u N VAN WATĽRSCHAPPĽN De leden van de ledenvergadering 73102/IP M. van Kruining I P. de Vries 16 juli 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "u N VAN WATĽRSCHAPPĽN 2014.17668 De leden van de ledenvergadering 73102/IP M. van Kruining I P. de Vries 16 juli 2014"

Transcriptie

1 u N VAN WATĽRSCHAPPĽN Bezoekadres Koningskade AA Den Haag Postadres Postbus AE Den Haag Telefoon Fax De leden van de ledenvergadering datum 16 juli 2014 ons kenmerk 73102/IP contactpersoon M. van Kruining I P. de Vries bįjlage(n) 2 uw kenmerk e mail mkruininq(3),uvw.nl pvries(s),uvw.nl betreft Bestuursovereenkomst Deltaprogramma Geachte leden, Hierbij doe ik u de Concept Bestuursovereenkomst Deltaprogramma toekomen die de Unie van Waterschappen voornemens is met Prinsjesdag 2014 te tekenen. Omdat voor de derde dinsdag van september geen ledenvergadering meer plaatsvindt stuur ik u, zoals in de ledenvergadering van 27 juni jl. is afgesproken, de bestuursovereenkomst hierbij voor eventuele reactie. Met Prinsjesdag zullen de Deltabeslissingen aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Daarmee staat het Deltaprogramma aan de vooravond van de uitvoeringsfase. Het Rijk legt de Deltabeslissingen vast in een herziening van het 1 e Nationaal Waterplan en bindt zich daarmee zelf aan de Deltabeslissingen. Omdat het Deltaprogramma een nationaal programma is, is het van belang dat ook provincies, gemeenten en waterschappen in hun eigen plannen het Deltaprogramma verwerken. Om af te spreken dat te gaan doen is de Bestuursovereenkomst Deltaprogramma opgesteld. Dit document is tijdens het Nationaal Bestuurlijk Overleg Deltaprogramma van 10 juli jl. besproken en vindt u als bijlage 1 bij deze brief. Mocht u opmerkingen bíj de tekst of bezwaren hebben tegen ondertekening van dit bestuursakkoord, dan ontvang ik uw opmerkingen graag zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk voor 25 augustus U kunt uw opmerking richten aan Pierre de Vries (pvries(ô),uvw.nl). Als u voor deze datum geen bericht stuurt, ga ik er van uit dat u geen bezwaren heeft. Daarnaast is het goed om te vermelden dat het deelprogramma Nieuwbouw S Herstructurering een intentieovereenkomst opstelt en partijen in de gelegenheid stelt deze te ondertekenen. Partijen krijgen zo de mogelijkheid zich te committeren, ook het bedrijfsleven kan daar partner in zijn.

2 Pagina 2 van 2 Het is een uitgelezen kans om als waterschap met bijvoorbeeld de inliggende gemeenten, een intentieverklaring te tekenen om gezamenlijk (maar zonder verplichting) een slag te maken met de ambities van de deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie. De overeenkomst is als bijlage 2 bijgevoegd. Ik hoop u op deze wijze voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van deze brief, dan kunt u zich richten tot Mark van Kruining of Pierre de Vries Hoogachtend ìi 1 s 11 V 1 ir.ing. A.J. VŞţtìul řn'.ue/ Algemeen direeteûr fctfeûr

3 Bijlage 1 CONCEPT Bestuursovereenkomst Deltaprogramma: borging deltabeslissingen en voorkeursstrategieën Ondergetekenden: 1. De Minister van Infrastructuur eņ Milieu, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: 'het Rijk', vertegenwoordigd door mevrouw drs. M.H. Schultz van Haegen; 2. Het Samenwerkingsverband Interprovinciaal Overĩeg, hierna te noemen: 'IPQ', vertegenwoordigd door mevrouw Ĵ. Meijers; 3. De Unie van Waterschappen, hierna te noemen: 'ÜvW', vertegenwoordigd door de heer P.G.G. Glas. 4. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, hierna te noemen: 'VNG', vertegenwoordigd door mevrouw LR. Adema; Hierna te noemen: 'Partijen' Overwegende dat: er op grond van de Deltawet waterveilighėid en zoeţwatervoorzlening een deltaprogramrna is met ais doel Nederland nu en in de toekomst tegen hoog water te beschermen en de zoetwatervoorziening op orde te houden; - het deltaprogramma een nationaal programma is waar Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten sinds 2010, onder regie van de deltacommissaris, samen hebben gewerkt aan beleidsvoorbereidingen. Dit heeft geresulteerd in voorstellen voor deltabeslissingen en voorkeursstrategieën, die in het Deltaprogramma 2015 worden beschreven; - uit deze voorstellen voor deltabeslissingen en voorkeursstrategieën níeuw beleid voortvloeit voor Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten; - Partijen de gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten voor de uitwerking en uitvoering van dit beleid onderschrijven; - de nauwe interbestuuríijke samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen één van de belangrijke factoren voor succes in het Deltaprogramma is. - het blijvend bij elkaar brengen van het water en ruimtelijk beleid vanwege hun wederzijdse afhankelijkheid, essentieel is voor het behalen van de doelen van het Deltaprogramma. - dit een verantwoordelijkheid voor zowel Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen meebrengt om op de verschillende schaalniveaus naar de onderlinge versterking en verbinding van deze beleidsvelden te streven. - het voor een effectieve uitwerking en uitvoering van dit beleid noodzakelijk is dat dit beleid wordt verankerd in beleidsplannen van het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten; - maatregelen uit het deltaprogramma met elkaar samen kunnen hangen en de effectiviteit van maatregelen afhankelijk kan zijn van de uitvoering van andere maatregelen; - Partijen, voortbouwend op het Bestuursakkoord Water, hieromtrent afspraken wensen vast te leggen in een bestuursovereenkomst. Komen overeen: Artikel 1 ĩn deze bestuursovereenkomst wordt verstaan onder "Deltaprogramma 2015": het Deitaprogramma dat op 16 september 2014 door de Minister van Infrastructuur en Milieu aan de Staten-Generaal is aangeboden. 1 juli 2014 Pagina 1 van 2

