Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAVO5 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAVO5 1"

Transcriptie

1 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 1 KeCo W.2. (A) In een bekerglas wordt 400 ml water geschonken met een begintemperatuur van 1 C. In het water wordt een dompelaar geplaatst met een vermogen van 90 W. Het water (en het bekerglas) worden zo gedurende 15,5 minuten verwarmd. Met een thermometer wordt gemeten dat de temperatuur van het water, na verwarming, 58 C bedraagt. Bereken de warmtecapaciteit van het bekerglas. Eerst noteren we de gegevens: = 400 ml = 400 cm = m water ρ = 0, kg/m c = 4,18 10 J/kg C P = 90 W t = 15,5 min. = 90 s T begin = 1 C T eind = 58 C Straks zal alleen de massa van het water van belang zijn. Deze kan berekend worden: m ρ = m 0,998 = m = 0, = 0, 992 kg 400 In de gegeven situatie produceert de dompelaar warmte. Deze warmte wordt deels opgenomen door het water en deels door het bekerglas. Er geldt: Q = Q w + Q bg P t = m c T + C T = 0,992 4,18 ( 58 1) + C ( 58 1) , = 8.414,9 + C 41 C = =, J/ C 41 KeCo W.. opgave 18 (H kernboek havo5) Eerst noteren we de gegevens: =,5 l =,5 dm =, m water ρ = 0, kg/m c = 4,18 10 J/kg C T begin = 15 C T eind = 85 C η = 1% a. In de formule voor de warmte is de massa van het water van belang zijn. Deze kan berekend worden met de dichtheid m ρ = m 0,998 = m = 0,998,5 =, 485 kg,5 De warmte bedraagt dan: Q = m c T ( 85 15) = 2,19 10 Q =,485 4,18 J

2 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 2 b. Het rendement van het proces is bekend. De opgenomen warmte kan dus berekend worden: Q η = 0% Q in 2,19 2,19 1% = 0% Q in = =,59 J Q in 0,1 De verbrandingswarmte van aardgas kan gevonden worden in Binastabel 28A en bedraagt 2 10 J/m. oor de verbrandingswarmte geldt: Q c verbr =,59, = = = 0, 11 m 2 KeCo W.. opgave 19 (H kernboek havo5) Eerst noteren we de gegevens: water ρ = 0, kg/m c = 4,18 10 J/kg C aardgas c verbr = 2 10 J/m η = 1% = 80 l = 80 dm = m T begin = 15 C T eind = 80 C a. In de formule voor de warmte is de massa van het water van belang zijn. Deze kan berekend worden met de dichtheid m ρ = m 0,998 = m = 0, = 9, 84 kg 80 De warmte bedraagt dan: Q = m c T ( 80 15) = 2,1 10 Q = 9,84 4,18 J Het rendement van het proces is bekend. De opgenomen warmte kan dus berekend worden: Q η = 0% Q in 2,1 2,1 8% = 0% Q in = = 2,8 J Q in 0,8 De verbrandingswarmte van aardgas kan gevonden worden in Binastabel 28A en bedraagt 2 10 J/m. oor de verbrandingswarmte geldt: Q c verbr = 2,8 2, = = = 0, 8 m 2

3 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 b. Bij een temperatuurtoename zal het water uitzetten de dichtheid van het water zal kleiner worden warm water stijgt op in koud(er) water het water stroom van punt Q naar punt P c. De warmtetoevoer door de zon kan berekend worden: E = P t E = 00 ( 5,5 0 0) = 1,8 J De eindtemperatuur van het water ten gevolge van de zonnestraling kan dan berekend worden met de formule voor de warmte: Q = m c T ( T 15) = 1,8 10 Q J T = 5, 5 C = 9,84 4,18 e d. In deze vraag is het belangrijk in te zien dat de warmte die via de zonnestraling in deze situatie door het water wordt opgenomen, normaal gesproken (zonder zon) wordt geproduceerd via de verbranding van aardgas: Q c verbr = 1,8 1, = = = 0, 4 m 2 e KeCo W.4. opgave 22 (H kernboek havo5) Eerst noteren we de gegevens: m = 0,0 kg B.M. = 5 W (basaal metabolisme) P = 5,00 W/kg P gem = 280 W a. Het totale vermogen kan berekend worden door het extra geleverde vermogen op te tellen bij het basaal metabolisme: P = 5 + 0,0 5,00 = 5 W tot b. Eerst kan berekend worden hoeveel energie er in totaal verbruikt wordt tijdens de eerste set: E = P t gem 5 ( 0 0) = 5,04 10 E = 280 J Bij de verbranding van 1,0 g koolhydraten komt een energie vrij van 1 kj: 5 5,04 hoeveelheid koolhydraten = = 0 g 1 c. Er wordt een hoeveelheid energie geproduceerd van 1,2 MJ (= 1,2 10 J). oor elke 21 kj (= J) die vrijkomt bij de verbranding van koolhydraten is 1,0 dm zuurstof nodig. In totaal is er dan aan zuurstof nodig: 1,2 hoeveelheid zuurstof = = 5,1 dm 21 Licht bestaat voor 20% uit zuurstof. De hoeveelheid lucht is dan dus: 5,1 2 hoeveelheid lucht = = 2,9 dm 0,20

4 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 4 KeCo K.2. (A) 1. In onderstaande tabel staan een aantal vormen van straling. Orden de soorten straling op ioniserend vermogen en doordringend vermogen. Geef een 1 bij het kleinste doordringend/ioniserend vermogen, enz. Straling Ioniserend vermogen Doordringend vermogen α-straling β -straling β + -straling γ-straling röntgenstraling 2. In nevenstaande figuur is een röntgenfoto te zien van een hand. Leg duidelijk en volledig uit hoe zo n foto kan ontstaan uit de bestraling van de hand met röntgenstraling.. Leg uit welke vorm(en) van straling (α-, β- of γ-straling) het gevaarlijkst is/zijn als er sprake is van uitwendige bestraling. 4. Leg uit welke vorm(en) van straling (α-, β- of γ-straling) is het gevaarlijkst is/zijn als er sprake is van inwendige bestraling. 5. We bekijken twee stoffen die regelmatig gebruikt worden voor de afscherming van ioniserende straling: lood en beton. Leg uit welke van deze twee stoffen de beste afscherming laat zien. Gebruik in je antwoord de term halveringsdikte en Binas. 1. Straling Ioniserend vermogen Doordringend vermogen α-straling 4 1 β -straling 2 β + -straling 2 γ-straling 1 4 röntgenstraling 2 2. De röntgenstraling wordt door de botten veel meer geabsorbeerd dan door het weefsel rond de botten. Op de plek waar de botten zitten, zal dus de minste zwarting optreden.. Bij uitwendige bestraling is γ-straling het gevaarlijkst. Het ioniserend vermogen van γ-straling is weliswaar erg klein. Het doordringend vermogen is extreem groot. α- straling heeft een erg klein doordringend vermogen, ook bij β-straling is dit doordringend vermogen erg gering. Als de radioactieve bron zich buiten het lichaam bevindt, zal over het algemeen alleen de γ-straling in het lichaam doordringen (eventueel ook een deel β-straling). 4. Als de radioactieve bron zich in het lichaam bevindt, is er geen tussenstof meer tussen bron en lichaam. α-straling heeft een erg klein doordringend vermogen en zal dus in het lichaam al zijn energie verliezen. α-straling heeft daarnaast een erg groot ioniserend vermogen en zal daarom bij inwendige bestraling verreweg het gevaarlijkst zijn.

