Samenvatting Overeenkomstenrecht LEH 1 Inleiding in het overeenkomstenrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting Overeenkomstenrecht LEH 1 Inleiding in het overeenkomstenrecht"

Transcriptie

1 Samenvatting Overeenkomstenrecht LEH 1 Inleiding in het overeenkomstenrecht Rechtshandeling: een handeling van een rechtssubject waaraan een rechtsgevolg wordt verbonden dat ook door het handelend subject wordt beoogd. Volgens art. 3:33 vereist een rechtshandeling een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard. Deze rechtshandelingen kunnen worden onderscheiden in meerzijdige en eenzijdige rechtshandelingen. Bij een eenzijdige rechtshandeling is voor het intreden van het rechtsgevolg het handelen en dus de wilsverklaring van één persoon voldoende. Deze eenzijdige rechtshandeling kan weer onderverdeeld worden in eenzijdige gerichte en eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen. - Bij eenzijdige gerichte rechtshandelingen, moeten we denken gericht aan een persoon, bijvoorbeeld de opzegging van een werknemer van zijn arbeidsovereenkomst. - Bij een eenzijdig niet-gerichte rechtshandeling, moeten we denken aan niet tot een bepaalde persoon gericht. Bijvoorbeeld het maken van een testament. Bij een meerzijdige rechtshandeling zijn voor het ontstaan van het rechtsgevolg de wilsverklaringen van twee of meer personen vereist. Voorbeelden van een meerzijdige rechtshandeling zijn een huwelijk en een huurovereenkomst. Meerzijdige rechtshandelingen zijn te onderscheiden in overeenkomsten en andere meerzijdige rechtshandelingen, bijv. sluiten van vereniging, of vergadering. De overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling en dus een species van de rechtshandeling. In art 6:213 is een definitie gegeven: Een overeenkomst (ook wel contract genoemd) in de zin van deze titel is een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer partijen jegens een of meer anderen een verbintenis aangaan of een verbintenis wijzigen (de bevrijdende overeenkomst valt niet onder dit artikel). De gelaagde structuur van het BW maakt dat voor alle obligatoire overeenkomsten titels 3.2 en 6.5 van toepassing zijn, en voor de koopovereenkomst ook boek 7. Er zijn dus twee dimensies in de gelaagdheden. Titel 3.2. geldt voor alle rechtshandelingen dus ook voor de overeenkomst, maar het overeenkomstenrecht van titel 6.5 is ook de tweede laag voor het algemene verbintenissenrecht van titels 6.1 en 6.2. Verder zijn van belang de diverse schakelbepalingen overeenkomstig door wettelijke analogie (bijv. 3:59 geldend ook buiten het vermogenrecht), 3:78, 6:216, 6:261) en titel 3 van boek 3 (60-79) wanneer een gevolmachtigde is betrokken. De verbintenisscheppende overeenkomst kan weer worden onderverdeeld in wederkerige overeenkomst (6:261), zoals koopovereenkomst (7:1) en niet wederkerige overeenkomst, zoals schenking (7:175). De wederkerige overeenkomst heeft volgens het enkele belangrijke consequenties zoals opschorting (6:262, 6:263) en ontbinding (6:265). Tekstboek 1-9 De obligatoire overeenkomsten zijn te verdelen in: - Onbenoemde overeenkomsten Dit zijn overeenkomsten die niet nader in de wet zijn geregeld. Op deze overeenkomsten zijn in 1

2 beginsel alleen de regels van het algemene deel 3.2 en titel 6.5 van toepassing. - Benoemde overeenkomsten Dit zijn overeenkomsten die expliciet in de wet zijn geregeld en wel in 7 en 7A - Gemengde overeenkomsten Voldoet een overeenkomst aan de wettelijke omschrijving van twee of meer benoemde overeenkomsten, dan spreken we van een gemengde overeenkomst (zie 6: 215, cumulatieleer, waarin wetgever aangeeft da in beginsel regels van benoemde contracten naast elkaar moeten worden toegepast). Tekstboek Andere onderscheidingen in overeenkomsten: De hoofdovereenkomst en hulpovereenkomst, waarbij de hoofdovereenkomst zelfstandig een reden van bestaan heeft en de hulpovereenkomst wordt aangegaan in afhankelijkheid van een buiten haar liggende rechtsverhouding. Het doel van deze overeenkomst kan zijn het voorbereiden, versterken, bevestigen, regelen of afwikkelen van een buiten haar liggende rechtsbetrekking. Zo bestaat de voorovereenkomst waarin een partij zich verbindt (of beide partijen zich verbinden) tot het tot stand brengen van een andere overeenkomst in de toekomst en waarvan de inhoud althans in hoofdzaken voldoende bepaald of bepaalbaar is. Art 6:226 bepaalt dat de vorm die een hoofdovereenkomst heeft ook geldt voor de voorovereenkomst. Veel voorkomende vorm: overeenkomst van kredietverschaffing, waarbij bankier zich jegens een ondernemer verbindt om in de toekomst, zodra de ondernemer daartoe zijn wil te kennen geeft, aan deze geld te zullen lenen. Ook bestaat de voortbouwende overeenkomst, een hulpovereenkomst die afhankelijk is van een bestaande rechtsverhouding. Bijv. een bestaande geldvordering kan worden versterkt doordat de debiteur t.b.v. zijn crediteur een recht van hypotheek op een hem toebehorend goed vestigt. Art 6:229 bepaalt dat deze overeenkomst in principe vernietigbaar is indien de rechtsverhouding later blijkt te ontbreken. Tekstboek 17. De twee partijen en de meerpartijenovereenkomst. Van deze laatste is sprake bij een overeenkomst tussen meer dan twee partijen, bijv. het aanvaarde derdenbeding (6:254) en de driehoeksruil. Art 6:213 bepaalt dat titel 6.5 op de meerpartijen-overeenkomst niet van toepassing is, voor zover de strekking van de betrokken bepalingen i.v.m. de aard van de overeenkomst zich hiertegen verzet ofwel de bepalingen van titel 5.6 gelden dus gewoon, tenzij er uitzonderingen zijn. Wederkerige overeenkomsten tegenover eenzijdige overeenkomsten; Een overeenkomst is wederkerig als elk van de beide partijen een verbintenis op zich neemt ter verkrijging van de prestatie waartoe de wederpartij zich daartegenover jegens haar verbindt (art 6:261 lid 1 ) bijv. koop, huur, arbeidsovereenkomst. Obligatoire overeenkomsten die niet aan deze omschrijving voldoen heten eenzijdig bijv. schenking. Let op! Het feit dat een schenking als overeenkomst eenzijdig is, neemt niet weg dat zij als rechtshandeling meerzijdig is; zij wordt immers niet alleen tot stand gebracht door de schenker alleen, maar er is ook een aanvaarding door de begiftigde noodzakelijk. Het belang van een wederkerende overeenkomst geldt vooral i.v.m. regels voor opschorting en ontbinding. Overeenkomst onder bezwarende titel tegenover overeenkomsten om niet. Een contractspartij gaat een overeenkomst aan onder bezwarende titel, als de door haar toegezegde prestatie in verband staat met een bepaalde prestatie van de wederpartij (Voor de verkrijging van de prestatie van de wederpartij moet men zich een opoffering getroosten) Bijv. koop. Niet onder deze beschrijving vallende overeenkomsten noemt men overeenkomsten om niet. Dit onderscheid valt grotendeels samen met dat tussen wederkerige en eenzijdige overeenkomsten, maar niet volledig. Bij een wederkerige overeenkomst moeten prestatie en tegenprestatie in dit contract tegenover elkaar zijn gesteld, hetgeen voor een overeenkomst onder bezwarende titel niet noodzakelijk is. De rubriek der overeenkomsten onder bezwarende titel is derhalve ruimer dan die der wederkerige overeenkomsten. Bijv. ik kan overeenkomen met mijn buurman dat als hij mijn heg snoeit, ik hem hiervoor 25 betaal. Hier is dus het heg snoeien niet expliciet als verplichting opgenomen dus niet vastgelegd het is vrijblijvend waar eventueel een prestatie tegenover staat. Let op woordje als. Voor het recht is dit onderscheid van belang voor derdenbescherming (3:45 en 3:86) alsmede op terrein van aanbod en aanvaarding. 2

3 * Consensuele overeenkomsten tegenover formele en reële overeenkomsten: Voor de totstandkoming van een overeenkomst gelden in beginsel geen vormvereisten (art 3:37 lid 1). Onder deze hoofdregel vallende overeenkomsten zijn consensueel. Soms geldt bij wijze van uitzondering toch een vormvereiste. Dit zijn formele overeenkomsten. Reële overeenkomsten kunnen pas ontstaan zodra de zaak waarop zij betrekking hebben door de ene partij aan de andere wordt overhandigd (komt nauwelijks nog voor) bijv. bruikleen(art 7A:1777 ). Zijn dus niet vormvrij. * Kortstondige overeenkomsten tegenover duurovereenkomsten: Div. overeenkomsten vestigen een kortstondige relatie bijv. koop na levering en betaling is hun contractuele verhouding in principe beëindigd. Andere overeenkomsten zijn er juist op gericht een rechtsverhouding te doen ontstaan die zich over een (on)bepaalde periode uitstrekt. Bijv. huur en arbeidsovereenkomst. Bij een duurovereenkomst rijst de vraag hoe en wanneer zij kan worden beëindigd; anders dan bij de kortstondige overeenkomst kent de duurovereenkomst immers geen natuurlijk einde. Grondbeginselen van contractrecht (tekstboek en 18-21) * Contractsvrijheid: het staat partijen vrij een overeenkomst te sluiten met wie zij wensen, met de inhoud welke zij wensen en op het moment dat zij wensen (niet expliciet in de wet vastgelegd). De contractsvrijheid vindt haar grens, waar de uitoefening ervan in een concrete situatie in conflict komt met een belang van hogere orde art 3:40 dat de overeenkomst nietig verklaart in geval van strijd met een dwingende wetsbepaling te weten de goede zeden of met de openbare orde. Wettelijke regels van het verbintenissen- en overeenkomstenrecht is over het algemeen van regelend recht. Dwingend recht komt alleen voor indien de wetgever aan een der partijen een bijzondere bescherming wil bieden bijv. in het arbeidsrecht de schriftelijkheid en de duur van de proeftijd of wanneer niet alleen de belangen van contractanten, maar ook die van derden in het geding zijn. Regels van het goederenrecht zijn daarentegen juist van nature dwingend: deze zien immers niet op tweerelaties, maar betreffen de verhouding tussen een persoon en een goed en zijn daardoor dus steeds ook voor derden van belang. * Consensualisme en verbindende kracht. Overeenkomsten komen in beginsel niet formeel, maar door de wilsovereenstemming (consensus) van partijen tot stand. Consensualiteit heeft betrekking op het tot stand komen van de overeenkomst. De vormvrijheid is vastgelegd in art 3:37 : tenzij anders is bepaald kunnen verklaringen in iedere vorm geschieden, en kunnen zij in een of meer gedragingen besloten liggen. De sanctie op het negeren van de vormvoorschriften is in beginsel nietigheid (art 3:39 ). * Pacta sunt servanda: art 6:248 lid 1 : een overeenkomst heeft de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen (naast die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, gewoonte of eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien). Is de maatschappelijke regel belofte maakt schuld. Uitzonderingen hierop: - Een overeenkomst verbindt niet in zoverre zij nietig is of vernietigd wordt - Een contractuele regel is niet van toepassing voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. - De wettelijke bedenktijd bij huizenkoop, colportage en time-sharing. Partijen en hun hoedanigheid Er geldt in principe één regeling voor iedereen; er wordt geen onderscheid gemaakt tussen bijv. leken en deskundigen (enkele uitzonderingen daargelaten). Dit betekent echter niet dat de div. contractanten bij de toepassing van de wet ook steeds in alle opzichten gelijk zullen worden behandeld. De laatste decennia is er een tendens om naar hoedanigheid van partijen te differentiëren. Bijvoorbeeld ter bescherming van contractpartijen. Denk aan consumentenrecht, Arbeidsrecht, productaansprakelijkheid. Ook maakt het recht onderscheid als sprake is van een door een professionele contractant opgesteld beding. Als dit onduidelijkheden bevat, wordt dit doorgaans in het voordeel van de leek als wederpartij 3

4 uitgelegd (zie ook Haviltex, wat mocht partij gezien de maatschappelijke kring waartoe hij behoorde verwachten). In de tweede plaats valt te wijzen op het gewicht dat in het kader van een beroep op dwaling (art 6:228 ) pleegt te worden toegekend aan de over en weer gebleken deskundigheid. Koopt een leek iets bij een deskundige, dan heeft de verkoper een ruime spreekplicht en zal de koper op bijna alles wat de ander hem mededeelt mogen bouwen. Koopt omgekeerd een deskundige iets bij een leek, dan zal deze koper bij een beroep op dwaling niet zelden te horen krijgen dat hij beter had moeten weten en te weinig eigen onderzoek heeft verricht. Ten derde valt te denken aan de resultaten waartoe de toetsing aan redelijkheid en billijkheid aanleiding kan geven (art 6:248 lid 2). De HR kent mede belang toe aan de onderlinge verhouding en de maatschappelijke positie van partijen. Ook hierbij geldt dat de (weinig ontwikkelde) particulier op meer clementie kan rekenen dan een professioneel opererende contractspartij. Wat voor professioneel handelenden en deskundigen geldt, zal veelal a fortiori gelden m.b.t. overheidslichamen. Deze zijn immers als professionele en welingelichte deelnemers aan het rechtsverkeer te beschouwen. Niet-obligatoire overeenkomsten. Er bestaan diverse andere overeenkomsttypen bijv. Liberatoire (bevrijdende) overeenkomst (afstand doen van een vordering bijvoorbeeld) en goederenrechtelijke overeenkomst (= zakelijke overeenkomst d.w.z. de rechtshandelingcomponent van het leveringsvereiste (art 3:84 lid 1) onderdeel van levering, bestaande uit de verklaring van vervreemder en verkrijger dat zij op dat moment de zaak van de vervreemder op de verkrijger willen doen overgaan). Maar ook buiten het vermogensrecht bestaan overeenkomsten: huwelijk, bewijsovereenkomst, publiekrechtelijke overeenkomst. Voor deze overeenkomsten is er de schakelbepaling in art 6:216, die aangeeft dat al hetgeen in de art 6: is bepaald, overeenkomstige toepassing vindt op andere meerzijdige vermogensrechtelijke rechtshandelingen dan obligatoire overeenkomsten (belangrijkste artikel wat hierdoor ook van toepassing wordt verklaard op andere meerzijdige vermogensrechtelijke rechtshandelingen is art 6:248, de redelijkheid en billijkheid. 4