4 Artikel 2 1, Partijen onderschrijven de voorstellen voor deltabeslissingen en voorkeursstrategieën, zoals beschreven in het Deļţaprogramma Partijen onderkennen de gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten voor de uitwerking en uitvoering van het beleid dat voortvloeit uit de voorstellen voor deltabeslissingen en voorkeursstrategieën. 2. Partijen blijven zich inspannen om de nauwe inteŕbeštuurlijke samenwerking binnen het Deltapŗöġramma op zowel regionaal ais nationaal niveau, zoals nader omschreven in paragraaf 6.4 van het Deltaprogramma 2015, te stimuleren en effectief vorm te blijven geven. Artikel 3 1. Voor een effectieve uitwerking en uitvoering dient het beleid dat voortvloeit uit de voorstellen voor deltabeslissingen en voorkeursstrategieën te worden verankerd in beleidsplannen van Rijk, provincies, waterschappen/.en gemeenten. 2, Het Rijk verankert het beleid waarvoor het de verantwoordelijkheid draagt in het Nationaal Waterplan, rekening houdend met de beraadslagingen over het Nationaal Waterplan in de Staten Generaal. 3. IPO, UvW en VNĠ bevorderen dat provincies, waterschappen en gemeenten het beleid waarvoor zij de verantwoordelijkheid dragen in hun beleidsplannen verankeren. 4, In de paragrafen van hoofdstukken 2 en 3 van het Deltaprogramma 2015 zijn de voorstellen voor deltabeslissingen eri voorkeùrsštrategieën beschreven. Deze paragrafen bevatten een alinea "implementatie", waarin is aangegeven welke overheden onderdelen uít de betreffende deltabeslissing of voorkeursbeslissing in beleidsplannen dienen te verankeren. Artikel 4 1. Deze bestuursovereenkomst treedt in werking op de dag na ondertekening door Partijen en eindigt op 1 januari 2020, Partijen treden uiterlijk zes maanden voor laatstgenoemde datum in overleg over voortzetting van deze bestuursovereenkomst. 2. Partijen evalueren deze bestuurovereenkomst, tegelijk met de evaluatie van het Bestuursakkoord Water van april Deze bestuursovereenkomst is niet in rechte afdwingbaar. 4. Binnen tien dagen na ondertekening wordt de bestuursovereenkomst gepubliceerd in de Staatscourant. Aldus op [PM] overeengekomen en getekend in viervoud te [PMJ 1 juli 2014 Pagina 2 van 2

5 Bijlage 2 Delta prog ra mm a Nieuwbouw en Herstructurering Intentieverklaring Ruimtelijke Adaptatie Concept 0-4 DPNH/KBS 27 mei 2014 Robert de Graaff Garmt Arbouw Jasper Groos

6 1. Partijen 1. A, B,... hierna te noemen: Rijksoverheid 2. K, L,... hierna te noemen: 'Provincies die ondertekenen' 3. M, N,... hierna te noemen: 'Waterschappen die ondertekenen' 4. O, P,... hierna te noemen: 'Gemeenten die ondertekenen'; met Rijksoverheid en 'Provincies die ondertekenen' samen hierna te noemen: 'Overheden die ondertekenen' 5. X, Y,... hierna te noemen: 'Overige Partijen' Hierna tezamen ook genoemd: Partijen; 2. Overwegende dat: a) Steden en dorpen de plekken zijn waar Nederlanders wonen, werken, ondernemen en hun vrije tijd doorbrengen. Dat de stad de motor is van de economie. Dat een goede kwaliteit van de leefomgeving van steden en dorpen daarom essentieel is; b) Deze kwaliteit onder druk staat door meer extreme weersituaties als heviger neerslag, langduriger droogte, meer warme dagen. Dit nu al zorgt voor omvangrijke grote schade aan gebouwen, infrastructuren, openbare ruimte, gezondheid en economie. De ontwrichting van de stad Kopenhagen als gevolg van hevige regenval op 2 juli 2011, van York (2012) en van Dresden (2013) ons aan het denken zet. We ook nu al in Nederland te maken hebben met hevige regenval. De wijze waarop wij nu omgaan met hemelwater maakt dat we kwetsbaarder worden en piekbuien en droogteperioden in de toekomst steeds minder goed kunnen opvangen. Onderzoek laat zien dat de schade enorm oploopt als we niets doen. De rekening bij onwetende woningeigenaren, bedrijven en de belastingbetaler van de toekomst -onze kinderen- terechtkomt; c) Het belangrijk is deze schade te voorkomen. Door de opgave nu al te combineren met andere opgaven een verbetering van de stedelijke kwaliteit kan worden bereikt, en toekomstige kosten vermeden kunnen worden; d) Partijen gezamenlijk klimaatadaptatie als kans willen benutten om slim te investeren, realiseren en beheren, als kans voor ondernemerschap en innovatie; e) Samenwerking nodig is om de onnodige drempels van onbekendheid.en onaantrekkelijkheid te slechten; f) De Klimaatagenda: weerbaar, welvarend en groen, zoals vastgesteld door de TK //verwijzing// een duurzame visie en aanpak omvat voor zowel mitigatie als adaptatie; g) Continuïteit in het overheidsbeleid en publiek-private samenwerking cruciaal is voor verdere verduurzaming. Deze intentieverklaring daarom aansluit en voortbouwt op bestaand beleid en bestaande afspraken, in het bijzonder: 1. het in 2007 gesloten Duurzaamheidakkoord en de in 2011 ondertekende Groene Groei Deal, waarin Partijen vertegenwoordigd zijn geweest 2. de Lokale Klimaat Agenda 3. de Green Deal Duurzame GWW; h) Het werken aan klimaatbestendige steden versterkt wordt door aan te sluiten op het topsectorenbeleid en de focus te leggen op ondernemerschap, innovatie en het verzilveren van economische kansen, binnen en buiten Nederland; i) De Deltabeslissingen Nederland 1 beschermen tegen de nadelige effecten van klimaatverandering. De Deltabesliśsing Ruimtelijke Adaptatie (DBRA) tot doel heeft de nadelige effecten van klimaatverandering voor het stedelijke gebied te beperken door met betrokken partijen te werken aan klimaatbestendige steden in 2050; 1 De DBRA heeft onder meer als belangrijk generiek uitgangspunt het doorlopen van de drie stappen 'weten', 'willen' en 'werken'. Zie verder Bijlage 1. 2