5 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO De halveringsdikte van beton bedraagt 0,5 cm en die van lood is 0,009 cm (zie binastabel 28E). Er is dus slechts weinig lood nodig om de helft van de straling tegen te houden. Lood biedt daarom de beste afscherming. KeCo K.4.(C) Radon-220 is een, niet in de natuur voorkomende, radioactieve isotoop. In een kernreactie ontstaat op een gegeven ogenblik een 1,05 gram van deze gasvormige isotoop. a. Stel de vervalreactie van Radon-220 op. b. Bereken het aantal atoomkernen Radon-220 op het moment van ontstaan van de stof. 1 1/ 2 2 In deze formule staat N(t) voor de hoeveelheid radioactieve stof op tijdstip t, N(0) voor de hoeveelheid radioactieve stof op tijdstip t = 0 s (het moment dat de radioactieve stof ontstaat), t voor de tijd en t 1/2 voor de halveringstijd. c. Stel de vervalfunctie op voor dit Radon-220. d. Bereken het aantal atoomkernen dat nog over is na,0 minuten. e. Bereken op welk tijdstip er nog 5,0% van de oorspronkelijke hoeveelheid Radon- 220 over is. f. Bepaal de activiteit van dit Radon na 100 s. De vervalfunctie voor een radioactieve stof luidt: N( t) = N( 0) a. 8 Rn 84Po+ 2He b. De atoommassa van Rn-220 is 220,01140 u. Omrekenen in kg levert op: , , =,5 kg 0, Het aantal atoomkernen is dan gelijk aan: = 2,8 25,5 c. De halveringstijd van Rn-220 is 55, s. Het aantal atoomkernen Rn-220 op tijdstip t = 0 s (N(0)) is gelijk aan 2, De vervalfunctie luidt dan: N ( t) = N( 0) 1 2 t t 1/ 2 t 55, 21 1 N( t) = 2,8 2 d. In de formule van onderdeel c moet nu tijdstip t =,0 min. = 180 s worden ingevuld: , N ( 180) = 2,8 =,04 2 e. De functie van onderdeel c kan geplot worden op de grafische rekenmachine. Dit levert het resultaat op in nevenstaande figuur. Er moet gezocht worden naar een aantal atoomkernen gelijk aan: ( t) = 0,05 2,8 = 1,45 N Dit levert een tijdstip op: t = 240 s f. De activiteit is gelijk aan de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan de grafiek. Met de grafische reken- t t

6 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 machine kan hiervoor de optie dy/dx worden gebruikt. Dit levert op tijdstip t = 100 s het volgende resultaat op: N 19 A = = 1,0 Bq (vervallen atoomkernen per seconde) t KeCo K.5.(A) Radon is een radioactief gas, dat niet alleen uit de aardbodem ontsnapt maar ook uit natuurlijke bouwmaterialen. Doordat woningen, ten behoeve van warmte-isolatie, minder worden geventileerd, is de hoeveelheid radongas per m lucht in huis groter dan buiten. In deze opgave wordt uitsluitend de isotoop Radon-222 beschouwd. De longen van een mens bevatten gemiddeld 2, dm lucht. Als het hierbij om huiskamerlucht gaat, dan veroorzaakt het, in deze lucht aanwezige Radon-222, in de longen een stralingsvermogen van 5, W. a. Stel de vervalvergelijking van Radon-222 op. b. Toon aan dat de gemiddelde activiteit van Radon-222 per kubieke meter ingeademde huiskamerlucht 24 Bq bedraagt. De bestraalde massa van de longen bedraagt 180 g. De weegfactor voor α-straling is gelijk aan 20. c. Bereken het dosisequivalent dat iemand per jaar in zijn longen ontvangt van het Radon-222. Ga er hierbij vanuit dat er uitsluitend huiskamerlucht wordt ingeademd a. Rn Po He b. We schrijven eerste de gegevens op: Rn-222 E α = 5,48 Me = 2, dm (in de longen) P = 5, W De energie van het α-deeltje dat vrijkomt bij het radioactief verval van Rn-222 moet eerst worden omgerekend naar Joules: 1 1 E α = 5,48 Me = 5,48 1,02 = 8,9 J Bij een volume van 2, dm hoort een stralingsvermogen van 5, W. In de opgave wordt gevraagd om de activiteit per m te berekenen. Bij een volume van 1,0 m (= 1000 dm ) hoort dan een stralingsvermogen van: P = 5,2 = 2,0 W 2, Per kernreactie komt er een energie vrij van 8, J. Het aantal kernreacties dat per seconde plaatsvindt (de activiteit) is dan: 11 2,0 A = = 2 Bq 1 8,9 c. Eerst kan de totale hoeveelheid energie berekend worden: E = P t 14 E = 5,2 ( ) = 1,4 J De stralingsdosis is dan gelijk aan: E D = m 1,4 D = = 9,11 Gray 0,180

