Dag journalist, politicus, expert, minister, geïnteresseerde!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dag journalist, politicus, expert, minister, geïnteresseerde!"

Transcriptie

1 Resultaten OSZ 4 mei 2012

2 Dag journalist, politicus, expert, minister, geïnteresseerde! Deze bundel bevat de aanbevelingen van zo n 500 Vlaamse jongeren over het thema klimaat, zowel op nationaal als mondiaal vlak. Deze aanbevelingen zijn het resultaat van een jaar lang debatteren en werden in aanwezigheid van politici en experts op de Overkoepelende Slotzitting van KRAS (het vroegere scholierenparlement) geformuleerd. Het KRAStraject rond het thema klimaat liep over het hele schooljaar In eerste instantie verdiepten de jongeren zich in verschillende standpunten in het debat rond klimaat via rollenspelen. Op die manier maakten ze kennis met het thema en verdiepten ze zich in verschillende perspectieven in dit debat. Nadien kregen de jongeren de kans hun persoonlijke mening te vormen en hierover het debat aan te gaan met lokale politici. Uitgangspunt hierbij is dat jongeren zelf bepalen wat zij belangrijk vinden als het gaat over klimaat en de toekomst. Op 4 mei werd dit jaartraject afgesloten met een groot slotdebat in het Vlaams Parlement en in de Kamer en Senaat van het federale parlement. Zo n 500 jongeren uit 16 verschillende lokale KRASgroepen legden hun mening aan elkaar, aan andere jongeren uit andere KRASgroepen en aan politici en experts voor. Aan de hand van een duidelijke probleemstelling formuleerden zij concrete beleidsaanbevelingen die tenslotte plenair werden gestemd. Deze bundel is het resultaat van een hele dag werken, debatteren en stemmen. Op de volgende pagina s kan u een overzicht van de discussievragen vinden, een analyse van de resultaten van de slotzitting en tot slot alle goedgekeurde moties. We hopen dat u zich kan laten inspireren door het harde werk van deze jongeren, om in uw (beleids)werk ook hun visie op de toekomst mee vorm te geven. Bij vragen, staan we u graag te woord. KRASSE groet, Greet, Katrien, Marianne, Soetkin KRAS is een project van Jeugddienst Globelink met de steun van de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse Gemeenschapscommissie en de Belgische Ontwikkelingssamenwerking jong globaal kabaal 2 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

3 De discussievragen De discussievragen kwamen tot stand op basis van alle geschreven moties doorheen het werkjaar én de prioriteiten die de deelnemers tijdens de lokale uitspraaksessies naar voor schoven. Jeugddienst Globelink verwerkte al deze informatie, vragen en bedenkingen uit de verschillende lokale KRASgroepen tot deze 18 discussievragen. Dit jaar hebben we er tevens voor gekozen de discussievragen te verdelen over de verschillende locaties op basis van hun focus op één van de drie basispijlers van duurzaamheid. Zo werd het economische luik in de Kamer van Volksvertegenwoordigers behandeld en het sociale aspect binnen thema klimaat in de Senaat. In het Vlaams Parlement lag de nadruk op de ecologische kant van de zaak. Zo konden de jongeren zelf kiezen welk van deze subthema s hen het meest interesseerde en waar zij dan ook dan ook het liefst over wilden discussiëren. KAMER (economie) 1. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het klimaatprobleem wereldwijd wordt aangepakt? 2. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze ecologische voetafdruk kleiner wordt? 3. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze economie evolueert naar een duurzaam model in overeenstemming met de draagkracht van de aarde? 4. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de consumenten zich bewust zijn van de impact van hun handelen op het klimaat? 5. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het vrijemarktmodel voldoende antwoord biedt op het klimaatprobleem? 6. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er een betaalbaar en zinvol klimaatbeleid kan uitgevoerd worden? SENAAT (sociaa l) 1. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat klimaatslachtoffers worden voorkomen? 2. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen wereldwijd mee geniet van de technologische innovaties die de oorzaken en gevolgen van de klimaatopwarming tegengaan? 3. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de strijd tegen de opwarming van de aarde ook het armoedeprobleem in de wereld aanpakt? 4. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de stijgende wereldbevolking niet nog meer druk op het klimaat uitoefent. 5. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen ter wereld toegang heeft tot energie zonder de druk op de aarde te verhogen? 6. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat klimaatmaatregelen sociaal rechtvaardig zijn? VLAAMS PARLEMENT (ecologie) 1. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de voedselproductie minder verantwoordelijk is voor de stijgende CO2-uitstoot? 2. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de druk van het transport van personen op het klimaat vermindert? 3. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat energieproductie klimaatneutraal is? 4. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het energieverbruik duurzamer wordt? 5. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we efficiënter en duurzamer omspringen met onze (landbouw)gronden? 6. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het goederentransport minder druk legt op het klimaat? Naar wie worden deze resultaten gecommuniceerd? Deze resultatenbundel wordt verspreid naar: 1. ALLE politieke fracties in Kamer, Senaat en Vlaams Parlement. 2. de diensten public relations van Kamer, Senaat en Vlaams Parlement. 3. de Vlaamse Jeugdraad. 4. alle relevante commissies, zowel op Vlaams als federaal niveau (Commissie Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid, Commissie Leefmilieu, Natuur, Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed, Commissie voor Mobiliteit en Openbare werken, Commissie Volksgezondheid, Leefmilieu en Maatschappelijke Hernieuwing, Bijzondere Commissie Klimaat en Duurzame Ontwikkeling). 5. ondermeer volgende bedrijven, NGO s en andere organisaties: Broederlijk Delen, , Aardewerk, MO*, KMI, ODE (Organisatie voor Duurzame Energie Vlaanderen), Dajpo (Trantz), KH Leuven, Boerenbond, Natuurpunt, Baanbrekers, Ecopower, Wervel, Mobiel 21, Greenpeace, Bond Beter Leefmilieu, Velt, Oxfam Wereldwinkels, Vredeseilanden, Protos, Bostoen, Stichting voor Toekomstige Generaties, Bioforum, Eva RESULTATEN OSZ 4 mei

4 And the results are De voorstellen van de KRASjongeren zijn duidelijk. Er moet dringend een globale en eenduidige regelgeving komen over de acties die ten voordele van het klimaat kunnen worden genomen. Zo moet bijvoorbeeld op elk product vermeld staan welke impact het heeft op het klimaat, rekening houdend met onder andere het import/exporttransport en het productieproces. Dit kan gebeuren aan de hand van een ecoscore of een duurzaamheidslabel. Dat brengt ons meteen bij de volgende bezorgdheid van de KRASjongeren; wij, als consument, moeten op de hoogte zijn van de klimaatimpact van de producten die wij kopen. Hiervoor zien zij een grote rol weggelegd voor de overheid die als één van haar belangrijkste taken de sensibilisering in haar schoenen krijgt geschoven. Dit moet volgens hen gebeuren via het onderwijs, boodschappen van algemeen nut, promotiecampagnes De klimaatopwarming kan enkel worden tegengegaan als alle mensen wereldwijd een mentale klik maken. Over hoe dit alles gefinancierd moet worden is er onder de KRASsers dan weer een pak minder eensgezindheid. Taksen op speculatie of op vervuilingsgraad, groene leningen in tijden van economische crisis en subsidies voor bedrijven met een duurzaamheidslabel worden afgeschoten. Andere heffingen halen het dan weer wel, zij het met een nipte meerderheid. Zo mogen we ons in de toekomst bijvoorbeeld verwachten aan een kilometertaks op import- en exportproducten. Wel is het zo dat, als er taksen komen, de inkomsten hiervan moeten terugvloeien naar duurzame of ecologische investeringen. Zowel gedurende het KRASjaar als tijdens de Overkoepelende Slotzitting werd een onderscheid gemaakt tussen de drie duurzame pijlers. In de Kamer werden de economische vraagstukken met betrekking tot klimaat behandeld. De Senaat legde de nadruk vooral op het sociale aspect binnen het thema en in het Vlaams Parlement werd de ecologische kant van de klimaatopwarming besproken. In elke locatie, waar telkens zes discussievragen voorlagen, zien we een aantal duidelijke lijnen 4 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

5 De Kamer van Volksvertegenwoordigers In de Kamer van Volksvertegenwoordigers vormden verschillende economische systemen (vrije markt, transitie en Sustainabele New Deal) het vertrekpunt van de discussie vanuit de vraag op welke manier zij wel of niet kunnen bijdragen aan de strijd tegen de opwarming van de aarde. Er werden zeventien beleidsaanbevelingen gestemd. Dertien ervan werden weerhouden. Zo beslisten de jongeren dat overheden, zowel nationaal als Europees, naast hun sensibiliseringstaak ook moeten zorgen voor een verplichte veggiedag in alle scholen. Ook bedrijven wordt een grotere verantwoordelijkheid toebedeeld. Zo zullen zij sowieso duurzamer moeten produceren en kunnen hierbij rekenen op de steun van de overheid die het onderzoek naar duurzamere productiemethoden zal financieren. Een ander systeem om hun ecologische investeringen in het eigen bedrijf te bekostigen is via aandelen waarvan een deel verplicht groen moet zijn. Tot slot beslisten de KRASsers dat er zeker een opvolger voor het kyotoprotocol moet komen. De afspraken hieromtrent zullen op de Conferentie van Rio worden gemaakt. Daar wordt volgens de jongeren best ook de emissiehandel afgeschaft. Elk land krijgt wel de tijd om zich voor te bereiden op deze afschaffing en geleidelijk aan over te schakelen naar een groenere productie. De Senaat Ook in de Senaat kregen de jongeren 17 aanbevelingen voorgeschoteld, waarvan er veertien werden goedgekeurd tijdens de plenaire stemming. Tekenend hierbij is dat de voorstellen met het meeste aantal stemmen, gaan over het belang van educatie en sensibilisering. Zo moet dringend geïnvesteerd worden in educatieve projecten, zowel in Noord als Zuid, waarbij er vooral aandacht wordt besteed aan de gevolgen van ons handelen op het klimaat. In ontwikkelingslanden moet er nog meer geld gaan naar campagnes en sensibilisering in verband met voorlichting en geboorteplanning. De KRASjongeren geloven bovendien ook niet in emissiehandel. Waar er in de Kamer nog een geleidelijke afschaffing van de emissiehandel wordt voorgesteld, beslissen de KRASjongeren in de Senaat dat de emissierechten stante pede moeten worden geschrapt. Landen en overheden die de wettelijke norm overschrijven zullen een boeten betalen aan een fonds dat door de Verenigde naties wordt beheerst. Dit fonds zal de toepassing van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden stimuleren. Het Vlaams Parlement In het hart van de Vlaamse democratie bogen 150 jongeren zich dan weer een laatste maal over de ecologische uitdagingen waar onze aarde en samenleving voorstaan. In zes commissies werd er gedebatteerd over aspecten gerelateerd aan voedsel, energie en transport met als resultaat achttien aanbevelingen waarvan er slechts drie werden weggestemd. Als het gaat over onze voedselproductie en het gebruik van (landbouw)gronden stellen de KRASjongeren heel wat problemen vast. Onder andere de ongelijke verdeling is een bron verontwaardiging. Terwijl er in rijke landen sprake is van overproductie en overconsumptie, zijn er elders mensen die niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. De voorstellen van de KRASsers concentreren zich voornamelijk op het verminderen van de vleesconsumptie, iets wat ook al in de Kamer aan bod kwam. Hebben we het over het transport van personen, dan willen jongeren zwaar inzetten op de leefbaarheid binnen de steden, met voorstellen om stadskernen fietsvriendelijker te maken en het openbaar vervoer beter te ontsluiten én te promoten. Tot slot is onze energieproductie zoals ze nu gebeurt niet langer houdbaar. De KRASjongeren wijzen op de eindigheid van fossiele brandstoffen en dringen aan op een Europees langetermijnplan dat investeert in het ontwikkelen van groene energie waarbij we niet afhankelijk zijn van andere naties of regio s. RESULTATEN OSZ 4 mei

6 Alle moties Hieronder leest u de concrete aanbevelingen die in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, de Belgische Senaat en het Vlaams Parlement door de jongeren zijn geformuleerd. Enkel de aanbevelingen die in de plenaire stemming werden goedgekeurd zijn hier opgenomen. De Kamer 1. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT HET KLIMAATPROBLEEM WERELDWIJD WORDT AANGEPAKT? Gelet op het feit dat wij als mensen/landen verantwoordelijk zijn voor de klimaatopwarming. iedereen een aandeel heeft in de opwarming van de aarde. sommige bedrijven meer vervuilend zijn dan anderen. het internationaal klimaatoverleg moeizaam verloopt. 1. er een internationaal, gemakkelijk interpreteerbaar label wordt toegekend aan alle producten. De ruime duurzaamheidscriteria (People, Profit, Planet) moeten niet enkel gecontroleerd worden maar ook om de 2 jaar verstrengd worden. Door middel van sensibiliseringscampagnes wordt dit logo bekend bij de consument. 2. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT ONZE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK KLEINER WORDT? Gelet op het feit dat onze persoonlijke levensstijl in het Westen resulteert in een grote ecologische voetafdruk. ons consumptiepatroon bijdraagt aan een grotere CO2-uitstoot. productie van goederen gestuurd wordt via vraag en aanbod. indien het beschikbare aardoppervlak eerlijk wordt verdeeld, iedereen dan recht hheft op 1,8 ha. In realiteit heeft een inwoner in Afrika 1,1 ha terwijl een Europeaan 4,8 ha nodig heeft. 1. er afspraken worden gemaakt in de UNFCC (United nations framework on climate change) rond een kilometertaks op import- en exportproducten om zo de lokale consumptie te promoten en op die manier de CO2-uitstoot te reduceren. De inkomsten vloeien terug naar lokale duurzame projecten. De controle gebeurt via een ingebouwd controlesysteem. 2. overheden van alle Europese landen die een te hoge uitstoot hebben van broeikasgassen bedrijven moeten stimuleren door onderzoek ter beschikking te stellen om duurzamer te produceren. Dit gebeurt onder toezicht van een overkoepelende organisatie. 3. de Belgische relevante overheden de scholen verplichten om een wekelijkse Veggiedag te organiseren. Bedrijven, rusthuizen en individuen worden daarentegen gestimuleerd via campagnes. 6 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

7 3. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT ONZE ECONOMIE EVOLUEERT NAAR EEN DUURZAAM MODEL IN OVEREENSTEMMING MET DE DRAAGKRACHT VAN DE AARDE? Gelet op het feit dat onze samenleving vandaag voor verschillende sociale en ecologische uitdagingen/vraagstukken staat die een antwoord vereisen. er op dit moment gewerkt wordt aan de daling van de CO2-uitstoot via o.a. emissiehandel. er bewegingen en verenigingen zijn die vinden dat we op kleinere schaal moeten leven. de overheid duurzame investeringen kan doen, waardoor ze werkgelegenheid creëert en de CO2-uitstoot doet dalen. de ecologische voetafdruk in de geïndustrialiseerde landen en de opkomende industrielanden te groot is. het huidige economische systeem niet de belangen dient van ons ecologisch systeem. 1. de emissiehandel wordt afgeschaft en landen intern hun emissiedoelstellingen halen. Deze afschaffing zal niet onmiddellijk gebeuren. Landen zullen de tijd krijgen zich voor te bereiden op de afschaffing en om groener te beginnen produceren. De precieze termijn zal afgesproken worden op de Conferentie van Rio. Om er voor te zorgen dat elk land op een eerlijke manier zijn emissiedoelstelling intern kan halen, zal er via een wetenschappelijk model rekening gehouden worden met de uitstoot afkomstig van buurlanden en transitverkeer. 2. er een taks op broeikasgassen komt. Deze taks moet door landen geheven worden op alle bedrijven en dit naargelang waar zij hun uitstoot realiseren. Deze taks zal worden opgenomen in de VN-resolutie zodat het een verplichting wordt voor alle VN-leden. Het geld moet doorgestort worden naar het VN-Klimaatfonds dat ten goede komt aan projecten voor klimaatadaptatie- en mitigatie. 4. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT DE CONSUMENTEN ZICH BEWUST ZIJN VAN DE IMPACT VAN HUN HANDELEN OP HET KLIMAAT? Gelet op het feit dat de keuze van consumenten (consumptiepatroon, keuze energieproducenten, ) het klimaatprobleem beïnvloedt. de vraag van de consument invloed heeft op het aanbod van bedrijven/overheden. de consument zich vaak niet bewust is van de herkomst en productiewijze van producten. individuele gedragsverandering het begin kan zijn van grotere veranderingen. ook bewuste consumenten niet automatisch hun consumptiegedrag aanpassen door o.a. hoge prijzen, beschikbaarheid, onduidelijke informatie, hoge kwaliteitseisen. 1. de overheid er voor zorgt dat tegen 2020 op Europees niveau op alle producten een label komt dat de ecologische voetafdruk van het product (impact op productie, verpakking en transport) weergeeft met behulp van een duidelijk symbool (vb. kleuren, letter, cijfer, voetje, ). 2. de overheid op Europees niveau de producent een procentuele taks laat betalen afhankelijk van de ecologische voetafdruk (cfr. Europees label) van het product dat in Europa wordt geconsumeerd en de inkomsten hiervan aanwendt voor groene investeringen; 3. de Europese overheid via de media (radio, tv, internet, sociale netwerksites ) campagnes organiseert om de consument te sensibiliseren en bewust te maken van de ecologische voetafdruk van de consument. RESULTATEN OSZ 4 mei

8 5. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT HET VRIJEMARKTMODEL VOLDOENDE ANTWOORD BIEDT OP HET KLIMAAT- PROBLEEM? Gelet op het feit dat de vrije markt welvaart en ontwikkeling bracht in veel samenlevingen. winst maken niet per definitie ten koste van het milieu en de samenleving moet gaan. meer vraag naar eerlijke/klimaatvriendelijke producten voor meer aanbod zorgt. de prijs voor groene energie momenteel te hoog ligt. export primeert op milieu en maatschappij0 het vrije marktmodel leidt tot overproductie. 1. er op internationaal niveau een opvolger moet komen van het kyotoprotocol om delokalisatie omwille van milieuredenen te voorkomen en dat een internationaal controleorgaan (Verenigde Naties) moet toezien op de toepassing ervan. 2. op nationaal niveau energieproducenten getakseerd worden in functie van het aandeel niet-groene stroom. Er moeten minimum- en maximumenergieprijzen vastgelegd worden door de Belgische overheid om prijsstijgingen te voorkomen. De opbrengst van de taksen wordt aangewend om onderzoek van groene energie te stimuleren. 3. er een internationaal label komt dat een universeel duurzaamheidslabel voor alle producten is. Dit label moet gecontroleerd worden door een internationaal controleorgaan (UNEP United Nations Education Program). 6. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT ER EEN BETAALBAAR EN ZINVOL KLIMAATBELEID KAN UITGEVOERD WORDEN? Gelet op het feit dat er veel verwachtingen zijn m.b.t. een goed klimaatbeleid op korte en lange termijn dat rekening houdt met de beperkingen van de aarde. de budgetten van overheden beperkt zijn. overheden kunnen kiezen om te investeren in zowel duurzame als economische verantwoorde projecten. bedrijven, banken en individuen een grote rol spelen in de realisatie van een klimaatbeleid. een falend klimaatbeleid desastreuze gevolgen heeft op zowel ecologisch, sociaal als economisch vlak. elk economisch model dat gehanteerd wordt andere gevolgen heeft voor de klimaatverandering. 1. bedrijven groene aandelen, een aandeel dat bedoeld is om duurzame en ecologische investeringen in het eigen bedrijf te financieren, kunnen aanbieden met een lagere belastingsvoet. 8 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

9 SENAAT 1. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT KLIMAATSLACHTOFFERS WORDEN VOORKOMEN? Gelet op het feit dat de klimaatopwarming verantwoordelijk is voor een stijgend aantal natuurrampen en ingrijpende veranderingen in verschillende leefomgevingen. iedereen geconfronteerd wordt met de gevolgen van de opwarming van de aarde, maar dat arme bevolkingsgroepen vaker en sneller de gevolgen ervan voelen. mensen ook rechtstreeks en onrechtstreeks slachtoffer kunnen zijn van de klimaatopwarming (vb. droogte,overstroming, natuurramp, conflict, verandering van teelten ). vele lokale bevolkingsgroepen en beroepssectoren in het huidige geglobaliseerde economiebestel afhankelijk zijn van milieuonvriendelijke handelingen (mijnbouw, boskap, vervuilende industrie) voor hun inkomen. er in crisistijd vaak in de eerste plaats bezuinigd wordt op milieubeleid. 1. men een algemene mentaliteitswijziging in het Westen moet bewerkstelligen via onderwijs en bewustwordingscampagnes om bijvoorbeeld een stedelijk fietsbeleid te ontwikkelen, te investeren in milieuvriendelijk openbaar transport of de consumptie van seizoensgebonden landbouw te bevorderen. 2. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT IEDEREEN WERELDWIJD MEE GENIET VAN DE TECHNOLOGISCHE INNOVATIESDIE DE OORZAKEN EN GEVOLGEN VAN DE KLIMAATOPWARMING TEGENGAAN? Gelet op het feit dat er al heel wat technologie is ontwikkeld die de oorzaken en de gevolgen van de opwarmingvan de aarde het hoofd probeert te bieden.(bv. nieuwe irrigatiesystemen, waarschuwingssystemen vooroverstromingen, droogtebestendige gewassen,verhogen van dijken, waterkeringssystemen, hernieuwbare energiebronnen ) de gevolgen van de klimaatopwarming zich eerst zullen laten voelen in de armste gebieden op aarde. deze arme gebieden amper kunnen investeren in het ontwikkelen van nieuwe technologieën, terwijl deze in sommigelanden al voorhanden zijn en worden ingezet. er wereldwijd zeer veel gebieden bedreigd worden door de gevolgen van de klimaatopwarming. 1. de regeling voor patenten die duurzame energie mogelijk maken wordt hervormd, zodat er op een meer efficiënte wijze wordt gewerkt, en know-how sneller wordt gedeeld, zonder dat het gepatenteerde product zelf mag gekopiëerd worden. 2. er een heffing wordt ingevoerd op importproducten, in verhouding tot de ecologische voetafdruk. De opbrengsten van deze heffing worden geïnvesteerd in een mondiaal fonds voor technologische innovatie in dienst van een duurzame economie, onder VN-controle.. 3. er geïnvesteerd wordt in educatieve projecten rond duurzaamheid zowel in het Zuiden als hier. Het doorgeven van energiebesparende technologieën aan het zuiden, zodat zij de polluerende fase in de industriële ontwikkeling kunnen vermijden. RESULTATEN OSZ 4 mei

10 3. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT DE STRIJD TEGEN DE OPWARMING VAN DE AARDE OOK HET ARMOEDE- PROBLEEM INDE WERELD AANPAKT? Gelet op het feit dat de opwarming van de aarde de kloof tussen arm en rijk vergroot en de ontwikkelingskansen van arme groepen verkleint. arme groepen zich moeilijker kunnen verweren tegen de negatieve gevolgen van de opwarming van de aarde. de armste gebieden de gevolgen van de opwarming van de aarde als eerste en het ergste voelen. het Westen een historische verantwoordelijkheid heeft voor de opwarming van de aarde. de strijd tegen de opwarming van de aarde de verantwoordelijkheid blijft van alle landen. de financiële kost van de opwarming van de aarde nu al groter is in de arme landen dan in het noorden. de strijd tegen de armoede moet niet alleen gevoerd worden vanuit een schuld van het verleden maar vooral met een plicht naar de toekomst toe. 1. ontwikkelingslanden zelf meer moeten kunnen bepalen hoe ze het geld uit de bestaande klimaatfondsen investeren in hun land. Om ervoor te zorgen dat die investering efficiënt gebeurt, moet elk ontwikkelingsland daarom zelf een sociaal en ecologisch duurzaam structuurplan opstellen en voorleggen aan de VN. 2. we in eerste instantie in België meer sensibilisering en bewustmaking van de eigen bevolking promoten inzake klimaatsproblemen. We wijzen vooral op het feit dat die klimaatsproblemen wegen op ontwikkelingslanden. Die sensibilisering organiseren we * via het onderwijs (dikketruiendag, fietsweek, ) * via acties en media (biomarkten, autoloze dagen, ) * via steun van de staat (subsidies, maar ook voortrekkersrol: bv. doven van verlichting langs autostrades). 4. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT DE STIJGENDE WERELDBEVOLKING NIET NOG MEER DRUK OP HET KLIMAAT UITOEFENT? Gelet op het feit dat als alle 7 miljard aardbewoners evenveel zouden uistoten als de gemiddelde inwoner van een rijk, geïndustrialiseerd land, we verschillende aardbollen nodig hebben. de wereldbevolking op dit moment blijft stijgen. er een groot verschil is tussen de ecologische voetafdruk in het zuiden en in het westen. ee bevolking in het Zuiden op termijn dezelfde ecologische voetafdruk zal krijgen. het niet evident is om de bevolkingsaangroei in het Zuiden te verkleinen. het waarschijnlijk is dat een grotere welvaart voor de mensen in het Zuiden voor een kleinere bevolkingsaangroei zal zorgen maar wel voor een grotere druk op het klimaat. het uitstellen van een oplossing ons op termijn méér zal kosten. het aantal inwoners op aarde op 50 jaar tijd verdrievoudigd is. de temperatuur wereldwijd 2 graden zal stijgen tegen er maatregelen komen in het Zuiden. Meer geld van ontwikkelingssamenwerking moet gaan naar: geboorteplanning en voorbehoedsmiddelen. voorlichtingsprogramma s in het onderwijs. 2. er maatregelen komen in Europa. De Europese Commissie voert labels in voor bedrijven i.v.m. uitstoot en deze labels worden gebruikt voor sensibilisering in Europa en extra belasting van milieuvervuilende bedrijven. Europese wetgeving om milieuvervuilende producten te weren. 3. er mondiale maatregelen komen. strenger naleven van de opgelegde Kyoto-normen voor bedrijven. leerplicht in elk land om voorlichting in het onderwijs mogelijk te maken voor ieder kind. 10 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

11 5. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT IEDEREEN TER WERELD TOEGANG HEEFT TOT ENERGIE ZONDER DE DRUK OP DE AARDE TE VERHOGEN? Gelet op het feit dat er nog heel wat mensen geen toegang hebben tot energie en we wel steeds afhankelijker worden van energie. toegang tot energie leidt tot een hogere welvaart. toegang tot energie leidt tot gezondere levensomstandigheden thuis. hoger verbruik van energie leidt volgens de huidige energieproductie tot een hogere CO2-uitstoot. toegang geven tot energie werkgelegenheid kan scheppen. bepaalde landen slachtoffer zijn van de hoge CO2-uitstoot van andere landen. bepaalde landen een machtspositie willen uitoefenen in het verstrekken van energie. vrouwen/meisjes verantwoordelijk zijn voor het zoeken van hout en toegang tot energie hen meer tijd tot scholing geeft. hernieuwbare energie minder CO2-uitstoot geeft. toegang tot energie niet voor iedereen betaalbaar is. de know-how hoofdzakelijk nog in Westerse handen is. wij onze afhankelijkheid van energie niet altijd beseffen. wij niet concreet de opwarming van de aarde voelen. wat ik doe maar een druppel op een hete plaat is. groen voor sommigen niet altijd hip is. niet voor iedereen in het Westen biologisch ook financieel haalbaar is. de productie van hernieuwbare energie eerlijk en evenredig moet gebeuren. 1. de huidige subsidies voor onderzoek en ontwikkeling voor kernfusie op een termijn van 10 jaar afgebouwd worden à rato van 4% per jaar van het beginbedrag van de oorspronkelijke verdeling en dat daardoor de vrijgekomen middelen gaan naar onderzoek en ontwikkeling van hernieuwbare energie. 2. de emissierechten worden afgeschaft. Als alternatief moet elk land dat de waarde van de toegestane CO2-uitstoot overschrijdt, een boete betalen door de VN vooraf bepaald. Dit geld wordt gestort in een door de VN beheerd fonds dat de toepassingen van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden stimuleert. 3. know-how en ownership van hernieuwbare energie wordt gestimuleerd en bedrijfsleiders op een persoonlijke manier worden opgeleid. De bestaande samenwerking tussen de VN en bedrijven moet worden versterkt, zoals Global Compact (People - Profit Planet) dat de bedrijven helpt maatschappelijk verantwoord te ondernemen. 6. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT KLIMAATMAATREGELEN SOCIAAL RECHTVAARDIG ZIJN? Gelet op het feit dat oplossingen voor het klimaatprobleem soms klimaatslachtoffers van de tweede generatie veroorzaken. groene energiemaatregelen en een ecologische levensstijl duur zijn en ecologische belastingen de lage inkomens des te zwaarder treffen. het ecologische bewustzijn lager is bij economisch zwakkeren. rijke landen en opkomende groeilanden onvoldoende hun verantwoordelijkheid opnemen in hun strijd tegen de klimaatverandering. de emissiehandel, die geen echte oplossing voor het klimaatprobleem is, in het voordeel is van rijkere landen. mensen uit ontwikkelingslanden zwaarder getroffen worden door de klimaatverandering. Dit omdat zij zowel economisch getroffen worden als dat zij in probleemzones voor het klimaat wonen. 1. er één klimaatfonds (ter vervanging van de verschillende klimaatfondsen) moet komen centraal beheerd door de VN met als doel de emissiehandel af te schaffen. De bijdragen voor dit klimaatfonds moeten voornamelijk van de overheden komen. De parameters van de bijdragen zijn: de ecologische voetafdruk, de huidige en historische CO2- uitstoot en het HDI. 2. het VN-klimaatfonds de duurzame energieprojecten in ontwikkelingslanden moet financieren zodat deze ontwikkelingslanden duurzame energie kunnen produceren, waarbij de HDI index gebruikt wordt als parameter. RESULTATEN OSZ 4 mei

12 VLAAMS PARLEMENT 1. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT DE VOEDSELPRODUCTIE MINDER VERANTWOORDELIJK IS VOOR DE STIJGENDE CO2-UITSTOOT? Gelet op het feit dat onze huidige manier van voedsel produceren veel CO2 uitstoot. er door de stijgende consumptie, meer vraag is naar voedselproducten (en dus meer productie en meer uitstoot). de voedselproductie in de wereld oneerlijk verdeeld is en er een overproductie en overconsumptie is in de rijke landen, meer bepaald van voeding die veel uitstoot genereert (bv. rood vlees). de voedselkilometers verantwoordelijk zijn voor veel CO2-uitstoot. die voedselkilometers gedeeltelijk veroorzaakt worden doordat we in de supermarkt het hele jaar door alle groenten en fruit kunnen vinden (buiten het seizoen elders of in serres gekweekt). de voedselproductie zorgt voor een zware ecologische voetafdruk, terwijl een ander gebruik van de gronden zou kunnen leiden tot minder CO2-uitstoot. de strikte hygiënevoorschriften zorgen voor bijkomende verpakkingsafval; de productie van de verpakking veroorzaakt bijkomende CO2-uitstoot. het systematisch gebruik van pesticiden en kunstmest ook voor bijkomende CO2-uitstoot verantwoordelijk is. er onvoldoende maatregelen worden genomen om vrijgekomen CO2 op te slagen. er nog weinig toepassing is van genetische manipulatie die de uitstoot van CO2 van pesticiden zou kunnen verminderen. de verwerking van de voedseloverschotten (compostering) ook efficiënter kan, waardoor de CO2-uitstoot kan verminderd worden. de vergisting ecologisch interessanter is. Biomassa kan een meerwaarde genereren die ook leidt tot een hogere kostprijs (cfr. productie flesjes) 1. er promotie gevoerd wordt voor een vegetarische levenswijze door het opleggen van een minimum vegetarisch aanbod in scholen en bedrijven. 2. minder vervuilend transport (bv. per boot) en lokale landbouwproducten wereldwijd bevorderd worden door taksen op vliegtuigtransport van goederen. 3. dat de Europese Unie de boeren aanspoort tot het duurzamer maken van veeteelt en landbouw via een systeem van subsidies voor duurzame veeteelt- en landbouwinvesteringen, gebaseerd op onderzoek en het selectief belasting heffen op vervuilende aspecten van de veeteelt en landbouw. 2. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT DE DRUK VAN HET TRANSPORT VAN PERSONEN OP HET KLIMAAT VER- MINDERT? Gelet op het feit dat de mensen steeds mobieler zijn en de meeste transportmiddelen brandstoffen verbranden die zorgen voor de uitstoot van broeikasgassen. er meer wagens op de weg rijden die zorgen voor files en een enorme CO2-uitstoot. autoverkeer in de stad voor onveiligheid en een onaantrekkelijk stadsklimaat zorgt. openbaar vervoer (o.a. bussen) ook vertraging oploopt door files. de fiets het meest klimaatvriendelijke alternatief vormt voor de auto. 1. lokale overheden het autoverkeer in de stadskern ontmoedigen rekening houdend met het openbaar vervoer en de noden van de lokale bewoners (vb. verdwijnpalen, parkeerbeleid, buslanen, auto delen, ) en de stadskern fietsvriendelijker maken door fietsen te huur aan te bieden aan randparkings en door het aanbod van beveiligde fietsstallingen uit te breiden. 2. het openbaar vervoer wordt uitgebouwd om het verkeer náár de stad toegankelijker te maken, d.m.v. busstroken, aanleg van tramlijnen. 3. dat de Europese overheden het reizen met het vliegtuig voor korte afstanden (wanneer er een alternatief is met het openbaar vervoer zoals TGV) ontmoedigen door sensibilisering en promotie van het alternatief. 12 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

13 3. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT ENERGIEPRODUCTIE KLIMAATNEUTRAAL IS? Gelet op het feit dat energie vandaag nog voornamelijk wordt opgewekt uit fossiele brandstoffen (kolen, gas en olie) die een groot aandeel hebben in de wereldwijde CO2-uitstoot. er talloze andere manieren zijn om energie op een milieuvriendelijke manier te produceren; windenergie, biobrandstoffen er veel discussie bestaat over de meest groene vorm van energieproductie en de locatie en de schaal van produceren. de olievoorraden op korte termijn uitgeput geraken. en intussen de olieprijzen in stijgende lijn gaan. de stijgende welvaart in andere continenten de vraag naar fossiele brandstoffen doet toenemen. steenkool geen alternatief is wegens de grote CO2-uitstoot. ook kernenergie op middellange termijn uitgeput zal geraken en intussen voor andere problemen zorgt. we hier voor de energie uit fossiele brandstoffen sterk afhankelijk zijn van anderen. 1. op Europees niveau (EU) een twintigjarenplan opgesteld wordt om onafhankelijk te worden van niet-europese energiebronnen. Dit houdt in dat we simultaan zullen investeren in groene energie en de verouderde netwerken optimaliseren a.d.h.v. onder andere smart-grid. 4. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT HET ENERGIEVERBRUIK DUURZAMER WORDT? Gelet op het feit dat energie die wij vandaag verbruiken nog voornamelijk wordt opgewekt uit fossiele brandstoffen(kolen, gas en olie) die bij verbranding CO2 uitstoten. het energieverbruik bepaald wordt door onze levensstijl. we als consument kunnen kiezen voor groene energie en/of groene energieleveranciers. teveel energiegebruik slecht is voor het milieu. De voorraad fossiele brandstoffen eindig is. er genoeg groene energiebronnen zijn en fossiele brandstof niet onmisbaar is. broeikasgassen zorgen voor de opwarming van de aarde. 1. de Vlaamse overheid en de gemeenten initiatieven nemen voor sensibilisering. Onder meer door onderzoek naar energie-efficiëntie en privé-initiatieven van gezinnen te stimuleren en promotie via onder andere sociale media. 2. de burgers ertoe aangezet worden te controleren in welke mate hun energieleverancier echt groene energie levert. Dit met ondersteuning van organisaties zoals CREG en consumentenorganisaties. 3. duurzame bedrijven worden beloond met erkenning in de vorm van een groen certificaat, met daaraan een belastingvermindering gekoppeld, toegekend door een onafhankelijke commissie, op te richten op Europees niveau. Europa kan hier opnieuw een pioniersrol opnemen, net zoals bij de Kyotonormen. Er worden quota opgelegd door de Europese Unie aan bedrijven om het gebruik van fossiele brandstoffen als energiebron terug te dringen in de vorm van een progressief dalend aandeel van de fossiele brandstof in het totale brandstofverbruik. Dit aandeel wordt vastgelegd door een commissie van experts. Overschrijding leidt tot een sanctie met als doel de producent te laten evolueren naar het gebruik van groene energie. RESULTATEN OSZ 4 mei

14 5. HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT WE EFFICIËNTER EN DUURZAMER OMSPRINGEN MET ONZE (LAND- BOUW)GRONDEN?? Gelet op het feit dat we steeds meer grond nodig hebben voor het kweken van allerlei gewassen; voedingsgewassen, energieproducerende gewassen (bv. koolzaad) en veevoedergewassen. hiervoor heel wat bomen gekapt worden die anders CO2 opnemen. de vraag naar voedsel en energie niet afneemt en we het landbouwareaal niet kunnen uitbreiden. 75% van de landbouwgrond wereldwijd wordt gebruikt voor veeteelt, wat een enorme belasting van het milieu inhoudt en ook gronden inneemt in ontwikkelingslanden die nodig zijn voor voedselproductie (o.a. soja). in ontwikkelingslanden de landbouwgrond slecht benut wordt en betere landbouwtechnieken nodig zijn. westerse landen overbemesten waardoor niet langer voldaan zal kunnen worden aan de vraag naar meststoffen zoals fosfor. 1. de openbare zenders boodschappen van algemeen nut uitzenden en televisieprogramma s gebruiken voor productplacement om de consument te sensibiliseren om minder vlees te eten. 2. scholen en overheden hun mensen stimuleren om meer vegetarisch te eten, bijvoorbeeld via het aanbieden van vegetarische maaltijden en sensibilisatie. 3. als landbouwers ecologisch verantwoorde investeringen - zoals methaangasinstallaties - doen, zij deze gedeeltelijk kunnen aftrekken van hun belastingen. Om alle landbouwers de mogelijkheid te bieden om over te schakelen op ecologische productie, moet de overheid een voordelige lening ter beschikking stellen. 6.HOE KUNNEN WE ERVOOR ZORGEN DAT HET GOEDEREN-TRANSPORT MINDER DRUK LEGT OP HET KLIMAAT? Gelet op het feit dat transport van productiegoederen verantwoordelijk is voor een zeer groot aandeel in de uitstoot van CO2. er niet steeds voor de meest ecologische transportmanier wordt gekozen. er verschillende transportmiddelen zijn om grote hoeveelheden goederen te vervoeren, maar met een verschillende ecologische voetafdruk. overwegende dat veel geïmporteerde producten ook lokaal geproduceerd kunnen worden. ook op persoonlijk vlak inspanningen kunnen geleverd worden. ons wegennet dichtslibt en dat stilstaande vrachtwagens nutteloos CO2 uitstoten. België een belangrijk transitland is en er een drastische aanpak nodig is om klimaatsverandering te voorkomen. 1. er een gestandaardiseerde en wereldwijde ecoscore, opgesteld door het WTO, komt voor alle producten in functie van de afgelegde kilometers van het product en het productieproces. Deze ecoscore heeft een invloed op de prijs. Hoe slechter de score, hoe duurder het product vanwege extra taksen. De taksen kunnen verlagen op producten die een goede score hebben. Een eventueel positief saldo gaat naar milieuvriendelijke infrastructuur. 2. bedrijven bewust worden gemaakt van hun eigen efficiëntie. Daarom worden ze verplicht een vervoersplan op te stellen voor elke vorm van goederentransport, waaronder logistiek samenwerken, ruimtelijke ordening en het efficiënt vullen van vrachtwagens. 14 RESULTATEN OSZ 4 mei 2012

Dag journalist, politicus, expert, minister, geïnteresseerde!

Dag journalist, politicus, expert, minister, geïnteresseerde! Resultaten OSZ 4 mei 2012 Dag journalist, politicus, expert, minister, geïnteresseerde! Deze bundel bevat de aanbevelingen van zo n 500 Vlaamse jongeren over het thema klimaat, zowel op nationaal als mondiaal

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

1. Hoe is de productie voor bio-energiedoeleinden sinds 2013 jaarlijks geëvolueerd?

1. Hoe is de productie voor bio-energiedoeleinden sinds 2013 jaarlijks geëvolueerd? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 136 van FRANCESCO VANDERJEUGD datum: 20 januari 2016 aan ANNEMIE TURTELBOOM VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BEGROTING, FINANCIËN EN ENERGIE Europees

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

klimaatcasino Stellingenspel

klimaatcasino Stellingenspel Stelling 1 Dat een klein land als België z n CO 2 -uitstoot terugdringt, helpt niks. De grote landen moeten het doen. Stelling 2 Acties rond de opwarming van het klimaat zijn niet meer nodig omdat iedereen

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

In een notendop. 1 De Visie van het Netwerk Stadslandbouw Antwerpen. Het Netwerk stadslandbouw Antwerpen is

In een notendop. 1 De Visie van het Netwerk Stadslandbouw Antwerpen. Het Netwerk stadslandbouw Antwerpen is 1 De Visie van het Netwerk Stadslandbouw Antwerpen In een notendop Het Netwerk stadslandbouw Antwerpen is Een netwerk van lokale boeren en andere betrokken partners Een aanspreekpunt voor Stadslandbouw

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 1. Het landbouwdossier Het feit dat Westerse landbouwproducten de lokale markten in het Zuiden verstoren.

Nadere informatie

Klimaatverandering en internationaal beleid: de weg van Kyoto naar Kopenhagen.

Klimaatverandering en internationaal beleid: de weg van Kyoto naar Kopenhagen. Open klimaatlezingen 2009 Klimaatverandering en internationaal beleid: de weg van Kyoto naar Kopenhagen. Hans Bruyninckx De eerste stappen in internationaal klimaatbeleid 1979: 1ste World Climate Conference

Nadere informatie

Naam : Klas : Datum :

Naam : Klas : Datum : Duurzame ontwikkeling Over duurzame ontwikkeling circuleren inmiddels honderden definities. Vaak wordt de internationaal aanvaarde definitie uit het rapport "Our Common Future" (Brundtland-rapport, 1987)

Nadere informatie

Klimaattop Vlaams-Brabant voorbij:

Klimaattop Vlaams-Brabant voorbij: Klimaattop Vlaams-Brabant voorbij: 29 januari 2016 Het Bolwerk Vilvoorde hoe maken we de ambities waar? www.vlaamsbrabant.be/klimaattop Programma 10u Intro (Wouter, Jan) 10u10 Kader provinciaal klimaatplan

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits?

Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits? Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits? Een organisatie die MVO hoog ik het vaandel heeft, people planet en profit dus, wil groene stroom. En het kan vaak al voor de prijs van grijze stroom,

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

DE POLITICI. politici 1

DE POLITICI. politici 1 DE POLITICI Jullie zijn de vertegenwoordigers van de Vlaamse politiek: de minister-president en de minister van Energie. Jullie stellen het beleid van de regering voor aan de andere gesprekspartners. Standpunt

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Klimaat en ontwikkeling

Klimaat en ontwikkeling Klimaat en ontwikkeling Een eerlijk en juridisch bindend klimaatakkoord is van groot belang voor ontwikkelingslanden, omdat deze landen dagelijks de gevolgen ondervinden van klimaatverandering die hoofdzakelijk

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

ASPIRAVI. Windpark Assenede

ASPIRAVI. Windpark Assenede ASPIRAVI Windpark Assenede SAMEN GEDREVEN DOOR DE WIND WINDPARK ASSENEDE Windpark Assenede: Projectlocatie Projectkenmerken Timing / planning van de werken Investeer mee via Aspiravi Samen cvba Aankoop

Nadere informatie

Malthus (1766 1834) Kan landbouw de wereld blijven redden? Het ongelijk van Malthus. An essay on the principle of population 25/11/2013

Malthus (1766 1834) Kan landbouw de wereld blijven redden? Het ongelijk van Malthus. An essay on the principle of population 25/11/2013 Kan landbouw de wereld blijven redden? Malthus (1766 1834) Piet VANTHEMSCHE Voorzitter Boerenbond KULeuven Universiteit 3 e Leeftijd 03-12-2013 An essay on the principle of population Het ongelijk van

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

LES 4: Potverdorie, eet normaal

LES 4: Potverdorie, eet normaal LES 4: Potverdorie, eet normaal 1 Les 4: Potverdorie, eet normaal Vakken Zedenleer/godsdienst, economie, geschiedenis, aardrijkskunde, PAV Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend,

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

Vragen voor burgers die deelnemen aan WWViews

Vragen voor burgers die deelnemen aan WWViews Vragen voor burgers die deelnemen aan WWViews WWViews C/o The Danish Board of Technology Antonigade 4 DK-1106 Copenhagen K Denemarken Tel +45 3332 0503 Fax +45 3391 0509 wwviews@wwviews.org www.wwviews.org

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffde de verzoing van de behoeft aan ergie aan zuivere lucht in onze maatschappij Het Vlaams Parlemt, gelet op de Verkningsnota voor het ergiedebat in het Vlaams Parlemt,

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

UIT externe effecten

UIT externe effecten Externe effecten van de productie. Als bedrijven produceren is er vaak sprake van bijkomende effecten die niet in de prijs van het product zijn opgenomen. Als een bedrijf auto s produceert dan put het

Nadere informatie

ASPIRAVI. Windpark Haaltert

ASPIRAVI. Windpark Haaltert ASPIRAVI Windpark Haaltert SAMEN GEDREVEN DOOR DE WIND WINDPARK HAALTERT Windpark Haaltert: Projectlocatie Projectkenmerken Timing van de werken Investeer mee via Aspiravi Samen cvba Aankoop van groene

Nadere informatie

Samen investeren in hernieuwbare energie. Daan Creupelandt Dirk Vansintjan

Samen investeren in hernieuwbare energie. Daan Creupelandt Dirk Vansintjan Samen investeren in hernieuwbare energie Daan Creupelandt Dirk Vansintjan Even opwarmen Wie kent Ecopower? Zijn er coöperanten? Zijn er klanten? 2 Overzicht 1. Ecopower 2. Coöperatief ondernemen 3. REScoop.eu

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene ASPIRAVI Project E403 Lichtervelde en Wingene Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie

Nadere informatie

PROBLEEM GESTUURD ONDERWIJS. Energieverbruik en milieu

PROBLEEM GESTUURD ONDERWIJS. Energieverbruik en milieu PROBLEEM GESTUURD ONDERWIJS Energieverbruik en milieu http://flood.firetree. net/?ll=51.0759%2c 4.1748&z=8 VRAAG 1: WELKE ENERGIEBRON WORDT VOORSPELD NOG HET LANGST BRUIKBAAR TE ZIJN? a) Steenkool

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Door Harry Kloosterman en Joop Boesjes (Stichting E.I.C.) Deel 1 (Basis informatie) Emissies: Nederland heeft als lidstaat van de Europese

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Hierin wil GroenLinks in ieder geval de volgende vragen beantwoord hebben.

gemeente Eindhoven Hierin wil GroenLinks in ieder geval de volgende vragen beantwoord hebben. gemeente Eindhoven Inboeknummer 15bst00959 Beslisdatum B&W 14 juli 2015 Dossiernummer 15.29.103 (2.3.1) Raadsvragen Van het raadslid dhr. R. Thijs (GroenLinks) over klimaatambities Eindhoven na gerechtelijke

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Energiebesparing is in. Tenminste, als je afgaat op het grote aantal

Energiebesparing is in. Tenminste, als je afgaat op het grote aantal Samenva ing Summary in Dutch Energiebesparing is in. Tenminste, als je afgaat op het grote aantal reclamespotjes dat tijdens het stookseizoen voorbijkomt. Ondanks deze landelijke aandacht voor energiebesparing,

Nadere informatie

Er bestaan toch verschillende soorten biomassa? Welke types biomassa zijn ecologisch aanvaardbaar?

Er bestaan toch verschillende soorten biomassa? Welke types biomassa zijn ecologisch aanvaardbaar? Q&A Biomassa A) Biomassa Er bestaan toch verschillende soorten biomassa? Welke types biomassa zijn ecologisch aanvaardbaar? Er wordt vooral een onderscheid gemaakt tussen biomassa die is geproduceerd op

Nadere informatie

Hoe het begon. 2008 Ondertekening declaration on climate change. 2009 Ondertekening covenant of mayors

Hoe het begon. 2008 Ondertekening declaration on climate change. 2009 Ondertekening covenant of mayors Antwerpen en het burgemeestersconvenant Hoe het begon 2003 Lokaal Kyotoprotocol: basis gelegd maar nood aan meer doorgedreven energiebeleid 2007 - Bestuursakkoord: Stad wil een voorbeeldige milieustad

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project Blankenberge

ASPIRAVI. Project Blankenberge ASPIRAVI Project Blankenberge Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie verbruiken

Nadere informatie

Opmaak van een strategisch meerjarenplan?

Opmaak van een strategisch meerjarenplan? Opmaak van een strategisch meerjarenplan? Hypothetisch voorbeeld opgemaakt door medewerkers van de VVSG - zomer 2013 De VVSG helpt u graag op weg bij de opmaak van de strategische meerjarenplanning. Naast

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie

Actieplan Burgemeestersconvenant

Actieplan Burgemeestersconvenant Actieplan Burgemeestersconvenant Wat is het burgemeestersconvenant? Engagement van 6735 steden en gemeenten Om minimum 20 % CO 2 te gaan besparen tegen 2020 20 % CO 2 over het volledige grondgebied Opmaak

Nadere informatie

Advies energie en de toekomst

Advies energie en de toekomst Advies energie en de toekomst 700 jongeren over geheel Vlaanderen namen deel aan het KRAS-jaartraject van jeugddienst Globelink over energie en de toekomst. De Vlaamse Jeugdraad onderschrijft de resultaten

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Hoge Gezondheidsraad Algemene Vergadering 2013 (16 mei 2013 13u15) Volksgezondheid en duurzame ontwikkeling

Hoge Gezondheidsraad Algemene Vergadering 2013 (16 mei 2013 13u15) Volksgezondheid en duurzame ontwikkeling Hoge Gezondheidsraad Algemene Vergadering 2013 (16 mei 2013 13u15) Volksgezondheid en duurzame ontwikkeling Volksgezondheid en duurzame ontwikkeling is het gekozen thema voor de algemene vergadering dit

Nadere informatie

Klimaattentoonstelling Milieudefensie

Klimaattentoonstelling Milieudefensie Klimaattentoonstelling Milieudefensie Milieudefensie heeft met steun van het VSB Fonds een tentoonstelling ontwikkeld over klimaatverandering, en wat je daartegen kunt doen. De tentoonstelling laat zien

Nadere informatie

Keuzedeel K0028 Duurzaamheid in het beroep A

Keuzedeel K0028 Duurzaamheid in het beroep A Keuzedeel K0028 Duurzaamheid in het beroep A Artikel 116034 Praktische informatie Code keuzedeel K0028 Niveau Geschikt voor niveau 1 Studielast Totaal: 240 uur Savantis adviseert 20 contact gebonden uren

Nadere informatie

ENERGIENEUTRALE REGIO MET EEN SOCIALE REFLEX DE REGIONALE ENERGIESTRATEGIE ZUID-WEST-VLAANDEREN. Energiedag voor lokale besturen 19 maart 2013

ENERGIENEUTRALE REGIO MET EEN SOCIALE REFLEX DE REGIONALE ENERGIESTRATEGIE ZUID-WEST-VLAANDEREN. Energiedag voor lokale besturen 19 maart 2013 ENERGIENEUTRALE REGIO MET EEN SOCIALE REFLEX DE REGIONALE ENERGIESTRATEGIE ZUID-WEST-VLAANDEREN Energiedag voor lokale besturen 19 maart 2013 Dominiek Vandewiele Leiedal? De energietransitie komt! Zuid-West-Vlaanderen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

REISGEWOONTEN TOEN EN NU

REISGEWOONTEN TOEN EN NU REISGEWOONTEN TOEN EN NU Zoekschema Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING HAVO/VWO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING De mens maakt op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen. Dit zijn bijvoorbeeld aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

BioWanze De nieuwe generatie

BioWanze De nieuwe generatie BioWanze De nieuwe generatie BioWanze in het kort De grootste producent van bio-ethanol in België met een jaarlijkse capaciteit van maximum 300.000 m³ bio-ethanol. Het nieuwe generatie proces verzekert

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V.

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V. Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering Wim Teugels Nynas N.V. Een economie in beweging In een tijdspanne van 2 jaar is de olie

Nadere informatie

www.djapo.be www.wereldwegwijzers.be www.2015ikloopmee.be

www.djapo.be www.wereldwegwijzers.be www.2015ikloopmee.be www.djapo.be www.wereldwegwijzers.be www.2015ikloopmee.be Djapo vzw centrum voor mondiale vorming WAT? Workshops Lespakketten Vormingen aan leerkrachten en student-leerkrachten Procesbegeleidingen DOELGROEP?

Nadere informatie

MOBILITEITS VISIE OP WEG NAAR EEN DUURZAME VERVOERSSECTOR IN 2030

MOBILITEITS VISIE OP WEG NAAR EEN DUURZAME VERVOERSSECTOR IN 2030 MOBILITEITS VISIE OP WEG NAAR EEN DUURZAME VERVOERSSECTOR IN 2030 MOBILITEITSVISIE NATUUR & MILIEU, MILIEUDEFENSIE EN GREENPEACE OP WEG NAAR EEN DUURZAME VERVOERSSECTOR IN 2030 Over 13 jaar, in 2030, is

Nadere informatie

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid?

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? Door Rik Lo & Lisa Gerrits 15-03-13 Inhoud: Inleiding Deelvraag 1 Deelvraag 2 Deelvraag 3 Deelvraag 4 Hoofdvraag & Conclusie

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

Verandering is dichterbij dan je denkt

Verandering is dichterbij dan je denkt Verandering is dichterbij dan je denkt Tegenbegroting 2016 Verandering is dichterbij dan je denkt Soms slaat verbazing om in boosheid. Het overkomt me niet vaak, maar de afgelopen maanden kreeg het kabinet

Nadere informatie

Sustainable development goals

Sustainable development goals Sustainable development goals The road to dignity by 2030 Ending Poverty, Transforming all Lives and Protecting the Planet = De weg naar waardigheid, Armoede beëindigen, alle levens veranderen en de aarde

Nadere informatie

TEGENBEGROTING 2017 GroenLinks Tweede Kamerfractie,

TEGENBEGROTING 2017 GroenLinks Tweede Kamerfractie, TEGENBEGROTING 2017 GroenLinks Tweede Kamerfractie, 21-09-2016 Op 6 september presenteerden we ons verkiezingsprogramma: Tijd voor verandering. Want verandering, dat is hard nodig. Na 15 maart 2017, maar

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Duurzaamheidkompas meting #17 beleid ten aanzien van voedsel januari 2017

Duurzaamheidk. Duurzaamheidkompas meting #17 beleid ten aanzien van voedsel januari 2017 Duurzaamheidk mpas Duurzaamheidkompas meting #17 beleid ten aanzien van voedsel januari 2017 Inleiding Duurzaamheidkompas #17 gezond en duurzaam voedsel Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van

Nadere informatie

Stichting Aarde-Werk

Stichting Aarde-Werk Stichting Aarde-Werk Beleidsplan 2016-2018 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Strategie... 4 2.1 Doel en visie... 4 2.2 Winstoogmerk... 4 3 Beleid... 5 3.1 Duurzame vrouwen in prachtige wijken... 5 3.2 Energiebespaarboxen

Nadere informatie

Openbare verlichting in Avelgem

Openbare verlichting in Avelgem Openbare verlichting in Avelgem Lut Deseyn Schepen van Milieu Lut.deseyn@avelgem.be 1. Inleiding 2. Duiding 2. Het project 3. Kosten en Besparing 5. Opvolging en evaluatie 6. Conclusie 7. Vragen Agenda

Nadere informatie

Noordlease. Opgemaakt door Danielle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 9

Noordlease. Opgemaakt door Danielle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 9 1 van 9 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Danielle de Bruin Noordlease Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 7 maart 015 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht T. 030-36175

Nadere informatie

ONTWERPADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2012/0288(COD) 10.4.2013. van de Commissie vervoer en toerisme

ONTWERPADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2012/0288(COD) 10.4.2013. van de Commissie vervoer en toerisme EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie vervoer en toerisme 10.4.2013 2012/0288(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie vervoer en toerisme aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

LES 3: Wereldvoedselvraagstuk

LES 3: Wereldvoedselvraagstuk LES 3: Wereldvoedselvraagstuk 1 Les 3: Wereldvoedselvraagstuk Vakken Zedenleer/godsdienst, economie, aardrijkskunde, PAV Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken,

Nadere informatie

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten Voeding > 3 e graad > lesmateriaal > kniptekst Sociaal vlees? Voor de leerkracht: Knip op voorhand de tekst in stukken op de lijnen. Houd de stukken tekst per titel samen. Veel veld voor vlees, weinig

Nadere informatie

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik)

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie is broodnodig: eerst besparen en dan zelf energie opwekken met de bronnen uit onze onmiddellijke omgeving.

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

BESTE POLITICUS, EXPERT, GEÏNTERESSEERDE

BESTE POLITICUS, EXPERT, GEÏNTERESSEERDE RESULTATEN OSZ 2015 BESTE POLITICUS, EXPERT, GEÏNTERESSEERDE Deze bundel bevat de aanbevelingen van zo n 600 Vlaamse jongeren over het thema Globalisering, zowel op nationaal als mondiaal vlak. Deze aanbevelingen

Nadere informatie

Boordtabel van het concurrentievermogen van de Belgische economie. 04 Duurzame ontwikkeling en sociale cohesie

Boordtabel van het concurrentievermogen van de Belgische economie. 04 Duurzame ontwikkeling en sociale cohesie Boordtabel van het concurrentievermogen van de Belgische economie Executive summary 01 Algemene context 02 Prijs- en kostenconcurrentievermogen 03 Niet-kostenconcurrentievermogen 04 Duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

Legrand Nederland B.V.

Legrand Nederland B.V. 1 van 9 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Marieke Megens Legrand Nederland B.V. Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 11 februari 015 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

De Duitse Alliantie voor Werk en Leefmilieu

De Duitse Alliantie voor Werk en Leefmilieu De Duitse Alliantie voor Werk en Leefmilieu integreren van energiebesparing en maatregelen voor energie-efficiëntie bij het saneren van bestaande gebouwen, bijdragen aan de bescherming van het klimaat

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon

Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon Vraagstelling/doel. Doel is om het energieverbruik (elektra) middels toepassing van PV (Photo Voltaische energie) te reduceren, met als

Nadere informatie

Bedrijven stimuleren om te vergroenen door voordelen van een groene omgeving voor het imago en het welbevinden van medewerkers in de kijker te

Bedrijven stimuleren om te vergroenen door voordelen van een groene omgeving voor het imago en het welbevinden van medewerkers in de kijker te voorgestelde actie haalbaarheid impact Bedrijven stimuleren om te vergroenen door voordelen van een groene omgeving voor het imago en het welbevinden van medewerkers in de kijker te zetten. 83% 78% Vierkante

Nadere informatie

HOE KAN DUURZAME CATERING DE DUURZAME POLITIEK VAN EEN ONDERNEMING ONDERSTEUNEN?

HOE KAN DUURZAME CATERING DE DUURZAME POLITIEK VAN EEN ONDERNEMING ONDERSTEUNEN? HOE KAN DUURZAME CATERING DE DUURZAME POLITIEK VAN EEN ONDERNEMING ONDERSTEUNEN? Ellen Dessart Sodexo Belgium INHOUD o Wat is een duurzaam voedingsaanbod? o Hoe omschakelen van een gewoon naar een duurzaam

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

VOEDING. Less meat, less heat: een politiek argument voor vleesmatiging VOEDING. Jeroen Lavrijsen. Vleesproductie is één van de belangrijkste

VOEDING. Less meat, less heat: een politiek argument voor vleesmatiging VOEDING. Jeroen Lavrijsen. Vleesproductie is één van de belangrijkste Less meat, less heat: een politiek argument voor vleesmatiging Jeroen Lavrijsen Onder deze titel hield Rajendra Pachauri, Nobelprijswinnaar en voorzi er van het Intergovernmental Panel on Climate Change,

Nadere informatie

A. Duurzame Productie:

A. Duurzame Productie: Concept blueprint duurzame economie Voorstel tbv 1 mei Burger Platform Duurzame Economie, 22 (uit veertig) democratisch en met behulp van de matrix uitgekozen stelselonderdelen welke (mede) vorm geven

Nadere informatie

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Achtergronden bij WE FEED THE WORLD Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Meer weten over We feed the world? Zelf bijdragen aan een mens-, dier- en milieuvriendelijke landbouw?

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie