Studienamiddag 21/04/2015

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studienamiddag 21/04/2015"

Transcriptie

1 Studienamiddag 21/04/2015

2 SKILLVILLE: online leerplatform in de klas Hoe SKILLVILLE je kan helpen bij de vakoverschrijdende eindtermen

3 Aanloop Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter preventie van alcohol- en drugsmisbruik: a two-way street

4 Aanloop Gaming Middelengebruik

5 Probleemstelling

6 Doelstelling Dit PWO koppelde de nood aan een methodiek voor preventie van alcohol- en drugsmisbruik bij jongeren van het secundair onderwijs in het kader van de Vakoverschrijdende Eindtermen (VOET-en) aan de vraag van Pathways naar aanleiding van de game-enquête.

7 Vraagstellingen 1. Heeft de inzet van een educatieve game met als thema drugs- en alcoholmisbruik een positief effect op de kennis en het inzicht van jongeren uit het secundair onderwijs (3de graad)? 2. Heeft de integratie van een educatieve game met als thema drugs- en alcoholmisbruik in het behandelprogramma voor jongeren met een verslavingsproblematiek, een positief effect op de kennis en het inzicht die deze jongeren hebben? 3. Wat betekent het om mee te werken aan de ontwikkeling van een educatieve game met als thema alcohol- en drugmisbruik, voor jongeren met een verslavingsproblematiek opgenomen op een kinder- en jeugdpsychiatrische afdeling? 4. Zijn jongeren van het secundair onderwijs tevreden met het game en waarin zien ze de meerwaarde? 5. Zijn leerkrachten van het secundair onderwijs tevreden met het game en waarin zien ze de meerwaarde?

8 Ontwikkeling Geïndiceerde preventie Universele preventie VERTALING? - Ontwikkeling game door PATHWAYS - Secundair onderwijs (GAMEMAKER) - Participerende observaties - Aansluitend aan de VOET(en) - Focusgroep jongeren PATHWAYS: wat moet in een preventiegame?

9 Participerende observatie Doel = leefwereld jongeren leren kennen vertrouwensband ontwikkelen Andere vorm van therapie? Tegemoetkoming liefde voor gaming Methode i.s.m. Kureghemnet GameLabBxL - Gamemaker 4 dagen workshop met de jongeren

10 Participerende observatie Dag 2, 3 & 4 = uitwerken van het game Resultaat

11 Participerende observatie Conclusie Geen pasklaar antwoord, wel een raamwerk Persoonlijke en omgevingsproblemen Klassieke machtsverhouding doorbroken

12 Focusgroepen Ervaringsdeskundigen 2 groepen van 7 jongeren O.l.v. pathways mederwerker Onderzoeker = observator Doel = content game Mythes, redenen, gevolgen, rode vlaggen en input game

13 Focusgroepen

14 Procesevaluatie

15

16 VOET(en) Doel = leerlingen burgerzin bij te brengen en ze te leren gezond te leven en zorg te dragen voor elkaar en hun omgeving Inhoud is zeer omvangrijk + veranderlijk Inspanningsverplichting? Verschillende contexten + stam = LEVENSVAARDIGHEDEN Nodig om in de huidige, complexe maatschappij een weg te vinden

17 VOET(en) Preventie en hulpverlening m.b.t. middelengebruik = GEEN APART VAK Nood aan basisvorming vanuit een maatschappelijk en persoonlijk perspectief Niet enkel kennis, maar ook vaardigheden & attitudes C2-6: Stellen zich weerbaar op C1-8: Schatten de risico s en gevolgen in bij het gebruik van genotsmiddelen en medicijnen en reageren assertief in aanbodsituaties STAM 12: Zijn bekwaam alternatieven af te wegen en een bewuste keuze te maken STAM 1: Brengen belangrijke elementen van communicatief handelen in de praktijk

18 Kader Universeel preventiemateriaal m.b.t. alcohol, tabak en cannabis voor jongeren van de derde graad secundair onderwijs. Kadert binnen een algemene beleidsmatige aanpak (Drugsbeleid op School). Gebaseerd op de leerlijnen van en Doel = leerlingen aanzetten om zich bewust, weloverwogen en verantwoordelijk te gedragen.

19 SKILLVILLE SKILLVILLE is een totaalconcept. Het is een multimediatool of serious game dat leerlingen/volwassenen levensvaardigheden aanleert. De ruggengraat van SKILLVILLE wordt gevormd door financiële educatie

20 Waarom serious game?

21 Casussen Casussen (Alcohol, tabak en cannabis) Leerlingen krijgen onmiddellijk feedback

22 Backoffice Enkel toegankelijk voor leerkrachten en begeleiders Rapporteringsmodule waarin de leerresultaten en vorderingen van de gebruikers kunnen opgevolgd worden. Klasweergave of individuele leerlingen weergave

23 Resultaten IN WELKE MATE VONDEN DE JONGEREN VAN PATHWAYS HET EEN MEERWAARDE OM HET EDUCATIEVE SPEL TE ONTWIKKELEN? De jongeren waren trots om een deel van een dergelijk project te zijn Een gevoel van erkenning van hun individuele vaardigheden en capaciteiten. CAVE: craving WELK EFFECT HEEFT HET EDUCATIEVE GAME OP DE KENNIS VAN DE JONGEREN IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS (3 DE GRAAD)? De kennis verbeterde bij de interventies scholen (n = 120). Er was een verschil in de pretest tussen de opleidingsniveaus, maar geen verschil in de nameting. De studie toont geen effect van geslacht, nationaliteit en het geboortejaar Geen effect van het gebruik van alcohol, tabak of cannabis..