7 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 Het dosisequivalent is niets meer dan de stralingsdosis gecorrigeerd voor de soort straling (m.b.v. de weegfactor voor de straling). Hier geldt: 4 H = 20 9,11 = 1,82 Sievert (= 0,182 msv) KeCo K..(A) Bereken de hoeveelheid energie die, per reactie, vrijkomt bij het radioactief verval van Pollonium-21. Geef het antwoord in Me. De kernreactie die hier aan de orde is luidt: Po Pb He De massa voor de reactie kan berekend worden: m voor = 212, , = 212,9449 u (let erop dat in binastabel 25 de atoommassa s gegeven zijn en dat het hier om kernmassa s gaat de massa van de elektronen moet dus van de atoommassa worden afgetrokken) De massa na de reactie kan ook berekend worden: m = 208, , , , = 212, na ( ) ( ) 902 Er is nu te zien dat de massa na de reactie iets kleiner is dan de massa voor de reactie. Dit massaverschil (massadefect) kan berekend worden: m m voor m = 212, ,902 = 0, u = na 2 29 m = 0, , = 1,52 kg olgens Einstein wordt dit massadefect omgezet in energie volgens de formule: 2 E = m c (,00 ) = 1, 29 E = 1,52 J Deze energie in Joules kan worden omgerekend in Me: 12 1, E = = 8,5 Me 1 1,02 KeCo K..(A) a. Er bestaan verschillende kernreacties waarmee de splijting van uranium-25 gerealiseerd kan worden. In alle gevallen wordt het uranium-25 beschoten met een (langzaam) neutron. Bij één van deze reacties ontstaat Strontium-94, Xenon- 140 en 2 neutronen. Stel deze kernreactie op. b. Bereken de hoeveelheid energie die bij de kernsplijtingsreactie van onderdeel a vrijkomt. Hierbij is gegeven dat de atoommassa van Strontium-94 9,9152 u en de atoommassa van Xenon ,92144 u bedraagt. Geef het antwoord in Me. c. In een kerncentrale zijn een aantal onderdelen/processen te herkennen. Geef van de onderdelen in onderstaand schema aan wat hun functie is in de centrale a. 92U + 0n 8Sr+ 54Xe n b. De methode die hier moet worden toegepast is exact gelijk aan die gebruikt in KeCo K.., alleen de kernreactie is hier anders. Bepaal dus de massa voor de reactie, de

8 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 8 c. massa na de reactie, het massadefect en de energie via de formule E uiteindelijke uitkomst is: E = 185 Me 2 = m c. De brandstofstaven In de brandstofstaven bevindt zich het splijtbare U-25 (naast het niet-splijtbare U-28). regelstaven moderator koelwater verrijking De regelstaven zijn letterlijk bedoeld om het proces te regelen. Bij een kernsplijtingsreactie komen neutronen vrij die weer een nieuwe kernsplijting kunnen veroorzaken. Dit proces mag niet te snel gaan anders is de energie-opwekking niet meer onder controle te houden, maar ook niet te langzaam anders dooft de centrale uit. Kernsplijting kan alleen plaatsvinden met behulp van langzame neutronen. De neutronen die vrijkomen hebben een veel hogere snelheid en worden afgeremd door de moderator, zodat ze eventueel een nieuwe kernsplijting in gang kunnen zetten. Bij kernsplijting komt energie (en dus een heleboel warmte) vrij. Om de centrale niet te heet te laten worden, moet er dus gekoeld worden met water. aak wordt dit koelwater ook als moderator gebruikt. Alleen U-25 is geschikt voor kernsplijting. Natuurlijk uranium bestaat echter slechts voor 0,% uit U-25. De rest is U-28 en dat is onsplijtbaar. Door verrijking probeert men via allerlei technieken het percentage U-25 te verhogen (tot bijvoorbeeld 4 %). KeCo EM.1.(A) In onderstaande figuren zijn een aantal staafmagneten getekend. De veldlijnen geven een indruk van het magnetische veld dat ontstaat in de omgeving van deze staafmagneten. Bekend is dat de polen A en D noordpolen zijn. a. Geef aan of de polen B, C, E, F en G noord- danwel zuidpolen zijn. Geef ook een duidelijke toelichting. b. Teken de vectoren voor de magnetische inductie die aangrijpen in de punten P. P P

9 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 9 eldlijnen lopen (buiten de magneet) altijd van de noordpool naar de zuidpool. Gebruik makend van deze regel ontstaat onderstaande figuur. Hierin zijn ook de vectoren voor de magnetische inductie B aangegeven in de punten P. Er geldt verder: A = Noordpool B = Zuidpool C = Noordpool D = Noordpool E = Zuidpool F = Zuidpool G = Noordpool KeCo EM.2.(A) 1. In onderstaande figuur (links) is AB een lange koperdraad die dwars door een kartonnen plaatje is gestoken. Draad AB wordt vervolgens op een voeding aangesloten. Op het plaatje staat een kompasnaaldje (zie onderstaande figuur links). De noordpool van dit kompasnaaldje wijst naar links. a. Leid af of punt A van de draad verbonden is met de pluspool of de minpool van de voeding. Geef een duidelijke toelichting. b. In bovenstaande figuur (rechts) is een bovenaanzicht van de gegeven situatie getekend. Maak de figuur compleet door de richting van de stroomsterkte en de magnetische veldlijn aan te geven. c. Teken de vector voor de magnetische inductie in de punten P en Q. 2. In nevenstaande figuur is een stroomspoel met een aantal veldlijnen getekend. a. Leg uit waar zich de noordpool van de spoel bevindt: bij het linker of rechter uiteinde van de spoel. b. Bepaal welke aansluitpunt (A of B) met de pluspool van een spanningsbron verbonden is.

10 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO a. De richting van de stroomsterkte kan afgeleid worden met behulp van de rechterhand regel. Buig hiertoe je vingers in de richting van de magnetische veldlijnen, de duim wijst dan in de richting van de stroomsterkte. De stroom loopt dan door de draad van punt B naar punt A. Aangezien een elektrische stroom van de pluspool naar de minpool loopt, zal punt B verbonden zijn met de pluspool (en punt A dus met de minpool. b. Zie nevenstaande figuur. c. Zie nevenstaande figuur. 2. a. De ligging van de noordpool kan op twee manieren worden afgeleid. De magnetische veldlijnen buiten de spoel lopen van de noordpool naar de zuidpool. De magnetische veldlijnen binnen de spoel lopen van de zuidpool naar de noordpool. In beide gevallen wordt afgeleid dan de noordpool aan de rechter zijde van de spoel ligt. b. oor een spoel geldt ook een rechterhand regel. Hiertoe moet de duim in de richting van de noordpool worden gewezen. De vingers geven dan de richting van de stroomsterkte aan. De stroom loopt dan van punt A naar punt B. Punt A is dus verbonden met de pluspool. KeCo EM.4.(A) 1. Een luidspreker bestaat onder meer uit een trechtervormige conus, een spoeltje en een permanente magneet. Onderstaande figuren stellen dwarsdoorsneden van de magneet en het spoeltje voor. Het spoeltje bevindt zich om de noordpool van de magneet. De hele ringvormige rand van de magneet vormt de zuidpool. De conus zit aan het spoeltje vast; beiden zijn hierbij beweegbaar. Zodra er een stroom door het spoeltje loopt, wordt er op het spoeltje een kracht uitgeoefend. a. Bepaal aan de hand van bovenstaande figuur (rechts) de richting van deze kracht. Doordat de conus de beweging van het spoeltje volgt, is het mogelijk de conus (in hoog tempo) heen en weer te laten bewegen. b. Leg uit hoe kan worden gerealiseerd dat de conus een beweging uitvoert. Het spoeltje heeft 0 windingen en een diameter van 1,9 cm. De magnetische inductie op de plaats waar het spoeltje zich bevindt, bedraagt 0, T.

