordt hierop voortgebouwd. Early childhood education besteedt daar ook aandacht aan.

In het kleuteronderwijs is dat al zo, in leerjaar 3 wordt hierop voortgebouwd. Early childhood education besteedt daar ook aandacht aan. STAKEHOLDERS CONFERENTIE donderdag 11 augustus 2011 Methodeontwikkeling - 3 (MO-3) Stellingen Eens Weet Oneens 1. Het onderwijs moet aansluiten bij de situatie waar kinderen naar de universiteit gaan.

Nadere informatie

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Helga Bongers & Kim van Dooijeweert Tricht, 2013 'Mediawijsheid is niet gewoon belangrijk. Het is absoluut cruciaal. Mediawijsheid bepaalt of kinderen een instrument

Nadere informatie

KUNSTENBAD. Studiedag GO! 16 juni 2015 KUNSTENBAD BEELD EN DANS EN DRAMA EN MEDIA EN MUZIEK

KUNSTENBAD. Studiedag GO! 16 juni 2015 KUNSTENBAD BEELD EN DANS EN DRAMA EN MEDIA EN MUZIEK Studiedag GO! 16 juni 2015 IN DE PRAKTIJK inzetten van leerkrachten 1 hoofdleerkracht met vak-assistenten team van vakspecialisten 1 leerkracht geeft de 5 domeinen www.dekunstpiloten.be leerdoelen

Nadere informatie

ICT- VISIEONTWIKKELING

ICT- VISIEONTWIKKELING ICT- VISIEONTWIKKELING WELKOM EN SITUERING Naar een visie rond ICT School-als-organisatie School-als-actor-van-een-scholengemeenschap School-als-pedagogische-identiteit 2 Een ICT-beleid voeren met (pedagogische)

Nadere informatie

Vragenlijst ICT-nascholingsbehoeften.

Vragenlijst ICT-nascholingsbehoeften. Vakgroep Onderwijskunde Vragenlijst ICT-nascholingsbehoeften. Instrument voor leerkrachten. Promotor: Onderzoekers: Prof. Dr. Martin Valcke Isabel Rots Marjolein Verbeke - INLEIDING - Sinds enkele jaren

Nadere informatie

Soms geeft de begeleidende informatie misleidende informatie; doet de applicatie niet wat hij belooft te doen.

Soms geeft de begeleidende informatie misleidende informatie; doet de applicatie niet wat hij belooft te doen. Inhoud Als er leerdoelen gehaald moeten worden moeten we als docent wel enige zekerheid hebben omtrend het effect van een interactieve multimediale applicatie. Allereerst moet de applicatie beken worden

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LC Type 1 Salarisschaal 11 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Opleidingskunde,Training & Human Development

Opleidingskunde,Training & Human Development Opleidingskunde, Deze flyer over praktijkleren bij de bacheloropleiding Opleidingskunde beschrijft informatie over de volgende onderwerpen: Inhoud: 1. Het beroep 2. Deskundigheidsbevordering van medewerkers

Nadere informatie