7 j) Overheden zich met het Bestuursakkoord Deltaprogramma Saturn ondertekening> hebben verbonden aan de Deltabeslissingen; k) Een waterveilig en klimaatbestendige stedelijk gebied alleen kan worden bereikt wanneer de vemieuwingskracht van Partijen wordt benut. I) Voor de uitvoering van deze intentieverklaring Partijen inzetten op verdere samenwerking zodat het klimaatadaptief plannen, realiseren en beheren 'bottom up' wordt versneld en verbreed. 3, hanteren de volgende definities: Stad: Het begrip 'stad' kan breed geïnterpreteerd worden. Het gaat in deze intentieverklaring om het bebouwde gebied in Nederland (steden en dorpen). Oplossingen voor problemen in het stedelijke gebied kunnen vaak in het 'ommeland' gevonden worden. Ook deze 'landelijke' gebieden zijn relevant voor deze intentieverklaring. Watertoets: Toetsing die de initiatiefnemer moet doen langs de route van het watertoetsproces, waarbij met watertoetsproces de procedure wordt bedoeld als beschreven in art Bro 2008 met ruimte voor overleg van de initiatiefnemer met de waterbeheerder op de daarvoor aangegeven belangrijke momenten. De watertoets mondt uit in de waterparagraaf in de toelichting op het bestemmingsplan, die motiveert hoe het waterbelang in afwegingen is meegenomen. Natuurlijke momenten: Gunstig gekozen momenten waarop het treffen van een maatregel voor klimaatadaptatie samenvalt met andere ruimtelijke ingrepen, zodat de additionele kosten voor de maatregel minimaal zijn. Samenwerkingsverbanden:» Bouwcampus» Watertorentorenberaad 4. en verbinden zich aan de volgende intenties; deel 1: Ambities voor klimaatbestendige stad ín 2050 en tussendoelen in 2020 Partijen delen als ambitie voor het stedelijk gebied in 2050, dat: 1. na hevige neerslag, stijging van het waterniveau aan de kust en in rivieren: a. - ondanks eventueel water op straat - winkels en woningen droog blijven, mensen en diensten de hoofdwegen kunnen blijven gebruiken en de gezondheid niet bedreigd wordt; b. de waterkwaliteit nog steeds goed is c. risico's op maatschappelijke ontwrichting en economische schade bij extreme situaties van een vergelijkbare orde zijn als op andere beleidsterreinen, zoals verkeer; d. verkeers-, afvalwater-, drinkwater-, gas-, elektriciteits- en data-infrastructuren robuust zijn en blijven functioneren e. de voorzieningen na een overstroming vanuit oppervlaktewater binnen korte tijd weer in gebruik genomen kunnen worden; 2. na lange droge periode, hittegolven, lage grondwaterstand: a. aantasting van funderingen, ongelijkmatige zetting en schade aan groen zoveel mogelijk worden voorkomen; b. verkeers-, afvalwater-, drinkwater-, gas-, elektriciteits- en data-infrastructuren robuust zijn en blijven functioneren; 3. doordat: 3

8 a. partijen de opgave kennen voor het klimaatbestendig maken van hun stedelijk gebied; b. de opgave en kansen die klimaatverandering met zich meebrengt integraal onderdeel van planvorming, beheer en onderhoud zijn; c. partijen zich uitgenodigd weten tot het nemen van initiatieven voor een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving (huis, tuin en wijk). Daarbij maakt het niet uit van wie de buitenruimte is: overheden, bedrijven en particulieren staan er samen voor. d. partijen hun ondernemerschap en creativiteit inzetten om met klimaatbestendige oplossingen te komen; e. partijen zich goed publiek én particulier opdrachtgever tonen; f. inwoners en ontwikkelende partijen de momenten van ruimtelijke (her)inrichting en beheer benutten om lange termijn stedelijke wateropgaven te realiseren en tegelijk de stad aantrekkelijker te maken; g. inwoners en ontwikkelende partijen oog hebben voor de samenhang tussen enerzijds hemelwater, oppervlaktewater, grondwater en afvalwater en anderzijds de belevingswaarde en de gebruikswaarde van water; h. actief grondwaterbeheer wordt toegepast waar dat kosteneffectief is; i. schade als gevolg van een overstroming vanuit oppervlaktewater beperkt wordt door een meer waterrobuuste ruimtelijke inrichting die in overeenstemming is met de gewenste inrichting van het stroomgebied; j. overtollig water wordt benut om tekorten in droge perioden aan te vullen; k. groen ingezet wordt voor verhoging van de kwaliteit van de leefomgeving en voor het bergen van hemelwater, het vasthouden van water in droge perioden en het dempen van hitte; Partijen zetten zich in om gezamenlijk de volgende doelen in 2020 te realiseren:» kansen om maatregelen voor klimaatadaptie in de stedelijke omgeving te combineren met geplande ingrepen en beheer worden door de betrokken partijen benut en leveren concrete voordelen voor de kwaliteit van de leefomgeving;» alle risicogebieden voor ongewenste klimaateffecten zijn publiekelijk bekend; «voor risicogebieden voor klimaatverandering is een stresstest uitgevoerd en een adaptatiestrategie opgesteld;» omgevingsvisies bevatten voor risicogebieden ambities en/of randvoorwaarden voor reductie van risico's voor ongewenste klimaateffecten;» kopers van vastgoed kunnen informatie krijgen over de omvang van de risico's voor het vastgoed voor dijkdoorbraak, wateroverlast, droogte en hitte;» klimaatadaptatie maakt onderdeel uit van gunningscriteria voor aanbestedingen van ontwikkelingen in risicogebieden en er zijn vormen van samenwerking in de keten en aanbestedingen ontwikkeld die open innovatie en co-creatie mogelijk maken. Deel 2; Governance Klimaatbestendige Stad Partijen bouwen samen aan de klimaatbestendige stad door (voor zover van toepassing in de eigen rol): «klimaatmitigatie en -adaptatie, ruimtelijke kwaliteitsopgaven, economie en gezondheid te zien als één stedelijke opgave die om integrale oplossingen vraagt over de grenzen van de eigen verantwoordelijkheden heen» het water in de stad in beschouwing te nemen als een systeem, waarvan de onderdelen grond-, hemel-, oppervlakte-, en afvalwater samenhangen, zowel onderling en als in hun relatie naar de openbare ruimte: kwantitatief en kwalitatief, functioneel en financieel» bij financiële berekeningen uit te gaan van een tijdshorizon die past bij de levensduur van de objecten (Life Cycle Costs) en daarbij voor zover mogelijk de ontwikkelingen te betrekken die daarop van invloed zijn (water, groen, klimaat) «maatregelen voor klimaatbestendigheid standaard te verwerken in ontwerpend onderzoek, ontwerpen en ruimtelijke plannen «het beperken van schade te faciliteren door het (laten) treffen van passende kosteneffectieve maatregelen op natuurlijke momenten; 4

9 » vraagformulering van de kant van burgers en burgerinitiatieven op het gebied van klimaatadaptatie te bevorderen en te faciliteren 9 aan te sporen tot innovatie en co-creatie» ieder vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid kennis en ervaringen te delen met partners en in samenwerkingsverbanden over klimaatadaptatie ten behoeve van open innovatie en co-creatie» ontwikkelen met partners of in samenwerkingsverbanden initiatieven om in gebiedsontwikkelingen kansrijke maatregelen voor klimaatbestendigheid te ontdekken o zoeken in de uitvoering naar win-winsituaties en wenselijke cross-overs * bevorderen navolging van deze intentieverklaring door actief anderen in kennis te stellen van de intentieverklaring en de ondertekening daarvan; Overheden die ondertekenen:» zetten bij de stap 'willen' met actieve inbreng van marktpartijen en maatschappelijke organisaties een stip op de horizon in de vorm van een gedragen toekomstbeeld en werken daar stap voor stap naar toe in alle grotere en kleinere projecten; hierbij hoort een regie die continuïteit garandeert» communiceren transparant naar burgers over de mogelijke gevolgen van klimaatverandering voor de leefomgeving en de maatregelen die de burgers zelf kunnen treffen» benutten de watertoets door klimaatadaptatie mee te nemen bij het beschrijven van de wijze waarop in het betreffende plan rekening is gehouden met de gevolgen voor de waterhuishouding» informeren burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties over de gevolgen van hevige regen, droogte en hitte en ondersteunen deze bij initiatieven die hun woning/pand en leefomgeving daartegen beter bestand maken; Gemeenten die ondertekenen:» spannen zich in om structurele problemen als gevolg van een voor de gebruiksfunctie, waaronder funderingen, nadelige grondwaterstand in openbaar bebouwd gebied te voorkomen ofte beperken; Waterschappen die ondertekenen:» participeren actief en vroegtijdig in gebiedsontwikkelingen (bestaande stad en nieuwbouw) en brengen daarbij kennis in over bodem, water en ondergrond Rijksoverheid: //NB: nog niet binnen IenM besproken en voorgelegd aan de Minister//» stelt samen met de Netbeheerders een risicoanalyse klimaatverandering voor het betreffende netwerk op Netbeheerders:» stellen samen met de rijksoverheid een risicoanalyse klimaatverandering voor hun netwerk op en leren van eikaars methoden «analyseren de wederzijdse beïnvloeding van eikaars netwerken «optimaliseren hun netwerken in relatie tot de mogelijke gevolgen van klimaatverandering; Overige partijen:» schenken in hun dienstverlening en producten waar relevant aandacht aan actuele en klimaatbestendige oplossingen 5. Slotbepalingen Deze intentieverklaring treedt in werking met ingang van de dag na ondertekening en geldt voor de periode 2014 tot Alle in deze intentieverklaring genoemde afspraken worden zo snel mogelijk ter hand genomen. 5