11 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 11 c. Bereken de kracht die op het spoeltje wordt uitgeoefend, als er door het spoeltje een stroom loopt van 40 ma. 1. a. Zie nevenstaande figuur. De magnetische inductie is gericht van de noordpool naar de zuidpool. Dit geldt zowel aan de bovenzijde als aan de onderzijde van de spoel. De stroomsterkte is aan de bovenzijde van de spoel het papier uit gericht en aan de onderzijde van de spoel het papier in. Toepassing van de linkerhand regel voor de lorentz- kracht leidt tot een naar buiten gerichte kracht (de conus zal dus naar buiten bewegen). b. Door het spoeltje kan de richting van de stroomsterkte steeds veranderd worden (een wisselstroom). Hierdoor zal, volgend de linkerhand regel, ook de richting van de lorentzkracht steeds omkeren. c. oor de lorentzkracht geldt: F L = B I l De lengte van de stroomdraad in het magneetveld (hier de lengte van de draad in de spoel) kan berekend worden: l = N ( 2 π r) l = 0 ( 2 π 0,0095) =, 58 m oor de grootte van de lorentzkracht geldt dan: F L = B I l F = 0, 0,040,58 = 0,04 N L F L F L B B KeCo EM.5.(B) 1. In een magneetveld, met een magnetische inductie van 1, T, wordt een elektronenkanon geplaatst op de manier zoals weergegeven in onderstaande figuur. Deze figuur is op ware grootte. a. Leid af of het magneetveld het papier in of het papier uit is gericht. Geef een duidelijke toelichting. In de figuur is te zien dat het elektron een cirkelbaan doorloopt. oor de straal van deze baan geldt de volgende formule: m v r = B q In deze formule staat r voor de straal van de baan, m voor de massa van het deeltje, v voor de snelheid van het deeltje, B voor de magnetische inductie en q voor de lading van het deeltje. Alle grootheden moeten daarbij worden uitgedrukt in hun standaardeenheid. b. Bepaal de snelheid waarmee een elektron uit het elektronenkanon komt. c. Bereken de grootte van de, op het elektron werkende, lorentzkracht.

12 Uitwerkingen KeCo-selectie SET-D HAO5 12 elektronenkanon 1. a. In deze situatie is er weer sprake van een lorentzkracht, omdat er zich een geladen deeltje door een magneetveld beweegt. Het elektron volgt de cirkelbaan. De elektrische stroom is dan gericht tegengesteld een de richting van het elektron (volgens afspraak is een elektrische stroom namelijk een verplaatsing van positieve lading). De lorentzkracht is op elk baan van de baan gericht naar het middelpunt want deze kracht zorgt er steeds voor dat het elektron door de bocht gaat. olgens de linkerhand regel geldt dan dat het magneetveld het papier in is gericht. Zie bovenstaande figuur. b. We bekijken eerste de gegevens: r = 4, cm = 0,04 m m = 9, kg (massa elektron) B = 1, T q = 1, C (lading elektron) Invullen van de gegevens in de formule levert op: m v r = B q 9,11 v 1,2 1,02 1 0,04 = ,04 1,2 1,02 5 v = = 9,1 m/s 1 9,11 c. oor de lorentzkracht op een geladen deeltje geldt: F L = B q v Invullen van de gegevens levert op: F = 1,2 1,02 9,1 = 1, N L

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting Newton - HAVO Elektromagnetisme Samenvatting Het magnetisch veld Een permanente magneet is een magneet waarvan de magnetische werking niet verandert Een draaibare kompasnaald draait met zijn noordpool

Nadere informatie

Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing.

Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing. Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing. Opgave 2 Aardwarmte N2-2002-I -----------------------------------------------------------------

Nadere informatie

oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgave 1.

oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgave 1. Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgave 1. Elektrisch veld In de vacuüm gepompte beeldbuis van een TV staan twee evenwijdige vlakke metalen platen

Nadere informatie

Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II

Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II Opgave 3 N-16 in een kerncentrale 2014 II In de reactor binnen in het reactorgebouw van een kerncentrale komt warmte vrij door kernsplijtingen. Die warmte wordt afgevoerd door het water in het primaire

Nadere informatie

TENTAMEN NATUURKUNDE

TENTAMEN NATUURKUNDE CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN NATUURKUNDE TENTAMEN NATUURKUNDE tweede voorbeeldtentamen CCVN tijd : 3 uur aantal opgaven : 5 aantal antwoordbladen : 1 (bij opgave 2) Iedere opgave dient op een afzonderlijk

Nadere informatie

6.1 Ioniserende straling; eigenschappen en detectie

6.1 Ioniserende straling; eigenschappen en detectie Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6 6.1 Ioniserende straling; eigenschappen en detectie Opgave 1 a Zie figuur 6.1. Figuur 6.1 Als je met het vliegtuig gaat, ontvang je de meeste straling, omdat je je op een

Nadere informatie

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 5

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 5 Uitwerkingen opgaven hodstuk 5 5.1 Kernreacties Opgave 1 a Zie BINAS tabel 40A. Krypton heeft symbool Kr en atoomnummer 36 krypton 81 = 81 36 Kr 81 0 81 De vergelijking voor de K-vangst is: 36Kr 1e 35X

Nadere informatie

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3.