24 Resultaten 80% van de studenten van de 2 interventies scholen waren tevreden Het gebruik van de computer; leuke manier om nieuwe kennis op te doen; educatief; de feedback achteraf; de competitie; niet saai;... Minder tevreden over de duur van het spel (45 casussen = teveel) De leerkrachten van beide scholen werkten graag met SKILLVILLE Het is afgestemd op de leefwereld van de leerlingen. Het gebruik van digitale media is welkom, maar vervangen niet de klassieke vormen van het onderwijs

25 Praktisch 5 euro / gebruiker / jaar / ALL-IN Opleidingsplanning kan geraadpleegd worden op Gebruik op PC, laptop, tablet en dit voor de courante besturingssystemen Alle geüploade documenten voor leerkrachten en leerlingen mogen, indien gewenst, gratis afgedrukt worden Bestellen via mail aan Via de leerlingenlijst maakt het team van Skillville accounts Info en contact: of

26

27 SKILLVILLE > gebruikers > 170 scholen Pakketten: Financiële educatie Actua-politiek (België, Politiek, Oekraïne, Vluchtelingencrisis, ) Mood City (conflicten, relaties, pesten, ) Alcohol-, tabak- en drugspreventie Taal (woordenschat training 3de graad) Techville CPR/EHBO

28 Vragen?

CROSS-OVER 2/12/2014

CROSS-OVER 2/12/2014 CROSS-OVER 2/12/2014 SKILLVILLE: Alcohol, tabak en cannabis Historiek Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter

Nadere informatie

Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie

Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie Presenteert Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie (9 september 2014) http://www.skillville.be 1 Doelstelling van het pakket Alcohol-, tabak-, en drugspreventie... 4 1.1 Alcohol... 4 1.2 Tabak...

Nadere informatie

Wat is skillville? Online multimediatool voor ontwikkelen van levensvaardigheden

Wat is skillville? Online multimediatool voor ontwikkelen van levensvaardigheden Wat is skillville? Online multimediatool voor ontwikkelen van levensvaardigheden Toepasbaar in diverse situaties: Lager onderwijs Secundair onderwijs Buitengewoon onderwijs Hulpverlening. Skillville in

Nadere informatie

Presenteert. Infobundel versie 5. (9 september 2014) http://www.skillville.be

Presenteert. Infobundel versie 5. (9 september 2014) http://www.skillville.be Presenteert Infobundel versie 5 (9 september 2014) http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 4 2 Doel van SKILLVILLE... 5 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 6 4 Pakketten van SKILLVILLE... 6 4.1 Financiële

Nadere informatie

Infobundel Actualiteit en Politiek

Infobundel Actualiteit en Politiek Infobundel Actualiteit en Politiek http://www.skillville.be 1 Doelstelling van het pakket Actualiteit en Politiek... 4 2 Doelgroep... 4 3 Componenten... 4 3.1 Menu... 5 3.2 Bibliotheek... 5 3.3 Casussen:

Nadere informatie

Infobundel versie 6. (8 september 2015) http://www.skillville.be

Infobundel versie 6. (8 september 2015) http://www.skillville.be Infobundel versie 6 (8 september 2015) http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 4 2 Doel van SKILLVILLE... 5 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 6 4 Pakketten van SKILLVILLE... 6 4.1 Financiële educatie...

Nadere informatie

Presenteert. Infobundel versie 4. (31 januari 2014)

Presenteert. Infobundel versie 4. (31 januari 2014) Presenteert Infobundel versie 4 (31 januari 2014) http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 4 2 Doel van SKILLVILLE... 5 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 6 4 Pakketten van SKILLVILLE... 6 4.1 Economische

Nadere informatie

FINANCIËLE VORMING IN DE LERARENOPLEIDING. Greet Fastré, Sebastiaan Jans, Karolien Vlayen

FINANCIËLE VORMING IN DE LERARENOPLEIDING. Greet Fastré, Sebastiaan Jans, Karolien Vlayen FINANCIËLE VORMING IN DE LERARENOPLEIDING Greet Fastré, Sebastiaan Jans, Karolien Vlayen Welke rol moeten lerarenopleidingen spelen in het bereiken van VOET op secundaire scholen? Welke rol moeten lerarenopleidingen

Nadere informatie

University College Leuven Limburg. Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek

University College Leuven Limburg. Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek University College Leuven Limburg Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter preventie van alcohol- en drugsmisbruik: a two-way street 50842400

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen V.U. Paul Van Deun VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - januari 2016 D/2016/6030/3 De DrugLijn is een initiatief van VAD - VAD wordt gefinancierd

Nadere informatie

Cocaïne is geen fair trade Lessenpakket

Cocaïne is geen fair trade Lessenpakket Cocaïne is geen fair trade Lessenpakket Wat beogen wij met preventie Uitstellen van het eerste gebruik Verminderen van de verslavingsproblematiek Beperken van de schade veroorzaakt door gebruik Uitstellen

Nadere informatie

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Doelstelling De leerlijn is een praktisch instrument dat het schoolteam wil ondersteunen bij het preventief werken rond alcohol,

Nadere informatie

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date? CHECKLIST DOS of TAD-beleid 1 Als school heeft u de

Nadere informatie

Unplugged, van intentie tot implementatie. Hoe laten we alle puzzelstukjes samenvallen?

Unplugged, van intentie tot implementatie. Hoe laten we alle puzzelstukjes samenvallen? Unplugged, van intentie tot implementatie Hoe laten we alle puzzelstukjes samenvallen? Drugbeleid op school Regelgeving Persoonlijke normen en waarden van de begeleiders Begeleiding Visie Educatie en structurele

Nadere informatie

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid brugge.be/preventie sherrie smith Dreamstime Stock Photos PREVENTIE CHECKLIST DOS of TAD-beleid Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date? CHECKLIST DOS of TAD-beleid 1 Als school heeft u de

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie

Alcohol- en drugpreventie op school.

Alcohol- en drugpreventie op school. Alcohol- en drugpreventie op school. Aan de slag! Voor leerkrachten in het secundair onderwijs Alcohol, cannabis, psychoactieve medicatie, gokken en gamen zijn niet weg te denken uit de leefwereld van

Nadere informatie

Aan de slag met de leerlingenbevraging

Aan de slag met de leerlingenbevraging Aan de slag met de leerlingenbevraging Programma Introductie Resultaten VAD- leerlingenbevraging Actieplan DOS Introductie Vlaams Expertisecentrum Alcohol en andere Drugs Preventie en hulpverlening Methodiek

Nadere informatie

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Doelstelling De leerlijn is een praktisch instrument dat het schoolteam wil ondersteunen bij het preventief werken rond alcohol,

Nadere informatie

http://www.skillville.be

http://www.skillville.be Presenteert http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 4 2 Doel van SKILLVILLE... 4 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 5 4 Componenten van SKILLVILLE... 5 4.1 De profielpagina... 6 4.2 De budgetmeter...

Nadere informatie

Een nieuw licht op afvalbeheer

Een nieuw licht op afvalbeheer Een nieuw licht op afvalbeheer DOSSIER samen > motiveren Da s proper is een initiatief van FOST Plus vzw en komt voort uit de samenwerking tussen de gewesten en de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA PEDAGOGISCHE FICHE Laatst gewijzigd op: 27/Mar/09 ORGANISATIE: ECUADORGALLERY METHODIEK: CREATIEVE SCHILDEREN 1. Algemene info Adres: Bretagnestraat 25, 17 1200 Brussel Tel: 027704310-0494486164 Fax: /

Nadere informatie

CHECKLIST DOS (DRUGBELEID OP SCHOOL) Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date?

CHECKLIST DOS (DRUGBELEID OP SCHOOL) Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date? CHECKLIST DOS CHECKLIST DOS (DRUGBELEID OP SCHOOL) Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date? Als school heeft u de opdracht om te werken rond verschillende gezondheidsthema s, gekaderd in een

Nadere informatie

Presenteert. Infobundel versie 3. (9 september 2013) http://www.skillville.be

Presenteert. Infobundel versie 3. (9 september 2013) http://www.skillville.be Presenteert Infobundel versie 3 (9 september 2013) http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 5 2 Doel van SKILLVILLE... 5 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 6 4 Componenten van SKILLVILLE... 6 4.1 Menu...

Nadere informatie

DOS-BELEIDSPLAN

DOS-BELEIDSPLAN DOS-BELEIDSPLAN 2017-2018 DRUGS OP SCHOOL Inhoud 1 Visie DOS... 2 2 Vier pijlers... 3 2.1 Regelgeving met duidelijke grenzen en consequenties... 3 2.2 Begeleiding... 6 2.2.1 Wie doet wat bij VERMOEDEN

Nadere informatie

Limburgse aanpak familiaal geweld

Limburgse aanpak familiaal geweld 24 september 2013 Limburgse aanpak familiaal geweld Een gecoördineerde aanpak sinds 2004 Preventief-curatieve aanpak: 9 doelgroepen Curatief-repressieve aanpak: multidisciplinair 90 % gewone dossiers:

Nadere informatie

Etienne Janssen. Afd. CAT Preventiehuis

Etienne Janssen. Afd. CAT Preventiehuis Etienne Janssen Afd. CAT Preventiehuis Risicogroepen m.b.t. drugsmisbruik Jonge delinquenten Jongeren in zorginstellingen Vroegtijdige schoolverlaters Jongeren met sociale problemen Jongeren uit benadeelde