10 Partijen komen overeen dat de afspraken van deze intentieverklaring niet in rechte afdwingba zijn. 6. Ondertekening Getekend te Utrecht op 9 oktober 2014 «^organisaties en namen>

11 Bijlage 1: Voorstel Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie (Deltaprogramma 2015 versie 23 mei 2014) De deltacommissaris stelt voor over ruimtelijke adaptatie te beslissen dat: «Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen de gezamenlijke ambitie vastleggen dat Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht en bij (her)ontwikkelingen geen extra risico op schade en slachtoffers ontstaat voor zover dat redelijkerwijs haalbaar is;» klimaatbestendig en waterrobuust inrichten uiterlijk 2020 onderdeel is van het beleid en handelen van deze partijen, door bij hun regionale en lokale ruimtelijke afwegingen de waterrobuustheid en klimaatbestendigheid van het eigen plangebied te analyseren ('weten'), de resultaten van deze analyse te vertalen in een gedragen ambitie en een adaptatiestrategie met concrete doelen ('willen') en de beleidsmatige en juridische doorwerking van deze ambitie te borgen voor uitvoering ('werken'); «ieder van deze partijen aan de overeengekomen gezamenlijke ambitie invulling geeft op basis van de eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden;» deze partijen hiervoor een aantal generieke uitgangspunten hanteren, zoals beschreven in onderstaande toelichting en bijlage xx;» de watertoets zijn wettelijke verankering als procesinstrument behoudt en de toepassing vroeg in het ruimtelijk proces plaatsvindt;» de overheden gezamenlijk de Handreiking ruimtelijke adaptatie en een Stimuleringsprogramma ruimtelijke adaptatie beschikbaar stellen als ondersteunende instrumenten voor het realiseren van de ambitie;» het Rijk ervoor zorgt dat nationale vitale en kwetsbare functies uiterlijk in 2050 beter bestand zijn tegen overstromingen (zie interdepartementale afspraken in bijlage xx) en daarvoor zo nodig in 2020 of zoveel eerder als mogelijk beleid en regelgeving heeft vastgesteld;» in 2017 en daarna regelmatig in het Deltaprogramma een evaluatie plaatsvindt over de voortgang van de klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting en de instrumenten die beschikbaar zijn om de ambitie te realiseren. Toelichting op de generieke uitgangspunten Weten, willen, werken Rijk, provincies en gemeenten geven samen met de waterschappen een regionale en lokale uitwerking aan de ambitie. Zij doorlopen hiervoor eventueel samen met maatschappelijke organisaties en marktpartijen drie stappen aan de hand van de volgende generieke uitgangspunten: 1. 'weten': analyse van de waterrobuustheid en klimaatbestendigheid van het (plan)gebied en de functies. Deze analyse vindt - voor zover de gegevens beschikbaar zijn - plaats binnen de bandbreedte van de deltascenario's en met de meest recente datasets die hieraan ten grondslag liggen, met 2030 en 2050 als richtjaren. De overheden kiezen voor deze analyse een passend schaalniveau. 2. 'willen': vertaling van de bedreigingen en kansen uit de analyse in een gedragen ambitie en adaptatiestrategie. De overheden formuleren hiervoor concrete doelen. Zij leggen een relatie tussen de adaptatiestrategieën op regionale en lokale schaal en waarborgen de samenhang met de voorkeursstrategieën voor waterveiligheid en zoetwater van het Deltaprogramma. 3. 'werken': beleidsmatige en juridische doorwerking van de ambitie. Iedere overheid geeft aan hoe de ambitie doorwerkt in het eigen beleid (voor het gehele fysieke domein), ruimtelijke plannen en verordeningen, business cases, uitvoering, beheer en 'groot' onderhoud. Monitoring en evaluatie In het kader van het Deltaprogramma wordt jaarlijks in beeld gebracht in hoeverre de klimaatbestendige en waterrobuuste ruimtelijke inrichting van het bebouwd gebied en de vitale en kwetsbare sectoren onderdeel is van het handelen van de partijen. In 2017 vindt een evaluatie 7

12 plaats over de voortgang, die ook ingaat op de vraag of aanvullend instrumentarium nodig is om de ambitie te bereiken. Het Rijk en de koepels zorgen samen voor het ontwerp en de uitvoering van het monitoringsprogramma en de evaluatie en zorgen daarbij voor afstemming met andere meetmomenten, zoals de benchmarks in de waterketen.

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Een goede kwaliteit van de leefomgeving is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering. Algemene Intentieverklaring ruimtelijke adaptatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering. Algemene Intentieverklaring ruimtelijke adaptatie Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering Algemene Intentieverklaring ruimtelijke adaptatie 3 oktober 2014 1 1. De Partijen 1. AlliantieVereniging, Ambient advies BV, ARCADIS, Atelier GROENBLAUW, BNA,

Nadere informatie

NEE. Akkoord, portefeuillehouder ook weth. Schreurs. Van: W. Visser Tel.nr. : Datum: 16 september Nummer: 14A Team: Realisatie en Beheer

NEE. Akkoord, portefeuillehouder ook weth. Schreurs. Van: W. Visser Tel.nr. : Datum: 16 september Nummer: 14A Team: Realisatie en Beheer VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Van: W. Visser Tel.nr. : Datum: 16 september 2014 8635 Tekenstukken: Nee Bijlagen: 3 Team: Realisatie en Beheer Afschrift aan: M. Bekkers, W. van Bodegraven, M.