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. figuur 3 De schuifweerstand is zo ingesteld dat de stroomsterkte 0,50 A is. a) Bereken het

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde havo I

Eindexamen natuurkunde havo I Opgave 1 Accu In een auto wordt bij de elektriciteitsvoorziening een accu gebruikt. Op zo n accu staan gegevens vermeld. Zie figuur 1. figuur 1 Behalve de spanning van 12 V vermeldt men ook de zogenaamde

Nadere informatie

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk Het magnetisch veld

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk Het magnetisch veld Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 4 4.1 Het magnetisch veld Opgave 1 a Het koperen staafje is het staafje dat geen van de andere staafjes aantrekt en niet door de andere staafjes wordt aangetrokken. Het is

Nadere informatie

NATUURKUNDE 8 29/04/2011 KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK

NATUURKUNDE 8 29/04/2011 KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK 8 29/04/2011 Deze toets bestaat uit 3 opgaven (32 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! Opgave 1: Afbuigen van geladen

Nadere informatie

Elektro-magnetisme Q B Q A

Elektro-magnetisme Q B Q A Elektro-magnetisme 1. Een lading QA =4Q bevindt zich in de buurt van een tweede lading QB = Q. In welk punt zal de resulterende kracht op een kleine positieve lading QC gelijk zijn aan nul? X O P Y

Nadere informatie

VWO Module EM. Elektromagnetisme

VWO Module EM. Elektromagnetisme VWO Module EM1 Elektromagnetisme Bouw een eigen luidspreker of elektromotor. Naam: VWO Module EM P a g i n a 1 30 Titel: Auteur: Eigenfrequentie, VWO module EM1: Elektromagnetisme Simon de Groot Datum:

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 Straling. Gemaakt als toevoeging op methode Natuurkunde Overal

Hoofdstuk 5 Straling. Gemaakt als toevoeging op methode Natuurkunde Overal Hoofdstuk 5 Straling Gemaakt als toevoeging op methode Natuurkunde Overal 5.1 Straling en bronnen Eigenschappen van straling RA α γ β 1) Beweegt langs rechte lijnen vanuit een bron. 2) Zwakker als ze verder

Nadere informatie

Havo 5 oefen et

Havo 5 oefen et Toetsstof havo 5 et4 volgens PTA: examenjaar 2010/2011 Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Stof volgens het PTA: havo5 h2: Trillingen en golven Havo5 h3: Energie en warmte Havo5 h4: Elektromagnetisme

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Natuurkunde

Examen HAVO en VHBO. Natuurkunde Natuurkunde Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Dinsdag 25 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 27 vragen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Elektromagnetisme

Hoofdstuk 6: Elektromagnetisme Hoofdstuk 6: lektromagnetisme Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 6: lektromagnetisme Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. lektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

Mkv Magnetisme. Vraag 1 Twee lange, rechte stroomvoerende geleiders zijn opgehangen in hetzelfde verticale vlak, op een afstand d van elkaar.

Mkv Magnetisme. Vraag 1 Twee lange, rechte stroomvoerende geleiders zijn opgehangen in hetzelfde verticale vlak, op een afstand d van elkaar. Mkv Magnetisme Vraag 1 Twee lange, rechte stroomvoerende geleiders zijn opgehangen in hetzelfde verticale vlak, op een afstand d van elkaar. In een punt P op een afstand d/2 van de rechtse geleider is

Nadere informatie

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal Examentraining 2015 Leerlingmateriaal Vak Natuurkunde Klas 5 havo Bloknummer Docent(en) Blok IV Medische beeldvorming (B2) WAN Domein B: Beeld- en geluidstechniek Subdomein B2: Straling en gezondheid

Nadere informatie

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel.

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel. H7: Radioactiviteit Als een bepaalde kern van een element te veel of te weinig neutronen heeft is het onstabiel. Daardoor gaan ze na een zekere tijd uit elkaar vallen, op die manier bereiken ze een stabiele

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde pilot havo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde pilot havo 2010 - I Opgave 1 Eliica De Eliica (figuur 1) is een supersnelle figuur 1 elektrische auto. Hij heeft acht wielen en elk wiel wordt aangedreven door een elektromotor. In de accu s kan in totaal 55 kwh elektrische

Nadere informatie

Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5

Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5 Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Meerkeuzevragen + bijbehorende antwoorden aansluitend op hoofdstuk 2 paragraaf 1 t/m 3, Kromlijnige bewegingen (Systematische Natuurkunde) Vraag 1 Bij een horizontale worp

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Aan het einde van de repetitie vind je de lijst met elementen en twee tabellen met weegfactoren voor het berekenen van de equivalente en effectieve

Nadere informatie

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen)

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Ga na of de onderstaande beweringen waar of niet waar zijn (invullen op antwoordblad). 1) De krachtwerking van een magneet is bij

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2011 tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde tevens oud programma natuurkunde 1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Uitwerking examen Natuurkunde1,2 HAVO 2007 (1 e tijdvak)

Uitwerking examen Natuurkunde1,2 HAVO 2007 (1 e tijdvak) Uitwerking examen Natuurkunde, HAVO 007 ( e tijdvak) Opgave Optrekkende auto. Naarmate de grafieklijn in een (v,t)-diagram steiler loopt, zal de versnelling groter zijn. De versnelling volgt immers uit

Nadere informatie

a Schrijf de eerste vier stappen op. b Waarom kunnen de β s die 234 Pa uitstoot, beter door een laagje plastic dringen dan de β s van

a Schrijf de eerste vier stappen op. b Waarom kunnen de β s die 234 Pa uitstoot, beter door een laagje plastic dringen dan de β s van Toets v-08 Radioactiviteit 1 / 5 1 Protactinium 238 U vervalt in veel stappen tot 206 Pb. a Schrijf de eerste vier stappen op. b Waarom kunnen de β s die 234 Pa uitstoot, beter door een laagje plastic

Nadere informatie

Opgave 3 Staafmagneten, hoefijzermagneten, naaldmagneten en schijfmagneten.

Opgave 3 Staafmagneten, hoefijzermagneten, naaldmagneten en schijfmagneten. Uitwerkingen 1 Opgave 1 IJzer, nikkel en kobalt. Opgave 2 ermanente magneten zijn blijvend magnetisch. Opgave 3 Staafmagneten, hoefijzermagneten, naaldmagneten en schijfmagneten. Opgave 4 Weekijzer is

Nadere informatie

methode 2: Voor de vervangingsweerstand van de twee parallel geschakelde lampen geldt:

methode 2: Voor de vervangingsweerstand van de twee parallel geschakelde lampen geldt: Uitwerkingen natuurkunde Havo 1999-I Opgave 1 Accu 3p 1. Het vermogen van de lampen wordt gegeven door P = VI. Dus de accu moet een stroom leveren van I = P/V = 100/12 = 8,33 A. De "capaciteit" wordt berekend

Nadere informatie

OOFDSTUK 8 9/1/2009. Deze toets bestaat uit 3 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes!

