Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen"

Transcriptie

1 JULI 2008 NUMMER 4 JAARGANG 48 PENSIOENBULLETIN Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen Invloed van marktrente op pensioen In onze pensioenwereld is iedereen er inmiddels wel van doordrongen dat de invoering van het Financieel Toetsingskader een enorme impact heeft. De geldt zeker voor de financiële positie van pensioenfondsen. De dekkingsgraden van pensioenfondsen zouden er op dit moment zeker minder goed voor staan in de oude 4%-wereld. Maar dat de invoering van de marktrente ook invloed heeft op andere zaken binnen de pensioenregeling is veel minder bekend. Daarom gaan we in dit artikel in op de invloed van de marktrente op de flexfactoren, waardeoverdrachten en risicokapitalen voor herverzekeringscontracten. INVLOED OP FLEXFACTOREN In de afgelopen jaren zijn in de meeste pensioenregelingen keuzemogelijkheden voor de deelnemer opgenomen. Dit betreft de zogenaamde flexibileringsmogelijkheden die binnen de collectieve pensioenregeling zijn opgenomen, te weten: 1 vervroeging van de standaardpensioendatum; 2 uitstel van de standaardpensioendatum; 3 uitruil van partnerpensioen in ouderdomspensioen; 4 uitruil van ouderdomspensioen in partnerpensioen; 5 zogenaamde hoog/laag uitkering van de pensioenen; 6 deeltijdpensioen. In de Pensioenwet is flexibilisering toegestaan onder voorwaarde dat deze actuarieel neutraal wordt uitgevoerd. De wetgever eist dat de pensioenuitvoerder voor mannen en vrouwen dezelfde flexfactoren hanteert. Het is verplicht om de keuzemogelijkheden (plusfactoren) op te nemen in het pensioenreglement. Voor de omrekening van deze flexibileringsmogelijkheden worden factoren bepaald. De tariefsgrondslagen zijn bepalend voor de vaststelling van de flexfactoren van het pensioenfonds. Tot 1 januari 2007 was de rekenrente bij pensioenfondsen 4%, daarna gold de marktrente. Het ligt voor de hand om de flexfactoren INHOUD: INVLOED VAN MARKTRENTE OP PENSIOENEN ACTIEF VERSUS PASSIEF BEHEER

2 dan óók op marktrente te bepalen. Anders zou het fonds hier immers risico (negatief dan wel positief) lopen. De marktrente voor de vaststelling van de voorziening wordt binnen een fonds jaarlijks vastgesteld. Voor een gemiddeld pensioenfonds was de marktrente ultimo ,25% en ultimo ,8%. Door de wijziging van de marktrente wijzigen de flexfactoren ook jaarlijks. De overgang van marktrente speelt met name bij pensioenfondsen. Voor verzekeraars is het FTK uitgesteld. Hieronder treft u een tabel aan voor de flexfactoren bij vervroegen respectievelijk uitstellen van de pensioendatum bij enkele verschillende rentes. De factoren zijn gebaseerd op de Generatietafel van het Actuarieel Genootschap. Leeftijd Vervroegen Uitstel 3% 4% 5% 3% 4% 5% 62 0,815 0,799 0, ,712 0,696 0, ,160 1, ,481 1,532 1,587 Het vervroegde respectievelijk uitgestelde ouderdomspensioen wordt berekend door het op het moment van vervroeging opgebouwde ouderdomspensioen te vermenigvuldigen met de betreffende factor uit de tabel. Het partnerpensioen blijft daarbij steeds ongewijzigd. Uit de tabel kunnen we aflezen dat naarmate de marktrente toeneemt bij vervroeging het ouderdomspensioen iets afneemt en bij uitstel iets stijgt. Bekijken we de uitruil van partnerpensioen in ouderdomspensioen en andersom, dan zien we het volgende beeld. Leeftijd Partnerpension naar Ouderdomspension ouderdomspensioen naar partnerpensioen 3% 4% 5% 3% 4% 5% 65 0,257 0,236 0,217 3,891 4,240 4, ,206 0,185 0,167 4,856 5,397 5,986 Hieruit kunnen we concluderen dat bij uitruil van partnerpensioen het te verkrijgen ouderdomspensioen iets afneemt naarmate de rente stijgt. Bij uitruil van ouderdomspensioen stijgt het partnerpensioen juist iets. Dit betekent dat de wijziging van de marktrente een substantieel effect heeft op de flexfactoren. Bij een aantal pensioenfondsen zien we dat ervoor wordt gekozen om de flexfactoren alleen te wijzigen op het moment dat de marktrente bijvoorbeeld met meer dan 1% stijgt of daalt ten opzichte van de laatst gebruikte marktrente. Het voordeel hiervan is dat de flexfactoren niet elk jaar hoeven te worden aangepast. Dit wekt ook minder verwarring naar de deelnemers. Deze manier van bepalen van de marktrente brengt wel een risico voor het pensioenfonds met zich mee doordat verschil zal ontstaan in marktrente voor de berekening van de voorziening en voor de berekening van de flexfactoren. Ander nadeel is dat er bij de pensioenuitvoering gewerkt moet worden met verschillende marktrentes. Een moderne pensioenadministratie zou dit echter wel aan moeten kunnen. 2