Nadere informatie

peiling burgerzin en burgerschapseducatie in de derde graad aso, bso, kso en tso

peiling burgerzin en burgerschapseducatie in de derde graad aso, bso, kso en tso peiling burgerzin en burgerschapseducatie in de derde graad aso, bso, kso en tso colloquium 7 juni 2017 dr. Eef Ameel overzicht de peiling burgerzin en burgerschapseducatie beschrijving van de steekproef

Nadere informatie

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Doelstelling De leerlijn is een praktisch instrument dat het schoolteam wil ondersteunen bij het preventief werken rond alcohol,

Nadere informatie

Jaarplan Jaarplan PAV 5dejaar

Jaarplan Jaarplan PAV 5dejaar Schooljaar 2011-2012 Leerkracht(en): Vak: Klassen: Ann Debecker, Sonia Mannaerts, Carine Peeters, Ivo Thyssen, Jo Vonckx Jaarplan PAV 5dejaar 5GK, 5RK1, 5RK2 Schooljaar: 2011-2012 Algemene gegevens Leerjaar

Nadere informatie

Leerlijn drugs. 1 ste graad. tabak alcohol Illegale drugs Kennis aanbrengen Basiskennis aanbrengen Herkomst alcohol Verslavende stof

Leerlijn drugs. 1 ste graad. tabak alcohol Illegale drugs Kennis aanbrengen Basiskennis aanbrengen Herkomst alcohol Verslavende stof Leerlijn drugs Kennis aanbrengen Basiskennis aanbrengen Herkomst tabak Samenstelling tabak(srook) Verslavende stof nicotine Sociale, gezondheids- en financiële effecten: - korte termijn effecten - lange

Nadere informatie

Mediawijs materiaal voor leerkrachten: algemeen

Mediawijs materiaal voor leerkrachten: algemeen Mediawijs materiaal voor leerkrachten: algemeen Mediacoach opleiding Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in

Nadere informatie

De leerlingen: begrijpen dat bij een oorlog veel meer komt kijken dan alleen veldslagen tussen heldhaftige soldaten.

De leerlingen: begrijpen dat bij een oorlog veel meer komt kijken dan alleen veldslagen tussen heldhaftige soldaten. 1. DOELGROEP Dit educatief spel werd in de eerste plaats ontwikkeld met het jeugdwerk voor ogen. Het is dan ook een typisch chiro- of scoutsspel geworden voor 12- tot 16- jarigen in groep. Toch leent dit

Nadere informatie

OPVATTINGEN VAN LERAREN FRANS OVER LEREN EN INSTRUCTIE, HUN VAK EN INCLUSIEF ONDERWIJS

OPVATTINGEN VAN LERAREN FRANS OVER LEREN EN INSTRUCTIE, HUN VAK EN INCLUSIEF ONDERWIJS VAKGROEP ONDERWIJSKUNDE ONDERZOEKSGROEP LERARENOPLEIDING & PROFESSIONELE ONTWIKKELING ONDERZOEKSGROEP BELEID EN LEIDERSCHAP IN ONDERWIJS (BELLON) OPVATTINGEN VAN LERAREN FRANS OVER LEREN EN INSTRUCTIE,

Nadere informatie

Een alcohol- en drugbeleid voor het secundair onderwijs

Een alcohol- en drugbeleid voor het secundair onderwijs Een alcohol- en drugbeleid voor het secundair onderwijs V E R E N I G I N G V O O R A L C O H O L - E N A N D E R E D R U G P R O B L E M E N ( V A D ) W W W. V A D. B E Een beleid opzetten Middelengebruik

Nadere informatie

LABO LEREN AFVAL BEHEREN OP SCHOOL

LABO LEREN AFVAL BEHEREN OP SCHOOL LABO LEREN AFVAL BEHEREN OP SCHOOL LEREN AFVAL BEHEREN OP SCHOOL Kinderen bewust leren omgaan met afval Leren Afval Beheren Op school (LABO) is een educatieve workshop die leerlingen uit de tweede en derde

Nadere informatie

Klas-in-zicht Wat? Hoe gaan we tewerk? Aan de slag en verder?

Klas-in-zicht Wat? Hoe gaan we tewerk? Aan de slag en verder? Klas-in-zicht Wat? Een negatieve groepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar overeenkomen, een vertroebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, moeilijk les kunnen geven door storend gedrag zijn

Nadere informatie

DEEL 1: HET VOET-BELEID

DEEL 1: HET VOET-BELEID -INSTRUMENT SO DEEL 1: HET -BELEID Hoe zorgt de school ervoor dat alle vakoverschrijdende eindtermen voor álle leerlingen worden nagestreefd? A. DOELGERICHT? Is er een visie t.a.v.? Heeft de school een

Nadere informatie

ICT & Beginnende geletterdheid: Richtlijnen voor het pabo-curriculum

ICT & Beginnende geletterdheid: Richtlijnen voor het pabo-curriculum ICT & Beginnende geletterdheid: Richtlijnen voor het pabo-curriculum Nelleke Belo, Susan McKenney & Joke Voogt 08/01/15 VELON Conferentie 11-03-2014 1 ICT & Onderwijs Trends en discussies in Nederland

Nadere informatie

De 3 pijlers

De 3 pijlers De 3 pijlers 2016-2017 De 3 pijlers Inhoud De pijlers 3 pijlers 3 Samen leven 4 Bevorderen van Samen leven 5 Samen werken 6 Bevorderen van Samen werken 7 Zelfstandig leren 8 Bevorderen van Zelfstandig

Nadere informatie

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET 1 Educatief materiaal om te werken rond s en seksualiteit met de bijhorende VOET Beddengoed, voorbehoedmiddelengids voor jongeren Een heldere en leerrijke brochure, bruikbaar in klasverband. Het boekje

Nadere informatie

Alcohol- en druggebruik bij Vlaamse jongeren

Alcohol- en druggebruik bij Vlaamse jongeren Alcohol- en druggebruik bij Vlaamse jongeren VAD-leerlingenbevraging Doel: aanvullend bij educatieve pakketten een zicht geven op middelengebruik bij leerlingen Survey, o.b.v. vragenlijst Gebaseerd op

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Wat wil de leerkracht in 2016? Probleemgedrag aanpakken Zo weinig mogelijk extra tijd Eenvoudig implementeerbaar

Wat wil de leerkracht in 2016? Probleemgedrag aanpakken Zo weinig mogelijk extra tijd Eenvoudig implementeerbaar Wat wil de leerkracht in 2016? Probleemgedrag aanpakken Zo weinig mogelijk extra tijd Eenvoudig implementeerbaar Wat zijn onze criteria? Effectief. Via literatuurstudie op zoek naar evidentie Trainen van

Nadere informatie

Algemene basisvoorlichting

Algemene basisvoorlichting Algemene basisvoorlichting Voorlichting van 2 uur. DATUM De datum wordt in onderling De voorlichting wordt op locatie gegeven. Maximaal 25 deelnemers. De voorlichting kost _ 265. U weet welke soorten drugs

Nadere informatie

brugge.be preventie Drugeducatief

brugge.be preventie Drugeducatief brugge.be preventie Drugeducatief aanbod voor scholen 2014-2015 Beste directies en ander onderwijzend personeel, Het onderwijs krijgt de belangrijke taak om jongeren mee te ondersteuning in hun ontwikkeling.

Nadere informatie

verslavingspreventie binnen het onderwijs

verslavingspreventie binnen het onderwijs verslavingspreventie binnen het onderwijs In dit overzicht is per type onderwijs en de verschillende leeftijdsfasen te zien welke preventieve interventies er ingezet kunnen worden. De richtlijnen geven

Nadere informatie

Inhoud RESULTATEN ENQUÊTE GECOMBINEERD ONDERWIJS CURSISTEN RESULTATEN ENQUÊTE MOODLE CURSISTEN JANUARI 2010

Inhoud RESULTATEN ENQUÊTE GECOMBINEERD ONDERWIJS CURSISTEN RESULTATEN ENQUÊTE MOODLE CURSISTEN JANUARI 2010 RESULTATEN ENQUÊTE MOODLE CURSISTEN JANUARI 2010 Inhoud Resultaten enquête Moodle cursisten januari 2010... 1 Samenvatting van de resultaten... 3 Details van de resultaten... 5 Talen: enkele uitspraken

Nadere informatie

Media. Enquête mediagebruik op Sigo

Media. Enquête mediagebruik op Sigo Media Enquête mediagebruik op Sigo Deze enquête wordt anoniem afgenomen en bevat drie luiken. Het eerste luik behandelt mediagebruik tijdens de lessen, luik twee handelt over sociale media en het laatste

Nadere informatie

Gezonde Scholen presteren beter!

Gezonde Scholen presteren beter! Gezonde Scholen presteren beter! Aan de slag met de Gezonde School! Onderwijsinstellingen Gemeente Oss 14-10-2014 Inhoud Wat is de Gezonde School? Kernpunten Gezonde School Gezonde School aanpak Vignet

Nadere informatie

Inleiding TAD. Inhoud. 1. Drinken onze jongeren teveel? 1. Drinken onze jongeren teveel? 2. Kadering TAD-gebruik. 3. Aanpak op school. 4.

Inleiding TAD. Inhoud. 1. Drinken onze jongeren teveel? 1. Drinken onze jongeren teveel? 2. Kadering TAD-gebruik. 3. Aanpak op school. 4. Inleiding TAD Studiedag gezonde school 17/03/2017 Joyce Borremans & Gwen Maris Inhoud 1. Drinken onze jongeren teveel? 2. Kadering TAD-gebruik 3. Aanpak op school 4. Rolmodel 1. Drinken onze jongeren teveel?

Nadere informatie

Indicatorenmeting 2012 Secundair Onderwijs

Indicatorenmeting 2012 Secundair Onderwijs Indicatorenmeting 2012 Secundair Onderwijs Gezondheidsbeleid in Vlaamse scholen VIGeZ 2013 i.s.m. VAD en Logo s Guido Van Hal Indicatorenmeting 2012 Rapport te raadplegen op www.vigez.be Op welke gezondheidsthema

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK

De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK Krachtige leeromgeving Inbreken in de klas Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het secundair onderwijs Diversiteit

Nadere informatie

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva Bijlage 1 oktober 2012 Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva 1. Gebruik van antidepressiva CM onderzocht het gebruik van antidepressiva van jongeren van 0 tot 25 jaar van 2001 tot en met 2011.

Nadere informatie

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Social Media Bewustwording We constateren een duidelijke behoefte aan voorlichting over het gebruik van social media en internettoepassingen door jonge kinderen. Wij streven

Nadere informatie

THE NEXT LEVEL- OVER GAMEN IN DE JEUGDHULP. Vlaams Expertisecentrum Alcohol en andere Drugs Femke Wijgaerts Karen Vanmarcke

THE NEXT LEVEL- OVER GAMEN IN DE JEUGDHULP. Vlaams Expertisecentrum Alcohol en andere Drugs Femke Wijgaerts Karen Vanmarcke THE NEXT LEVEL- OVER GAMEN IN DE JEUGDHULP Vlaams Expertisecentrum Alcohol en andere Drugs Femke Wijgaerts Karen Vanmarcke Studie en onderzoek Beleidsvoorbereiding Preventie en hulpverlening Vorming Netwerken

Nadere informatie

Studiedag "Wat kan ik (van) je leren? Samenwerkend leren in onderwijs Lerende netwerken

Studiedag Wat kan ik (van) je leren? Samenwerkend leren in onderwijs Lerende netwerken Studiedag "Wat kan ik (van) je leren? Samenwerkend leren in onderwijs Lerende netwerken Marieke van Nieuwenhuyze Karine De Gendt 9 juni 2015 Introductiesessie lerende netwerken Waarom heb je voor deze

Nadere informatie

ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL

ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL Jongeren hebben nood aan maatschappelijke en politieke vorming en zien hierin een rol weggelegd voor het onderwijs. De Vlaamse Jeugdraad geeft in

Nadere informatie

Verwachtingen. Gezamenlijke gedragsverwachtingen. Ik ga aan het einde van deze workshop tevreden weg als ik. 10-11-2014.

Verwachtingen. Gezamenlijke gedragsverwachtingen. Ik ga aan het einde van deze workshop tevreden weg als ik. 10-11-2014. SWPBS-congres 14 november 2014 De docent als schakel. Hoe de feedback van docenten bijdraagt aan de effectiviteit Tools4School Henrike van Diest Judy Broer Milou Golbach Henrike van Diest Projectleider

Nadere informatie

UDL in de lerarenopleiding >> practice what you preach

UDL in de lerarenopleiding >> practice what you preach Innovatief Hoger Onderwijs UDL in de lerarenopleiding >> practice what you preach Vera Calders Mike Verbeeck Overzicht 1. Waarom anders werken? 2. Wat hebben we veranderd? 3. Hoe hebben we dit aangepakt?

Nadere informatie

Dag van de slimme school. Slim organiseren samen met het CLB van de toekomst

Dag van de slimme school. Slim organiseren samen met het CLB van de toekomst Dag van de slimme school Slim organiseren samen met het CLB van de toekomst ê Wat gaan we vandaag doen? ê Wat kunnen/moeten we als CLB/school versterken, afzwakken, creëren en stoppen om (mee) de kernopdrachten

Nadere informatie

Methodisch werken in een weerbarstige praktijk. Prof. dr. Koen Hermans

Methodisch werken in een weerbarstige praktijk. Prof. dr. Koen Hermans Methodisch werken in een weerbarstige praktijk Prof. dr. Koen Hermans Vertrekpunt: vraag Context : beleidsaandacht voor evidence-based practice JE: tweevoudige vraag IPT wetenschappelijk onderbouwen Effectiviteit

Nadere informatie

Een alcohol- en drugbeleid voor het secundair onderwijs

Een alcohol- en drugbeleid voor het secundair onderwijs Een alcohol- en drugbeleid voor het secundair onderwijs V E R E N I G I N G V O O R A L C O H O L - E N A N D E R E D R U G P R O B L E M E N ( V A D ) W W W. V A D. B E Een beleid opzetten Middelengebruik

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie () Opleiding Maatschappijoriëntatie - Rechten en plichten 028 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 18 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Aanbod CAD Limburg Jeugdwerk

Aanbod CAD Limburg Jeugdwerk Aanbod CAD Limburg Jeugdwerk Voorstelling CAD Limburg Hulpverlening Enerzijds hebben wij bij de CAD verschillende hulpverleners ter beschikking. Dit zijn mensen die iedere dag bezig zijn met de begeleiding

Nadere informatie

STRATEGISCHE DOELSTELLING 1: DE BEVOLKING VERANTWOORD EN KRITISCH LEREN OMGAAN MET GENOTSMIDDELEN

STRATEGISCHE DOELSTELLING 1: DE BEVOLKING VERANTWOORD EN KRITISCH LEREN OMGAAN MET GENOTSMIDDELEN Actieplan voor Drugpunt, & 2013 STRATEGISCHE DOELSTELLING 1: DE BEVOLKING VERANTWOORD EN KRITISCH LEREN OMGAAN MET GENOTSMIDDELEN Locatie Meetpunten / indicatoren O.D. 1.1. De bevolking heeft kennis mbt

Nadere informatie

Uitbouw van een digitaal platform ter ontsluiting van onderzoek voor lerarenopleiders

Uitbouw van een digitaal platform ter ontsluiting van onderzoek voor lerarenopleiders Uitbouw van een digitaal platform ter ontsluiting van onderzoek voor lerarenopleiders Kristof Van De Keere, Stephanie Vervaet, Thomas Smets, Katrine Patteet, Renaat Frans en Job De Meyere Waarom Edurama?

Nadere informatie

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota 2012 Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota Carolien Popken SAB Schoolvereniging Aerdenhout- Bentveld 14-6-2012 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Onderzoek... 4 Voorwoord... 4 Antwoord op de deelvragen

Nadere informatie

Golden Best Practice 2014

Golden Best Practice 2014 Bedrijf Titel : 29. IVM B.V. : Online VCA-Examentrainer Zie bijlage. INSTITUUT VOOR VEILIGHEID & MILIEU B.V. Online VCA-Examentrainer INSTITUUT VOOR VEILIGHEID & MILIEU Onderwerp: Online Leren VCA Kennis

Nadere informatie

Wegwijzer. Mediawijs materiaal voor leerkrachten

Wegwijzer. Mediawijs materiaal voor leerkrachten Wegwijzer Mediawijs materiaal voor leerkrachten Colofon Mediawijs materiaal voor leerkrachten auteur(s): Mediawijs.be 2015 Een publicatie van Mediawijs.be. Pleinlaan 9, 1050 Brussel mediawijs@iminds.be

Nadere informatie

LLP Leonardo da Vinci project SCOGATT. TOI UK/11/LLP-LdV/TOI 497

LLP Leonardo da Vinci project SCOGATT. TOI UK/11/LLP-LdV/TOI 497 LLP Leonardo da Vinci project SCOGATT Project Naam SCOGATT Serious Computer Games as a Teacher Tool Werk Pakket Work Package 4 Adaptation, preparation and transfer Resultaatnummer Titel ( Korte beschrijving

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

brugge.be preventie Drugeducatief

brugge.be preventie Drugeducatief brugge.be preventie Drugeducatief aanbod voor scholen 2014-2015 Beste directies en ander onderwijzend personeel, Het onderwijs krijgt de belangrijke taak om jongeren mee te ondersteuning in hun ontwikkeling.

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Inleiding Overgewicht en obesitas bij kinderen is een serieus volksgezondheidsprobleem. Het wordt veroorzaakt door een complex geheel van onderling samenhangende persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren.

Nadere informatie

Workshop. De buurtsportcoach en de Gezonde School

Workshop. De buurtsportcoach en de Gezonde School Workshop De buurtsportcoach en de Gezonde School Gezonde Scholen presteren beter! (Scholieren en Leraren) Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde Leefstijl Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde

Nadere informatie

VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING: HUMANE WETENSCHAPPEN CULTUURWETENSCHAPPEN

VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING: HUMANE WETENSCHAPPEN CULTUURWETENSCHAPPEN Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING: HUMANE WETENSCHAPPEN CULTUURWETENSCHAPPEN 3 de jaar Algemeen: Afhankelijk van

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Alcohol -en drugspreventie aanbod voor de sector Bijzondere Jeugdzorg

Alcohol -en drugspreventie aanbod voor de sector Bijzondere Jeugdzorg brugge.be drug preventie Alcohol -en drugspreventie aanbod voor de sector Bijzondere Jeugdzorg - 1 - Beste directies en medewerkers, Naar goede gewoonte willen we voorzieningen en diensten binnen de bijzondere

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Interculturele CompetentieWijzer (ICW): mogelijkheden en beperkingen. Joke Simons & Yunsy Krols

Interculturele CompetentieWijzer (ICW): mogelijkheden en beperkingen. Joke Simons & Yunsy Krols Interculturele CompetentieWijzer (ICW): mogelijkheden en beperkingen Joke Simons & Yunsy Krols 1 INTERCULTURELE COMPETENTIE: WAT? 2 Metaforen 3 Competentie = K + V + A + A + (Fantini, 2000) 4 Onderwijs

Nadere informatie

Studierichtingen voor de derde graad

Studierichtingen voor de derde graad Studierichtingen voor de derde graad In de derde graad bestaan alle richtingen, behalve humane wetenschappen uit twee hoofddomeinen. Er wordt naast de algemene basis gekozen voor een pakket vakken dat

Nadere informatie

Jonge reporters in het Federaal Parlement

Jonge reporters in het Federaal Parlement 1 Inleiding Met de DVD Jonge reporters en de bijbehorende website zijn het Federaal Parlement en de Koning Boudewijnstichting de uitdaging aangegaan om jongeren van de derde graad secundair onderwijs (bso,

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO Alle ruimte voor jou w groei COGNOSCO Cognosco Campus Het Spoor Mol 02 Inleidend woordje Campus Het Spoor biedt naast het traditionele onderwijs ook het succesvolle Cognosco-onderwijs. De leerlingen kiezen

Nadere informatie

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg...

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg... Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs (http://www.knack.be/auteurs/simon-demeulemeester/author- Simon Demeulemeester demeulemeester/author-4000174167085.htm) woensdag 23 januari 2013 om

Nadere informatie

Antwerpen School aan de beurt

Antwerpen School aan de beurt www.besafe.be Antwerpen School aan de beurt Antwerpen - School aan de beurt 1 Antwerpen School aan de beurt FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie Directie Lokale Integrale Veiligheid

Nadere informatie

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Binnenplein Casus Methodieken 2 Binnenplein Onderdeel van Aveleijn (VG) Gericht op verstandelijke beperking en verslaving Ambulant

Nadere informatie

Hoofdstuk I: Eindtermen de basics

Hoofdstuk I: Eindtermen de basics Maatschappelijk debat eindtermen Hoofdstuk I: Eindtermen de basics Inhoud Inleiding... 2 Gewoon lager onderwijs... 2 Kleuteronderwijs... 2 Gewoon secundair onderwijs... 3 Buitengewoon onderwijs... 4 Overzichtstabel...

Nadere informatie

Projectfiche 16 Maria Assumptalyceum Brussel

Projectfiche 16 Maria Assumptalyceum Brussel Projectfiche 16 Maria Assumptalyceum Brussel ((Interventie preventiecoaches geestelijke gezondheid) (gezondheidsthema welbevinden) 1 Schoolkenmerken Maria Assumptalyceum Stalkruidlaan 1 1020 Brussel Directie:

Nadere informatie

Jongerencoaching Raster

Jongerencoaching Raster Jongerencoaching Raster School is de plek waar jonge mensen kennis en vaardigheden ontwikkelen, maatschappelijk toegerust worden tot verantwoordelijke burgers en ondersteund worden hun talenten te ontwikkelen.

Nadere informatie

Studeren met psychische klachten

Studeren met psychische klachten Studeren met psychische klachten Handicap + Studie Regiobijeenkomst Nijmegen, 8 oktober 2015 Lies Korevaar Overzicht 1. Waar hebben studenten met psychische problemen last van? 2. Toolkit Begeleid Leren

Nadere informatie

Hotel Zeldenrust : Play your way into math!

Hotel Zeldenrust : Play your way into math! Hotel Zeldenrust : Play your way into math! SYLKE VA N DERCRUYSSE & JA N ELEN i.s.m. Universiteit Utrecht en Universiteit Twente Programma Workshop Korte inleiding: Waarom een nieuw spel ontwikkelen? Hoe

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl3 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding AO BE 20 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15

Nadere informatie

Word meester in het evalu(l)eren: op weg naar een hernieuwd evaluatiebeleid

Word meester in het evalu(l)eren: op weg naar een hernieuwd evaluatiebeleid Word meester in het evalu(l)eren: op weg naar een hernieuwd evaluatiebeleid Workshop 14 mei 2014 Marie Seghers & Piet Van Avermaet (SDL) Wat mag u verwachten? Principes van breed evalueren Aan de slag

Nadere informatie

E-educatie van opvoedingsvaardigheden voor gezondheid, leefstijl en risico-gedrag

E-educatie van opvoedingsvaardigheden voor gezondheid, leefstijl en risico-gedrag E-educatie van opvoedingsvaardigheden voor gezondheid, leefstijl en risico-gedrag Lies Racquet, juni 2012 1 Inhoud van het project Doel = een website ontwikkelen voor ouders van kinderen en jongeren met

Nadere informatie

OUDERVOORLICHTING Riskante Gewoontes. mijn ouders mogen trots op mij zijn. Ik ben verslaafd aan twitter, en niet aan drugs.

OUDERVOORLICHTING Riskante Gewoontes. mijn ouders mogen trots op mij zijn. Ik ben verslaafd aan twitter, en niet aan drugs. OUDERVOORLICHTING Riskante Gewoontes mijn ouders mogen trots op mij zijn. Ik ben verslaafd aan twitter, en niet aan drugs. Vroegsignalering en geïndiceerde preventie Voormalige afdeling preventie Advies,

Nadere informatie

WORKSHOP WERKEN MET TOOLKIT

WORKSHOP WERKEN MET TOOLKIT SYMPOSIUM asielzoekers en vluchtelingen met ernstige psychiatrische problematiek WORKSHOP WERKEN MET TOOLKIT Educatieve en begeleidingsmethodieken voor asielzoekers Vlaams expertisecentrum voor alcohol,

Nadere informatie