OOFDSTUK 8 9/1/2009. Deze toets bestaat uit 3 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK OOFDSTUK 8 9/1/2009 Deze toets bestaat uit 3 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! Opgave 1: Afbuiging

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde (pilot) tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde (pilot) tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde (pilot) Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.

Nadere informatie

natuurkunde havo 2016-I

natuurkunde havo 2016-I Radiumbad In de eerste helft van de vorige eeuw was het gebruikelijk om bij sommige aandoeningen een behandeling met radioactief radium-6 te ondergaan. Een patiënt moest dan een warm bad nemen waarin radiumzout

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I - + Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I Opgave 1 Massaspectrometer Lood in ertsen uit mijnen bestaat voornamelijk uit de isotopen lood-206, lood-207 en lood-208. De herkomst van lood in loden voorwerpen

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde vwo II

Eindexamen natuurkunde vwo II Opgave 1 Vijftig meter vlinderslag Lees de onderstaande tekst. De vlinderslag: Bij de vlinderslag moet je beide armen tegelijk gebruiken. Je maakt met je armen wel enorme halen: boven water naar voren,

Nadere informatie

- KLAS 5. c) Bereken de snelheid waarmee een elektron vrijkomt als het groene licht op de Rbkathode

- KLAS 5. c) Bereken de snelheid waarmee een elektron vrijkomt als het groene licht op de Rbkathode NATUURKUNDE - KLAS 5 PROEFWERK H7 --- 26/11/10 Het proefwerk bestaat uit 3 opgaven; totaal 32 punten. Opgave 1: gasontladingsbuis (4 p) In een gasontladingsbuis (zoals een TL-buis) zijn het gassen die

Nadere informatie

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l Opgave 1 Een kompasnaald staat horizontaal opgesteld en geeft de richting aan van de horizontale r component Bh van de magnetische veldsterkte van het aardmagnetische veld. Een spoel wordt r evenwijdig

Nadere informatie

Stabiliteit van atoomkernen

Stabiliteit van atoomkernen Stabiliteit van atoomkernen Wanneer is een atoomkern stabiel? Wat is een radioactieve stof? Wat doet een radioactieve stof? 1 Soorten ioniserende straling Alfa-straling of α-straling Bèta-straling of β-straling

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Examen VWO - Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 17. In dit deel staan de vragen waarbij de computer

Nadere informatie

-0,20,0 0,5 1,0 1,5 0,4 0,2. v in m/s -0,4-0,6

-0,20,0 0,5 1,0 1,5 0,4 0,2. v in m/s -0,4-0,6 Dit oefen et 2 en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl 5vwo oefen-et 2 Et-2 stof vwo5: Vwo5 kernboek: Hoofdstuk 3: Trillingen Hoofdstuk 4: Golven Hoofdstuk 5: Numerieke natuurkunde Hoofdstuk 6: Elektromagnetisme

Nadere informatie

Opgave 1 Nieuw element Vwo Natuurkunde 1, I. Opgave 3

Opgave 1 Nieuw element Vwo Natuurkunde 1, I. Opgave 3 Telkens is aangegeven als de examenopgaven zijn aangepast of uitgebreid. et 2 training vwo 5 2011 Opgave 1 Nieuw element Vwo Natuurkunde 1,2 2005-I. Opgave 3 Lees het artikel. Kernfysici zien nieuw element

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2 natuurkunde 1,2 Examen HAVO - Compex Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 24 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 19 In dit deel staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen NATUURKUNDE Havo. Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen Schoolexamen Havo-5: SE3: Na code:h5na2 datum : 10 dec 2008 tijdsduur: 120 minuten. weging: 30%. Onderwerpen: Systematische Natuurkunde

Nadere informatie

De kernreactie die in de tekst is beschreven, kan als volgt worden weergegeven:

De kernreactie die in de tekst is beschreven, kan als volgt worden weergegeven: Toetsstof havo 5 et5 volgens PTA: examenjaar 2010/2011 Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Stof volgens het PTA: havo5 h4: Elektromagnetisme Niet in 2010-2011 havo5 Opwekking en transport

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex

natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex Examen VWO 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei totale examentijd 3 uur tevens oud programma natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 13 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de

Nadere informatie

Uitwerking examen natuurkunde 2009 (tweede tijdvak) 1

Uitwerking examen natuurkunde 2009 (tweede tijdvak) 1 Uitwerking exaen natuurkunde 009 (tweede tijdvak) Opgave Optische uis. Teken eerst de verbindingslijn tussen de punten P en Q (lichtstraal in nevenstaande figuur). Deze rechte lijn is ongebroken en gaat

Nadere informatie

TENTAMEN NATUURKUNDE

TENTAMEN NATUURKUNDE CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN NATUURKUNDE TENTAMEN NATUURKUNDE datum : vrijdag 28 april 2017 tijd : 13.30 tot 16.30 uur aantal opgaven : 5 aantal antwoordbladen : 1 (bij opgave 1) Iedere opgave dient

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 12. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 12. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 12 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij dit examen

Nadere informatie

UITWERKINGEN OEFENVRAAGSTUKKEN 5 HAVO. natuurkunde

UITWERKINGEN OEFENVRAAGSTUKKEN 5 HAVO. natuurkunde UITWERKINGEN OEFENVRAAGSTUKKEN voor schoolexamen (SE) en examen 5 HAVO natuurkunde katern : Trillingen en golven, energie en warmte, elektromagnetisme, opwekking en transport van elektrische energie, straling,

Nadere informatie

J De centrale draait (met de gegevens) gedurende één jaar. Het gemiddelde vermogen van de centrale kan dan berekend worden:

J De centrale draait (met de gegevens) gedurende één jaar. Het gemiddelde vermogen van de centrale kan dan berekend worden: Uitwerking examen Natuurkunde1 HAVO 00 (1 e tijdvak) Opgave 1 Itaipu 1. De verbruikte elektrische energie kan worden omgerekend in oules: 17 = 9,3 kwh( = 9,3 3, ) = 3,3 De centrale draait (met de gegevens)

Nadere informatie

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, WETENSCHAP EN CULTUUR UNIFORM EXAMEN HAVO 2015

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, WETENSCHAP EN CULTUUR UNIFORM EXAMEN HAVO 2015 MINISTERIE VAN ONDERWIJS, WETENSCHAP EN CULTUUR UNIFORM EXAMEN HAVO 2015 VAK : NATUURKUNDE DATUM : DINSDAG 23 JUNI 2015 TIJD : 07.45 10.45 Aantal opgaven: 5 Aantal pagina s: 6 Controleer zorgvuldig of

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 28 tijdvak 2 woensdag 8 juni 3.3 6.3 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een werkbijlage. Dit examen bestaat 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Examen HAVO. tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur oud programma natuurkunde 1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

1 Uit welke deeltjes is de kern van een atoom opgebouwd? Protonen en neutronen.

1 Uit welke deeltjes is de kern van een atoom opgebouwd? Protonen en neutronen. SO Straling 1 Uit welke deeltjes is de kern van een atoom opgebouwd? Protonen en neutronen. 2 Waaruit bestaat de elektronenwolk van een atoom? Negatief geladen deeltjes, elektronen. 3 Wat bevindt zich

Nadere informatie

TENTAMEN NATUURKUNDE

TENTAMEN NATUURKUNDE CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN NATUURKUNDE TENTAMEN NATUURKUNDE afgenomen te Amsterdam, Eindhoven, Groningen, Nijmegen, Utrecht en Wageningen datum : donderdag 29 juli 2004 tijd : 14.00 tot 17.00 uur

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde (pilot) tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. natuurkunde (pilot) tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2011 tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde (pilot) Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Vliegen met menskracht uitkomst: t = 5,0 (uur) s Voor de gemiddelde snelheid geldt: v gem =. t De gemiddelde snelheid van het vliegtuig is 8,9 m/s

Nadere informatie

Energieopwekking door kernsplijting in een kernreactor. Kerncentrale van Tihange(bij Hoei)

Energieopwekking door kernsplijting in een kernreactor. Kerncentrale van Tihange(bij Hoei) Energieopwekking door kernsplijting in een kernreactor Kerncentrale van Tihange(bij Hoei) 1 Benodigdheden Chemisch element: Uranium Uranium kent verschillende isotopen Definitie isotoop? 2 Benodigdheden

Nadere informatie

Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur

Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur EINDEXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1977 Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1

Examen HAVO. natuurkunde 1 natuurkunde 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 24 mei 13.30 16.30 uur 20 05 Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen; het examen bestaat uit 25 vragen. Voor elk

Nadere informatie

natuurkunde vwo 2015-II

natuurkunde vwo 2015-II Opgave 1 Indoor Skydive Lees onderstaand artikel. Iedereen kan vliegen! Bij Roosendaal bevindt zich Indoor Skydive. In deze attractie ervaar je het gevoel van een vrije val, zonder uit een vliegtuig te

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2 Compex

Examen HAVO - Compex. natuurkunde 1,2 Compex natuurkunde 1, Compex Examen HAVO - Compex? Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 30 mei totale examentijd 3,5 uur 0 06 n dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Compex natuurkunde 1-2 havo 2003-I

Compex natuurkunde 1-2 havo 2003-I Compex natuurkunde -2 havo 2003-I 4 Antwoordmodel Opgave Verwarmingslint voorbeeld van een antwoord: Ook bij hoge buitentemperaturen (waarbij geen gevaar voor bevriezing is) geeft het lint warmte af. Je

Nadere informatie

Examen VWO 2015. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO 2015. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2015 tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 73 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2016 tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Je geeft de antwoorden op deze vragen op papier, tenzij anders is aangegeven.

Je geeft de antwoorden op deze vragen op papier, tenzij anders is aangegeven. Examen HAVO 2008 tijdvak 1 vrijdag 23 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 14 tot en met 23 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Het gehele

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Radioactiviteit

Hoofdstuk 1: Radioactiviteit Hoofdstuk 1: Radioactiviteit Inleiding Het is belangrijk iets te weten over wat we in de natuurkunde radioactiviteit noemen. Ongetwijfeld heb je, zonder er direct mee in aanraking te zijn geweest, er ergens

Nadere informatie

voorbeeld van een berekening: Uit de definitie volgt dat de ontvangen stralingsdosis gelijk is aan E m,

voorbeeld van een berekening: Uit de definitie volgt dat de ontvangen stralingsdosis gelijk is aan E m, Eindexamen natuurkunde havo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Nieuwe bestralingsmethode Maximumscore antwoord: 0 7 5 0 B + n Li + per juist getal Maximumscore 2 uitkomst: D 2, 0 Gy of 2, 0 J/kg voorbeeld

Nadere informatie

KERNEN & DEELTJES VWO

KERNEN & DEELTJES VWO KERNEN & DEELTJES VWO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is gratis te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven staan

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde pilot vwo II

Eindexamen natuurkunde pilot vwo II Eindexamen natuurkunde pilot vwo 0 - II Beoordelingsmodel Opgave Wega maximumscore 3 Voor het verband tussen de temperatuur van de ster en de golflengte waarbij de stralingsintensiteit maximaal is, geldt:

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-I Eindexamen natuurkunde - havo 005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Bedleesbril uitkomst: n, 6 voorbeeld van een bepaling: 5 5 Voor de breking bij het linkervlak geldt: sin i. sin r n Hierin is hoek i gelijk

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is evenveel negatief

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Eindexamen vwo natuurkunde pilot 03-II Beoordelingsmodel Opgave Splijtstof in een kerncentrale maximumscore 3 35 7 87 U + n Ba + Kr + n of 9 0 56 36 0 35 7 87 U + n Ba + Kr + n één neutron links van de

Nadere informatie

natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex

natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex Examen HAVO 2010 tijdvak 1 vrijdag 28 mei totale examentijd 3 uur tevens oud programma natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 14 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de

Nadere informatie

Examen VWO. tijdvak 1 vrijdag 20 mei uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. tijdvak 1 vrijdag 20 mei uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2016 tijdvak 1 vrijdag 20 mei 13.30-16.30 uur oud programma natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2. tijdvak 1 vrijdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1,2. tijdvak 1 vrijdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2008 tijdvak 1 vrijdag 23 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde 1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2002-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2002-I Eindexamen natuurkunde -2 havo 2002-I Opgave Binnenverlichting Maximumscore 4 uitkomst: R tot = 4 Ω voorbeelden van een berekening: methode Het totale vermogen van de twee lampjes is gelijk aan 25,0 =

Nadere informatie

1 Een lichtbron zendt licht uit met een golflengte van 589 nm in vacuüm.

1 Een lichtbron zendt licht uit met een golflengte van 589 nm in vacuüm. Domein F: Moderne fysica Subdomein: Atoomfysica 1 Een lichtbron zendt licht uit met een golflengte van 589 nm in vacuüm. Bereken de energie van het foton in ev. E = h c/λ (1) E = (6,63 10-34 3 10 8 )/(589

Nadere informatie

toelatingsexamen-geneeskunde.be

toelatingsexamen-geneeskunde.be Fysica juli 2009 Laatste update: 31/07/2009. Vragen gebaseerd op het ingangsexamen juli 2009. Vraag 1 Een landingsbaan is 500 lang. Een vliegtuig heeft de volledige lengte van de startbaan nodig om op

Nadere informatie

Bereken de luchtdruk in bar op 3000 m hoogte in de Franse Alpen. De soortelijke massa van lucht is 1,2 kg/m³. De druk op zeeniveau bedraagt 1 bar.

Bereken de luchtdruk in bar op 3000 m hoogte in de Franse Alpen. De soortelijke massa van lucht is 1,2 kg/m³. De druk op zeeniveau bedraagt 1 bar. 7. Gaswetten Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 Bereken de luchtdruk in bar op 3000 m hoogte in de Franse Alpen. De soortelijke massa van lucht is 1,2 kg/m³. De druk op zeeniveau

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde vwo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde vwo 2010 - I Opgave 1 Kingda Ka Lees het artikel. Snelste achtbaan ter wereld geopend New York. De hoogste en snelste achtbaan ter wereld gaat binnenkort open. Wie in de Kingda Ka stapt, maakt mee dat de trein in 3,5

Nadere informatie

Radioactiviteit. Stralingspracticum. Leon Weggelaar H5D

Radioactiviteit. Stralingspracticum. Leon Weggelaar H5D Radioactiviteit Stralingspracticum Leon Weggelaar H5D 1 0.0 Algemene Inleiding Radioactiviteit, ook wel activiteit genoemd, is een natuurkundig fenomeen: bepaalde isotopen zijn instabiel en veranderen

Nadere informatie

Vlaamse Fysica Olympiade 27 ste editie 2014-2015 Eerste ronde

Vlaamse Fysica Olympiade 27 ste editie 2014-2015 Eerste ronde Vlaamse Olympiades voor Natuurwetenschappen KU Leuven Departement Chemie Celestijnenlaan 200F bus 2404 3001 Heverlee Tel.: 016-32 74 71 E-mail: info@vonw.be www.vonw.be Vlaamse Fysica Olympiade 27 ste

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

We willen dat de magnetische inductie in het punt K gelijk aan rul zou worden. Daartoe moet men door de draad AB een stroom sturen die gelijk is aan

We willen dat de magnetische inductie in het punt K gelijk aan rul zou worden. Daartoe moet men door de draad AB een stroom sturen die gelijk is aan jaar: 1995 nummer: 28 Twee zeer lange draden zijn evenwijdig opgesteld. De stroom door de linkse draad ( zie figuur) is in grootte gelijk aan 30 A en de zin ervan wordt aangegeven door de pijl. We willen

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1

Examen HAVO. natuurkunde 1 natuurkunde 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 3 mei 13.3 16.3 uur 2 6 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen; het examen bestaat uit 24 vragen.

Nadere informatie

1. Een karretje op een rail

1. Een karretje op een rail Natuurkunde Vwo 1986-II 1. Een karretje op een rail Een rail, waarvan de massa 186 gram is, heeft in het midden een knik. De beide rechte stukken zijn even lang. De rail wordt. slechts in de twee uiterste

Nadere informatie

de ionen in het magnetische veld van het afbuigdeel. Bereken hun snelheidsverhouding bij het binnenkomen van het afbuigdeel.

de ionen in het magnetische veld van het afbuigdeel. Bereken hun snelheidsverhouding bij het binnenkomen van het afbuigdeel. A B MASSASPECTROMETER In de ionenbron van een massaspectrometer ontstaan 12 C + - en 14 C + -ionen. Deze ionen komen met verwaarloosbare snelheid in het versnellingsgedeelte van het apparaat. Er heerst

Nadere informatie

Eindexamen havo natuurkunde pilot II

Eindexamen havo natuurkunde pilot II Eindexamen havo natuurkunde pilot 0 - II Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag worden scorepunten toegekend. Opgave Parasaurolophus maximumscore antwoord: resonantie maximumscore Voor de grondtoon

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-I - + - + Eindexamen natuurkunde -2 havo 2000-I 4 Antwoordmodel Opgave LEDs voorbeelden van schakelschema s: 50 Ω V LED A 50 Ω A V LED Als slechts één meter juist is geschakeld: punt. 2 uitkomst: R = 45

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2005-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2005-II Opgave 1 Marathonloper Tijdens hardlopen verbranden de spieren voedingsstoffen en zetten de energie die daarbij vrijkomt om in arbeid en warmte. Uit onderzoek blijkt dat een goed getrainde marathonloper

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

1 Warmteleer. 3 Om m kg water T 0 C op te warmen heb je m T 4180 J nodig. 4180 4 Het symbool staat voor verandering.

1 Warmteleer. 3 Om m kg water T 0 C op te warmen heb je m T 4180 J nodig. 4180 4 Het symbool staat voor verandering. 1 Warmteleer. 1 De soortelijke warmte is de warmte die je moet toevoeren om 1 kg van een stof 1 0 C op te warmen. Deze warmte moet je ook weer afvoeren om 1 kg van die stof 1 0 C af te koelen. 2 Om 2 kg

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1,2. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde 1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten te behalen.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde vwo I

Eindexamen natuurkunde vwo I Eindexamen natuurkunde vwo 00 - I Beoordelingsmodel Opgave ingda a maximumscore 4 uitkomst: amax = 3,8g (met een marge van 0, g ) voorbeeld van een bepaling: De maximale versnelling is gelijk aan de steilheid

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2007 tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde 1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Inhoud. 1 Inleiding 13. 1 energie 19

Inhoud. 1 Inleiding 13. 1 energie 19 Inhoud 1 Inleiding 13 1 onderzoeken van de natuur 13 Natuurwetenschappen 13 Onderzoeken 13 Ontwerpen 15 2 grootheden en eenheden 15 SI-stelsel 15 Voorvoegsels 15 3 meten 16 Meetinstrumenten 16 Nauwkeurigheid

Nadere informatie

Examen HAVO. Natuurkunde 1 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Natuurkunde 1 (nieuwe stijl) Natuurkunde 1 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 21 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 27

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 Opgave 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Opgave 3 Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is

Nadere informatie