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

Handreiking stedelijke wateropgave VNG-UvW. Ledenbrief van de VNG behorend bij de presentatie van Evert van der Meide op de RIONED-dag 2006, sessie 3

Handreiking stedelijke wateropgave VNG-UvW. Ledenbrief van de VNG behorend bij de presentatie van Evert van der Meide op de RIONED-dag 2006, sessie 3 Handreiking stedelijke wateropgave VNG-UvW Ledenbrief van de VNG behorend bij de presentatie van Evert van der Meide op de RIONED-dag 2006, sessie 3 Brief aan de leden T.a.v. het college frontoffice tel.

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch Christiaan W allet Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening met pitches 12.45 u. Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering

Nadere informatie

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F 2 Bestuurlijke planning In deze bijlage is de bestuurlijke

Nadere informatie

DE STICHTSE RIJNLANDEN

DE STICHTSE RIJNLANDEN HOOGHEEMRAADSCHAP DE STICHTSE RIJNLANDEN 25 mrt 2014/ 1002 veilige dijken droge voeten schoon water LN'G.: Aan alle fracties in de raad van de gemeente IJsselstein d.t.v. de raadsgriffier Postbus 26 3400

Nadere informatie

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen gesteld door de leden Jacobi en Cegerek (beiden PvdA) over waterveiligheid in het kustgebied.

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen gesteld door de leden Jacobi en Cegerek (beiden PvdA) over waterveiligheid in het kustgebied. > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio Partijen: De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen,

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening

Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening 2 e bestuurlijke consultatieronde Deltaprogramma: Hoe houden we de delta veilig en zorgen we voor voldoende zoetwater?

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Charles Aangenendt

Klimaatadaptatie. Charles Aangenendt Klimaatadaptatie Charles Aangenendt Adaptatie Ruimte en Klimaat 2006: start Nationaal Programma Adaptatie Ruimte en Klimaat (ARK) Doel: klimaatbestendig maken van ruimtelijke inrichting lange termijn:

Nadere informatie

Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 3 Samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Coalitie Regio Utrecht

Coalitie Regio Utrecht lntentieverkla ring Ruimtelij ke Adaptatie Coalitie Regio Utrecht definitief versie 2 oktober Kenmerk: DM 861120 Bron afbeeldingen: Ministerie van lnfrastructuur en M l eu, Deltaprogramma Nieuwbouw en

Nadere informatie

(Regionale) gebiedsinformatie over huidig watersysteem

(Regionale) gebiedsinformatie over huidig watersysteem Memo DM 1013497 Aan: Marktpartijen uitwerking plannen het Burgje, gemeente Bunnik Van: Beke Romp, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Datum: 13 januari 2016 Onderwerp: Notitie gebiedskenmerken (waterthema

Nadere informatie

Versneld aan de slag met klimaatadaptatie

Versneld aan de slag met klimaatadaptatie Uitnodiging Versneld aan de slag met klimaatadaptatie Wij ervaren klimaatverandering in Zuid-Nederland als urgent én acuut. Droogte, hitte, hagel of wateroverlast zijn haast aan de orde van de dag. Wij

Nadere informatie

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: minister van OCW,

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: minister van OCW, Cultuurconvenant 2017 2020 Ministerie van OCW Landsdeel Oost De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: minister van OCW, en Gedeputeerde Staten van

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad

Klimaatbestendige stad Klimaatbestendige stad Joke van Wensem Samenwerken aan water en klimaat Programmaplan en kennisagenda Algemeen en programmering: Deltaprogramma RA/IenM, STOWA, RWS, CAS, Deltares Projectentournee: Deltaprogramma

Nadere informatie

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker De klimaatbestendige stad, inrichting in de praktijk Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker Een hot item Aandacht voor klimaatadaptatie Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Klimaatbestendige Stad

Nadere informatie

De publiek-private route naar het Festival. Beslissingen, Intenties, Akkoord en Deals

De publiek-private route naar het Festival. Beslissingen, Intenties, Akkoord en Deals De publiek-private route naar het Festival Beslissingen, Intenties, Akkoord en Deals Het Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering (DPNH) is gestart met een omgevingsanalyse (uitgevoerd door ORG-ID)

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

C-179 Energiebesparing door de Energie Prestatie Keuring (EPK): Green Deal EPK Pilot

C-179 Energiebesparing door de Energie Prestatie Keuring (EPK): Green Deal EPK Pilot C-179 Energiebesparing door de Energie Prestatie Keuring (EPK): Green Deal EPK Pilot Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp; 2. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

WATERKLIMAATPLAN PIJNACKER-NOOTDORP HELDER OVER WATER EN KLIMAAT

WATERKLIMAATPLAN PIJNACKER-NOOTDORP HELDER OVER WATER EN KLIMAAT agendapunt 3.a.1 1287996 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden WATERKLIMAATPLAN PIJNACKER-NOOTDORP 2017-2020 HELDER OVER WATER EN KLIMAAT Portefeuillehouder Houtzager, M.A. Datum 30 januari 2017 Aard

Nadere informatie

Deltabeslissing Waterveiligheid

Deltabeslissing Waterveiligheid Deltaprogramma Waterveiligheid Deltabeslissing Waterveiligheid Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Onze huidige dijknormen dateren grotendeels uit de jaren zestig. Ze zijn opgesteld na de Watersnoodramp

Nadere informatie

Convenant Bodem en Bedrijfsleven 2015

Convenant Bodem en Bedrijfsleven 2015 Convenant Bodem en Bedrijfsleven 2015 PARTIJEN 1. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, handelend als bestuursorgaan, mede namens de Minister van Infrastructuur en Milieu

Nadere informatie

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1 Kennisagenda NKWK- KBS Groeidocument versie 0.1 November 2015 Voorwoord Dit is de eerste versie (versie 0.1) van het Groeidocument van de Kennisagenda NKWK- KBS. Dit document is een eerste aanzet voor

Nadere informatie

Convenant Zeeuwse Kustvisie: Samen sterk voor de Zeeuwse Kust

Convenant Zeeuwse Kustvisie: Samen sterk voor de Zeeuwse Kust Convenant Zeeuwse Kustvisie: Samen sterk voor de Zeeuwse Kust Partijen 1. Burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland; en 2. Burgemeester en wethouders van de gemeente Noord-Beveland;

Nadere informatie

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Thema: Leven met water in de stad Speech: - Geweldig om zoveel professionals bezig te zien met groen en water in stedelijk gebied! - In het Deltaprogramma

Nadere informatie

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris Deltacommissaris > Retouradres Postbus 9Ũ653 2509 LR Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei De weledelgestrenge heer mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 RJ Venlo ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll

Nadere informatie

C-168 Green Deal Cirkelstad

C-168 Green Deal Cirkelstad C-168 Green Deal Cirkelstad Projectgebonden werken naar een koplopersgroep in Nederland van circulair en inclusief bouwen Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp; 2. De Staatssecretaris

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Rijnstraat 8 2515 XP Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000

Nadere informatie

C-153 Green Deal Groen Bouwen

C-153 Green Deal Groen Bouwen C-153 Green Deal Groen Bouwen Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J Kamp, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, ieder handelende in haar of