5 Leereenheid 2 Wil, verklaring en vertrouwen. Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding (6:217). Dit zijn beide gerichte eenzijdige rechtshandelingen. Zo n rechtshandeling vereist een op rechtsgevolg gerichte wil die door een verklaring is geopenbaard (3:33 jo 37). Het gaat dus niet om innerlijke wil maar om de verklaarde wil. Uitgangspunt is dat verklaringen niet aan bepaalde vormen zijn gebonden (art 3:37 ). Verklaringen kunnen mondeling en schriftelijk worden afgelegd, maar ook door tekens bijv. veiling. De vraag of ondanks een discrepantie tussen wil en verklaring toch een overeenkomst tot stand komt wordt beheerst door de wilstheorie, de verklaringstheorie en de vertrouwenstheorie, gecombineerd tot wilsvertrouwensleer (3:35 en 3:36). 2.1 Totstandkoming van rechtshandelingen (3:33-38 en 6: ). Bij rechtshandelingen gaat men uit van de vrijheid van de burger en het particulier initiatief. Men is vrij om iemand een aanbod te doen. Deze keuzevrijheid is aanleiding om uit te gaan van de theorie van de wilsverklaring (3:33). Een rechtshandeling heeft pas rechtsgevolg wanneer de wilsverklaring degene voor wie het aanbod is bestemd heeft bereikt (ontvangsttheorie). Het niet bereiken komt voor het risico van de geadresseerde als de verklaring hem door eigen toedoen niet bereikt. Bescherming van vertrouwen De rechtshandeling is meer dan de uitoefening van een keuzevrijheid door een individueel rechts-subject alleen; de wilsverklaring richt zich immers tot anderen die bij het bepalen van hun positie op de inhoud ervan afgaan. Om de wederpartij en derden te beschermen gelden art. 3:35 en 3:36. Vorm van de verklaring. Behalve de wet kan ook een voorafgaande rechtshandeling het in acht nemen van een bepaalde vorm voorschrijven: bijv. de algemene voorwaarden van een kabelexploitant bepalen dat opzegging alleen schriftelijk kan geschieden. Dergelijke bedingen in algemene voorwaarden worden in de verhouding tot consumenten echter vermoed onredelijk bezwarend te zijn. In geval van een geschil zal de gebruiker van de voorwaarden dus moeten aantonen dat hij een redelijk belang heeft bij de voorgeschreven vorm. Slaagt hij daarin niet, dan kan de consumentwederpartij het beding vernietigen (grijze lijst) art 6:237 of is het beding nietig (zwarte lijst) art 6:236. Let op! Art 3:37 lid1 spreekt van verklaringen, met inbegrip van mededelingen en beperkt zich dus niet tot verklaringen die een rechtshandeling inhouden. Het toepassingsgebied van dit art. is dus groter dan op grond van de titel 3.2 logisch lijkt. Art 3:37 lid 2 stelt met een schriftelijke verklaring het deurwaardersexploot gelijk (traditioneel ziet men in een exploot een mondelinge mededeling van de deurwaarder waarvan hij slechts een afschrift achterlaat). Tegen deze gelijkstelling bestaat geen bezwaar omdat een exploot de betrokkenen eerder meer dan minder waarborgen biedt. Stilzwijgende wilsverklaringen Ook zuivere passiviteit kan een verklaring inhouden. Dat men niets deed, kan afhankelijk van de context, de betekenis van een rechtshandeling hebben. Steeds hangt het ervan af wat de wederpartij (of geadresseerde) in de gegeven omstandigheden uit het gedrag redelijkerwijs mocht afleiden. Art 3: Soms bepaalt de wet wat onder een stilzwijgende wilsverklaring moet worden verstaan bijv. stilzwijgende aanvaarding van erfenis. Bijv art 4:192. In beginsel kunnen ook partijen, d.m.v. een voorafgaande overeenkomst, bepalen dat een zekere gedraging een verklaring met een bepaalde strekking (niet) inhoudt. Als onderdeel van algemene voorwaarden gelden dergelijke bedingen in verhouding tot consumenten echter steeds als onredelijk bezwarend worden geacht en nietig is (zwarte lijst). Toerekening van verklaringen. Soms geldt een door A afgelegde verklaring rechtens als een verklaring door B (vertegenwoordiging of rechtspersoon). Art 3:37 lid 4: wanneer een communicatiemiddel of bode een verklaring onjuist overbrengt, geldt de verminkte verklaring niettemin als een verklaring van de afzender. De gedachte is dat de afzender een 5

6 ander wijze van overbrenging had kunnen kiezen, en dus ook een waarbij de kans op verminking minder groot zou zijn geweest, zodat het gerechtvaardigd is dat hij van de onjuiste overbrenging het risico draagt. Uitzondering: als de ontvanger de gevolgde wijze van overbrenging aan de afzender had voorgeschreven. Let op! art 3:37 lid 4 heeft alleen betrekking op de vraag of de overgebrachte verklaring als een verklaring van de afzender geldt en doet er niet aan af dat de afzender de overgebrachte verklaring niet wilde in de zin van art 3:33. De Ontvangsttheorie Een rechtshandeling heeft pas rechtsgevolg wanneer de wilsverklaring degene voor wie het aanbod is bestemd heeft bereikt (ontvangsttheorie 3:37 lid 3). Het niet bereiken komt voor het risico van de geadresseerde als de verklaring hem door eigen toedoen niet bereikt. Het moment van ontvangst is beslissend voor het tijdstip waarop de verklaring haar werking krijgt en waarop de rechtshandeling dus tot stand komt. Het niet-bereiken van de verklaring komt voor rekening van de geadresseerde als dit het gevolg is van: - zijn eigen handeling; - de handeling van personen voor wie hij aansprakelijk is; - andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en rechtvaardigen dat hij het nadeel draagt. Bijv. opgeven verkeerd adres. Geldt niet alleen voor partij zelf maar ook als zijn ondergeschikte of hulppersoon zich vergiste, of zijn echtgenoot/ geregistreerd partner (weliswaar is de partij niet aansprakelijk voor zijn echtgenoot/ geregistreerd partner, maar het is aannemelijk dat diens vergissing niettemin voor zijn rekening komt.) Wat dan wel het moment is waarop de rechtshandeling tot stand komt, zegt art 3:37 niet. Voor het geval van een niet (tijdig) ontvangen aanvaarding gaat art 6:224 uit van het tijdstip waarop de aanvaarding zonder de storende omstandigheid zou zijn ontvangen. Het ligt voor de hand dit ook aan te nemen voor andere rechtshandelingen. De ontvangsttheorie is uiteraard voor de eenzijdige niet-gerichte rechtshandeling niet van belang. Voor deze rechtshandelingen zal het moment waarop de verklaring is opgesteld beslissend zijn (uitingstheorie). Intrekken van een verklaring Een verklaring die nog niet is ontvangen, kan men intrekken door haar met een door een sneller communicatiemiddel overgebrachte verklaring in te halen; de verklaring houdende intrekking moet de wederpartij eerder dan of gelijktijdig met de ingetrokken verklaring bereiken (art 3:37 lid 5 ). 2.2 Wilsvertrouwensleer Het gaat uit van de wilsvertrouwensleer. Uit art 3:33 volgt dat het ontbreken van de wil in beginsel nietigheid van de rechtshandeling met zich meebrengt. De zekerheid in het rechtsverkeer vereist echter dat men in goed vertrouwen op elkaars verklaringen mag afgaan. De bescherming van de wederpartij is in art 3:35 aldus uitgewerkt dat er een rechtshandeling tot stand komt in de betekenis die de geadresseerde (fidens) daaraan toekende en redelijkerwijze daaraan ook mocht toekennen. De bescherming van de geadresseerde leidt ertoe dat de handelende persoon (nolens) toch gebonden is aan de niet-gewilde verklaring. Let op! De bescherming van art 3:35 heeft alleen betrekking op gerichte handelingen en werkt niet van rechtswege, de geadresseerde moet er een beroep op doen. Volgens art 3:35 gaat de uiterlijke schijn van de verklaring boven de interne wil van de handelende persoon, voor zover de wederpartij/ geadresseerde er gerechtvaardigd op heeft vertrouwd dat de verklaring welgemeend was. Vertrouwde de wederpartij inderdaad gerechtvaardigd, dan komt de rechtshandeling tot stand, ondanks het ontbreken van een met de verklaring overeenstemmende wil. Het stelsel van art. 3:33 (primair is de verklaarde wil) en 3:35 (subsidiair is het gerechtvaardigd vertrouwen) noemt men de wilsvertrouwensleer. Volgens de wilstheorie is het de verklaarde wil die de rechtshandeling/ overeenkomst tot stand doet komen. Een strikte toepassing van deze theorie brengt mee dat een verklaring die niet overeenstemt met de wil van de handelende partij, geen rechtshandeling doet ontstaan. Bezwaar: voor degene tot wie zo n verklaring is gericht, is veelal niet kenbaar dat er sprake is van een discrepantie tussen wil en verklaring en men op de verklaring afgaat. 6

7 De verklaringstheorie gaat ervan uit dat een rechtshandeling tot stand komt door de overeenstemmende verklaringen van partijen. Bezwaar: er komt ook een overeenkomst tot stand wanneer de wederpartij weet dat de verklaring van de ander niet overeenstemt met de wil. De vertrouwenstheorie: niet elke verklaring bindt degene die haar aflegt, maar alleen die verklaring die een normaal mens onder de gegeven omstandigheden in goed vertrouwen mocht beschouwen als overeenstemmend met de wil van degene die haar aflegt. Uiteenlopen van wil en verklaring. Behoudens toepassing art. 3:35 is in geval van een discrepantie tussen wil en verklaring van declarant de rechtshandeling van rechtswege nietig. Er kunnen vele oorzaken aan zo n discrepantie ten grondslag liggen, waarbij onderscheid gemaakt kan worden in drie wilsmomenten: 1. men wilde de verklaring niet - geestelijke stoornis (art. 3:34 vernietigbaar) - verspreking, verschrijving - verkeerde overbrenging - tekening van akte terwijl die niet overeenstemde met wil. 2. Men wilde de verklaring, maar niet zoals die werd opgevat: er is een misverstand of afdwaling. Een term in dit verband is oneigenlijke dwaling. D.w.z. partijen hadden een onjuiste voorstelling (dwaalden) omtrent de inhoud van de door hen uitgewisselde verklaringen. Bijv. wanneer beide partijen een verschillende betekenis toekennen aan het begrip eerste verdieping. [Oneigenlijke dwaling is iets anders dan dwaling uit art 6:228. In het geval van oneigenlijke dwaling heeft de verkeerde veronderstelling van de dwalende betrekking op de betekenis van de door hem afgelegde verklaring; in het geval van art 6:228 slaat de dwaling op de eigenschappen van het object waarop de afgelegde verklaring betrekking heeft of van de persoon tot wie de afgelegde verklaring zich richt. In dit geval stemmen wil en verklaring dus overeen]. Gevallen van oneigenlijke dwaling: - De inhoud van de verklaring berust op een verspreking of verschrijving, - De inhoud van de verklaring berust op een verkeerd overgebrachte verklaring - De inhoud van de verklaring berust op dubbelzinnig woordgebruik en werd verschillend opgevat (zie (misverstand-arrest Bunde-Erckens). - De verklaring richt zich tot een door de afzender niet bedoeld persoon (= afdwaling). Afdwaling: de verklaring richt zich tot een niet-bedoeld persoon. Of er tussen beiden wel of niet een rechtshandeling tot stand komt hangt af of deze derde kon vermoeden dat de verklaring niet voor hem bestemd was. 3. Men wilde de uiting maar niet de rechtsgevolgen: - innerlijk voorbehoud - niet kenbare scherts - schijnhandeling. Uiteenlopen van wil en verklaring Wat iemand verklaart zijn niet de woorden (opgevat naar het gewone taalgebruik), maar de betekenis die in de gegeven omstandigheden -en in verhouding tot de wederpartij- aan die woorden toekomt. Het antwoord op de vraag of wil en verklaring uiteenlopen is dus situationeel en relationeel bepaald. Bijv. wanneer A en B afspreken dat B de eerste verdieping van A s huis zal huren, en in de gegeven omstandigheden begrijpen beide partijen eerste verdieping als de begane grond, dan komt een huurovereenkomst tot stand in de zin zoals beiden bedoelden (dus m.b.t. de begane grond), ook al zou men volgens de maatstaven van het gewone taalgebruik zeggen dat zij iets anders verklaarden dan zij wilden. Wanneer partijen elkaar hebben begrepen, geldt gewoon art 3:33 BW, hoe ongelukkig zij zich ook mogen hebben uitgedrukt. De Geestelijke stoornis In geval van een discrepantie tussen wil en verklaring van de declarant is de rechtshandeling in beginsel nietig. Uitzondering: art 3:34 indien de discrepantie tussen wil en verklaring is veroorzaakt door geestelijke stoornis van de handelende partij, dan komt er wel een geldige rechtshandeling tot stand, maar is de rechtshandeling vernietigbaar. Een eenzijdige niet-gerichte rechtshandeling is echter van rechtswege 7

8 nietig. Onder geestelijke stoornis vallen niet alleen zij die geestesziek zijn, maar ook zij die handelen in een toestand van dronkenschap, narcose, hypnose, verstrooidheid en hevige opwinding. Verhouding tot ondercuratelestelling Art 3:34 lid 1 betreft alleen verklaringen afkomstig van geestelijk gestoorden die (nog) handelingsbekwaam zijn. Wanneer de geestelijk gestoorde onder curatele staat behoeft, anders dan op grond van art 3:34 niet te worden onderzocht of de rechtshandeling onder invloed van die geestelijke stoornis is verricht. Handelingsonbekwaamheid is op grond van art 3:32 een zelfstandige grond van vernietigbaarheid of nietigheid in geval van eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen. De handelingsonbekwaamheid is echter niet zonder uitzonderingen bijv. art 1:381 lid 5. Het grote verschil tussen de positie van de handelingsonbekwame van art 3:32 en de feitelijk onbekwame van art 3:34 betreft de toepasselijkheid van art 3:35. Dit artikel biedt geen soelaas in gevallen van handelingsonbekwaamheid. Dit houdt verband met de omstandigheid dat handelingsonbekwaamheid een openbaar gegeven is: het wordt in twee dagbladen gepubliceerd en in een openbaar register aangetekend (artt 1:390 en 1:391 ). Bewijsvoering in geval van geestelijke stoornis De partij die zich beroept op het rechtsgevolg van een door haar gesteld feit, draagt van dat feit in beginsel de bewijslast (art 150 Rv). Bij een geestelijke stoornis moet aannemelijk worden gemaakt dat er ten tijde van het verrichten van de rechtshandeling inderdaad een geestelijke stoornis aanwezig was. (art 3:34 lid 1 aanhef) Gaat het om een blijvende stoornis dan zal het bewijs van de stoornis doorgaans tot stand komen dor de tussenkomst van een deskundige. In de gevallen van een tijdelijke stoornis zal het bewijs veelal op andere wijze moeten worden geleverd bijv. door getuigenverklaringen. Daarnaast moet er een verband zijn tussen stoornis en verklaring. Aannemelijk moet worden gemaakt dat de stoornis een redelijke waardering van de bij de handeling betrokken belangen belette óf dat de verklaring onder invloed van de stoornis is gedaan (art 3:34 lid 1, eerste zin ). Als de gestoorde echter aantoont dat de rechtshandeling voor hem nadelig was, wordt de verklaring vermoed onder invloed van de stoornis te zijn gedaan. Het vermoeden geldt echter niet indien het nadeel op het tijdstip van de rechtshandeling niet was te voorzien (dan zegt het nadeel niets over het verband tussen stoornis en verklaring). Wie kan zich beroepen op uiteenlopen van wil en verklaring? Bij een geestelijke stoornis is het antwoord ondubbelzinnig. Volgens art 3:34 lid 2 is alleen de eenzijdige ongerichte rechtshandeling nietig. In alle overige gevallen geldt de rechtshandeling als vernietigbaar. Dus bij de meerzijdige en de eenzijdig gerichte rechtshandeling geldt dat alleen de gestoorde zich kan beroepen op het uiteenlopen van wil en verklaring. Wel kan de wederpartij een redelijke termijn stellen waarbinnen vernietiging moet plaatsvinden art 3:55 lid 2. E.e.a. geldt natuurlijk niet als de wederpartij een beroep kan doen op art 3:35. In alle andere gevallen geldt de hoofdregel: in geval van een discrepantie tussen wil en verklaring van de handelende persoon is de rechtshandeling in beginsel nietig. Hiervoor geldt art 3:33. Dus ook de wederpartij kan zich beroepen op het uiteenlopen van wil en verklaring. Dit geldt ook voor de wederpartij die gerechtvaardigd vertrouwde; zij kan een beroep doen op art 3:35, maar dit hoeft niet. Als het tot een procedure komt, moet de rechter de nietigheid ambtshalve vaststellen. Bescherming van gerechtvaardigd vertrouwen Bescherming op grond van art 3:35 vereist dat de geadresseerde te goeder trouw is. D.w.z. dat hij onder de gegeven omstandigheden de verklaring redelijkerwijze mocht opvatten als een tot hem gerichte verklaring van een bepaalde strekking. Hiervoor kan gelden: aard van de rechtshandeling, deskundig-heid van partijen, de met de rechtshandeling verbonden voor- en nadelen voor de betrokken partijen. Art 3:35 is een uitwerking van art 3:11. Goede trouw in de zin van art 3:11 heeft zowel een subjectief en als een objectief element. Goede trouw van een persoon vereist niet alleen dat die persoon het betreffende feit niet kende, maar ook dat hij het feit niet behoorde te kennen. Onder omstandig-heden ligt er op de geadresseerde dan ook een onderzoeksplicht: hij moet onderzoeken of de verklaring overeenstemt met de 8

9 werkelijke wil van de handelende persoon. Voldoet de geadresseerde hier niet aan, dan is hij niet te goeder trouw en kan hij dus de bescherming van art 3:35 niet inroepen. Voor een beroep op art 3:35 is vereist: 1. Een verklaring/ gedraging van de persoon aan wie de wederpartij het vertrouwen tegenwerpt. Vertrouwensbescherming is alleen dan op zijn plaats wanneer het vertrouwen op enigerlei wijze valt terug te voeren op het gedrag van degene aan wie het wordt tegengeworpen (toedoen). 2. De verklaring is door de wederpartij opgevat als een tot haar gerichte verklaring van een bepaalde strekking. Wanneer vaststaat dat de verklaring of gedraging door de wederpartij subjectief niet verkeerd is begrepen kan van toepassing van art 3:35 geen sprake zijn, hoe verwarrend de verklaring/ gedraging objectief ook was. Wie steeds de ware stand van zaken voor ogen heeft gehad, behoeft niet in bescherming te worden genomen tegen de schijn. 3. Die de wederpartij onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijs zo mocht opvatten. De vraag of het vertrouwen gerechtvaardigd is, gaat niet geheel op in de vraag of bepaalde onderzoeksplichten zijn vervuld. Al is niet meer onderzoek mogelijk dan de wederpartij daadwerkelijk heeft verricht, dan nog is denkbaar dat zij in de gegeven omstandigheden niet te goeder trouw was, omdat goede reden tot twijfel bleef (art 3:11 tweede zin ). Bijvoorbeeld omdat een mening van iemand, na eerdere uitingen, sterk verandert, of omdat iemands verklaring ontegenzeggelijk nadeel oplevert, of iemand onvoldoende vaardigheden heeft. Het nadeel kan dus ook aan de kant van de nolens bestaan en een onderzoeksplicht voor de fidens met zich meebrengen (zie arresten Westhof-Spronsen en Ben Amran-Silversteyn, daarin was er weliswaar gerechtvaardigd vertrouwen aan de zijde van de fidens, maar werd de nolens niet gehouden aan zijn verklaring. Zelfs als werkgever heeft voldaan aan onderzoeksplicht kan een beroep door de werkgever op 3:35 worden belet door art. 6:2 (redelijkheid en billijkheid) Vorm van bescherming; bescherming als bevoegdheid Bescherming als bevoegdheid. Art 3:35 geeft de wederpartij slechts een bevoegdheid om degene om wiens verklaring/ gedraging het gaat, aan de gewekte schijn te houden. Wanneer de wederpartij van een beroep op de bepaling afziet, komt de rechtshandeling (ingevolge art. 3:33) dus niet tot stand. Vertrouwensbescherning: Om zich op art 3:35 te kunnen beroepen, behoeft de wederpartij slechts aannemelijk te maken dat zij gerechtvaardigd vertrouwde. Meer is niet nodig. Nadere nuancering: Er geldt dus dat voor alle rechtshandelingen het gerechtvaardigde vertrouwen van de wederpartij in beginsel volstaat. Een ongunstiger positie hoeft niet te worden aangetoond. Dit betekent echter niet dat alle soorten rechtshandelingen volledige gelijke worden beoordeeld. In de eerste plaats zal de wederpartij bij rechtshandelingen om niet er veelal minder snel op mogen vertrouwen dat de verklaring welgemeend was dan bij overeenkomsten onder bezwarende titel. De HR stelt een aanvullend nadeelsvereiste, dat inhoudt dat een gerechtvaardigd vertrouwen wordt getoetst aan de situatie of door de wederpartij nadeel wordt geleden. Nadeel aan de zijde van de handelende persoon blijft dus op twee momenten een rol spelen: bij de beantwoording van de vraag of er sprake is van een gerechtvaardigd vertrouwen en, zo ja, bij de vraag of de derogerende werking van redelijkheid en billijkheid (art 6:248 lid 2 ) zich verzet tegen een beroep op bescherming ingevolge art 3:35. Verschillen tussen art 3:35 en art 3:36 Primaire uitgangspunt van het is keuzevrijheid van het individuele rechtssubject. Een tweede leidend beginsel is bescherming van het vertrouwen van andere rechtssubjecten. E.e.a. wordt vormgegeven door art. 3:35. Darnaast geldt art 3:36 gericht op de bescherming van derden. Er is geen sprake van een beperking tot bepaalde situaties. Daar staat echter tegenover dat de vereisten die dit artikel stelt bepaald streng zijn te noemen. In de praktijk functioneert het daarom als restbepaling. Voor meer specifieke situaties bestaat bijv. 3:61 lid 2 dat toeziet op vertegenwoordiging zonder machtiging. Art. 3:86 beschermt tegen beschikkingsonbevoegdheid. Wie een beroep doet op een bijzondere derdenbeschermingsbepaling, bijv. art 3:86 jo 88 zou het zichzelf immers onnodig moeilijk maken, wanneer hij zich in de plaats daarvan op art 3:36 beriep, omdat de vereisten van dit artikel zeer strikt zijn. 9

10 Wanneer wordt art. 3:36 toegepast? - In gevallen dat er geen specifieke derdenbeschermingsartikel bestaat. - In situaties waarin een derde niet voldoet aan alle in een specifiek derdenbeschermingsartikel gestelde eisen, maar wel aan de eisen van art 3:36 (bijv. een derde verkrijger die zich niet kan beroepen op 3:86 omdat hij iets om niet verkreeg). Ontleding van art. 3:36 laat zien dat derden bescherming alleen kan worden ingeroepen als: Derde objectief aanleiding had om te vertrouwen en daadwerkelijk (subjectief) vertrouwde. De derde dient ter goede trouw te zijn en niet te lichtvaardig zijn vertrouwen te hebben geschonken. De schijn waartegen men bescherming wil doen gelden moet zijn te herleiden naar een toedoen van degene waarop men zich beroept. De eisen zijn streng. Zich beroepen op een eerder verstrekte schuldbekentenis kan niet, immers de schuld kan door betaling teniet zijn gegaan. De derde moet het ontstaan, bestaan of tenietgaan van een bepaalde rechtsbetrekking hebben aangenomen. De derde moet voortbouwend op zijn vertrouwen hebben gehandeld (of niet hebben gehandeld). Art. 36 is op dit punt strenger dan art. 35. Het beroep op art. 3:36 beperkt zich tot de betrekking tot de derde (c) en degene die de schijn wekte (a) b.v. ten aanzien van een rechtshandeling die hij pretendeerde te hebben verricht t.o.v. de wederpartij. Anders dan bij 3:35 komt bij een beroep op 3:36 niet de rechtshandeling tussen a en b alsnog tot stand. Schijnhandelingen (simulatie) Hiermee wordt een handeling bedoeld waarbij twee of meer personen opzettelijk naar buiten de schijn wekken dat zij een bepaalde overeenkomst hebben gesloten, terwijl zij in werkelijkheid afspreken dat deze overeenkomst tussen hen niet zal gelden. - Absolute simulatie: partijen wekken de schijn een bepaalde overeenkomst te hebben gesloten terwijl tussen partijen in werkelijkheid geen overeenkomst is gesloten. - Bij relatieve simulatie; bestaan twee overeenkomsten. Enerzijds de gesimuleerde, de schijnovereenkomst en anderzijds een overeenkomst die achter de gesimuleerde overeenkomst verborgen ligt. De schijnovereenkomst dient ertoe de werkelijke overeenkomst, geheim te houden. De gesimuleerde rechtshandeling heeft tussen hen die er partij bij zijn, geen enkel gevolg: van een op rechtsgevolg gerichte wil in de zin van art 3:33 is geen sprake, terwijl geen van de partijen zich op art 3:35 zal kunnen beroepen. Derden die door de uiterlijke schijn op het verkeerde been worden gezet, kunnen zich echter op art 3:36 beroepen (mits aan de voorwaarden voldaan). 10

11 LEH 3 De totstandkoming van overeenkomsten Voor de overeenkomst (een meerzijdige rechtshandeling 6:213 lid 1) zijn de wilsverklaringen van tenminste twee partijen nodig. Dit vereiste wordt voor wat betreft de overeenkomst geëxpliciteerd in art 6:217 lid 1. Een overeenkomst komt dus tot stand door een aanbod en de aanvaarding (beide eenzijdige rechtshandelingen) daarvan. Toch is de realiteit van een overeenkomst meer complex dan lid 1 van 6:217 simpel weergeeft. Rondom aanbod en aanvaarding is veel geregeld in de wet. Wie de aanbod en aanvaardingspartij is, is niet altijd duidelijk. Daarnaast kan er een fase van onderhandeling bestaan. Verder kan elke rechtshandeling, dus ook een overeenkomst een voorwaarde of tijdsbepaling omvatten (3:38). Het overgrote deel van de bepalingen over aanbod en aanvaarding (art 6: ) is een aanvulling op het recht in 3 titel 2. Het bevat meest aanvullend recht. Dat wil zeggen dat uit het aanbod, uit een andere rechtshandeling of uit een gewoonte kan iets anders voortvloeien (art 6:217 lid 2). Het begrip gewoonte moet in art 6:217 lid 2 net als in art 6:248 worden opgevat in de zin van gewoonterecht. Is slechts sprake van een door partijen herhaaldelijk gevolgde gedragslijn, dan is de wilsvertrouwensleer bepalend. Verder kan worden gesteld dat de wetgever het onwenselijk heeft geacht dat er verschillen zouden zijn met internationale afspraken. Na de invloed van de inmiddels ingetrokken Eenvormige wet inzake internationale koopverdragen geldt thans het Weens koopverdrag. De regelgeving in stemt daarmee vrijwel geheel overeen. Aanbod-aanvaardingsmodel Aan het moment dat partijen het eens zijn over hun overeenkomst gaat vaak een kortere of langere periode van onderhandelen vooraf, de precontractuele fase. Art 6:217 lid 1 veronderstelt dat in deze fase op enig moment een aanbod en op een ander moment als sluitstuk van de onderhandelingen een aanvaarding is aan te wijzen. Dit is echter een sterk vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid. Aanbod Wat is een aanbod? Als aanbod geldt een aan de wederpartij gedaan voorstel tot het aangaan van een overeenkomst, welk voorstel zodanig is bepaald dat door aanvaarding onmiddellijk een overeenkomst ontstaat. Het aanbod noemt men wel een onzelfstandige rechtshandeling omdat het beoogde rechtsgevolg (totstandkoming overeenkomst) niet wordt gerealiseerd als het aanbod niet aanvaard wordt. Het aanbod moet voldoende nauwkeurig zijn bepaald en dient onderscheiden te worden van een uitnodiging om in onderhandeling te treden (zie HR Hofland-Hennis). Niet ieder initiatief dat op het sluiten van een overeenkomst is gericht, is een aanbod. Een aanbod schept voor degene tot wie het aanbod is gericht de mogelijkheid om door de enkele ja, de aanvaarding, een overeenkomst tot stand te brengen. Van een koopovereenkomst zijn soort en hoeveelheid steeds essentiële elementen, zonder welke de overeenkomst niet kan bestaan, omdat de vereiste bepaalbaarheid ontbreekt (art 6:227 ). Volgens het Weens koopverdrag (CISG)is een aanbod: Een voorstel tot het sluiten van een overeenkomst, gericht tot één of meer bepaalde personen vormt een aanbod, indien het voldoende bepaald is en daaruit blijkt de wil van de aanbieder om in geval van aanvaarding gebonden te zijn. Openbaar aanbod: het aanbod kan gericht zijn tot een bepaalde persoon, maar ook tot een hele groep of tot het publiek in het algemeen bijv. reclamefolders, advertenties en mediareclame. Dit is een openbaar aanbod. In principe gelden dezelfde regels als bij een niet-openbaar bod. Omdat echter de persoon tot wie het aanbod zich richt niet nader is bepaald heeft dit consequenties voor de afgrenzing van het bindende aanbod tegenover de uitnodiging om in onderhandeling te treden en voor de uitleg van de inhoud van een gedaan aanbod. De uitnodiging om in onderhandeling te treden Het initiatief in de precontractuele fase dat geen aanbod is, wordt beschouwd als een uitnodiging om in onderhandeling te treden; zijn de onderhandelingen al gaande, dan spreekt men van een uitnodiging tot het doen van een aanbod. Aan dergelijke uitnodigingen zijn in het algemeen geen rechtsgevolgen verbonden. Wanneer een persoon tot wie de uitnodiging zich richt, op de uitnodiging ingaat en een aanbod doet, staat het de andere partij in beginsel vrij het aanbod te verwerpen en de onderhandelingen af te breken. Het te koop aanbieden van een huis tegen een bepaalde prijs in een dagblad, werd door de HR beschouwd als een 11

12 uitnodiging voor onderhandeling. Dit omdat de persoon van de koper bij het kopen van een huis van belang kan zijn (HR, Hofland-Hennis, 1981). Wat de strekking van een voorstel is, of sprake is van een aanbod of niet, is een vraag van uitleg. In het genoemde arrest formuleerde de HR een uitlegregel voor de advertentie waarin een individueel bepaalde zaak voor een bepaalde prijs te koop wordt aangeboden: een dergelijke advertentie leent zich er in beginsel niet toe om door eventuele gegadigden anders te worden opgevat dan als een uitnodiging om in onderhandeling te treden, waarbij niet alleen prijs en eventuele verdere voorwaarden van de koop (bv opleveringstermijn), maar ook de persoon van de gegadigde van belang kunnen zijn. Bepalend is daarom wat de afzender heeft verklaard en wat zijn wederpartij in de gegeven omstandigheden uit die verklaring heeft mogen afleiden. Ook hier geldt dus de wilsvertrouwensleer (art 3:33 en 3:35 ). Het arrest sluit niet uit dat in een individueel geval wordt afgeweken van wat in beginsel geldt; echter dit zal moeten gesteld en bewezen door de aspirant-koper en de rechter zal dit goed moeten beargumenteren. Voor een uitzonderling lijkt m.n. sprake wanneer de gegadigde er geen rekening mee hoefde te houden dat zijn persoon of andere punten van belang zouden kunnen zijn, zoals bij zaken met een geringe waarde. Bij de koop van zaken die in serie worden geproduceerd is het,zolang ze in de nieuwe staat verkeren, hoogst ongebruikelijk meer te bepalen dan alleen de soort. Inhoud van het aanbod: Welke de inhoud is van het aanbod dient te worden bepaald aan de hand van de wilsvertrouwensleer. De bewoordingen van het aanbod zijn dus niet doorslaggevend. Zo wordt algemeen aangenomen dat een openbaar aanbod van zaken geschiedt onder de voorwaarde zolang de voorraad strekt, óók als het aanbod die voorwaarde niet expliciet noemt: de wederpartij mag er in het algemeen niet op vertrouwen dat de aanbieder ook nog tot verkoop bereid is, wanneer zijn voorraad intussen is uitgeput. Aantastbaarheid van het aanbod Volgens art 6:218 is een aanbod geldig, nietig of vernietigbaar overeenkomstig de regels voor meerzijdige rechtshandelingen. De bepaling voorkomt dat de aanbieder met een beroep op een grond van nietigheid/ vernietigbaarheid zou moeten wachten totdat de wederpartij het aanbod heeft aanvaard, omdat de betreffende grond slechts geschreven is voor meerzijdige rechtshandelingen. De voor de overeenkomst geschreven gronden van vernietigbaarheid van art 6:228 (dwaling) en art 6:229 (voortbouwende overeenkomst) zijn dus ook van toepassing op het aanbod. Art 6:218 is vooral van belang voor het onherroepelijk aanbod. Een met art 6:218 vergelijkbare bepaling is voor de aanvaarding niet nodig. De aanvaarding gaat immers op in de tot stand gekomen overeenkomst zodat bepalingen als art 6:228 en art 6:229 direct van toepassing zijn. Herroepen of intrekken van het aanbod Het rechtsgevolg krijgt het aanbod op het moment van ontvangst (art 3:37 ), tenzij de aanbieder het bod heeft ingetrokken. Dit intrekken kan zolang het bericht de betreffende persoon eerder of tegelijkertijd met het aanbod bereikt (art 3:37 lid 5 ). Door het intrekken van het bod is er nimmer een aanbod geweest. De aanbieder is niet onbeperkt aan zijn aanbod gebonden. Een aanbod is in beginsel herroepelijk (art 6:219 lid 1 ). Herroeping heeft rechtsgevolg wanneer de herroepingverklaring degene tot wie het aanbod was gericht, heeft bereikt (art 3:37 lid 3). Herroeping is slechts mogelijk zolang het aanbod niet is aanvaard, maar kan niet meer worden herroepen wanneer de wederpartij de aanvaarding reeds heeft verzonden maar deze verklaring de aanbieder nog niet heeft bereikt (art 6:219 lid 2 ). Let op! Herroeping van een aanbod moet worden onderscheiden van een intrekking. Intrekking verhindert dat er een aanbod tot stand komt, er is nimmer gebondenheid van de aanbieder geweest. (Alleen relevant voor de situatie dat het aanbod de wederpartij nog niet heeft bereikt.) Herroeping impliceert een aanbod en herroeping ervan maakt een einde aan de gebondenheid van de aanbieder. De overeenkomst komt dan tot stand wanneer de aanvaarding de aanbieder bereikt, maar het verzenden van de aanvaarding ontneemt de aanbieder de bevoegdheid om nog te herroepen (art 6:219 lid 2 ). Ratio van deze regel is dat degene aan wie een aanbod is gedaan, na verzending van de aanvaarding er in beginsel op kan rekenen dat de overeenkomst tot stand komt; hij kan op dat moment andere aanbiedingen afwijzen en evt. maatregelen nemen die nodig zijn voor de uitvoering van het contract. Behalve uit de omstandigheid dat een termijn voor de aanvaarding is bepaald, kan de onherroepe-lijkheid 12

13 van het aanbod bijv. volgen uit de omstandigheid dat vooraf duidelijk is dat de wederpartij enige tijd nodig zal hebben voor het maken van berekeningen, eer van haar een beslissing kan worden verwacht. In zo n geval zal de wederpartij er veelal op mogen vertrouwen dat het aanbod niet zal worden herroepen gedurende de periode die zij redelijkerwijs nodig heeft. De aanbieder kan zichzelf de bevoegdheid ontnemen om het aanbod te herroepen. Men spreekt dan van de absolute, sterke werking van de onherroepelijkheid van het aanbod. Optie In art 6:219 lid 3 wordt het beding waarbij een der partijen zich verbindt om, indien de wederpartij dit wenst, met haar een bepaalde overeenkomst te sluiten (optie of optiebeding), uitgelegd als een onherroepelijk aanbod (tenzij uit het beding iets anders voortvloeit art 6:217 lid 2 ). Vrijblijvend aanbod Een vrijblijvend aanbod kan nog onverwijld na de aanvaarding d.w.z. het tijdstip van de ontvangst (art 3:37 lid 3 ) worden herroepen. Onverwijld wil volgens de wetgever zeggen zonder vertraging. Hoeveel tijd de aanbieder precies heeft, zal afhangen van de omstandigheden. De bepaling van art 6:219 veronderstelt dat sprake is van een aanbod. De advertentie waarbij een individueel bepaalde zaak vrijblijvend te koop wordt aangeboden, is in het algemeen geen aanbod en dus ook geen vrijblijvend aanbod in de zin van de wet. Het aanbod van de bijenkorf: Exclusieve koffer 250, waarbij op de folder staat aanbiedingen gelden tot 15 december en zo lang de voorraad strekt moet worden opgevat als een schriftelijk aanbod (6:221 lid 1), voor redelijke tijd. Kwestie van uitleg is of hier de termijn geïnterpreteerd moet worden overeenkomstig 6:219 (dus het aanbod onherroepelijk is), of dat deze de strekking heeft een redelijke tijd nader in te vullen. Verkeersopvatting is bepalend. In casu ligt voor de hand dat redelijke termijn wordt ingevuld, dus ex 6:221. ER is dus ontbindende tijdsbepaling. Verder is ontbindende voorwaarde toegevoegd (3:38 lid 1) Uitloving Dit is een bijzondere vorm van het (openbare) aanbod. Bijv. ondernemer schrijft een prijsvaag uit voor een kunstvoorwerp dat in de te verbouwen zaak komt te staan. Op de uitloving zijn de regels over het aanbod in beginsel gewoon van toepassing. Dit betekent o.a. dat de uitloving die een termijn bevat, onherroepelijk is (art 6:219 lid 2 ). Art 6:220 lid 1 staat het de aanbieder toe zijn bij wijze van uitloving voor bepaalde tijd gedaan aanbod niettemin te herroepen of te wijzigen (wat in essentie hetzelfde is als herroepen en tegelijkertijd een nieuw aanbod te doen), mits dit geschiedt wegens gewichtige redenen. Eigen aan de uitloving is dat de wederpartij van de aanbieder het aanbod doorgaans pas kan aanvaarden nadat zij kosten heeft gemaakt bij het voorbereiden van de gevraagde prestatie. Voor het geval dat de aanbieder het aanbod herroept of wijzigt voordat de wederpartij het heeft aanvaart, bepaalt art 6:220 lid 2 in verband daarmee dat de rechter een billijke schadevergoeding kan toekennen aan de persoon die op grond van de uitloving met de voorbereiding van de gevraagde prestatie is begonnen. De rechter moet dan niet alleen rekening houden met de verrichte inspanningen, maar ook met de kans dat niet deze maar een andere kunstenaar de prijs had gewonnen. Hierbij is het niet relevant of het aanbod al dan niet een termijn bevatte en de aanbieder de bevoegdheid om het aanbod te herroepen dus ontleende aan art 6:220 lid 1. Nergens staat in de wet vermeld hoe een bij wijze van uitloving gedaan aanbod, dat niet geldig is herroepen, wordt aanvaard. Het meest aannemelijk is de opvatting dat aanvaarding niet al geschiedt door het verrichten van de gevraagde prestatie, maar pas door de verklaring dat wat is uitgeloofd wordt aanvaard. Stel, je vindt een voorwerp waarvoor een bepaalde beloning is uitgeloofd dan moet de vinder dit kunnen weigeren en als al het verrichten van de prestatie, i.c. het vinden, een aanvaarding zou impliceren, zou dit niet kunnen. Verval van het aanbod door tijdsverloop Om onzekerheid t.a.v. de status van een aanbod te voorkomen, neemt een aanbieder vaak een termijn in zijn aanbod op. Is dit niet het geval, dan geldt de volgende regeling. Een mondeling aanbod vervalt wanneer het niet onmiddellijk wordt aanvaard (d.w.z. bijv. een aanbod in een telefoongesprek: tijdens het telefoongesprek). Een schriftelijk aanbod vervalt wanneer het niet binnen een redelijke termijn wordt aanvaard. Je moet je wederpartij respijt gunnen: een redelijke tijd d.w.z. zoveel tijd als nodig is voor 13

14 beraad en voor het overbrengen van het antwoord e.e.a. is afhankelijk van de concrete omstandigheden. De redelijke termijn kan betrekkelijk ruim worden genomen als het aanbod herroepelijk is. De gedachte hierachter is dat wie zijn aanbod kan herroepen zelf aan de mogelijkheid van aanvaarding een einde kan maken, zodat hij niet afhankelijk is van de tegenpartij. Dit betekent echter niet dat het herroepelijke aanbod zonder bezwaar onbeperkt blijft gelden. Uiteraard kan van deze regeling worden afgeweken. Bijv. voor de prijslijsten die leveranciers periodiek aan hun potentiële afnemers toezenden, geldt in het algemeen dat zij hun gelding behouden tot het moment dat een nieuwe lijst ze vervangt. Verval van het aanbod door verwerping Een aanbod vervalt ook wanneer het wordt verworpen (art 6:221 lid 2 ). Een verklaring van iemand die het aanbod heeft verworpen, dat hij het alsnog wil aanvaarden, geldt als een nieuw aanbod, waarvan het de oorspronkelijke aanbieder vrijstaat het te verwerpen. In de arbeidsverhouding geldt volgens de HR soms wat anders: de werknemer die de hem aangeboden afvloeiingsregeling van de hand wijst en vervolgens door de rechter in het ongelijk wordt gesteld, kan zijn werkgever alsnog aan diens aanbod houden. Ook buiten het arbeidsrecht geldt de regel dat een aanbod vervalt doordat het wordt verworpen niet steeds onverkort. In het kader van aansprakelijkheid in het geval van afgebroken onderhandelingen, kan het er in feite op neerkomen dat een partij een aanbod gestand moet doen, hoewel het gevolgd is door een tegenaanbod(onderhandelingen) van de wederpartij en dus strikt gezien zou zijn vervallen. In een tegenaanbod ligt de verwerping van het oorspronkelijke aanbod besloten. Dood, handelingsonbekwaamheid, bewind en faillissement Het aanbod vervalt niet door de dood, het verlies van handelingsbekwaamheid of de onder bewindstelling van de goederen van de aanbieder of zijn wederpartij (art 6:222 ). In geval van overlijden zijn in beginsel de erfgenamen als rechtsopvolgers onder algemene titel gebonden aan een door de overledene gedaan aanbod/ gesloten overeenkomst (art 6:249 ). Uit het aanbod kan iets anders voortvloeien, ook stilzwijgend. Het aanbod tot het sluiten van een overeenkomst die in de persoonlijke sfeer ligt, kan na het overlijden van een der partijen niet meer worden aanvaard. (schilderen van portret door een kunstenaar). Het faillissement van aanbieder of wederpartij zal in het algemeen het aanbod niet doen vervallen. Aanvaarding na het faillissement van de aanbieder bindt echter alleen de gefailleerde zelf en niet de boedel; de uit de overeenkomst voortvloeiende verbintenissen zijn immers na de faillietverklaring ontstaan (art 24 Fw). De aanvaarding van het aanbod De overeenkomst komt tot stand door aanvaarding van het aanbod. Als de aanvaarding de aanbieder niet (tijdig) bereikt door een omstandigheid die voor risico van de aanbieder komt, wordt de aanvaarding geacht hem toch tijdig te hebben bereikt (art 3:37 lid 3). In dat geval wordt de overeenkomst geacht tot stand te zijn gekomen op het moment waarop zonder de storende omstandigheid de verklaring door de aanbieder zou zijn ontvangen (art 6:224). Eisen aan aanvaarding: - Tenzij anders is bepaald kan de aanvaarding in iedere vorm geschieden en kan zij in een of meer gedragingen besloten liggen (art 3:37 lid 1). Het aanbod kan niet geldig bepalen dat een bepaalde gedraging een aanvaarding inhoudt. Het beding wanneer u niet binnen 7 dagen laat weten dat u dit aanbod verwerpt, geldt het als aanvaard is van geen waarde. Uiteraard is het mogelijk om samen afwijkende afspraken te maken. Als onderdeel van algemene voorwaarden gelden bedingen die een bepaalde gedraging tot aanvaarding bestempelen als onredelijk bezwarend en dus vernietigbaar. - Deze dient gericht te worden tot de aanbieder. Men zou de aanvaarding, net als het aanbod, een eenzijdige gerichte rechtshandeling kunnen noemen, zij het dat die kwalificatie van weinig betekenis is, omdat de aanvaarding met haar ontvangst onmiddellijk opgaat in de tot stand gekomen overeenkomst (meerzijdige rechtshandeling). De aanvaarding is dus niet zelfstandig nietig of vernietigbaar. - Moet inhoudelijk overeenstemmen met het gedane aanbod. Of aanbod en aanvaarding overeenstemmen, moet worden bepaald aan de hand van de wilsvertrouwensleer. - Het aanbod moet nog geldig zijn. Aanvaarding in geval van rechtshandelingen om niet 14

15 Schenking, kwijtschelding en de omzetting van een natuurlijke verbintenis om niet, hebben gemeen dat zij de wederpartij enkel voordeel opleveren. Niettemin zijn het tweezijdige rechtshandelingen; men hoeft zich geen voordeel te laten opdringen en kan het aanbod tot het aangaan van zo n rechts-handeling verwerpen. Omdat dit echter eerder uitzondering dan regel zal zijn, heeft de wetgever bepaald dat zo n aanbod als aanvaard geldt, wanneer het niet onverwijld is afgewezen. Werking van de te late aanvaarding Door niet-tijdige aanvaarding komt in beginsel geen overeenkomst tot stand. Uitzonderingen (art 6:223): - De aanbieder kan onverwijld aan de wederpartij mededelen dat hij de te late aanvaarding toch als tijdig laat gelden (lid 1). De regeling van het verval van het aanbod door tijdsverloop strekt namelijk tot bescherming van de aanbieder en niet van diens wederpartij. Als de aanbieder de wederpartij toch aan diens aanvaarding wil houden, bestaat daartegen geen bezwaar mits hij haar niet te lang in onzekerheid laat. - Vindt de aanvaarding te laat plaats terwijl de aanbieder begrijpt of hoort te begrijpen dat dit voor de wederpartij niet duidelijk was, dan geldt de aanvaarding als tijdig gedaan. De aanbieder heeft dan wel de mogelijkheid om onverwijld aan de tegenpartij mee te delen dat hij het aanbod als vervallen beschouwd. Maar er kan bij de wederpartij ook onduidelijkheid zijn ontstaan doordat aan aanbod een termijn voor aanvaarding is verbonden die niet aan de hand van een precieze maatstaf kan worden vastgelegd bijv. zolang de voorraad strekt of onduidelijkheid wat in het concrete geval moet worden verstaan onder een redelijke tijd in bijv art 6:221 lid 1. De verklaring heeft haar werking op het moment dat zij zonder die nalatigheid zou zijn ontvangen. Afwijkende aanvaarding Ook hier geldt net als bij het aanbod dat in een tegenaanbod de verwerping van het oorspronkelijke aanbod besloten ligt. Uitzondering: Indien de aanvaarding slechts op ondergeschikte punten afwijkt van het aanbod, komt een overeenkomst tot stand waarvan de inhoud wordt bepaald door deze aanvaarding. De aanbieder heeft echter de mogelijkheid om onverwijld na ontvangst van deze afwijkende aanvaarding bezwaar te maken tegen de verschillen. In het Weens koopverdrag (CISG) zijn o.a. prijs, kwaliteit en hoeveelheid van de verkochte zaken evenals plaats en tijdstip van levering geen ondergeschikte punten. Het kent een dergelijk bepaling niet: het oordeel wat ondergeschikte punten zijn, is aan de rechter. Het ligt hierbij voor de hand dat het bij de afwijking(en) moet gaan om een afwijking(en) van het aanbod waarvan de wederpartij redelijkerwijs mag veronderstellen dat de aanbieder er geen bezwaar tegen zal hebben. Battle of the forms Een bijzonder geval van een van het aanbod afwijkende aanvaarding dat in de praktijk veel voorkomt is de situatie dat aanbod en aanvaarding verwijzen naar verschillende algemene voorwaarden. Art 6:225 lid 3 geeft hiervoor de volgende regel: de algemene voorwaarden waarnaar het aanbod verwijst, prevaleren boven die van de aanvaarding, tenzij bij de aanvaarding de toepasselijkheid van die voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen,waarvoor gezien de ratio van de regeling meer nodig zal zijn dan een voorgedrukte mededeling. Onderhandelingsfase Hetgeen zich in de precontractuele fase tussen partijen afspeelt is relevant, zowel wanneer het inderdaad tot een overeenkomst komt, als wanneer de onderhandelingen voortijdig worden afgebroken. In het eerste geval is hetgeen voorafgaand aan de totstandkoming van de overeenkomst is voorgevallen, van groot belang voor de vaststelling van de inhoud van het overeengekomen (uitleg) en, afhankelijk van de omstandigheden, speelt het verder een belangrijke rol in het kader van bijv. wilsgebreken (bedreiging, bedrog, dwaling en misbruik van omstandigheden). In het laatste geval, waarin de onderhandelingen worden afgebroken, kan bijv. de vraag rijzen of en onder welke omstandigheden de ene partij tegenover de andere aanspraak kan maken op vergoeding van door haar gemaakte kosten. 15

16 Toepasselijke normen; voorovereenkomst Lange tijd ging men uit van een zorgvuldigheidsvereiste voor de precontractuele fase. Sinds het arrest Baris-Riezenkamp gelden de strengere eisen van /redelijkheid en billijkheid. Partijen kunnen bij voorafgaande overeenkomst ook zelf regels voor de precontractuele fase geven (voorovereenkomst) bijv. ontwerpkosten die door een partij gemaakt worden in geval van een aannemingsovereenkomst worden door de andere partij geheel of gedeeltelijk vergoed. Een wettelijke regeling van de precontractuele fase van een bepaalde categorie overeenkomsten is ook mogelijk. Bijv. het UAR (Uniform Aanbestedingsreglement) dat van toepassing is op de aanbesteding van werken door de Rijksoverheid. Rompovereenkomst Vooral bij complexe onderhandelingen is het vaak niet eenvoudig aan te geven of tussen partijen reeds een overeenkomst tot stand is gekomen of niet. Toch is dit wel belangrijk: bestaat er reeds een overeenkomst, dan brengt het beginsel van de verbindende kracht immers mee dat men zich aan zijn gebondenheid aan het overeengekomene niet eenzijdig kan onttrekken; de precontractuele fase was reeds beëindigd. Beslissend is niet of partijen nog over een of meer opengebleven punten onderhandelen. M.b.t. hetgeen waarover wel reeds overeenstemming is bereikt, kan een rompovereenkomst bestaan. Daarvoor zijn twee dingen nodig: De punten waarover partijen het eens zijn, moeten tenminste de essentialia van de overeenkomst bevatten. Immers de overeenkomst vraagt bepaalbaarheid. D.w.z. dat met toepassing van redelijkheid en billijkheid de leemten in de overeenkomst moeten kunnen worden opgevuld. Wat is de bedoeling van partijen d.w.z. het is nodig dat partijen elkaars verklaringen en gedragingen in de gegeven omstandigheden zo mogen begrijpen dat zij aan het tot dan toe bereikte onderhandelingsresultaat zijn gebonden Voor de vaststelling van de bedoeling van partijen zijn twee gegevens van belang: - De betekenis van wat wel en niet geregeld is - Het al dan niet bestaan van het voornemen tot verder onderhandelen Wanneer een partij behoort te begrijpen dat overeenkomst op een bepaald punt voor de wederpartij essentieel is en daarover nog onderhandeld moet worden kan dus geen rompovereenkomst bestaan. Als een van de partijen de onderhandeling afbreekt na totstandkoming rompovereenkomst dan kan men, net als bij gewone overeenkomst, in rechte nakoming van de overeenkomst vorderen. Het verschil met een gewone overeenkomst is dat men bij een rompovereenkomst veelal in ruimere mate een beroep moet doen op bronnen van wet, gewoonte en redelijkheid en billijkheid (art 6:248 ). De Plas-Valburg doctrine Als onderhandelingen worden afgebroken zonder dat sprake is van (romp)overeenkomst worden de gevolgen daarvan door de eisen van /redelijkheid en billijkheid bepaald. Maar hoe zijn deze eisen. In dit verband is het Plas-Valburg arrest van belang. Daarbij werd het stadium van de onderhandelingen van belang geacht. ER worden drie stadia onderscheiden: Eerste stadium, waarin voorop staat dat eenieder vrij is te beslissen of en met wie men een overeenkomst aangaat (negatieve zijde van het beginsel van contractsvrijheid). Onderhandelingen afbreken mag dus. Dit is de hoofdregel. Er zijn echter momenten in de onderhandelingen waarop terugtrekken tot aansprakelijkheid voor geleden c.q te lijden schade van de tegenpartij kan ontstaan Veel zekerheid over deze momenten bestaat niet. De HR geeft geen criterium voor de vraag wanneer deze stadia bereikt zijn. En welke kosten in deze stadia wel en welke niet voor vergoeding in aanmerking komen, is ook niet duidelijk. Afbreken van de onderhandelingen mag dus, maar de afbrekende partij dient de gemaakte onkosten van de wederpartij geheel/gedeeltelijk te vergoeden. Over de grondslag van deze verplichting wordt verschillend gedacht: redelijkheid en billijkheid zijn de gedragsnorm en art 6:162 is de bron van de verplichting. Anderen menen dat uit redelijkheid en billijkheid volwaardige verbintenissen voortkomen en de verbintenis tot schadevergoeding vloeit voort uit een toerekenbare tekortkoming (6:74). In het derde stadium zijn partijen niet meer vrij om de onderhandelingen af te breken. Deze uitzondering op de hoofdregel dat men vrij is om de onderhandelingen af te 16

17 breken. De wederpartij kan in rechte afdwingen dat onderhandelingen (op constructieve wijze) worden voortgezet. In plaats daarvan kan ook schadevergoeding worden gevorderd. Behalve de gemaakte kosten (negatief contractsbelang) ook de gederfde winst (positief contractsbelang) schadevergoeding eisen alsmede vergoeding voor gederfde winst. Met name op dit laatste punt gaat de HR in het arrest Valburg-Plas ver, zeker in vergelijking met internationale rechtsstelsels. Deze visie van de HR heeft dan ook veel vragen opgeworpen, met name betreffende de verhouding tussen contractsvrijheid en mededinging in de vrije markeconomie. Buiten dat is het ook niet altijd duidelijk wanneer het derde stadium is bereikt. Het genoemde arrest gaat er vanuit dat dit geldt als de wederpartij er op mocht vertrouwen dat de onderhandelingen op enigerlei wijzen in een contract zouden resulteren: het zogenaamde totstandkomings-vertrouwen. Uit het arrest VSH-Shell volgt dat de rechtspraak er vanuit gaat dat afbreken van de onderhandelingen niet meer is toegestaan, wanneer de wederpartij mocht vertrouwen dat enigerlei contract in ieder geval uit de onderhandelingen zou resulteren. Volgens de HR in het VHS-Shell arrest mag men niet de eis stellen dat alle details van de te sluiten overeenkomst op het moment van het afbreken van de onderhandelingen reeds duidelijk waren maar contouren zichtbaar moeten zijn. Het totstandkomings-vertrouwen wil niet zeggen dat het afbreken van de onderhandelingen altijd ongeoorloofd is. Van belang is in hoeverre de afbrekende partij heeft bijgedragen aan het ontstaan van het vertrouwen. Ook de aard en de omvang van de belangen spelen een rol, almede wijziging van omstandigheden (Arrest De Ruiterij- MBO). In dit arrest heeft de HR een (gedeeltelijk) nieuwe maatstaf geformuleerd voor de beoordeling van de aansprakelijkheid bij afbreken onderhandelingen. Deze maatstaf houdt in dat ieder van de onderhandelende partijen vrij is de onderhandelingen af te breken, tenzij dit op grond van het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij in het totstandkomen van de overeenkomst, of in verband met andere omstandigheden van het geval onaanvaardbaar zou zijn. Daarbij dient rekening te worden gehouden met de mate waarin en de wijze waarop de partij die de onderhandelingen afbreekt tot het ontstaan van dat vertrouwen heeft bijgedragen, en met de gerechtvaardigde belangen van deze partij. Hierbij kan ook van belang zijn of zich in de loop van de onderhandelingen onvoorziene omstandigheden hebben voorgedaan. In het geval onderhandelingen ondanks gewijzigde omstandigheden over een lange tijd worden voortgezet, is wat betreft genoemd vertrouwen doorslaggevend hoe daaromtrent op het moment van afbreken van de onderhandelingen moet worden geoordeeld tegen de achtergrond van het gehele verloop van de onderhandelingen. Volgens de Hoge Raad is voornoemde maatstaf streng en noopt deze tot terughoudendheid. Aansprakelijkheid voor afgebroken onderhandelingen zal dus in de praktijk niet snel worden aangenomen. Uit bovenstaande blijkt dat de overheid tal van nuanceringen heeft aangebracht om de Plas-Valburg doctrine aanvaardbaar te houden. Verder bestaan er tal van risico s voor de ondernemers. Om juridisch veilig te zijn zullen deze zich laten bijstaan door juristen, met als gevolg verhoging van transactiekosten. Bovendien kan men zich afvragen of de fasering voortvloeiend uit dit arrest ook niet vanuit andere ingeburgerde leerstukken te benaderen valt, zoals het onderscheid tussen aanbod en uitnodiging tot onderhandelen, onrechtmatige daad en onrechtvaardige verrijking. Onderhandelingen bij aankoop onroerend goed Sinds 1 september 2003 kent art 7:2 lid 1 en 2 aan de koper van een tot bewoning bestemde onroerende zaak, indien de koper een natuurlijk persoon is die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, gedurende drie dagen na de aan de koper ter hand gestelde koopakte een bedenktijd toe om de koop te ontbinden. De bedenktijd stelt de koper in staat om een deskundige in te schakelen en een overhaaste koopbeslissing te herstellen. Partijen kunnen een langere bedenktijd dan drie dagen overeenkomen. Door de geldigheid van de koop van het schriftelijk vereiste afhankelijk te stelen, is een schemerig gebied tussen mondelinge overeenkomst en schriftelijke vastlegging veroorzaakt. De koper is dan in het geheel nog niet gebonden, terwijl de verkoper na een mondeling akkoord niet zonder meer de onderhandelingen mag 17

18 afbreken. Denkbaar is immers dat op de verkoper een verplichting rust tot medewerking aan het tot stand brengen van de koop door het opmaken van de daarvoor vereiste akte. De jurisprudentie m.b.t. afgebroken onderhandelingen zal hierop overeenkomstig van toepassing zijn. Voorwaarde en tijdsbepaling De obligatoire overeenkomst is de belangrijkste categorie van rechtshandelingen die aan een voorwaarde of tijdsbepaling kunnen worden onderworpen. Andere voorbeelden zijn: overdracht onder eigendomsvoorbehoud en testamentaire vermakingen. Een voorwaarde is een onzekere en toekomstige gebeurtenis waarvan hetzij het ontstaan, hetzij het tenietgaan van een verbintenis afhangt. Een tijdsbepaling betreft een toekomstige zekere gebeurtenis (waarvan niet altijd is te zeggen wanneer deze optreedt. Voorwaardelijke verbintenis (art 6:21 ) is de juridische constructie waarbij het intreden van een aan een rechtshandeling verbonden rechtsgevolg afhankelijk is gesteld van een toekomstige en onzekere gebeurtenis. Opschortende en ontbindende voorwaarden of tijdsbepaling (art 6:22) geven een juridische constructie waarbij het rechtsgevolg van de rechtshandeling afhankelijk wordt gesteld van een zekere of onzekere toekomstige gebeurtenis dan wel van een bepaald tijdstip. Het aangaan van een huwelijk onder een voorwaarde is in strijd met de aard van het huwelijk. Laat je niet misleiden door de term huwelijkse voorwaarden ; deze betreffen slechts vermogensrechtelijke rechtsbetrekkingen en dienen te worden gezien als een aparte overeenkomst naast de familierechtelijke overeenkomst. Het is niet van belang of partijen in het contract de term voorwaarde of tijdsbepaling hanteren; de inhoud van de overeenkomst is bepalend voor de juridische kwalificatie. Toelaatbaarheid van tijdsbepaling en voorwaarden Het opnemen van een voorwaarde of een tijdsbepaling in een overeenkomst leidt ertoe dat de verbintenissen die uit de overeenkomst voortvloeien onder dezelfde voorwaarde of tijdbepaling vallen. De wet of de aard van de rechtshandeling kan met zich brengen dat er aan een rechtshandeling geen voorwaarde kan worden verbonden (art 3:38). Ook art. 3:85 sluit overdracht onder tijdsbepaling uit, omda dit conflicteert met het gesloten stelsel van goederenrechtelijke rechten. Een verbintenis die wel een verboden overdracht onder tijdsbepaling inhoudt wordt omgezet tot een vruchtgebruikconstructie. Met betrekking tot de aard ken men stellen dat opzegging onder voorwaarde in beginsel onmogelijk is. Maar ook hier zijn uitzonderingen op te bedenken: bijv. een opzegging onder de opschortende voorwaarde dat de opzegtermijn pas gaat lopen vanaf de vervulling van de voorwaarde en niet reeds vanaf het tijdstip van de opzegging. Voorwaardelijke verbintenis Deze gebeurtenis kan twee verschillende gevolgen met zich mee brengen. De opschortende voorwaarde: deze doet de werking van een verbintenis met het plaatsvinden van de gebeurtenis aanvangen (art 6:22 ). Rechtsgevolg van deze voorwaarde is dat de verbintenis geen werking heeft zolang de voorwaarde niet is vervuld. Voor de vervulling valt dus ook geen nakoming te vorderen. Een betaling die gedaan is voor de vervulling is onverschuldigd, en kan dus teruggevorderd worden op grond van art 6:203. Bijv. verkoop door A van zijn huidige auto aan B, voor het geval dat A een nieuwe auto koopt. Een ander voorbeeld is koop op proef. Dit is een overeenkomst die geacht wordt te zijn gesloten onder de opschortende voorwaarde dat de koper de zaak binnen een bepaalde termijn betaalt. Indien niet (tijdig) wordt betaald, komt de koop niet tot stand. De ontbindende voorwaarde: deze doet de verbintenis met het plaatsvinden van de gebeurtenis vervallen (art 6:22 ). De verbintenis werkt direct, doch na vervulling van de voorwaarde vervalt de verbintenis. Gevolg is dat het ontvangene moet worden teruggeven, tenzij uit de inhoud of strekking van de rechtshandeling anders voortvloeit (art 6:24 lid 1 ). Bijv. A verkoopt zijn huis aan B onder de ontbindende voorwaarde dat B binnen een half jaar een baan in Brussel krijgt. A moet leveren en B moet betalen. Als B inderdaad binnen een half jaar een baan in Brussel krijgt, dan wordt de koop ontbonden en moet A de koopsom terugstorten en B moet het huis terug leveren. 18

19 De partij die de prestatie onder ontbindende voorwaarde heeft verricht heeft na vervulling van de voorwaarde, en dat geldt ook voor het geval van art 6:23 lid 1, een persoonlijk vorderingsrecht tot ongedaanmaking, art 6:271, van de prestatie. Dit recht kan echter uitgesloten zijn op grond van de inhoud of strekking van de overeenkomst. Als een verbintenis tot ongedaanmaking niet kan worden nagekomen kan van de schuldeiser schadevergoeding worden gevorderd op grond van art 6:74 BW. Verbintenis onder tijdsbepaling Van zo n verbintenis is sprake als de uitvoering c.q. het einde van de verbintenis afhankelijk wordt gesteld van een bepaald tijdstip. Er zijn twee soorten tijdsbepalingen: Opschortende tijdsbepaling: de uitvoering van de verbintenis is opgeschort tot het bepaalde tijdstip is aangebroken. Let op!!; De verbintenis zelf is niet opgeschort. Bijv. koop van een auto waarbij betaling en levering conform afspraak na drie maanden zal plaatsvinden. Ontbindende tijdsbepaling: de werking van de verbintenis eindigt bij het aanbreken van het aangegeven tijdstip. Bijv. huren van een vakantiehuisje. Er is geen sprake van het ongedaan maken van de verrichte prestaties, zoals bij de ontbindende voorwaarde. Wel moet de schuldenaar wat hij voor het einde van de termijn had behoren te presteren, nog voldoen. Potestatieve voorwaarde Een verbintenis onder potestatieve voorwaarde komt tot stand onder een voorwaarde waarvan de vervulling louter afhangt van de wil van één van de partijen. - De potestatieve voorwaarde afhankelijk van de wil van de schuldeiser (vb. een aankoopoptie verbindt de verkoper, maar koper beslist zelf of hij de optie licht), is perfect geldig. - de potestatieve voorwaarde afhankelijk van de wil van de schuldenaar is eveneens geldig mits de voorwaarde ontbindend is (vb. bedenkingtermijn bij verkoop op afstand) - een potestatieve voorwaarde afhankelijk van de wil van de schuldenaar met een schorsend karakter (ik zal een huis kopen als ik zal trouwen) is ongeldig en schept geen overeenkomst. In feite is er geen wilsovereenstemming. Let wel deze regels gelden niet ten aanzien van schenkingen. Ten aanzien van schenkingen zijn ontbindende, opschortende, en potestative voorwaarden alleen aan zijde van de schenker. Geen terugwerkende kracht De gevolgen van een tijdsbepaling of voorwaarden treden zonder terugwerkende kracht in. Voor een tijdsbepaling spreekt da voor zich. Voor de voorwaarde geldt art 3:38 lid 2. Er kan geen terugwerkende kracht zijn want de gevolgen van terugwerkende kracht zijn moeilijk te overzien en kunnen onwenselijk consequenties voor derden met zich meebrengen. Echter ook nu geldt dat hetgeen op grond van de rechtshandeling is gepresteerd ongedaan zal moeten worden gemaakt, volgens de regeling in 6:24. In geval van overdracht leidt het in vervulling gaan van de voorwaarde niet tot titelverval. De overdracht blijft geldig. 19

20 LEH 4 Vertegenwoordiging Van (directe of onmiddellijke) vertegenwoordiging is sprake als iemand in naam van een ander een rechtshandeling verricht met als gevolg dat de beoogde rechtsgevolgen niet voor hem zelf maar voor de ander intreden. De maatschappelijke betekenis van vertegenwoordiging is groot. We onderscheiden: - Wettelijke vertegenwoordiging: bijv. minderjarigen door hun ouders (1:245 lid 4). - De wettelijke vertegenwoordiging van een onder curatele gestelde persoon door zijn curator (1:386 lid 1). - Vertegenwoordiging van een rechtspersoon. - Vertegenwoordiging bij zaakwaarneming. Uit de tekst van artikel 6:201 blijkt dat wanneer bij zaakwaarneming de belangenbehartiging plaats vindt in de vorm van een rechtshandeling (bijv. door het sluiten van een overeenkomst tot reparatie), de zaakwaarnemer bevoegd is die rechtshandeling in naam van de belanghebbende met de wederpartij aan te gaan. Hierdoor vertegenwoordigt de zaakwaarnemer de belanghebbende. - Vertegenwoordiging op basis van volmacht (3:60). Het kent geen algemene regeling voor vertegenwoordiging wel voor volmacht (titel 3.3) Art. 3:87 is een schakelbepaling en verklaart de regeling in 3.3. van toepassing op andere vormen van vertegenwoordiging. 4.1 Volmacht, vertegenwoordiging, lastgeving Wanneer iemand als vertegenwoordiger voor een ander handelt, roept hij niet, in ieder geval niet in de eerste plaats, rechtsgevolgen voor zichzelf, maar voor die ander (de vertegenwoordigde, de principaal). De vertegenwoordiger valt er zelf in de verhouding tot de wederpartij als het ware tussenuit. Dus als A voor B een overeenkomst sluit met Z dan zijn de gevolgen van die overeenkomst voor B en Z. De rechtsverhouding tussen A-B wordt de interne relatie genoemd en die tussen B en Z de externe relatie. Twee elementen zijn essentieel voor vertegenwoordiging (art 3:60 lid 1): 1. de vertegenwoordiger moet de bevoegdheid tot vertegenwoordiging hebben 2. hij moet handelen in de hoedanigheid van vertegenwoordiger d.w.z. in naam van de principaal (3:66). Volmacht (3:60) is één van de vele vormen van vertegenwoordiging en wel die vorm waarbij de principaal de bevoegdheid tot vertegenwoordiging door een rechtshandeling (volmachtverlening) aan de vertegenwoordiger verleent. De gevolmachtigde hoeft dit niet onder alle omstandigheden bekend te maken. Daarom is de vraag of in iemands naam is gehandeld niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Dit hangt af van wat hij en die ander wat dat betreft ten opzichte van elkaar hebben verklaard en over en weer uit elkaar verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en mochten afleiden. (zie arrest Kribbebijter) Een volmacht maakt de gevolmachtigde bevoegd maar niet altijd verplicht om nbamens de volmachtgever te handelen. Een verbintenis tot vertegenwoordiging kan namelijk ook voortkomen uit lastgeving of een arbeidsovereenkomst. Lastgeving is een species van de overeenkomst van opdracht specifiek gericht op het verrichten van een of meer rechtshandelingen. Lastgeving kan, maar hoeft niet met volmacht te zijn gecombineerd (7:414). Er kan bij lastgeving sprake zijn van: - Middellijke vertegenwoordiging (de lasthebber handelt in eigen naam) - De lasthebber handelt met volmacht en is verplicht voor de lastgever te handelen. - De lasthebber handelt met volmacht en is bevoegd om voor de lastgever te handelen. Schema van de verschillende vertegenwoordigingen: Tussenpersoon A. Tussenpersoon B Lastgeving met volmacht: Geen lastgeving, geen volmacht Verplicht (7:414) en bevoegd (3:60) om in naam van Verricht als tussenpersoon rechtshandelingen op volmachtgever te handelen eigen naam of voor de ander, maar is daartoe niet verplicht (zaakwaarneming) of bevoegd Tussenpersoon C Volmacht zonder lastgeving Tussenpersoon (3:60) bevoegd om voor achterman handelingen te verrichten, maar niet verplicht ( onbevoegde vertegenwoordiging). Tussenpersoon D Lastgeving zonder volmacht. Tussenpersoon verricht op rekening van achterman handelingen in eigen naam. 20

De formaliteiten voor overdracht verschillen naar gelang het over te dragen goed.

De formaliteiten voor overdracht verschillen naar gelang het over te dragen goed. Korte handleiding bijeenkomst 5. Overdracht van goederen. 3:83 en volgende BW Definitie overdracht: rechtsovergang van het ene rechtssubject naar het andere op basis van een een levering. Overdracht is

Nadere informatie

1. Een geldige wil = om een rechtshandeling te stellen, moeten de partijen hun volwaardige wil uiten

1. Een geldige wil = om een rechtshandeling te stellen, moeten de partijen hun volwaardige wil uiten Inleiding tot het economische recht Contactpersoon: joeri.vananroye@law.kuleuven.be woensdag 10/10/2012 Overeenkomst mogelijk bij aanwezigheid: (Art. 1108 BW) - toestemming - handelingsbekwaamheid - bepaald

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 13. Noordhoff Uitgevers bv

Inhoud. Inleiding 13. Noordhoff Uitgevers bv Inhoud Inleiding 13 1 Enige grondbeginselen 15 1.1 Rechtsregels 16 1.1.1 Publiekrecht en privaatrecht 16 1.1.2 Dwingend en aanvullend (regelend) recht 17 1.1.3 Materieel en formeel recht 18 1.1.4 Objectief

Nadere informatie

Let op!! Niet iedere handeling die rechtsgevolgen heeft, is ook een rechtshandeling. Indeling rechtshandelingen: Meerzijdig.

Let op!! Niet iedere handeling die rechtsgevolgen heeft, is ook een rechtshandeling. Indeling rechtshandelingen: Meerzijdig. Recht Week 1 Rechtshandeling algemeen Een rechtshandeling is een handeling van een rechtssubject die het rechtsgevolg heeft dat de bedoeling was van het handelende rechtssubject en dat ook erkend is door

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT t: (030)

Nadere informatie

Algemene voorwaarden BudgetNL te Amersfoort ALGEMEEN. Artikel 1.

Algemene voorwaarden BudgetNL te Amersfoort ALGEMEEN. Artikel 1. Algemene voorwaarden BudgetNL te Amersfoort ALGEMEEN Artikel 1. Definities: 1. Opdrachtnemer: BudgetNL te Amersfoort ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer: 58925392 2. Opdrachtgever: Natuurlijke

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015

Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015 Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015 Artikel 1 - Definities en begrippen 1. In deze algemene voorwaarden hierna te noemen Voorwaarden - worden de hiernavolgende termen

Nadere informatie

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Algemene Voorwaarden Interim Recruitment Recruvisie Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij

Nadere informatie

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever.

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. Algemene voorwaarden Snelontruiming.nl 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. 2. Alle offertes en aanbiedingen

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek Boek 6, Afdeling 3

Burgerlijk Wetboek Boek 6, Afdeling 3 Burgerlijk Wetboek Boek 6, Afdeling 3 (Tekst geldend op: 05-07-2012) Afdeling Algemene voorwaarden Artikel 231 In deze afdeling wordt verstaan onder: algemene voorwaarden: een of meer bedingen die zijn

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN. Artikel 1 : Toepasselijkheid Algemene Voorwaarden

ALGEMENE VOORWAARDEN. Artikel 1 : Toepasselijkheid Algemene Voorwaarden ALGEMENE VOORWAARDEN Artikel 1 : Toepasselijkheid Algemene Voorwaarden 1.1 Alle overeenkomsten, opdrachten, aanbiedingen, offertes en facaturen waarbij ScriptieScreening diensten van welke aard ook levert

Nadere informatie

4. De toepasselijkheid van eventuele inkoop - of andere voorwaarden van opdrachtgever wordt nadrukkelijk van de hand gewezen.

4. De toepasselijkheid van eventuele inkoop - of andere voorwaarden van opdrachtgever wordt nadrukkelijk van de hand gewezen. Algemene voorwaarden ALGEMEEN Artikel 1. 1. Definities: 1. Opdrachtnemer: Denker BV 2. Opdrachtgever: Natuurlijke - of rechtspersoon die aan opdrachtnemer opdracht geeft om werkzaamheden te verrichten.

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!! ALGEMEENE VOORWAARDEN ONLINE VERSIE OVALPICTURE !!!!!!!!!!!!

!!!!!!!!!!!! ALGEMEENE VOORWAARDEN ONLINE VERSIE OVALPICTURE !!!!!!!!!!!! ALGEMEENE VOORWAARDEN ONLINE VERSIE OVALPICTURE Werkingssfeer Deze Algemene Voorwaarden gelden voor iedere offerte en Overeenkomst gesloten tussen OVALPICTURE en de Opdrachtgever, tenzij van deze Algemene

Nadere informatie

Rechtshandeling en Overeenkomst

Rechtshandeling en Overeenkomst Prof. mr. Jac. Hijma Prof. mr. CC. van Dam Mr. WAM. van Schendel Mr. W.L Valk tot en met de derde druk Mr. A.R. Bloembergen Rechtshandeling en Overeenkomst Zesde druk \ Kluwer a Woiters Ktuwer business

Nadere informatie

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE TELECOMMUNICATIEDIENSTEN per 2 mei 2016

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE TELECOMMUNICATIEDIENSTEN per 2 mei 2016 REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE TELECOMMUNICATIEDIENSTEN per 2 mei 2016 Begripsomschrijving Artikel 1. In dit reglement wordt verstaan onder: stichting : de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken;

Nadere informatie

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V.

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. Voor het uitvoeren van Werving & Selectie opdrachten door Flexurance B.V., verder te noemen Flexurance in het kader van een overeenkomst

Nadere informatie

Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat.

Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat. 2015-01 ALGEMENE VOORWAARDEN Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat. Artikel 1 Toepassingsgebied. 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden

Nadere informatie

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 7 juli 2015

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 7 juli 2015 REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 7 juli 2015 Begripsomschrijving Artikel 1. In dit reglement wordt verstaan onder: stichting : de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken; commissie

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN PROPTIMIZE NEDERLAND B.V. (versie oktober 2012)

ALGEMENE VOORWAARDEN PROPTIMIZE NEDERLAND B.V. (versie oktober 2012) ALGEMENE VOORWAARDEN PROPTIMIZE NEDERLAND B.V. (versie oktober 2012) 1. Definities 1.1 In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: Opdracht : a) De overeenkomst waarbij Opdrachtnemer hetzij alleen

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Artikel 750 1. Aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de aannemer, zich jegens

Nadere informatie

Opdracht tot dienstverlening en de Algemene Consumentenvoorwaarden

Opdracht tot dienstverlening en de Algemene Consumentenvoorwaarden 1. Kan de makelaar de opdracht teruggeven? Op basis van artikel 6 lid 4 van de Algemene NVM 2010 is het voor een NVM-makelaar mogelijk om op basis van gewichtige redenen de opdracht terug te geven. Als

Nadere informatie

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Biercontract.nl Graaf Wichmanlaan 62 1405 HC Bussum Handelsregisternummer: 57084033 BTW nummer 167606657B02 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

2. Een bemiddelingsvergoeding wordt nooit aan Verhuurder berekend indien er sprake is van een opdracht van huurderszijde.

2. Een bemiddelingsvergoeding wordt nooit aan Verhuurder berekend indien er sprake is van een opdracht van huurderszijde. ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR VERHUURDERS VAN WOONRUIMTE FJ VERHUURMAKELAARS I. Algemene bepalingen 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en op alle bemiddelingsovereenkomsten welke

Nadere informatie

Karmerood Coaching Doelgericht onderweg naar morgen. Algemene voorwaarden. Artikel 1. Definities.

Karmerood Coaching Doelgericht onderweg naar morgen. Algemene voorwaarden. Artikel 1. Definities. Algemene voorwaarden Artikel 1. Definities. 1. In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder; gebruiker : Karmerood Coaching, gevestigd te Bussum en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel te Hilversum,onder

Nadere informatie

1. BCC Consult B.V.: een besloten vennootschap, vertegenwoordigd door dhr. Jarmohamed.

1. BCC Consult B.V.: een besloten vennootschap, vertegenwoordigd door dhr. Jarmohamed. 1 Algemene Leveringsvoorwaarden BCC Consult BV 23 juni 2015, Rotterdam Artikel 1. Toepasselijkheid van deze voorwaarden 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere rechtsverhouding tussen BCC Consult

Nadere informatie

Overeenkomst van (ver)koop van aandelen. [naam vennootschap]

Overeenkomst van (ver)koop van aandelen. [naam vennootschap] Overeenkomst van (ver)koop van aandelen in [naam vennootschap] Tussen: 1. [Statutaire naam], statutair gevestigd en kantoorhoudende te [plaatsnaam] aan de [adres], hier rechtsgeldig vertegenwoordigd door

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN BUSKOOP SCHILDERS B.V.

ALGEMENE VOORWAARDEN BUSKOOP SCHILDERS B.V. ALGEMENE VOORWAARDEN BUSKOOP SCHILDERS B.V. Artikel 1: Algemeen 1.1 Deze voorwaarden zijn van toepassing op en vormen één geheel met alle door Buskoop te sluiten overeenkomsten. 1.2 In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN. 1 Inleiding

MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN. 1 Inleiding MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN 1 Inleiding 1.1 In Nederland wordt in de praktijk door ondernemingen veel gebruik gemaakt van algemene voorwaarden ( AV ). Hoewel het gebruik van AV over het algemeen als

Nadere informatie

Administratiekantoor Bouw-Mouw

Administratiekantoor Bouw-Mouw ALGEMENE VOORWAARDEN Administratiekantoor Bouw-Mouw Zoomweg 55 8071 EH Nunspeet Inschrijvingsnummer Kamer van Koophandel 08147387 Artikel 1. Toepasselijkheid van deze voorwaarden 1. Deze voorwaarden gelden

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2000 2001 Nr. 333 17 213 Vaststelling van titel 7.3 (Schenking) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek GEWIJZIGD VOORSTEL VAN WET 28 juni 2001 Wij Beatrix, bij

Nadere informatie

Algmene voorwaarden Cijfers Uptodate

Algmene voorwaarden Cijfers Uptodate ALGEMEEN Artikel 1. Definities: 1. Opdrachtnemer: Cijfers Uptodate 2. Opdrachtgever: Natuurlijke - of rechtspersoon die aan opdrachtnemer opdracht geeft om werkzaamheden te verrichten. 3. Werkzaamheden:

Nadere informatie

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S ARTIKEL 1. DEFINITIES 1. Versluis: Scheepvaartbedrijf Versluis; de gebruiker van deze algemene voorwaarden, gevestigd

Nadere informatie

Algemene voorwaarden: vernietigbaarheid

Algemene voorwaarden: vernietigbaarheid pag.: 1 van 5 Algemene voorwaarden: vernietigbaarheid Ook als algemene voorwaarden geldig zijn verklaard op een overeenkomst, kunnen ze onder bepaalde omstandigheden worden vernietigd. Dat wil zeggen dat

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN VAN: - Aalders ICT Services gevestigd en kantoorhoudende te 7948 BT Nijeveen aan de Dorpsstraat 86 hierna te noemen: AIS Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Algemene Voorwaarden 1 Definities In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Opdrachtgever: de natuurlijke

Nadere informatie

LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN

LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN VAN: - «Webdesign Yvonne» gevestigd en kantoorhoudende te 1974 XW, IJmuiden in het Snippenbos 43 hierna te noemen: Webdesign Yvonne Artikel 1. Definities 1.

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Avango

Algemene voorwaarden Avango Algemene voorwaarden Avango Artikel 1 Algemeen 1.1 Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle offertes, aanbiedingen, producten, handelingen en diensten van Avango. 1.2 De onderhavige voorwaarden zijn

Nadere informatie

ONDERDEEL VAN DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID RAYMAKERSKAYSER B.V. GEVESTIGD TE WEESP

ONDERDEEL VAN DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID RAYMAKERSKAYSER B.V. GEVESTIGD TE WEESP ALGEMENE VOORWAARDEN RAYMAKERSVDBRUGGEN ONDERDEEL VAN DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID RAYMAKERSKAYSER B.V. GEVESTIGD TE WEESP 1. Gelding algemene voorwaarden 1.1 Deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Dockbite B.V.

Algemene Voorwaarden Dockbite B.V. Algemene Voorwaarden Dockbite B.V. Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. -

Nadere informatie

3.Eventuele afwijkingen op deze voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen.

3.Eventuele afwijkingen op deze voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen. Algemene Voorwaarden JJM-webdesign Aardenburg Index: 1 Definities 2 Algemeen 3 Aanbiedingen en offertes 4 Uitvoering van de overeenkomst 5 Wijziging van de overeenkomst 6 Honorarium 7 Betaling 8 Incassokosten

Nadere informatie

De in deze Algemene Voorwaarden genoemde bedragen zijn inclusief BTW. In deze voorwaarden wordt verstaan onder:

De in deze Algemene Voorwaarden genoemde bedragen zijn inclusief BTW. In deze voorwaarden wordt verstaan onder: ALGEMENE VOORWAARDEN voor overeenkomsten gesloten via internet ARTIKEL 1 DEFINITIES De in deze Algemene Voorwaarden genoemde bedragen zijn inclusief BTW. In deze voorwaarden wordt verstaan onder: Ondernemer:

Nadere informatie

Algemene leverings- En Betalingsvoorwaarden Van :

Algemene leverings- En Betalingsvoorwaarden Van : Algemene leverings- En Betalingsvoorwaarden Van : Bjorn van de Brug Multiservice, Hullerweg 14a, 8071RN te Nunspeet hierna te noemen: Gebruiker Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden

Nadere informatie

CUMLINGUA ALGEMENE VOORWAARDEN VERTAAL-, SCHRIJF en CORRECTIEDIENSTEN

CUMLINGUA ALGEMENE VOORWAARDEN VERTAAL-, SCHRIJF en CORRECTIEDIENSTEN CUMLINGUA ALGEMENE VOORWAARDEN VERTAAL-, SCHRIJF en CORRECTIEDIENSTEN Artikel 1 - Toepasselijkheid van de voorwaarden 1.1 Deze voorwaarden gelden voor iedere aanbieding en iedere overeenkomst tussen Cumlingua

Nadere informatie

W E B S H O P V O O R W AARDEN BRAAIMASTER

W E B S H O P V O O R W AARDEN BRAAIMASTER W E B S H O P V O O R W AARDEN BRAAIMASTER ARTIKEL 1. DEFINITIES 1. Braaimaster: de gebruiker van deze algemene voorwaarden, gevestigd te Medemblik, ingeschreven in het Handelsregister onder KvK-nummer

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ALLROUND BACKOFFICE

ALGEMENE VOORWAARDEN ALLROUND BACKOFFICE Artikel 1 Definities 1. In deze voorwaarden wordt verstaan onder: Allround Backoffice: de gebruiker van deze algemene voorwaarden, ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN BOEKINGSOVEREENKOMSTEN DYON CARACTERE

ALGEMENE VOORWAARDEN BOEKINGSOVEREENKOMSTEN DYON CARACTERE ALGEMENE VOORWAARDEN BOEKINGSOVEREENKOMSTEN DYON CARACTERE Art. 1: De onderhavige algemene voorwaarden zijn van toepassing op elk aanbod en elke transactie die door Dyon Caractère wordt gesloten met een

Nadere informatie

Algemene leveringsvoorwaarden

Algemene leveringsvoorwaarden Algemene leveringsvoorwaarden Bounce BV Centra voor Werk & Psyche Berlicumseweg 8 5248 NT Rosmalen ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN BOUNCE BV Artikel 1: Definities In deze Algemene Voorwaarden wordt volstaan

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN JVUcalculatie Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij JVUcalculatie

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van de CWO Consultancy & Marketing B.V.

Algemene voorwaarden van de CWO Consultancy & Marketing B.V. Algemene voorwaarden van de CWO Consultancy & Marketing B.V. Op alle opdrachten verstrekt aan de CWO Consultancy & Marketing B.V. gevestigd en kantoorhoudende te Barendrecht aan de Voordijk 490-A onderstaande

Nadere informatie

DrupTek. Algemene Voorwaarden

DrupTek. Algemene Voorwaarden Algemene Voorwaarden 1. Definities. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Opdrachtgever: de wederpartij

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT

ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT Artikel 1 - Begripsbepalingen 1.1 Deze algemene voorwaarden verstaan onder: Tune ICT: de V.O.F., gevestigd te Tiel aan de Betuwestraat 42 (4005 AR) Klant: de cliënt aan wie

Nadere informatie

Overeenkomst: Elke afspraak tussen Opdrachtgever en Opdrachtnemer tot het verlenen van Diensten door Opdrachtnemer ten behoeve van Opdrachtgever.

Overeenkomst: Elke afspraak tussen Opdrachtgever en Opdrachtnemer tot het verlenen van Diensten door Opdrachtnemer ten behoeve van Opdrachtgever. Algemene Voorwaarden Advies, training en ondersteuning info@studiextra.nl www.studiextra.nl KvK: 55347940 Artikel 1: Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: Opdrachtnemer: De natuurlijke

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Rocks recherchediensten te Zevenaar

Algemene voorwaarden Rocks recherchediensten te Zevenaar Algemene voorwaarden Rocks recherchediensten te Zevenaar Deze voorwaarden zijn uitdrukkelijk van toepassing op alle diensten en werkzaamheden van Rocks recherchediensten, hierna te noemen : het recherchebureau.

Nadere informatie

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij nadrukkelijk anders is aangegeven.

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij nadrukkelijk anders is aangegeven. Deventer, telefoon: 06 450 909 55 ALGEMENE VOORWAARDEN Index: Definities Algemeen Aanbiedingen en offertes Uitvoering van de overeenkomst Wijziging van de overeenkomst Honorarium Betaling Incassokosten

Nadere informatie

I VERBINTENISSENRECHT 17

I VERBINTENISSENRECHT 17 I VERBINTENISSENRECHT 17 1 Inleiding in het recht 19 1.1 Inleiding 19 1.2 Recht en rechtsbronnen 20 1.2.1 Wetten 20 1.2.2 Verdragen 21 1.2.3 Jurisprudentie 22 1.2.4 Het gewoonterecht 23 1.3 Privaatrecht

Nadere informatie

2. De prijzen in de genoemde offertes zijn exclusief BTW, tenzij anders aangegeven

2. De prijzen in de genoemde offertes zijn exclusief BTW, tenzij anders aangegeven Leveringsvoorwaarden Van: FMH Onderwijsmanagement gevestigd en kantoorhoudende te 1399 HW Muiderberg aan Schoutenpad 8 hierna te noemen: FMH Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden wordt

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN RAYMAKERSVDBRUGGEN ONDERDEEL VAN DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID RAYMAKERSKAYSER B.V. GEVESTIGD TE WEESP

ALGEMENE VOORWAARDEN RAYMAKERSVDBRUGGEN ONDERDEEL VAN DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID RAYMAKERSKAYSER B.V. GEVESTIGD TE WEESP ALGEMENE VOORWAARDEN RAYMAKERSVDBRUGGEN ONDERDEEL VAN DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID RAYMAKERSKAYSER B.V. GEVESTIGD TE WEESP 1. Gelding algemene voorwaarden 1.1 Deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 41 d.d. 22 februari 2011 (mr. B.F. Keulen, voorzitter, mw. mr. E.M. Dil-Stork en prof. mr. M.L. Hendrikse) Samenvatting Natura-uitvaartverzekering.

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN. De Bedrijfsmakelaar.nl

ALGEMENE VOORWAARDEN. De Bedrijfsmakelaar.nl ALGEMENE VOORWAARDEN De Bedrijfsmakelaar.nl Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op de toegang en het gebruik van de website van De Bedrijfsmakelaar.nl. Deel I. Algemeen Artikel 1 Definities en

Nadere informatie

1. Algemeen. 2. Toepasselijkheid. 3. Aanbiedingen/ Overeenkomsten

1. Algemeen. 2. Toepasselijkheid. 3. Aanbiedingen/ Overeenkomsten 1. Algemeen Door bij FotoVakPrintNaarden een bestelling te plaatsen, geeft u te kennen dat u met de leverings- en betalingsvoorwaarden van FotoVakPrintNaarden akkoord gaat. FotoVakPrintNaarden heeft het

Nadere informatie

Voorwaarden Planh Jobcoaching BV Bij ondertekening van de offerte gaat de opdrachtgever akkoord met de leveringsvoorwaarden.

Voorwaarden Planh Jobcoaching BV Bij ondertekening van de offerte gaat de opdrachtgever akkoord met de leveringsvoorwaarden. Voorwaarden Planh Jobcoaching BV Bij ondertekening van de offerte gaat de opdrachtgever akkoord met de leveringsvoorwaarden. 1. Onderzoek, begeleiding, rapportages en advisering, vinden plaats in opdracht

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden voor het leveren van diensten door Marloes van Nies Studiekeuzecoach.KvK 58245243

Algemene Voorwaarden voor het leveren van diensten door Marloes van Nies Studiekeuzecoach.KvK 58245243 Leveringsvoorwaarden Algemene Voorwaarden voor het leveren van diensten door Marloes van Nies Studiekeuzecoach.KvK 58245243 Artikel 1. Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: opdrachtnemer:

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Ronnico B.V.

Algemene voorwaarden Ronnico B.V. Algemene voorwaarden Ronnico B.V. Artikel 1 Toepasselijkheid 1.1 Tenzij schriftelijk anders is overeengekomen zijn deze voorwaarden van toepassing op alle aanvragen, aanbiedingen en offertes van Ronnico

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden

Algemene Voorwaarden Definities: Algemene Voorwaarden A: Training Centre Holland handelsnaam van Wijvan10 B.V. : de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Training Centre Holland handelsnaam van Wijvan10 B.V.,

Nadere informatie

Corporate Alert: de 403-verklaring

Corporate Alert: de 403-verklaring Corporate Alert: de 403-verklaring Kort na elkaar heeft de Hoge Raad twee uitspraken gedaan over vragen waartoe de 403- verklaring aanleiding geeft. De meest in het oog springende beslissing (HR 20 maart

Nadere informatie

I ALGEMEEN II AANBIEDINGEN

I ALGEMEEN II AANBIEDINGEN De algemene voorwaarden van Weltevreden BV: I ALGEMEEN Op alle aanbiedingen van Weltevreden BV, op alle door Weltevreden BV geaccepteerde opdrachten, op alle werkzaamheden die Weltevreden BV verricht en

Nadere informatie

CorRebus Psychosociale Hulpverlening is een zelfstandig praktijk voor psychosociale therapie, coaching en training.

CorRebus Psychosociale Hulpverlening is een zelfstandig praktijk voor psychosociale therapie, coaching en training. Algemene voorwaarden CorRebus 1. Toepasselijkheid Deze algemene voorwaarden zijn, tenzij anders is overeengekomen, van toepassing op alle offertes en overeenkomsten van of met CorRebus Psychosociale Hulpverlening

Nadere informatie

XL Ontwerp gevestigd in Didam Gelderland. 1. Algemeen

XL Ontwerp gevestigd in Didam Gelderland. 1. Algemeen XL Ontwerp gevestigd in Didam Gelderland 1. Algemeen De onderhavige Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op alle door XL Ontwerp en haar opdrachtgevers te sluiten overeenkomsten, hierna tevens te noemen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden TWISTED

Algemene voorwaarden TWISTED Algemene voorwaarden TWISTED Definities TWISTED is een eenmanszaak van Lia de Grijs- Roelofs. Het bedrijf is gevestigd te Koolwijk bij Oss, Berghemseweg 19 5373KG Koolwijk Geregistreerd bij Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden

Algemene Voorwaarden Algemene Voorwaarden Deze algemene voorwaarden worden gehanteerd door GEVEN Assurantiën & Hypotheken B.V. Artikel 1. Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: a. Tussenpersoon: GEVEN

Nadere informatie

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. ALGEMENE VOORWAARDEN Japsen Online Marketing Prof. Kamerlingh Onneslaan 84B1, 3112 VJ Schiedam hierna te noemen: Opdrachtnemer Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende

Nadere informatie

1.3 De toepasselijkheid van eventuele inkoop of andere voorwaarden van opdrachtgever wordt uitdrukkelijk van de hand gewezen.

1.3 De toepasselijkheid van eventuele inkoop of andere voorwaarden van opdrachtgever wordt uitdrukkelijk van de hand gewezen. Artikel 1. Algemeen 1.1 Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere aanbieding, offerte en overeenkomst tussen GerLing Translations te Wijchen, hierna te noemen: opdrachtnemer, en een opdrachtgever

Nadere informatie

VOORWAARDEN ZOEKOPDRACHTFORMULIER - HUURDER

VOORWAARDEN ZOEKOPDRACHTFORMULIER - HUURDER VOORWAARDEN ZOEKOPDRACHTFORMULIER - HUURDER ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------- Model door Pararius

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Entropt V.O.F.

Algemene Voorwaarden Entropt V.O.F. Algemene Voorwaarden Entropt V.O.F. 1. Algemeen 1.1 Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten tussen Entropt en Opdrachtgever waarop Entropt deze voorwaarden

Nadere informatie

H2 samenvatting Recht

H2 samenvatting Recht H2 samenvatting Recht Dikgedrukte, onderstreepte zwarte letters = leerdoel/hoofdonderwerp Kleine grijze lettertjes = voorbeelden. Rechtshandeling Hoofdstuk 5 College 1 Rechtshandeling Handeling rechtssubject

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden. Offertes en overeenkomsten

Algemene Voorwaarden. Offertes en overeenkomsten Algemene Voorwaarden Artikel 1. Algemeen 1. Mulderzaken Jurist handelend als MulderJuristen is een naar Nederlands recht opgericht eenmanszaak, opgericht en gevestigd te Amsterdam, die zich ten doel stelt

Nadere informatie

Algemene Leveringsvoorwaarden Artikel 1. Definities Artikel 2. Algemeen Artikel 3. Offertes en aanbiedingen

Algemene Leveringsvoorwaarden Artikel 1. Definities Artikel 2. Algemeen Artikel 3. Offertes en aanbiedingen Algemene Leveringsvoorwaarden De betalingen van uw bestelling dient te geschieden via IDeal, PayPal of per bank. Een artikel kan binnen 14 dagen retour gezonden worden. De kosten van het retour zenden

Nadere informatie

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag.

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag. Algemene wet bestuursrecht Titel 4.1. Beschikkingen Afdeling 4.1.1. De aanvraag Artikel 4:1 Tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald, wordt de aanvraag tot het geven van een beschikking schriftelijk

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden voor het leveren van coaching en workshop diensten

Algemene Voorwaarden voor het leveren van coaching en workshop diensten Algemene Voorwaarden voor het leveren van coaching en workshop diensten Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: Opdrachtnemer: Nicole Olsthoorn van vrouwennatuur die

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Van de Ven Uitvaarten. A. Opdrachtgever: de natuurlijke of rechtspersoon met wie Van de Ven Uitvaarten een Overeenkomst sluit.

Algemene Voorwaarden Van de Ven Uitvaarten. A. Opdrachtgever: de natuurlijke of rechtspersoon met wie Van de Ven Uitvaarten een Overeenkomst sluit. Algemene Voorwaarden Van de Ven Uitvaarten Artikel 1 - Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: A. Opdrachtgever: de natuurlijke of rechtspersoon met wie Van de Ven Uitvaarten een

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden 2015

Algemene Voorwaarden 2015 Algemene Voorwaarden 2015 Flex Fotografie Oude Nieuwveenseweg 2b 2441cv Nieuwveen T: 0172753188 M: 0620966807 @: info@flexfotografie.nl www.flexfotografie.nl Artikel 1. Definities In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Autisme Spiegel (2014)

Algemene Voorwaarden Autisme Spiegel (2014) Algemene Voorwaarden Autisme Spiegel (2014) Autisme Spiegel 20-9-2014 Kamer van Koophandel nr. 58294635, BTW nr.nl.113159316b01, ING Bankrekening NL34INGB0006107692, BIC INGBNL2A Algemene voorwaarden,

Nadere informatie

1. Deze voorwaarden gelden voor iedere aanbieding en iedere overeenkomst tussen WD- MEDIA en een opdrachtgever.

1. Deze voorwaarden gelden voor iedere aanbieding en iedere overeenkomst tussen WD- MEDIA en een opdrachtgever. ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN - versie - 01 Oktober 2012 Artikel 1 - Definities 1. In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: - Uitvoerend bedrijf: WD-MEDIA, hierna te noemen: WD-MEDIA, en gebruiker.

Nadere informatie

2.3 Algemene voorwaarden van de opdrachtgever of derden zijn voor Onlinepoort niet bindend en niet van toepassing.

2.3 Algemene voorwaarden van de opdrachtgever of derden zijn voor Onlinepoort niet bindend en niet van toepassing. Artikel 1. Definities 1.1 Opdrachtgever is de natuurlijke of rechtspersoon met wie de overeenkomst tot levering van producten en diensten van Onlinepoort wordt gesloten. 1.2 Producten en diensten van Onlinepoort

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Artikel 1 : Toepasselijkheid van de voorwaarden Artikel 3: Uitvoering van de overeenkomst Artikel 2: Offertes

Algemene voorwaarden Artikel 1 : Toepasselijkheid van de voorwaarden Artikel 3: Uitvoering van de overeenkomst Artikel 2: Offertes Algemene voorwaarden Artikel 1 : Toepasselijkheid van de voorwaarden 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle offertes en overeenkomsten met betrekking tot het leveren van goederen en/of het verrichten

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Zorg & Zo Buro - Dienstverleners

Algemene voorwaarden Zorg & Zo Buro - Dienstverleners Algemene voorwaarden Zorg & Zo Buro - Dienstverleners 1. Algemeen! 1.1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op iedere aanbieding, offerte en overeenkomst van de eenmanszaak Zorg & Zo Buro gevestigd

Nadere informatie

Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie)

Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) pag.: 1 van 5 Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) Tekortschieten in het nakomen van een overeenkomst betekent dat diegene die moet presteren dat helemaal niet doet,

Nadere informatie

Zorgvuldige beroepsuitoefening;

Zorgvuldige beroepsuitoefening; Algemene Voorwaarden Wheel of life.nl, ten behoeve van cliënten en opdrachtgevers. Algemeen; Moniek Oosterwijk handelend onder de naam Wheel of life.nl (KvK 17271894) verricht online dienstverlening op

Nadere informatie

Loopbaanadviseurs. Artikel 1. Algemeen

Loopbaanadviseurs. Artikel 1. Algemeen Artikel 1. Algemeen Loopbaanadviseurs 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere aanbieding, offerte en overeenkomst tussen Stehouwer en Vink Loopbaanadviseurs, en een Opdrachtgever waarop Stehouwer

Nadere informatie

Landsverordening regeling gebruik in deeltijd van onroerende zaken enaanpassing appartementsrecht

Landsverordening regeling gebruik in deeltijd van onroerende zaken enaanpassing appartementsrecht Zoek regelingen op overheid.nl Nederlandse Antillen Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op regelgeving@overheid.nl! LANDSVERORDENING van de 27ste april 2005 tot wijziging van de Boeken 5 en

Nadere informatie

ALGEMENE BEMIDDELINGSVOORWAARDEN HUURDER

ALGEMENE BEMIDDELINGSVOORWAARDEN HUURDER Artikel 1: Toepasselijkheid, definities ALGEMENE BEMIDDELINGSVOORWAARDEN HUURDER 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en op alle bemiddelingsovereenkomsten die Housing Totaal, hierna

Nadere informatie

3. Eventuele afwijkingen op deze algemene voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen.

3. Eventuele afwijkingen op deze algemene voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen. A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S T E R K M E R K B U S S U M ARTIKEL 1: DEFINITIES 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk

Nadere informatie

Artikel 3 Inhoud overeenkomst Artikel 4 Gebruik webportal

Artikel 3 Inhoud overeenkomst Artikel 4 Gebruik webportal Artikel 1 Algemene bepalingen 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op en vormen een onverbrekelijk geheel met alle offertes als door MKB Flex Personeel B.V. ( MKB Flex Personeel ) uitgebracht,

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden VNZ V.O.F. Inhoudsopgave

Algemene Voorwaarden VNZ V.O.F. Inhoudsopgave Algemene Voorwaarden VNZ V.O.F. Inhoudsopgave Artikel 1 - Definities... 2 Artikel 2 - Identiteit van VNZ... 3 Artikel 3 - Toepasselijkheid... 3 Artikel 4 - Het aanbod... 3 Artikel 5 - De overeenkomst...

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN VAN ZEKER ZICHTBAAR

ALGEMENE VOORWAARDEN VAN ZEKER ZICHTBAAR ALGEMENE VOORWAARDEN VAN ZEKER ZICHTBAAR Algemene Voorwaarden van Zeker Zichtbaar, gevestigd te Scherpenzeel, gepubliceerd op de website www.zekerzichtbaar.nl. 1) Definities 1.1) Zeker Zichtbaar: de handelsnaam

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden. Pagina1. Prodizo VOF KVK 59692073. W www.prodizo.nl E info@prodizo.nl. Bank NL98ABNA04371361 BTW 853606705B01

Algemene Voorwaarden. Pagina1. Prodizo VOF KVK 59692073. W www.prodizo.nl E info@prodizo.nl. Bank NL98ABNA04371361 BTW 853606705B01 Algemene Voorwaarden 1. Definities In de navolgende bepalingen wordt verstaan onder: Prodizo: de eigenaar en exploitant van de website Prodizo.nl, zijnde een bedrijfsonderdeel van VOF Prodizo. Opdrachtgever:

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden van de dienst Werving & Selectie

Algemene Voorwaarden van de dienst Werving & Selectie Algemene Voorwaarden van de dienst Werving & Selectie Artikel 1. Definities In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: Technicians: handelend inzake personeelsbemiddeling, die ten behoeve van een

Nadere informatie