3 INVLOED WAARDEOVERDRACHT Het recht op waardeoverdracht bij individuele beëindiging van het dienstverband is vastgelegd in de Pensioenwet. De rekenregels voor de waardeoverdracht zijn wettelijk vastgelegd. De rekenrente voor waardeoverdrachten bedroeg tot 1 januari %. Na 1 januari wordt deze jaarlijks vastgesteld op de marktrente met een looptijd van 25 jaar van oktober van het jaar daarvoor. De rekenrente voor waardeoverdrachten in 2008 komt daarmee uit op 4,9%. Deze rekenregels gelden voor alle pensioenuitvoerders, dus zowel voor pensioenfondsen als verzekeraars. De berekening van de aanspraken met betrekking tot overdracht voor de deelnemers is onafhankelijk van de marktrente. De deelnemers merken bij de waardeoverdracht niets van de problematiek rondom de rekenrente. De marktrente heeft alleen effect op de overdrachtswaarde. Onderstaand treft u een tabel aan waarbij het effect van de rente op de overdrachtswaarde is weergegeven. Het betreft een voorbeeld van een 45-jarige man met een opgebouwd ouderdomspensioen van EUR en een opgebouwd partnerpensioen van EUR Overdrachtswaarde Uitvoerder Verschil Marktrente 4,9 % EUR Waardeoverdracht Marktrente 4,8 % EUR Pensioenfonds EUR Rekenrente 4,0 % EUR Volledig herverzekerd pensioenfonds EUR Rekenrente 3,0 % EUR Rechtstreeks verzekerd EUR Pensioenfondsen met eigen beheer waarderen hun voorziening sinds 1 januari 2007 op marktrente. De rekenrente voor enig jaar wordt afgeleid van de marktrente van 31 december van het jaar daarvoor. De marktrente voor de waardeoverdrachten wordt gebaseerd op de stand oktober van het voorgaande jaar met een duration van 25 jaar. Voor 2008 komt een gemiddeld fonds uit op een marktrente van 4,8% en voor waardeoverdrachten geldt een marktrente van 4,9%. Bij inkomende waardeoverdrachten wordt er door het fonds dus iets verlies geleden, bij uitgaande waardeoverdrachten ontstaat een kleine winst. Pensioenfondsen die zijn herverzekerd rekenen over het algemeen (nog) niet met de marktrente maar met een vaste rekenrente van 4%. Het verlies op inkomende waardeoverdrachten is in 2008 dan een stuk hoger, de winst bij uitgaande waardeoverdrachten ook. In een aantal gevallen rekent het fonds deze winsten en verliezen door naar de werkgever. Bij rechtstreeks verzekerde regelingen wordt met een rekenrente gerekend van 3%. Het verlies op inkomende waardeoverdrachten is hier dus aanzienlijk. Bij rechtstreeks verzekerde regelingen komt het verlies of de winst rechtstreeks ten laste, dan wel ten gunste van de werkgever. Hierbij geldt de opmerking dat de grondslagen (overlevingstafels) voor de berekeningen bij pensioenfondsen en verzekeraars over het algemeen ook afwijken van de wettelijke grondslagen bij waardeoverdracht. Bij pensioenfondsen en verzekeraars wordt meestal met iets zwaardere (meer prudente) grondslagen gewerkt, dus een net iets hogere voorziening. Ook dit verschil leidt tot (weliswaar kleine) verliezen op inkomende waardeoverdracht en winsten op uitgaande waardeoverdrachten. 3

4 De crux zit hem dus in de verschillende wijzen van waarderen bij pensioenfondsen en verzekeraars. Voor bepaling van de rekenrente bij de waardeoverdrachten is gekozen voor de marktrente. Dit sluit aan op de systematiek bij pensioenfondsen. Naar verwachting gaan de verzekeraars (op langere termijn) ook over op waardering op marktrente. Dan worden daar de verschillen ook veel kleiner. De politiek heeft echter ook het probleem op kortere termijn onderkend en de SER opdracht gegeven om medio dit jaar met een voorstel voor een oplossing te komen. MARKTRENTE EN HERVERZEKERING Pensioenfondsen die (een groot deel van) de pensioenregeling in eigen beheer voeren, hebben vaak bepaalde risico s herverzekerd, veelal bij een gespecialiseerde verzekeraar. Dit betreft het overlijdens- en arbeidsongeschiktheidsrisico. Dit laatste heeft vooral betrekking op de premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid. Bij deze herverzekeringen worden risicokapitalen en arbeidsongeschiktheidsrente vastgesteld. Deze kapitalen respectievelijk rentes worden bij overlijden en arbeidsongeschiktheid door de herverzekeraar uitgekeerd aan het fonds. Het risicokapitaal is veelal gelijk aan de contante waarde van het direct ingaande partnerpensioen verminderd met de aanwezige voorziening van ouderdoms- en partnerpensioen. Het fonds moet met de herverzekeraar afspraken maken of de contante waarde van het partnerpensioen tegen een vaste rekenrente plaatsvindt of tegen marktrente. In de overeenkomst met herverzekeraars staat vaak dat de contante waarde wordt vastgesteld op basis van de grondslagen van het fonds, dus op marktrente. Het is op zich goed om dit na te kijken. Want als de rekenrente afwijkt van de marktrente binnen het fonds kan er een tekort (of overschot) op het risicokapitaal zijn ten opzichte van de benodigde voorziening. Uitgaand van een waardering op marktrente heeft dit tot gevolg dat de risicokapitalen van jaar tot jaar (sterk) kunnen verschillen. Aangezien ook de premies van de herverzekeraar hiervan worden afgeleid zullen deze ook gaan fluctueren. TEN SLOTTE Invoering van FTK heeft geleid tot waardering op marktrente bij pensioenfondsen. Hierdoor fluctueren de flexfactoren ook. Het pensioenfondsbestuur kan ervoor kiezen om hier een dempingmechanisme voor in te bouwen. Waardeoverdrachten vinden vanaf 2008 ook plaats tegen marktrente. Dit leidt met name bij rechtstreeks verzekerde regelingen tot financiële risico s. De uitdaging is aan de SER om met een oplossing te komen. Bij de herverzekering van risico s bij pensioenfondsen speelt de marktrente eveneens een rol. Wij adviseren de risicokapitalen en daarmee de premies af te leiden van de marktrente. Het is zaak om hier afspraken over te maken met de herverzekeraar. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Allard van der Meer, telefoonnummer of uw consultant bij Aon Consulting. 4

5 Actief versus passief beheer Onlangs kwam PGGM in het nieuws nadat zij bekend had gemaakt een strategische wijziging in haar portefeuille te hebben doorgevoerd. Een bedrag van EUR 10 miljard van de portefeuille dat was toegewezen aan interne en externe beheerders en actief werd beheerd is omgezet in passief beheerde beleggingen. Dit geeft weer voer voor de aloude discussie omtrent actief versus passief beheer. ACTIEF VERSUS PASSIEF BEHEER De discussie tussen actief en passief beheerde fondsen wordt al gevoerd sinds het eerste indexfonds op de markt kwam. Met een actief beheerd fonds wordt een fonds bedoeld dat actief probeert een benchmark te verslaan. Een passief beheerd fonds daarentegen kopieert de benchmark. Passief beheer is een goedkope oplossing terwijl een actief beheerd fonds een hoger rendement kan scoren. De voor- en nadelen van beide strategieën zijn als volgt: Passief beheerde fondsen Actief beheerde fondsen + Lage kosten + Gespecialiseerde analisten + Blijft nooit ver achter op de markt + Kans op hoger rendement dan index + Kan defensieve maatregelen nemen - Rendement nooit beter dan de markt - Hoge kosten - Fondsbeheerder kan verkeerde keuze(s) maken - Beleggingsstijl van het fonds kan rendement negatief beïnvloeden - Risicoprofiel van het fonds wijkt af van het marktrisico Onderzoek van academici en gerenommeerde vermogensbeheerders heeft nooit eenduidig kunnen aantonen welke van de twee strategieën beter is. Voor beide strategieën zijn er perioden en/of markten te vinden waarin de ene strategie beter scoort dan de ander in termen van rendement. DE THEORETISCHE KEUZE In de moderne portefeuille theorie wordt standaard uitgegaan van een efficiënte markt. Dit houdt in dat alle beleggers op hetzelfde moment toegang hebben tot dezelfde informatie. Indien dit het geval is dan is het niet mogelijk om de markt te verslaan door een hoger rendement te halen dan de markt. Hoe is het dan toch mogelijk dat ondanks dat de moderne portefeuille theorie over het algemeen geaccepteerd wordt, er actieve fondsen zijn die toch in staat zijn de markt te verslaan, zelfs na kosten? Het eerste argument dat voor de hand ligt is dat ondanks de hedendaagse technologie en de toegankelijkheid van de markten deze toch niet volledig efficiënt is. Dit geldt niet alleen voor opkomende markten maar ook voor diverse sectoren zoals small caps. In markten waar minder beleggers in geïnteresseerd zijn is het niet onlogisch dat deze markten niet volledig efficiënt zijn waardoor actieve beheerders theoretisch in staat zijn om een outperformance te 5

6 halen. Onderzoek toont dan ook aan dat de kans op outperformance in doorontwikkelde markten (zoals S&P 500) veel lager is dan minder ontwikkelde markten. Een ander argument is dat passief beheerde fondsen geen defensieve maatregelen kunnen nemen. Een voorbeeld hiervan is dat actief beheerde fondsen cash mogen aanhouden en dat werkt natuurlijk positief in neergaande markten. Ook de beleggingsstijl van het fonds speelt een duidelijke rol in het al dan niet behalen van een outperformance. Beleggingsstijlen kunnen op het ene moment erg populair zijn en op het andere moment volledig uit de gratie raken. Ook kan een beleggingsstijl juist wel of niet profiteren van de economische omstandigheden: sommige fondsen verslaan de markt bij een recessie terwijl andere fondsen het juist weer uitstekend doen in economisch hoogtij. Er zijn dus zowel theoretische argumenten als empirisch bewijs dat actief beheer een goede keuze kan zijn ondanks de (veel) hogere kosten. Het omgekeerde is ook waar: er is meer dan genoeg bewijs dat passief beheer beter rendeert dan actief beheer. MAAR WAAR MOET IK NU ALS PENSIOENFONDS VOOR KIEZEN? Zoals gezegd is er bewijs dat beide kampen ondersteunt en is een eenduidig antwoord dus niet te geven. Ondanks dat ieder basispunt aan rendement belangrijk is voor u, moet u toch beseffen dat de keuze voor actief dan wel passief beheer een tweede orde keuze is: de keuze voor een bepaalde strategische asset-mix bepaalt in veel hogere mate het rendement van uw portefeuille dan uw keuze voor actief dan wel passief beheer. Heeft u de tijd, de expertise en het geld om te kiezen voor actief beheer dan zijn wij van Aon Consulting van mening dat u zich af moet vragen of actief beheer past binnen uw risicoprofiel en of u bereid bent om op voorhand hogere kosten te betalen voor een kans op hoger rendement. Zoals aangegeven is actief beheer in doorontwikkelde markten moeilijker te behalen. PGGM lijkt deze conclusie te steunen aangezien zij juist het actief beheer in deze markten heeft verlaten maar nog altijd actief management voert in markten die minder efficiënt lijken te zijn. Duidelijk moge zijn dat uw beleggingsbeleid, en als onderdeel daarvan de keuze voor actief versus passief beheer, sterk afhankelijk is van uw specifieke situatie en wensen. Overigens geldt deze keuze absoluut niet alleen voor pensioenfondsen. Ook als u een herverzekerd contract heeft of direct verzekerd bent loont het de moeite om uzelf deze vraag te stellen. Indien u zich afvraagt of u voor actief of passief beheer moet kiezen of als u uw strategische belegginsmix (of de beheerder daarvan) wilt heroverwegen zijn wij van Aon Consulting u daarbij graag van dienst. Met onze uitgebreide ervaring op het gebied van Investment Consulting en kennis van de huidige pensioen- en beleggingsmarkt zijn wij ervan overtuigd dat wij u bij elk vraagstuk kunnen ondersteunen. Indien ondersteuning op het gebied van uw beleggingsbeleid wenselijk is kunt u contact opnemen met Chi Man Wong, telefoonnummer of uw eigen adviseur bij Aon Consulting. 6

7 REDACTIE drs. P. Gelderloos (eindredactie) R. van Harten G. Junius (secretariaat) A. van der Meer mr. B. Mol mr. R. Smit CONTACT Gitta Junius AUTEURS Allard van der Meer Chi Man Wong Dit bulletin is met grote zorg samengesteld door Aon Consulting Nederland C.V. Niettemin kunnen zich incidenteel onvolkomenheden voordoen. De inhoud van dit bulletin is slechts bedoeld als informatie en dient dan ook niet gezien te worden als advies. Aon Consulting Nederland C.V. aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade die direct of indirect voortvloeit uit het gebruik van deze informatie. Vermenigvuldiging van deze publicatie of overname van de inhoud kan onder bronvermelding vrijelijk plaatsvinden aa

Impact van de Pensioenwet

Impact van de Pensioenwet JUNI 2009 NUMMER 6 JAARGANG 7 EB NUAlgemene opiniërende informatie over Employee Benefits Impact van de Pensioenwet op uw HR processen De Pensioenwet is sinds 1 januari 2007 van kracht. Diverse media hebben

Nadere informatie

PENSIOENBULLETIN. Kredietcrisis. raakt ook volledig herverzekerde INHOUD:

PENSIOENBULLETIN. Kredietcrisis. raakt ook volledig herverzekerde INHOUD: MEI 2009 NUMMER 3 JAARGANG 49 PENSIOENBULLETIN Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen Kredietcrisis raakt ook volledig herverzekerde pensioenfondsen Onder het Financieel Toetsingskader (FTK)

Nadere informatie

Keuzemogelijkheden rond uw pensioen. In deze brochure gaan we in op vijf flexibiliseringsmogelijkheden. rondom uw pensionering.

Keuzemogelijkheden rond uw pensioen. In deze brochure gaan we in op vijf flexibiliseringsmogelijkheden. rondom uw pensionering. Keuzemogelijkheden rond uw pensioen In deze brochure gaan we in op vijf flexibiliseringsmogelijkheden rondom uw pensionering. 1 Introductie De pensioenregeling van het Pensioenfonds TNO biedt u veel keuzevrijheid.

Nadere informatie

bijlagen 2014 behorende bij het pensioenreglement

bijlagen 2014 behorende bij het pensioenreglement bijlagen 2014 behorende bij het pensioenreglement Overzicht bijlagen bijlage 1 behorend bij artikel 5 lid 2 sub c van het reglement. Uitruilfactoren van ouderdomspensioen voor nabestaandenpensioen...

Nadere informatie

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling 1. Waarom wordt het nieuwe pensioenreglement pas later uitgereikt? Antwoord: De pensioenregeling is gebaseerd

Nadere informatie

Pensioenreglement I Abbott Stichting Pensioenfonds Abbott Nederland

Pensioenreglement I Abbott Stichting Pensioenfonds Abbott Nederland Pensioenreglement I Abbott Stichting Pensioenfonds Abbott Nederland Reglement per 01-01-2007 geldig voor werknemers die: in dienst zijn getreden vóór 01-01-2006 en geboren zijn vóór 01-01-1950 Bijlagen

Nadere informatie

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december Duidelijk over dadelijk

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december Duidelijk over dadelijk geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 4 Uitgangspunten... 5 Pensioenvervroeging... 6 Uitruil tussen partnerpensioen en ouderdomspensioen... 7 Variëren

Nadere informatie

Bijlage Pensioenreglement: vervroegings-, uitstel- en uitruilfactoren en afkoopvoeten

Bijlage Pensioenreglement: vervroegings-, uitstel- en uitruilfactoren en afkoopvoeten Bijlage Pensioenreglement: vervroegings-, uitstel- en uitruilfactoren en afkoopvoeten Inhoudsopgave 1. Geldigheid vervroegings-, uitstel- en uitruilfactoren en afkoopvoeten... 2 2. Vervroegings- en uitstelfactoren...

Nadere informatie

Deze bijlage geeft tabellen met factoren behorend bij de keuzemogelijkheden uit het (pre)pensioenreglement. De factoren zijn geldig in 2014.

Deze bijlage geeft tabellen met factoren behorend bij de keuzemogelijkheden uit het (pre)pensioenreglement. De factoren zijn geldig in 2014. REKENREGELS BEHOREND BIJ DE UITVOERINGSREGELING PENSIOENREGLEMENT 2006 (55-MIN EN 55-PLUS) EN PREPENSIOENREGLEMENT 2006 VAN STICHTING PENSIOENFONDS VAN DE GROLSCHE BIERBROUWERIJ Deze bijlage geeft tabellen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Hunter Douglas. Tabellenboek 2015 Versie 1

Stichting Pensioenfonds Hunter Douglas. Tabellenboek 2015 Versie 1 Stichting Pensioenfonds Hunter Douglas Tabellenboek 2015 Versie 1 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Grondslagen... 3 Geldigheid... 3 Belangrijke informatie... 4 Vervroeging pensioen... 5 Uitstel pensioen...

Nadere informatie

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016. Duidelijk over dadelijk

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016. Duidelijk over dadelijk geldig van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016 2016 Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 4 Uitgangspunten... 5 Pensioenvervroeging... 6 Uitruil tussen partnerpensioen en ouderdomspensioen...

Nadere informatie

OMZETTINGSFACTOREN UITRUIL- EN AFKOOPVOETEN 2016 UITRUIL- EN AFKOOPVOETEN 2016

OMZETTINGSFACTOREN UITRUIL- EN AFKOOPVOETEN 2016 UITRUIL- EN AFKOOPVOETEN 2016 OMZETTINGSFACTOREN 26 JULI 2016 OMZETTINGSFACTOREN INHOUDSOPGAVE 1 GRONDSLAGEN 4 2 UITRUIL PARTNERPENSIOEN IN EEN HOGER OUDERDOMSPENSIOEN BIJ PENSIOENINGANG 5 3 UITRUIL OUDERDOMSPENSIOEN IN EEN HOGER

Nadere informatie

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Tabellenboek geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 4 Uitgangspunten...5 Pensioenvervroeging... 6 Uitruil tussen partnerpensioen

Nadere informatie

Lage wettelijke rekenrente bij waardeoverdracht

Lage wettelijke rekenrente bij waardeoverdracht Door Wim van Kouteren, senior compliance officer Lage wettelijke rekenrente bij waardeoverdracht Bij wisseling van werkgever heeft de werknemer een wettelijk recht op waardeoverdracht. Voor 2011 is de

Nadere informatie

VEELGESTELDE VRAGEN. Algemeen

VEELGESTELDE VRAGEN. Algemeen Algemeen 1 Wat is een UPO? UPO staat voor Uniform Pensioenoverzicht. Het UPO geeft u inzicht in uw huidige en toekomstige financiële situatie (en de situatie voor uw eventuele nabestaanden) bij pensionering,

Nadere informatie

Welk pensioen kunt u verwachten?

Welk pensioen kunt u verwachten? Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3A Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering.

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering

Nadere informatie

Voor informatie verwijzen we u ook naar de nieuwsbrieven van het pensioenfonds van ALU-PF van september 2015 en november 2015.

Voor informatie verwijzen we u ook naar de nieuwsbrieven van het pensioenfonds van ALU-PF van september 2015 en november 2015. Veelgestelde vragen (FAQ) naar aanleiding van de overgang (Collectieve Waarde overdracht: CWO) van het Alcatel-Lucent Pensioenfonds (ALU-PF) naar het Pensioenfonds van de Metalektro (PME). Voor informatie

Nadere informatie

Inleiding. Keuzemogelijkheden

Inleiding. Keuzemogelijkheden In dienst Bij indiensttreding bij UWV ga je ook automatisch pensioen opbouwen bij Pensioenfonds UWV. Waar moet je op letten? Welke keuzes kun je maken? N.B. Op dit moment ligt de officiële pensioenleeftijd

Nadere informatie

Bijlage 1 Flexibiliseringsfactoren keuzemogelijkheden De in deze bijlage vermelde factoren zijn van toepassing op: 1. Afkoop kleine pensioenen (artikel 8.6). 2. Verschuiving van de pensioendatum (artikel

Nadere informatie

PENSIOENBULLETIN. Waardeoverdrachten in tijden van lage dekkingsgraden INHOUD: De Pensioenwet (PW) geeft aan dat individuele waardeoverdracht

PENSIOENBULLETIN. Waardeoverdrachten in tijden van lage dekkingsgraden INHOUD: De Pensioenwet (PW) geeft aan dat individuele waardeoverdracht SEPTEMBER 2009 NUMMER 5 JAARGANG 49 PENSIOENBULLETIN Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen Waardeoverdrachten in tijden van lage dekkingsgraden De Pensioenwet (PW) geeft aan dat individuele

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden met betrekking tot de overgang naar één pensioenregeling voor SABIC in Nederland

Vragen en Antwoorden met betrekking tot de overgang naar één pensioenregeling voor SABIC in Nederland Vragen en Antwoorden met betrekking tot de overgang naar één pensioenregeling voor SABIC in Nederland In 2013 heeft de onderneming SABIC een traject ingezet om de pensioenregelingen binnen de SABICondernemingen

Nadere informatie

bijlagen 2013 behorende bij het pensioenreglement

bijlagen 2013 behorende bij het pensioenreglement bijlagen 2013 behorende bij het pensioenreglement Overzicht bijlagen bijlage 1 behorend bij artikel 5 lid 2 sub c van het reglement. Uitruilfactoren van ouderdomspensioen voor nabestaandenpensioen...

Nadere informatie

1 januari 2014 Bijlage bij het (Vroeg)pensioenreglement

1 januari 2014 Bijlage bij het (Vroeg)pensioenreglement Inleiding In het (Vroeg)pensioenreglement van SPW wordt voor de toepassing van de in de onderstaande artikelen opgenomen bepalingen verwezen naar een sekseonafhankelijke, collectief actuarieel neutrale

Nadere informatie

Uitvoeringsrichtlijn betreffende de Flexibiliseringmogelijkheden

Uitvoeringsrichtlijn betreffende de Flexibiliseringmogelijkheden Uitvoeringsrichtlijn betreffende de Flexibiliseringmogelijkheden Naar deze uitvoeringsrichtlijn wordt verwezen in Paragraaf A.IV van het pensioenreglement van het Fonds 1. De definities en toelichtingen

Nadere informatie

Inleiding. Keuzemogelijkheden

Inleiding. Keuzemogelijkheden In dienst Bij indiensttreding bij UWV ga je ook automatisch pensioen opbouwen bij Pensioenfonds UWV. Waar moet je op letten? Welke keuzes kun je maken? Inleiding Iedereen die in dienst komt bij UWV start

Nadere informatie

Hoe is uw pensioen geregeld?

Hoe is uw pensioen geregeld? Hoe is uw pensioen geregeld? Welkom bij Delta Lloyd. U bouwt via pensioen bij ons op, zolang u in dienst bent bij deze werkgever. Dit geldt wanneer u 21 jaar of ouder bent. In dit Pensioen

Nadere informatie

Bewaar deze brief en de bijbehorende brochure zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn.

Bewaar deze brief en de bijbehorende brochure zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn. Model startbrief Naam Adres Postcode Woonplaats Datum Onderwerp Bewaar deze brief en de bijbehorende brochure zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Brochure voor u als werkgever Als werkgever hebt u behoefte aan een betaalbare pensioenregeling. Tegelijkertijd wilt u een regeling die past in een goed arbeidsvoorwaardenbeleid.

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering

Nadere informatie

Notulen van de deelnemersvergadering gehouden op 22 november 2010 in Villa Vijverbos, Mr. Lagrostraat 27 te Ammerzoden.

Notulen van de deelnemersvergadering gehouden op 22 november 2010 in Villa Vijverbos, Mr. Lagrostraat 27 te Ammerzoden. CONCEPT Notulen van de deelnemersvergadering gehouden op 22 november 2010 in Villa Vijverbos, Mr. Lagrostraat 27 te Ammerzoden. Aanwezig waren volgens de getekende presentielijst 4 deelnemers, 9 gepensioneerden,

Nadere informatie

In reglement IV zijn de volgende flexibiliseringsmogelijkheden opgenomen:

In reglement IV zijn de volgende flexibiliseringsmogelijkheden opgenomen: Ruilfactoren Uitruilfactoren reglement IV In reglement IV zijn de volgende flexibiliseringsmogelijkheden opgenomen: Uitruil van partnerpensioen voor ouderdomspensioen vanaf 62 jaar (of de gewijzigde pensioenleeftijd)

Nadere informatie

Door Wim van Kouteren, senior compliance officer

Door Wim van Kouteren, senior compliance officer Door Wim van Kouteren, senior compliance officer CCollectieve waardeoverdracht is mogelijk als: de werkgever een nieuwe pensioenuitvoerder kiest de werkgever wordt overgenomen door een activa/ passiva

Nadere informatie

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 1 Doel van deze bijeenkomst Toelichting waarom overstap naar nieuwe pensioenuitvoerder Toelichting waarom nieuwe pensioenregeling per 1-1-2015

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen

Veelgestelde vragen. Algemeen Algemeen 1. Wat is een UPO? UPO staat voor Uniform Pensioenoverzicht. Het UPO geeft u inzicht in uw huidige en toekomstige financiºle situatie (en de situatie voor uw eventuele nabestaanden) bij pensionering,

Nadere informatie

Aanvulling 3 op het Pensioenreglement 2011

Aanvulling 3 op het Pensioenreglement 2011 Aanvulling 3 op het Pensioenreglement 2011 Het Pensioenreglement 2011 geldend voor werknemers voor wie op 31 juli 2011 het pensioenreglement 2008 van toepassing is dan wel in dienst getreden op of na 1

Nadere informatie

Hoe is uw pensioen geregeld?

Hoe is uw pensioen geregeld? Hoe is uw pensioen geregeld? Mevr. J. Jansen Voorbeeldstraat 51 2056 LG Voorbeeldplaats Geachte mevrouw Jansen, Welkom bij . U bouwt vanaf pensioen bij ons op. Dit doet

Nadere informatie

Het Goede Voorbeeld Hoe is uw pensioen geregeld?

Het Goede Voorbeeld Hoe is uw pensioen geregeld? Het Goede Voorbeeld Hoe is uw pensioen geregeld? Mevr. J. Jansen Voorbeeldstraat 51 2056 LG Voorbeeldplaats Geachte mevrouw Jansen, Welkom bij . U bouwt

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden met betrekking tot de overgang naar één pensioenregeling voor Pensioenfonds DSM Nederland (PDN)

Vragen en Antwoorden met betrekking tot de overgang naar één pensioenregeling voor Pensioenfonds DSM Nederland (PDN) Vragen en Antwoorden met betrekking tot de overgang naar één pensioenregeling voor Pensioenfonds DSM Nederland (PDN) Per 1 januari 2017 worden de pensioenaanspraken die bij PDN zijn opgebouwd (met onder

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Flexibele elementen/ factoren (versie 2015) behorende bij het. Pensioenreglement. van. Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Flexibele elementen/ factoren (versie 2015) behorende bij het. Pensioenreglement. van. Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Flexibele elementen/ factoren (versie 2015) behorende bij het Pensioenreglement van gevestigd te Utrecht Inhoudsopgave Algemeen... 3 1. Omzettingsfactoren kapitaal in pensioenaanspraken en uitruilfactoren

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Wat u moet weten over uw pensioen Dit pensioenoverzicht ontvangt u omdat

Nadere informatie

Stichting ING CDC Pensioenfonds. Tabellenboek 2016 (concept)

Stichting ING CDC Pensioenfonds. Tabellenboek 2016 (concept) Stichting ING CDC Pensioenfonds Tabellenboek 2016 (concept) Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 3 Uitgangspunten... 4 Pensioenvervroeging... 5 Uitruil tussen partnerpensioen en ouderdomspensioen...

Nadere informatie

REKENREGELS BEHOREND BIJ DE UITVOERINGSREGELING PENSIOENREGLEMENT 2006 FLEXIBILISERINGSFACTOREN 2015

REKENREGELS BEHOREND BIJ DE UITVOERINGSREGELING PENSIOENREGLEMENT 2006 FLEXIBILISERINGSFACTOREN 2015 REKENREGELS BEHOREND BIJ DE UITVOERINGSREGELING PENSIOENREGLEMENT 2006 FLEXIBILISERINGSFACTOREN 2015 Blad 2 Flexibiliseringsfactoren Voor pensioenleeftijden niet in gehele jaren nauwkeurig dient lineair

Nadere informatie

In dienst..s. nsioenfonds UWV

In dienst..s. nsioenfonds UWV In dienst..s. nsioenfonds UWV Inleiding Iedereen die in dienst komt bij UWV start automatisch met de opbouw van pensioen. Pensioenfonds UWV zorgt ervoor dat zowel de opbouw nu, als de uitkering later in

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Buizerdlaan. Waardeoverdracht uit dienst

Stichting Pensioenfonds Buizerdlaan. Waardeoverdracht uit dienst Stichting Pensioenfonds Buizerdlaan Waardeoverdracht uit dienst Inleiding... 3 1. Veranderen van baan en uw pensioen... 4 1.1. U treedt uit dienst... 4 1.2 Vervallen dekking partnerpensioen... 4 1.3 Recht

Nadere informatie

CAPGEMINI PENSIOENFONDS. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld?

CAPGEMINI PENSIOENFONDS. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? Stichting PENSIOENFONDS CAPGEMINI Nederland Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Wat u moet weten over uw pensioen Op het Uniform Pensioenoverzicht staan de bedragen die u ontvangt bij pensionering en arbeidsongeschiktheid.

Nadere informatie

Per 1 januari 2015 zijn de aanspraken op ouderdomspensioen geconverteerd naar ingangsleeftijd 67. 2

Per 1 januari 2015 zijn de aanspraken op ouderdomspensioen geconverteerd naar ingangsleeftijd 67. 2 M.C.A. Kroon MSc Stationsweg 13-14 1441 EJ Purmerend Nederland T +31 88 543 3000 D +31 88 543 3794 mireille.kroon@towerswatson.com towerswatson.com Correspondentieadres: Postbus 780, 1440 AT Purmerend,

Nadere informatie

Flexibiliseringsfactoren vanaf 1 januari 2016. 1. Vanaf 1 januari 2016 tot 1 januari 2019 gelden voor de (gewezen) deelnemers de volgende tabellen.

Flexibiliseringsfactoren vanaf 1 januari 2016. 1. Vanaf 1 januari 2016 tot 1 januari 2019 gelden voor de (gewezen) deelnemers de volgende tabellen. 1. Vanaf 1 januari 2016 tot 1 januari 2019 gelden voor de (gewezen) deelnemers de volgende tabellen. 2. Het pensioenfonds heeft het recht de tabellen te wijzigen indien: - de herziening geschiedt op grond

Nadere informatie

Uit dienst. Bij uitdiensttreding stopt de opbouw van je pensioen bij Pensioenfonds UWV. Wat verandert er? En voor welke keuzes sta je nu?

Uit dienst. Bij uitdiensttreding stopt de opbouw van je pensioen bij Pensioenfonds UWV. Wat verandert er? En voor welke keuzes sta je nu? Uit dienst Bij uitdiensttreding stopt de opbouw van je pensioen bij Pensioenfonds UWV. Wat verandert er? En voor welke keuzes sta je nu? N.B. Op dit moment ligt de officiële pensioenleeftijd bij UWV nog

Nadere informatie

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Beleggen bij BeFrank Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Eindelijk een helder en eenvoudig pensioen tegen lage kosten. Binnen de pensioenwereld groeit de behoefte naar transparantie en eenvoud.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. Pensionering

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. Pensionering Pensionering Versie: 2 Goedgekeurd door bestuur Datum: 11 november 2015 Inhoud Inhoud...2 Inleiding...4 1. Pensionering...4 2. Vervroegen...4 Ik wil al voor mijn 65 ste met pensioen. Hoeveel lager wordt

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Tabellenboek 2015. Stichting Pensioenfonds ING. Geldig vanaf 01-01-2015

Tabellenboek 2015. Stichting Pensioenfonds ING. Geldig vanaf 01-01-2015 Tabellenboek 2015 Stichting Pensioenfonds ING Geldig vanaf 01-01-2015 i Inhoudsopgave A. Uitgangspunten 1 B. Reglement Basisregeling Pensioen 62 4 B.01. Herschikking van partner- en ouderdomspensioen 4

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u duidelijkheid over wat u krijgt bij

Nadere informatie

Allianz Pensioen Wel degelijk. Factsheet 2014

Allianz Pensioen Wel degelijk. Factsheet 2014 Allianz Pensioen Wel degelijk Factsheet 2014 Allianz Pensioen Wel degelijk Het Allianz Pensioen staat voor gemak, deskundigheid en betaalbaarheid. Drie overtuigende argumenten om voor een pensioen en pensioenaanbieder

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Hoe bouwt u pensioen op? Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Wat krijgt u in onze pensioenregeling niet?

Hoe bouwt u pensioen op? Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Wat krijgt u in onze pensioenregeling niet? U kunt vanaf 1 januari 2015 nettopensioen bij ons opbouwen. In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in deze nettopensioenregeling. Dat is belangrijk om te weten, bijvoorbeeld als u van baan

Nadere informatie

Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken

Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken Voor wie? Deze toelichting is van belang voor medewerkers die deelnemen aan de nettopensioenregeling. Doel toelichting Het pensioenfonds communiceert in

Nadere informatie

Flexibele elementen/ factoren (versie 2013) behorende bij het. Pensioenreglement. van. Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Flexibele elementen/ factoren (versie 2013) behorende bij het. Pensioenreglement. van. Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Flexibele elementen/ factoren (versie 2013) behorende bij het Pensioenreglement van gevestigd te Utrecht Inhoudsopgave Algemeen... 3 1. Omzettingsfactoren kapitaal in pensioenaanspraken en uitruilfactoren

Nadere informatie

Veranderingen werk. Samen sterker. Dat is het idee van coöperatief bankieren. Wat betekenen veranderingen in uw werksituatie voor uw pensioen?

Veranderingen werk. Samen sterker. Dat is het idee van coöperatief bankieren. Wat betekenen veranderingen in uw werksituatie voor uw pensioen? Veranderingen werk Samen sterker. Dat is het idee van coöperatief bankieren. Wat betekenen veranderingen in uw werksituatie voor uw pensioen? Als deelnemer in het Rabo BedrijvenPensioen weet u waar u aan

Nadere informatie

N.A.W. Gegevens. Algemeen. Constructie. Grondslagen. Pensioengerechtigde VPL Uitgesteld. Adres Straatweg 1. Werkgever

N.A.W. Gegevens. Algemeen. Constructie. Grondslagen. Pensioengerechtigde VPL Uitgesteld. Adres Straatweg 1. Werkgever Rapport Pensioenberekening In deze berekening wordt de fiscale voorziening bepaald voor een DGA waarvoor zowel bij de overgang ten gevolge van Witteveen als bij de Wet VPL een premievrije aanspraak is

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Examen pensioenspecialist collectieve pensioenen

Examen pensioenspecialist collectieve pensioenen Voorbeeldvragen examen Pensioenspecialist collectieve pensioenen NB deze geven u een beeld van de vraagstelling die u in het daadwerkelijke examen kunt tegenkomen. Het daadwerkelijk examen bestaat uit

Nadere informatie

Met het (pensioen) kapitaal moet u op de pensioendatum een periodieke pensioenuitkering aankopen.

Met het (pensioen) kapitaal moet u op de pensioendatum een periodieke pensioenuitkering aankopen. Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015 SPAARMODULE (stand per 31 december 2014). Premieovereenkomst (Spaarmodule). Wat is het Uniform Pensioenoverzicht (UPO)? Op het Uniform Pensioenoverzicht (Spaarmodule)

Nadere informatie

Allianz Pensioen Wel degelijk. Factsheet 2015

Allianz Pensioen Wel degelijk. Factsheet 2015 Allianz Pensioen Wel degelijk Factsheet 2015 Allianz Pensioen Wel degelijk Het Allianz Pensioen staat voor gemak, deskundigheid en betaalbaarheid. Drie overtuigende argumenten om voor een pensioen en pensioenaanbieder

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling Agenda Stand van zaken financiële situatie Pensioen in het kort Waarom is de pensioenregeling veranderd? Wat is er veranderd? Stand van zaken financiële situatie Dekkingsgraad?

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Premieovereenkomst

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Premieovereenkomst Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Premieovereenkomst Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering

Nadere informatie

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Corporate Pensioen 4 Juni 2009 Vragen 1. Hoe zeker is mijn toekomstige pensioenvoorziening bij Nationale-Nederlanden? 3. Hoe weet ik hoeveel pensioen

Nadere informatie

Einde dienstverband en uw pensioen

Einde dienstverband en uw pensioen Einde dienstverband en uw pensioen INHOUD PAGINA 1. Inleiding 2 2. Het op de ontslagdatum opgebouwde pensioen 3 3. Het nabestaandenpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum 3 4. Het wezenpensioen 3

Nadere informatie

UNIFORM PENSIOENOVERZICHT 2011 Delta Lloyd Levensverzekering NV DATUM PERSOONLIJK PENSIOEN PLAN september 2011

UNIFORM PENSIOENOVERZICHT 2011 Delta Lloyd Levensverzekering NV DATUM PERSOONLIJK PENSIOEN PLAN september 2011 UNIFORM PENSIOENOVERZICHT 2011 Delta Lloyd Levensverzekering NV DATUM PERSOONLIJK PENSIOEN PLAN september 2011 ONZE REFERENTIE: UPO0000035929 Stand per 01.01.2011 Productnaam PERSOONLIJK PENSIOEN PLAN

Nadere informatie

U VINDT HET BELANGRIJK DAT UW WERKNEMERS EEN GOEDE PENSIOENREGELING HEBBEN

U VINDT HET BELANGRIJK DAT UW WERKNEMERS EEN GOEDE PENSIOENREGELING HEBBEN PRISMA PENSIOEN INFORMATIE VOOR DE WERKGEVER U VINDT HET BELANGRIJK DAT UW WERKNEMERS EEN GOEDE PENSIOENREGELING HEBBEN Uit onderzoek (GfK, 2011) blijkt dat pensioen wordt gezien als de belangrijkste secundaire

Nadere informatie

Rekenresultaat berekening overdrachtswaarde. Grondslagen algemeen. Grondslagen overdracht. Grondslagen actuarieel. Waardering aanspraken

Rekenresultaat berekening overdrachtswaarde. Grondslagen algemeen. Grondslagen overdracht. Grondslagen actuarieel. Waardering aanspraken Grondslagen algemeen Algemene gegevens Datum van de berekening 1 januari 2012 Gegevens verzekerde Geslacht verzekerde Man Geboortedatum verzekerde 1 januari 1961 Gegevens partner Partner systeem Geslacht

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Pensioen 1-2-3 Voorbeeldteksten laag 2 voor DC-regelingen VOORBEELDTEKST

Pensioen 1-2-3 Voorbeeldteksten laag 2 voor DC-regelingen VOORBEELDTEKST Pensioen 1-2-3 Voorbeeldteksten laag 2 voor DC-regelingen Oktober 2015 Dit document bevat per icoon een voorbeeldtekst voor laag 2 van een Pensioen 1-2-3 voor een DC-regeling. U mag de teksten redactioneel

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Hoe is uw Pensioen geregeld?

Hoe is uw Pensioen geregeld? Hoe is uw Pensioen geregeld? Welkom bij de Onderlinge s-gravenhage. U bouwt vanaf 01-06-2016 pensioen bij ons op. Dit doet u via uw werkgever . Elke werkgever heeft zijn eigen pensioenregeling.

Nadere informatie

PENSIOENBULLETIN. De kredietcrisis en FTK. Wat leert de kredietcrisis ons over het FTK risicomodel en de marktrente? INHOUD:

PENSIOENBULLETIN. De kredietcrisis en FTK. Wat leert de kredietcrisis ons over het FTK risicomodel en de marktrente? INHOUD: JANUARI 2009 NUMMER 1 PENSIOENBULLETIN Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen De kredietcrisis en FTK Wat leert de kredietcrisis ons over het FTK risicomodel en de marktrente? In de zomer

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Toelichting Uniform Pensioenoverzicht einde deelneming Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Dit pensioenoverzicht ontvangt u omdat

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

1. Hoogte van het levenslang ouderdomspensioen bij vervroeging

1. Hoogte van het levenslang ouderdomspensioen bij vervroeging Bijlage I 1. Hoogte van het levenslang bij vervroeging Ingeval van vervroeging van het levenslang wordt conform lid 2 van artikel 6 het berekende levenslang door het pensioenfonds op actuariële wijze verlaagd.

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Medezeggenschap Waterbedrijven, Waterschappen, Netwerkbedrijven 16-05-2013 Agenda Dekkingsgraad en financiële positie fonds Wijzigingen in 2012 Ontwikkelingen en gevolgen voor ABP

Nadere informatie

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Op dit tentamen kun je 100 punten halen : 25 pt Opgave A, óf je eindcijfer van de opdrachten tijdens het collegeblok. Het maimum van de twee scores is geldig, dus

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Rabo BedrijvenPensioen. Een aandeel in elkaar

Rabo BedrijvenPensioen. Een aandeel in elkaar Rabo BedrijvenPensioen Een aandeel in elkaar Inhoud Het Rabo BedrijvenPensioen: modern en overzichtelijk Pensioen voor uw werknemers: hoe werkt het? Zorg voor uw werknemers, hun partners en hun kinderen

Nadere informatie

Aanpassing van de reglementaire flexibiliserings-, uitruil- en afkoopfactoren.

Aanpassing van de reglementaire flexibiliserings-, uitruil- en afkoopfactoren. Aanpassing van de reglementaire flexibiliserings-, uitruil- en afkoopfactoren. In het pensioenreglement dat sinds 1 januari 2008 van kracht is, zijn keuzemogelijkheden opgenomen, zoals: Vervroeging, als

Nadere informatie

1. Uitruil ouderdomspensioen in ouderdomspensioen met levenslang partnerpensioen na beëindiging van de arbeidsovereenkomst

1. Uitruil ouderdomspensioen in ouderdomspensioen met levenslang partnerpensioen na beëindiging van de arbeidsovereenkomst Bijlage uitruil en afkoop pensioenen gelijkblijvend ouderdomspensioen gelijkblijvend of 3% stijgend partnerpensioen Geldend vanaf 1 januari 2015 Als gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid van uitruil,

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Premieovereenkomst Dit overzicht van uw pensioenaanspraken ontvangt u uit hoofde van uw deelneming in de regeling van de Stichting Voorzieningsfonds Getronics. Deze

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

1. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? 2. Wat krijgt u niet in onze pensioenregeling? 3. Hoe bouwt u pensioen op?

1. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? 2. Wat krijgt u niet in onze pensioenregeling? 3. Hoe bouwt u pensioen op? 1. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Als u met pensioen gaat, dan ontvangt u een ouderdomspensioen. Op uw pensioendatum koopt u met het opgebouwde pensioenkapitaal een ouderdomspensioen

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 2 pensioenregeling

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 2 <kapitaalovereenkomst> <premieovereenkomst> <netto><bruto> pensioenregeling Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 2 pensioenregeling Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Wat krijgt u in deze pensioenregeling?

Wat krijgt u in deze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? Welkom bij Conservatrix. U bouwt vanaf 1 juni 2008 pensioen bij ons op. Dit doet u via uw werkgever . In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt

Nadere informatie