Nadere informatie

Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied. Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer. Opdrachtgever: het Deltaprogramma

Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied. Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer. Opdrachtgever: het Deltaprogramma Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied Focus op funderingsschade Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer Opdrachtgever: het Deltaprogramma Doel Deltaprogramma Garanderen

Nadere informatie

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten: Portefeuillehouder Datum raadsvergadering drs A.J. Ditewig 18 februari 2010 Datum voorstel 05 januari 2010 Agendapunt Onderwerp Gemeentelijke watertaken De raad wordt voorgesteld te besluiten: het bijgaande

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 25-03-2014 Agendapunt 7 Steller / afdeling M.J. Potter / Projecten en waterkeringen Openbaar Ja Bestuurder L.H. Dohmen Bijlage(n) 2 Programma Waterkeringszorg

Nadere informatie

Factuur Factuurdatum: 29 april 2015 Factuurnummer 1800004842 Debiteurnummer: 10072565

Factuur Factuurdatum: 29 april 2015 Factuurnummer 1800004842 Debiteurnummer: 10072565 bhared Services Organisatie IVlinisterie van Infrastructuur en Milieu > Retouradres Postbus 20906, 2500 EX DEN HAAG Bedrijf HOOGHEEMRAADSCHAP VAN DELFLAND T.A.V. HET DAGELIJKS BESTUUR Postbus 3061 2601

Nadere informatie

B-96 Green Deal de winst van paardenmest

B-96 Green Deal de winst van paardenmest B-96 Green Deal de winst van paardenmest Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Overijssel, provincie Gelderland, gemeente Zwolle, gemeente Enschede, gemeente Hengelo, gemeente Apeldoorn, gemeente Arnhem, gemeente Nijmegen De Staatssecretaris

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Visie Water en Ruimtelijke Ontwikkeling bijlage 1

Visie Water en Ruimtelijke Ontwikkeling bijlage 1 Visie Water en Ruimtelijke Ontwikkeling bijlage 1 Kaarten Waterbelangen DM: 303052 1 Wateropgaven 2015 / 2027 Kaart 1. Gebieden met een WB21 wateropgave In 2005 is een studie wateropgave uitgevoerd (conform

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp

De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp David van Zelm van Eldik Programmadir ect eur Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurer ing Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening door W ethouder Jeroen Nobel 12.40

Nadere informatie

Mbo-instelling.. te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door, hierna te noemen: de instelling.

Mbo-instelling.. te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door, hierna te noemen: de instelling. Overeenkomst kwaliteitsafspraken mbo Overeenkomst tussen de Staatssecretaris van Economische Zaken en onderstaande onderwijsinstelling inzake de uitvoering van de Regeling kwaliteitsafspraken mbo. Partijen:

Nadere informatie

C-157 Green Deal Productie Bioplastics uit Groente-, Fruit-, en Tuinafval

C-157 Green Deal Productie Bioplastics uit Groente-, Fruit-, en Tuinafval C-157 Green Deal Productie Bioplastics uit Groente-, Fruit-, en Tuinafval Partijen: 1. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld en de Minister van Economische Zaken, de heer

Nadere informatie

agendapunt 3.b.7 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden AANPAK KLIMAATADAPTATIE 2016 Datum 5 januari 2016

agendapunt 3.b.7 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden AANPAK KLIMAATADAPTATIE 2016 Datum 5 januari 2016 agendapunt 3.b.7 1234419 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden AANPAK KLIMAATADAPTATIE 2016 Portefeuillehouder Houtzager, M.A. Datum 5 januari 2016 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming BDV/FIN

Nadere informatie

OCW provincie Utrecht, provincie Flevoland, gemeente Utrecht, gemeente Almere, gemeente Amersfoort

OCW provincie Utrecht, provincie Flevoland, gemeente Utrecht, gemeente Almere, gemeente Amersfoort Cultuurconvenant 2009 2012 OCW provincie Utrecht, provincie Flevoland, gemeente Utrecht, gemeente Almere, gemeente Amersfoort De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, handelend als bestuurorgaan,

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering. Bijlage Deltaprogramma 2013

Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering. Bijlage Deltaprogramma 2013 Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Bijlage Deltaprogramma 2013 Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering Bijlage Deltaprogramma 2013 Datum Juni 2012 4 Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering

Nadere informatie

SUNIdVAN WATCRSCHAPPCN

SUNIdVAN WATCRSCHAPPCN SUNIdVAN WATCRSCHAPPCN De leden-waterschappen t.a.v. het dagelijks bestuur BEZOEKADRES Koningskade 40 2596 AA Den Haag 070 35197 51 Nederland POSTADRES Postbus 93218 2509 AE Den Haag Nederland datum ons

Nadere informatie

SML09-30. Voorstel van GS aan PS: kennisnemen van bijgaande stukken op basis van actieve informatieplicht

SML09-30. Voorstel van GS aan PS: kennisnemen van bijgaande stukken op basis van actieve informatieplicht P TraD HoLLAND SML09-30 5 -minuten versie voor Provinciale Staten Directie DLB Afdeling Samenleving Registration ummer PZH-2009-209435 (DOS-2009-0001943) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014

Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af. Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 Deltaprogramma: het werk aan onze delta is nooit af Katja Portegies Staf Deltacommissaris 11 juni 2014 1 Tot 6.70 m. onder zeeniveau 60% overstroombaar gebied, daar wonen ongeveer 9 miljoen mensen met

Nadere informatie

Verklaring van Hoog & Droog

Verklaring van Hoog & Droog Verklaring van Hoog & Droog Aangenomen bij acclamatie op woensdag 6 juni bij Burgers Zoo te Arnhem Over de andere kant van de Delta Verklaring van Hoog & Droog Conclusies en adviezen geformuleerd tijdens

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad Zwolle

De Klimaatbestendige Stad Zwolle De Klimaatbestendige Stad Zwolle Welkom! Christiaan W allet Programmamanager Deltaprogr am ma Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.40 u. Opening met pitches 12.55 u. Deltaprogramma

Nadere informatie

Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015).

Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015). Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015). - Preambule - Partijen, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, handelend

Nadere informatie

Code: 20101103-39-2671 Datum: 2010-11-03

Code: 20101103-39-2671 Datum: 2010-11-03 Bijlage 1: Digitale Watertoets Waterschap Hollandse Delta, d.d. 3 november 2010 Code: 20101103-39-2671 Datum: 2010-11-03 Deze uitgangspuntennotitie bevat de waterhuishoudkundige streefbeelden, strategieen

Nadere informatie

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering MT 22 maart 2012 Arno Lammers Voorgeschiedenis RAS - Proces Waterkader Haaglanden gestart febr. 2003 na opdracht AB - Regionaal Bestuursakkoord

Nadere informatie

3. Coöperatie Windgroep Goeree-Overflakkee, namens deze Arjan van der Tol, handelend als voorzitter, hierna te noemen: Windgroep.

3. Coöperatie Windgroep Goeree-Overflakkee, namens deze Arjan van der Tol, handelend als voorzitter, hierna te noemen: Windgroep. Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee Samenwerkingsovereenkomst Partijen: 1. Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland, handelend als bestuursorgaan, namens deze de gedeputeerde voor Economie, Ruimte

Nadere informatie

Waterveiligheid in Westpoort

Waterveiligheid in Westpoort Pilotstudie 2012 / 2013 Atlas samengesteld 15 interviews 3 workshops Opbrengst Ketenafhankelijkheden Handelingsperspectieven Deltaprogramma Nieuwe normen voor Waterveilighied Zoetwatervoorziening voorspelbaarder

Nadere informatie

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan

Nadere informatie

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Bouw mee aan de stad van de toekomst

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Bouw mee aan de stad van de toekomst Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie Bouw mee aan de stad van de toekomst Wateroverlast Wateroverlast is waarschijnlijk het meest zichtbare probleem. Steeds vaker staan winkels en kelders vol water. Zo

Nadere informatie

NAS Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017

NAS Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017 NAS 2016 Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017 Het verhaal van de NAS Voorgeschiedenis Trends en bollenschema s Focus op urgente risico s Vervolg: proces en acties 2 Ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

B-121 Green Deal Windplan Wieringermeer

B-121 Green Deal Windplan Wieringermeer B-121 Green Deal Windplan Wieringermeer Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, de Minister van Infrastructuur en Milieu, mevrouw drs. M.H.

Nadere informatie

Bijlage 1 Concept intentieverklaring WOC Campus Nieuwleusen

Bijlage 1 Concept intentieverklaring WOC Campus Nieuwleusen Bijlage 1 Concept intentieverklaring WOC Campus Nieuwleusen Intentieverklaring project WOC Campus Nieuwleusen De Partijen: In het project WOC Campus Nieuwleusen participeren de volgende partijen: Landstede

Nadere informatie

frip Lelystad Gemeente Almere AAA dronten gemeente Zeewolde ZUIDiAiicii LAND REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST AFVALWATERKETEN FLEVOLAND gemeente -401/

frip Lelystad Gemeente Almere AAA dronten gemeente Zeewolde ZUIDiAiicii LAND REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST AFVALWATERKETEN FLEVOLAND gemeente -401/ gemeente AAA dronten Gemeente Almere -401/ 4$ REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST AFVALWATERKETEN FLEVOLAND gemeente NOORDOOSTPOLDER Zeewolde frip gemeente Lelystad ZUIDiAiicii LAND ONDERGETEKENDEN: 1. De Gemeente

Nadere informatie

Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE

Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE Resultaten klim aatstresstest light Albert Elshof en Matthijs van den Brink.. december 2015 Colofon Dit rapport is tot stand gekomen dankzij de inbreng van..

Nadere informatie

Patrick Poelmann. dijkgraaf De Stichtse Rijnlanden lid stuurgroep Deelprogramma Nieuwbouw & Herstructurering

Patrick Poelmann. dijkgraaf De Stichtse Rijnlanden lid stuurgroep Deelprogramma Nieuwbouw & Herstructurering Bestuurlijke aspecten MLV, 4 nov Patrick Poelmann dijkgraaf De Stichtse Rijnlanden lid stuurgroep Deelprogramma Nieuwbouw & Herstructurering Deltaprogramma Nationaal programma: samenwerking van verschillende

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenmerk Bijlage(n)

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenmerk Bijlage(n) > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070 456

Nadere informatie

ONDERWERP: Aanpak wateroverlast in Arnhem-noord

ONDERWERP: Aanpak wateroverlast in Arnhem-noord Aan de gemeenteraad Documentnummer 2015.0.079.097 Zaaknummer 2014-10-01895 ONDERWERP: Aanpak wateroverlast in Arnhem-noord Voorstel 1. vaststellen van de aanpak de effecten van extreme wateroverlast te

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Waarom aan de slag in de Agniesebuurt? Oude stadswijken zoals de Agniesebuurt, die dichtbebouwd zijn met veel verharding en weinig open water en groen, zijn kwetsbaar

Nadere informatie

Gezamenlijk hierna te noemen: Partijen

Gezamenlijk hierna te noemen: Partijen Nr. NB 6039 Bestuursovereenkomst tussen de Staat en de provincie Noord -Brabant betreffende het maken van aanvullende afspraken ten behoeve van de aanleg van de Rijksweg A4, Dinteloord-Bergen op Zoom De

Nadere informatie

Bijlage VI. Handreiking uitwerking kostenveroorzakingsbeginsel ex Nationaal Bestuursakkoord water

Bijlage VI. Handreiking uitwerking kostenveroorzakingsbeginsel ex Nationaal Bestuursakkoord water Bijlage VI Handreiking uitwerking kostenveroorzakingsbeginsel ex Nationaal Bestuursakkoord water 1 Inleiding In het Nationaal Bestuursakkoord Water (medio 2003) zijn de volgende afspraken overeengekomen

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS. Zwolle - IJssel-Vechtdelta

INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS. Zwolle - IJssel-Vechtdelta INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS Zwolle - IJssel-Vechtdelta Definitief 16 juni 2017 INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS Zwolle IJssel-Vechtdelta De partijen 3Dimensies Aeres Hogeschool Agri&Food Innovatiecluster

Nadere informatie

Gemeente Boxmeer. Onderwerp: Voorkeurstrategie DeltaProgrammaRivieren (DPR)Maas. Nummer: 9h. AAN de Raad van de gemeente Boxmeer

Gemeente Boxmeer. Onderwerp: Voorkeurstrategie DeltaProgrammaRivieren (DPR)Maas. Nummer: 9h. AAN de Raad van de gemeente Boxmeer Gemeente Boxmeer Onderwerp: Voorkeurstrategie DeltaProgrammaRivieren (DPR)Maas. Nummer: 9h. AAN de Raad van de gemeente Boxmeer Boxmeer, 28 januari 2014 Aanleiding In 2012 is de Deltawet van kracht geworden.

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Goirle Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Goirle Datum 7 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen van de

Nadere informatie

Water in Bebouwd gebied

Water in Bebouwd gebied Presentatie 20-06 - 2007 1 Water in Bebouwd gebied (relatie gemeente en waterschap) Judith Calmeyer Meijburg-Van Reekum Wat wil ik u vertellen? 2 Status Quo Aa en Maas De stip op de horizon Voorbeeld Geerpark

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof Adaptatie is niet nieuw! Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing

Nadere informatie

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Blad 2 van 6 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Huidige situatie; wat is er al bereikt?... 4

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief?

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief? Binnen de IJssel-Vechtdelta werken zes overheidspartners samen aan een waterveilige en klimaatbestendige toekomst. De provincie Overijssel, Waterschap Groot Salland, Veiligheidsregio IJsselland en de gemeenten

Nadere informatie

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren Water in Tiel Waterbeleid Tiel en Waterschap Rivierenland Water en Nederland zijn onafscheidelijk. Eigenlijk geldt hetzelfde voor water en Tiel, met de ligging langs de Waal, het Amsterdam Rijnkanaal en

Nadere informatie

Concept Convenant Voorraadbeheersing en Afstemming Werklocaties Flevoland. 1. Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere,

Concept Convenant Voorraadbeheersing en Afstemming Werklocaties Flevoland. 1. Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere, Concept Convenant Voorraadbeheersing en Afstemming Werklocaties Flevoland Partijen: 1. Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere, 2. Het College van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Maatstaf Effectiviteit Watertoets

Maatstaf Effectiviteit Watertoets Maatstaf Effectiviteit Watertoets Doelstelling van de Watertoets SMART geïnterpreteerd voor de Evaluatie Watertoets Advies van de Werkgroep Watertoets aan de Werkgroep Evaluatie Watertoets Den Haag, 19

Nadere informatie

agendapunt 04.B.07 Aan Commissie Gezond, schoon en gezuiverd water VISIE EN STRATEGIE ROTTERDAMSE SAMENWERKING AFVALWATERKETEN

agendapunt 04.B.07 Aan Commissie Gezond, schoon en gezuiverd water VISIE EN STRATEGIE ROTTERDAMSE SAMENWERKING AFVALWATERKETEN agendapunt 04.B.07 1253828 Aan Commissie Gezond, schoon en gezuiverd water VISIE EN STRATEGIE ROTTERDAMSE SAMENWERKING AFVALWATERKETEN Voorstel Commissie Gezond, schoon en gezuiverd water 06-09-2016 Langetermijnvisie

Nadere informatie

Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. 30 mei ECFD/U Lbr. 17/031 (070) Voortgang regionale samenwerking waterketen

Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. 30 mei ECFD/U Lbr. 17/031 (070) Voortgang regionale samenwerking waterketen Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad Datum 30 mei 2017 Ons kenmerk ECFD/U201700422 Lbr. 17/031 Telefoon (070) 373 8393 Bijlage(n) 1 Onderwerp Voortgang regionale samenwerking waterketen Samenvatting

Nadere informatie

Ondertekening Retaildeal

Ondertekening Retaildeal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondertekening Retaildeal Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Minister Kamp wil met 50 gemeenten een Retaildeal sluiten, om

Nadere informatie

Aanpak duurzaam GWW in de praktijk Meerwaarde door een integrale aanpak. Imagine the result

Aanpak duurzaam GWW in de praktijk Meerwaarde door een integrale aanpak. Imagine the result Aanpak duurzaam GWW in de praktijk Meerwaarde door een integrale aanpak Even voorstellen: Esther Heijink Sr. adviseur veiligheid en duurzaamheid bij ARCADIS Programmamanager Duurzaamheid divisie Mobiliteit

Nadere informatie

Regionaal Bestuursakkoord waterketen Noordelijke Vechtstromen

Regionaal Bestuursakkoord waterketen Noordelijke Vechtstromen Regionaal Bestuursakkoord waterketen Noordelijke Vechtstromen Regionaal Bestuursakkoord waterketen Noordelijke Vechtstromen tussen Waterschap Vechtstromen, gemeenten Borger-Odoorn, Emmen, Coevorden, Ommen

Nadere informatie

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid Project ZON Hoofdvraag huidige droogte situatie (2010) gevolgen van de klimaatverandering (2050) zinvolle maatregelen Uitvoering gebied Regio-Oost aansturing vanuit RBO projectgroep Regionale afstemming

Nadere informatie

Resultaten van de Monitor Ruimtelijke Adaptatie

Resultaten van de Monitor Ruimtelijke Adaptatie Resultaten van de Monitor Ruimtelijke Adaptatie Resultaten van de Monitor Ruimtelijke Adaptatie Dr. R. van der Brugge Drs. G.J. Ellen Dr. Ir. J. Eshuis 1220109-000 Deltares, 2015, B Titel Resultaten

Nadere informatie

Wij, de Limburgse partners in de

Wij, de Limburgse partners in de Samen vormgeven Haalbare stappen Wij, de Limburgse partners in de waterketen, zetten ons met en voor onze burgers en bedrijven in voor het betaalbaar en duurzaam invullen van het waterbeheer en de drinkwatervoorz1en1ng.

Nadere informatie

Regiovisie Bergen-Gennep-Mook en Middelaar

Regiovisie Bergen-Gennep-Mook en Middelaar Bijlage 5 bij Raadsvoorstel Regionale Agenda dd 16 mei 2011 Bestuursovereenkomst Regiovisie Bergen-Gennep-Mook en Middelaar Vastgesteld door de Stuurgroep Regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar op

Nadere informatie

Waterafhankelijke economie

Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Waterafhankelijke economie Industrie en Water Chemie Raffinaderijen

Nadere informatie

OCW, provincie Drenthe, provincie Fryslân, provincie Groningen, gemeente Groningen, gemeente Leeuwarden

OCW, provincie Drenthe, provincie Fryslân, provincie Groningen, gemeente Groningen, gemeente Leeuwarden Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Drenthe, provincie Fryslân, provincie Groningen, gemeente Groningen, gemeente Leeuwarden De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr.

Nadere informatie

Welkom door Joop Spijker dagvoorzitter, werkzaam bij Alterra, Wageningen UR, als senior-onderzoeker. Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie

Welkom door Joop Spijker dagvoorzitter, werkzaam bij Alterra, Wageningen UR, als senior-onderzoeker. Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie Programma 13.10 In het Deltaprogramma zijn voorstellen opgenomen om de ruimtelijke inrichting van Nederland klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Daar maakt de particuliere tuin ook een belangrijk

Nadere informatie

ADVIES. AcW-2017/11371 ADVIES

ADVIES. AcW-2017/11371 ADVIES ADVIES ADVIES ADVIES WATEROVERLAST 1. Aanleiding en achtergrond Nederland heeft mede onder invloed van klimaatverandering steeds vaker te maken met wateroverlast door extreme regenval. Het aantal hoosbuien

Nadere informatie

agendapunt 06.06 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER

agendapunt 06.06 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER agendapunt 06.06 1008936 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 25-09-2014 Kennis te nemen van de evaluatie van de beleidsnota grondwaterbeheer.

Nadere informatie

Verslag rondetafel klimaatbestendige stad en erfgoed. 16 februari 2017

Verslag rondetafel klimaatbestendige stad en erfgoed. 16 februari 2017 Verslag rondetafel klimaatbestendige stad en erfgoed 16 februari 2017 2 Klimaatbestendige stad en erfgoed Dat erfgoed plekken betekenis geeft, weten we. Daarnaast kan inzicht in het gebruik van erfgoed

Nadere informatie

1 0 MEI 2016 Nr. RMD

1 0 MEI 2016 Nr. RMD \.; J.,, Gemeente ----:::::--- l llllllll lllll llll llll lllll llll llllll lllll lllll lllll llll llll RMD16-0019 Datum 1 0 MEI 2016 Nr. RMD16-0019 Van Het college van B& W Contactpersoon: Mevr. A.M.A.

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie