Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen PMA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen PMA"

Transcriptie

1 Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen PMA 1. Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Medewerkers Apotheken (PMA). De uitgangspunten worden door het bestuur vastgesteld. Naast deze beleggingsbeginselen heeft het bestuur ook Investment beliefs vastgelegd. Deze Investment beliefs maken onderdeel uit van de ABTN. De Investment beliefs geven kaders aan waarbinnen het strategische beleggingsbeleid vorm wordt gegeven. Conform geldende wet- en regelgeving gaat de Verklaring in op: 1. de doelstelling en kerntaken van PMA; 2. de organisatie en risicobeheerprocedures; 3. risicohouding, wegingsmethoden en beleggingsbeginselen; 4. uitvoering van het beleggingsbeleid De Verklaring is als bijlage bij de Actuariële en bedrijfstechnische nota van PMA opgenomen. De Verklaring wordt onverwijld herzien als er een belangrijke wijziging in het beleggingsbeleid optreedt. 2. Uitgangspunten PMA is een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds. PMA verzekert pensioenaanspraken voor apothekersassistenten en overig personeel werkzaam bij een openbare apotheek of een apotheekverwante instelling. De pensioentoezegging is gebaseerd op een middelloonstelsel. De nominale pensioentoezeggingen zullen worden gerealiseerd zolang PMA niet langdurig in een situatie van dekkingstekort verkeert of de herstelkracht van PMA niet toereikend is. In een situatie van reserve- of dekkingstekort zal een herstelplan worden opgesteld. Daarin zal worden aangegeven op welke wijze PMA weer uit tekort denkt te komen. Of nominale pensioenaanspraken daarbij in gevaar zullen komen zal afhangen van de in een eventueel op te stellen herstelplan geformuleerde herstelmaatregelen, en het tempo waarin het herstel zich voltrekt. De toeslagverlening is te allen tijde voorwaardelijk. Doelstellingen PMA is een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds dat zich ten doel stelt overeenkomstig de bepalingen van haar statuten, het uitvoeringsreglement en de pensioenreglementen uitkeringen aan (gewezen) deelnemers, pensioengerechtigden, gewezen partners en nabestaanden te verstrekken ter zake van arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden. Met inachtneming van criteria die aan maatschappelijk verantwoord beleggen worden gesteld, het streven naar het behalen van een zo hoog mogelijk financieel rendement, zodanig dat de toeslagambitie mogelijk wordt gemaakt (de toeslagverlening uit de opbrengsten gefinancierd kan worden). De toeslagambitie heeft prioriteit, maar wel onder de randvoorwaarde dat de kans en mate van korten aanvaardbare proporties kent. Kerntaken De kerntaken van PMA zijn het verstrekken van pensioenuitkeringen, het beleggen van de pensioengelden en werkzaamheden die daar rechtstreeks verband mee houden. De doelstelling van het beleggingsbeleid van PMA is om een goed pensioen te kunnen realiseren voor al de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden van PMA. Concreet betekent dit dat het beleggingsbeleid erop gericht is om naast het nominale pensioen ook een indexatie te kunnen toekennen. PMA belegt en beheert het pensioenvermogen in het belang van de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden van PMA. Bij de uitvoering van deze taken houdt PMA rekening met de belangen van alle belanghebbenden bij PMA. Ten aanzien van de gestelde doelstellingen heeft het bestuur investment beliefs geformuleerd die het kader vormen waarbinnen het beleggingsbeleid wordt uitgevoerd. PMA beoogt niet het maken 1

2 van winst. PMA werkt volgens een actuariële en bedrijfstechnische nota, waarin de financiële opzet van PMA en de grondslagen zijn omschreven. 3. Organisatie Taken en verantwoordelijkheden: bestuur, beleggingscommissie en uitvoeringsorganisatie PMA wordt bestuurd door een bestuur van twaalf leden. Het bestuur is, zonder enige uitzondering, eindverantwoordelijk voor alle activiteiten van PMA inclusief het beleggingsproces. Het bestuur stelt het beleid en de strategie van PMA vast. Het bestuur is verantwoordelijk voor het beleggen van de beschikbare gelden in overeenstemming met de beleggingsbeginselen zoals omschreven in deze verklaring inzake beleggingsbeginselen. Het bestuur baseert zich daarbij op de adviezen van de beleggingscommissie, adviezen van de beleidsmedewerkers beleggingen van Appolaris, de uitvoeringsorganisatie van PMA en op periodiek uitgevoerde ALM studies. De beleggingscommissie wordt benoemd door het bestuur van PMA en bestaat uit een afvaardiging van vier leden van dit bestuur en een externe deskundige. De Beleggingscommissie adviseert het Bestuur betreffende het beleggingsbeleid, ziet toe op de uitvoering van het beleggingsbeleid en ontvangt door jaarlijkse goedkeuring van de nieuwe Nota Beleggingsbeleid een mandaat van het Bestuur om alle noodzakelijke beslissingen met betrekking tot de beleggingen van PMA gedurende het betreffende jaar te nemen. Appolaris ondersteunt de beleggingscommissie en het bestuur van PMA met betrekking tot het toezicht op de externe vermogensbeheerders. Het uitvoeringsorgaan adviseert de beleggingscommissie over de uitvoering van het beleggingsbeleid en de inschakeling van externe vermogensbeheerders en adviseurs. Appolaris verzorgt de uitvoering en administratie van de pensioenregeling. PMA heeft Kasbank aangesteld voor het verzorgen van de beleggingsadministratie, de performancemeting en de compliance met betrekking tot de beleggingen. De leiding van Appolaris berust bij het managementteam, bestaande uit de Managing Directeur, de Manager Financiën en Beleggingen de Manager Pensioenen en de Manager Bestuursondersteuning. Voor de advisering met betrekking tot het beleggingsbeleid wordt het management team van Appolaris bijgestaan door twee beleidsmedewerkers. Sturing, risicobeheersing, rapportage en verantwoording Tenminste eenmaal per kwartaal rapporteert Appolaris aan de beleggingscommissie over alle relevante aspecten met betrekking tot de beleggingen. Hierbij wordt onder meer gebruik gemaakt van de performance- en risicometingen van Kasbank. Jaarlijks legt het bestuur in het jaarverslag, waarvan de jaarrekening onderdeel uitmaakt, verantwoording af over het gevoerde beleid en wordt inzage gegeven in de financiële positie van PMA. PMA geeft op integrale wijze invulling aan het financiële en risicobeleid waarbij een duidelijke scheidslijn is tussen ex-ante risicomanagement, risicobeheersing en het toezicht daarop. Belangrijk analyse instrument is de periodiek te verrichten Asset Liability Management studie, waarbij de ontwikkelingen van de beleggingen en verplichtingen in hun onderlinge samenhang worden beoordeeld. Bepaald wordt de op termijn beoogde verdeling van het vermogen over de verschillende beleggingscategorieën. Het risicoprofiel van de vermogenssamenstelling wordt geanalyseerd op grond van de verplichtingen van PMA. Dit dient als input voor de strategische verdeling van het vermogen over de beleggingscategorieën. De ALM studie vormt de basis voor het beleggingsplan dat jaarlijks wordt opgesteld. Tevens wordt de ALM studie gebruikt als hulpmiddel bij het vaststellen van de risicohouding. Het bestuur stelt jaarlijks het beleggingsplan voor het komende jaar vast via de Nota Beleggingsbeleid, waarin de ontwikkeling van de beleggingsportefeuille worden beschreven. Het jaarlijkse beleggingsplan omvat normen en bandbreedtes voor: - de verdeling van de portefeuille over beleggingscategorieën - de samenstelling van de vastrentende en zakelijke waarden portefeuille - het valutabeleid - het renteafdekkingsbeleid - het gebruik van derivaten. De Beleggingscommissie heeft het mandaat om de portefeuille binnen de bandbreedtes tactisch in te vullen. Per 1 januari 2015 ziet het strategisch beleggingskader er als volgt uit. 2

3 Vermogensverdeling Normgewichten Bandbreedtes Aandelen 40% 34%-44% Obligaties 48% 43% 53% Vastgoed 9% 5%-15% Alternatives 2% 0%-8% Liquiditeiten 1% 0%-10% Binnen de kernmarkten aandelen, vastrentende waarden en onroerend goed wordt in de Nota Beleggingsbeleid een verdere verdeling gemaakt naar deelmarkten. Deskundigheid medewerkers en scheiding van belangen PMA ziet er op toe dat alle direct betrokkenen beschikken over de deskundigheid die voor een goede uitoefening van hun functie vereist is, zodat op professionele wijze een zo hoog mogelijk beleggingsrendement tegen aanvaardbare risico s tot stand komt. Van belang daarbij is dat de aan de beleggingen verbonden risico s goed worden beheerst. PMA heeft een professionele organisatie ingehuurd om deze risico s in kaart te brengen en te monitoren. Om mogelijke belangenverstrengeling, misbruik en oneigenlijk gebruik van de bij PMA aanwezige informatie te voorkomen, hebben direct betrokkenen PMA een gedragscode ondertekend die door het bestuur is vastgesteld en mede door het Nederlands Compliance Instituut wordt bewaakt. 4. Risicohouding, wegingmethoden en beleggingsbeginselen PMA heeft twee bronnen van inkomsten: pensioenpremies en beleggingsrendementen. Samen moeten deze ervoor zorgen dat de pensioenen in de toekomst uitbetaald kunnen worden en dat deze pensioenen voor zover mogelijk geïndexeerd worden. Voor de jaarlijkse pensioenopbouw ontvangt PMA premie. Bij tekorten kan PMA niet terugvallen op de aangesloten werkgever(s). Indien in een bepaald jaar de pensioenpremie niet voldoende is om de nagestreefde pensioenopbouw voor dat jaar te realiseren, dan zal de pensioenopbouw in dat jaar worden verminderd tenzij anders in het premietekort kan worden voorzien. Om een indexatie te kunnen toekennen in de toekomst, zal PMA een bepaalde mate van beleggingsrisico moeten nemen. Risico nemen betekent gelijktijdig een kans op korten. Op langere termijn vinden het bestuur en de sociale partners een pensioen met een indexatie en mogelijk een wat grotere kans op korten, belangrijker dan een nominaal gelijkblijvend pensioen met een kleine kans op korten. Om die reden zal PMA een afgewogen mate van risico nemen in de beleggingen. Conform hetgeen hierover in de pensioenwet is vastgelegd, heeft PMA haar risicohouding vastgesteld en vastgelegd. Bij het concretiseren van deze risicohouding heeft het bestuur van PMA zich gebaseerd op de kenmerken van PMA en heeft zij daarbij meerdere beleidsuitgangspunten gehanteerd, zoals de gewenste maximale premiestijging, de volatiliteit en de gewenste kans op realisatie van toeslagen, de gewenste kritische grens en volatiliteit ten aanzien van de dekkingsgraad, het maximaal acceptabele niveau van kortingen en de gewenste eigenschappen van het strategische beleggingsbeleid. Binnen het kader dat wordt gevormd door de risicohouding, waarbij ook rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van PMA, is PMA bereid om beleggingsrisico s te lopen om zodoende de doelstellingen van PMA te realiseren. Het risicoprofiel dat hieruit is afgeleid, is middels een Asset Liability Studie (ALM-studie) vertaald in een strategische asset allocatie. In paragraaf 3 van deze verklaring inzake beleggingsbeginselen wordt hier nader op ingegaan. De mate waarin beleggingsrisico s worden gelopen komt terug in het vereist eigen vermogen (VEV), zijnde de omvang van het eigen vermogen waarover een pensioenfonds, gegeven een bepaald risicoprofiel, minimaal zou moeten beschikken. Het VEV bedraagt maximaal 133%. Zodra het VEV wordt overschreden wordt het risicoprofiel van PMA heroverwogen. PMA brengt op basis van het VEV de financiële risico s in kaart met behulp van de voor het VEV voorgeschreven wegingsmethode. Hieruit blijkt dat het renterisico en marktrisico s de belangrijkste risico s voor PMA zijn. 3

4 Het renterisico wordt middels een door het bestuur vastgestelde rentestaffel deels afgedekt. Het marktrisico wordt voor zover mogelijk beperkt door voldoende spreiding in de beleggingsportefeuille aan te brengen. We spreiden ons vermogen over verschillende soorten beleggingen, zoals aandelen en obligaties. De verdeling over al deze soorten beleggingen noemen we onze beleggingsmix. Die moet optimaal afgestemd zijn op onze beleggingsdoelstellingen. Daarbij spelen verschillende overwegingen een rol, zoals: welk rendement streven we na, welke risico s kan PMA verantwoord nemen en hoe lang kunnen we ons geld beleggen voordat we het als pensioenen moeten uitbetalen? PMA zoekt ook naar beleggingen die tegengesteld reageren bij bijvoorbeeld economische teruggang. Dat verkleint de kwetsbaarheid. Kortom: bij het beleggen wordt voortdurend een zorgvuldige afweging gemaakt tussen risico en rendementsverwachting, waarbij de belangen van alle stakeholders in het oog worden gehouden. Natuurlijk is er meer dan spreiding alleen. PMA probeert ook zo goed mogelijk in te spelen op actuele marktontwikkelingen en- verwachtingen. Zorgvuldige monitoring van alle beleggingen en waar nodig bijsturen is een essentieel onderdeel van de beleggingsstrategie. Middels periodieke rapportages heeft PMA inzicht in de verschillende financiële risico s. Daarnaast wordt voor de monitoring van de risico s ook externe expertise ingeroepen. Ingeval van overschrijding van gestelde grenzen voor een of meerdere van de verschillende risico s, zullen er maatregelen genomen worden teneinde de verschillende risico s weer in lijn te brengen met het voorgestelde beleggingsbeleid. Voor de uitvoering van het beleggingsbeleid is de prudent person regel het uitgangspunt en heeft het bestuur van PMA investment beliefs geformuleerd, die hieronder zijn weergegeven. Strategie Balansmanagement Het beleggingsbeleid is gebaseerd op integraal balansdenken: de beleggingen worden qua rendement- en risico-afwegingen in samenhang met de verplichtingen van PMA beheerd. Naast de nominale verplichtingen wordt daarbij ook de indexatie-ambitie in beschouwing genomen. Als primair uitgangspunt van het beleggingsbeleid dient de ALM-studie, die elke drie jaar wordt uitgevoerd door een externe gespecialiseerde adviseur. Daarbij wordt de risicohouding van het Bestuur van PMA expliciet onderzocht en meegenomen. Focus strategische Asset allocatie Strategische Asset allocatie is het belangrijkste besluit in het beleggingsproces. Deze bepaalt voor het overgrote deel het beleggingsrendement en het risico van de portefeuille. Op basis van een ALMstudie wordt een lange termijn strategische allocatie naar beleggingscategorieën bepaald. Na het vaststellen van de optimale Asset mix wordt de allocatie naar subcategorieën en regio s bepaald. Afweging risico-rendement Tegenover een hoger risico van een belegging moet een hoger verwacht rendement staan. Risico s moeten genomen worden om de rendementsdoelstelling te halen. Risico wordt zoveel mogelijk beperkt als er geen additioneel verwacht rendement tegenover staat. Risicobeheer Een adequaat risicobeheer in het beleggingsbeleid zorgt ervoor dat de processtappen beter te overzien zijn en de doelstellingen in het oog worden gehouden. Daarbij worden beleggingsrisico s, maar ook operationele en juridische risico s in ogenschouw genomen. Diversificatie Diversificatie naar verschillende risicobronnen in de portefeuille zorgt voor een beter rendement- /risicoprofiel. Spreiding naar beleggingscategorieën, subcategorieën, regio s, managers en 4

5 beleggingsstijlen zorgt voor een lager risico op portefeuilleniveau zonder dat het rendementsniveau lager wordt. Lange termijn horizon Als pensioenfonds heeft PMA een lange termijn horizon, waardoor er in de beleggingsportefeuille van risicopremies geprofiteerd kan worden. Op korte termijn kunnen zich echter bijzondere omstandigheden voordoen die van belang zijn voor het beleid. Er zal bewust en evenwichtig worden omgegaan met het spanningsveld binnen het beleggingsbeleid tussen de korte termijn omgeving en de lange termijn doelstellingen. Liquiditeit en illiquiditeitspremie Voor illiquide beleggingen wordt een extra risicopremie ontvangen. Illiquide beleggingen waaronder direct vastgoed, private leningen, private equity en infrastructuur kennen een hoger verwacht rendement ten opzichte van beursgenoteerde en liquide beleggingsinstrumenten. Gezien de lange termijn beleggingshorizon kan PMA hiervan profiteren. Transparantie Er wordt alleen belegd in categorieën en instrumenten die transparant en te begrijpen zijn door het Bestuur. Er moet vast te stellen zijn wat de verwachte rendementskarakteristieken zijn. Ook is het van belang dat de mogelijke risico s van de investering ingeschat kunnen worden. Veerkracht Er worden in de ALM-studie verschillende economische scenario s bekeken. De conclusies uit de scenario-analyses worden meegewogen in de uiteindelijke samenstelling van de portefeuille om de robuustheid te vergroten. Het doel is om een portefeuille samen te stellen die onder meerdere waarschijnlijk geachte economische scenario s een goed resultaat oplevert, waarbij de lange termijn doelstelling in het zicht wordt gehouden. Maatschappelijk verantwoord beleggen Maatschappelijk verantwoord beleggen wordt geïntegreerd in het beleggingsproces. Dit gaat hand in hand met het behalen van de rendementsdoelstelling. In onze visie worden de risico s op de lange termijn teruggebracht door duurzaamheid als criterium mee te nemen in de beleggingsbeslissingen. Van de externe vermogensbeheerders van PMA wordt vereist dat ze ook een degelijk maatschappelijk verantwoord beleggingsbeleid voeren. Dit geldt als een expliciet criterium bij de selectie van externe beheerders. Uitvoering Kostenefficiëntie bij implementatie De invulling en uitvoering van het beleggingsbeleid is gericht op kostenefficiëntie+ een lean & mean organisatiemodel. De kosten zullen zo laag mogelijk worden gehouden. Echter, wanneer er goede redenen zijn vanuit rendements-/risico-oogpunt kan er worden gekozen voor beleggingen met een hogere kostenstructuur. De focus ligt op efficiënt portefeuillebeheer, vermijden van onnodige complexiteit, zo hoog mogelijke kostentransparantie en een kostenbewuste opstelling bij de uitvoeringsorganisatie Extern beheer PMA is te klein om kostenefficiënt eigen beleggingteams te hebben voor specifieke beleggingscategorieën. Daarom wordt het overgrote deel van de beleggingen uitbesteed aan externe vermogensbeheerders. Daarmee wordt gebruik gemaakt van de specialistische kennis en vaak uitgebreide organisatie en infrastructuur van deze beheerders. De vermogensbeheerders worden bij de selectie behalve op rendementsverwachting en risicoprofiel beoordeeld op kennis, kwaliteit van de uitvoeringsorganisatie, transparantie, kosten, rapportering en omvang van de uitvoeringsorganisatie en van het vermogen onder beheer. 5

6 Mix actief en passief beheer Passief beheer zorgt kostenefficiënt voor het bereiken van risicopremies in bepaalde beleggingscategorieën. Onder bepaalde omstandigheden kan actief beheer een beter netto rendement opleveren ten opzichte van passief beheer. Daarom wordt er in de portefeuille gekozen voor een mix van actief en passief beheer. Derivaten PMA belegt alleen in derivaten als deze bijdragen tot een vermindering van het beleggingsrisico of het doeltreffende portefeuillebeheer vergemakkelijken of goedkoper maken. 5. Uitvoering beleggingsbeleid Doelstelling De algemene doelstelling van het beleggingsbeleid is ingebed in het ALM-kader en is: Met inachtneming van criteria die aan maatschappelijk verantwoord beleggen worden gesteld, het streven naar het behalen van een zo hoog mogelijk financieel rendement, zodanig dat de toeslagambitie mogelijk wordt gemaakt (de toeslagverlening uit de opbrengsten gefinancierd kan worden). De toeslagambitie heeft prioriteit, maar wel onder de randvoorwaarde dat de kans en mate van korten aanvaardbare proporties kent. Er wordt dus gestreefd naar: het op langere termijn op maatschappelijk verantwoorde wijze realiseren van een rendement dat minimaal gelijk is aan het rendement van de verplichtingen vermeerderd met de verwachte looninflatie, rekening houdend met aanvaardbare risico s; het op kortere termijn beperken van de kans op en mate van korting. Solide wijze De beleggingscommissie van PMA voert het beleggingsbeleid op solide wijze uit. De volgende uitgangspunten staan centraal (zogenaamde prudent person regel): - de activa worden belegd in het belang van de (gewezen) deelnemers, gepensioneerden en hun pensioengerechtigde nagelaten betrekkingen. - de activa worden zodanig belegd dat de kwaliteit, veiligheid en liquiditeit en het rendement van de portefeuille als geheel wordt gewaarborgd. Het risico- en rendementsprofiel van de totale portefeuille moet steeds afgestemd zijn op de verplichtingenstructuur van het pensioenfonds en is in overeenstemming met de vastgestelde risicohouding van PMA en de investment beliefs - de activa worden zorgvuldig gespreid. Hiervoor wordt periodiek een uitgebreide ALM analyse uitgevoerd. - deskundig en zorgvuldig vermogensbeheer. De beleggingscommissie van PMA beslist ten aanzien van het selectieproces van vermogensbeheerders. Dit selectieproces vindt plaats op basis van objectieve criteria zoals historische rendementen, organisatie aspecten, beleggingsstijl en kosten. De gemaakte afwegingen en de daarbij gehanteerde argumenten blijken uit een systematisch opgebouwd selectie- en evaluatierapport opgesteld door Appolaris op grond waarvan de beleggingscommissie van PMA bepaalt om wel of niet een deel van het beheer van vermogen aan een bepaalde vermogensbeheerder uit te besteden. Met elke vermogensbeheerder zijn heldere beleggingsrichtlijnen afgesproken, waarbinnen de beheerder kan beleggen. Kas Bank controleert de vastrentende mandaatbeheerders dagelijks en rapporteert hierover op maandbasis. Daarbij wordt ook getoetst in hoeverre de uitvoering van het beleggingsbeleid in overeenstemming is met het voorgenomen beleid. De rapportages is dagelijks indien er sprake is van een nieuwe breach en daarnaast maandelijks. Kasbank controleert naast de vastrentende mandaten ook de richtlijnen die PMA aan de totale portefeuille heeft gesteld; de strategische verdeling van de portefeuille en de minimale renteafdekking. 6

7 Kostenbeheersing Bij het doen uitvoeren van het beleggingsbeleid maakt PMA geen andere kosten dan die redelijk zijn in relatie tot de omvang en samenstelling van de beleggingen en de doelstellingen van PMA. Waardering De beleggingen worden gewaardeerd tegen actuele waarde. Indien beschikbaar wordt de beurswaarde als actuele waarde gehanteerd. Beleggingsvrijheid en grenzen PMA beoordeelt elke belegging op grond van risico- en rendementsoverwegingen. Volgens de prudent person regel is daarbij op voorhand geen enkele afzonderlijke beleggingscategorie, beleggingsinstrument of beleggingstechniek uit te sluiten, omdat steeds wordt gekeken naar het effect van de belegging op de totale portefeuille in relatie tot de verplichtingenstructuur. Uiteraard werkt PMA echter niet mee aan een beleggingstransactie die, bijvoorbeeld op grond van het internationale recht, verboden is. Voorts onthoudt PMA zich van een belegging indien daardoor strafbare of moreel verwerpelijke gedragingen worden bevorderd. Maatschappelijke verantwoordelijkheid Als institutionele belegger heeft PMA, naast het behalen van een goed rendement, ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. PMA houdt daarom nadrukkelijk rekening met de opvattingen over normen en waarden in onze samenleving. PMA betrekt informatie over duurzame economische groei bij haar analyses van de beleggingen en brengt het belang daarvan onder de aandacht van haar externe vermogensbeheerders. PMA is van mening dat duurzaamheid en corporate governance onlosmakelijk zijn verbonden met zorgvuldig ondernemerschap. Uitvoering van dit duurzaamheids- en corporate governance beleid van PMA wordt steeds getoetst aan haar primaire verantwoordelijkheid beleggen in het belang van de (gewezen) deelnemers. De aandacht voor het duurzame aspect van de beleggingen krijgt zijn praktische invulling in de jaarlijkse Nota Beleggingsbeleid. 7

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Concept Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij

Concept Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij Concept Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken Datum: 2015 Versie : 1 Inhoud 1. Introductie...3 2. Uitgangspunten...3 3. Beleggingsbeginselen...5 Bijlage 1: Versiebeheer

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het fonds. Doelstelling

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. Stichting Personeelspensioenfonds APG Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Verklaring inzake beleggingsbeginselen versie: juni 2015 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Verklaring van beleggingsbeginselen

Verklaring van beleggingsbeginselen Verklaring van beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK Juni 2014 Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

IIc. Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

IIc. Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. 1. Inleiding IIc. Verklaring inzake de beleggingsbeginselen 1. Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van de Stichting Pensioenfonds TNO (hierna

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding Dit document ( de Verklaring ) heeft tot doel de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf (hierna BFM )

Nadere informatie

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB), (vastgesteld door het bestuur op 19 juni 2014) 1. Doelstelling en basis voor dit document 1.1 Doelstelling

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen 2008

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen 2008 Verklaring inzake de beleggingsbeginselen 2008 Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van ABP. Doelstelling

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7 pagina 1 van 7 *Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds 1. Inleiding Dit document beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds (hierna: SPUN). SPUN is

Nadere informatie

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt.

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt. BIJLAGE C VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en doelstelling Artikel 145 van de Pensioenwet schrijft voor dat een pensioenfonds een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN)

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Waarom beleggen? Om de pensioenen betaalbaar te houden en liefst ook nog eens ieder jaar te kunnen beschermen tegen koopkrachtverlies, belegt ARCADIS Pensioenfonds

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Deze verklaring beschrijft de beginselen van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT). Deze verklaring is opgesteld, omdat het beleggings- en risicobeleid

Nadere informatie

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN).

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN). ABTN Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Bijlage 3. Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland 2012 1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van De Nederlandsche

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Goedgekeurd door het Bestuur op 18-09-2014 Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate Bezoekadres: Brugstraat 2, Almelo Correspondentieadres: Postbus 126, 7600

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Trespa April 2014 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...5 Risicobereidheid...5 Beleggingsovertuigingen...6 Uitbesteding

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS Protector

STICHTING PENSIOENFONDS Protector STICHTING PENSIOENFONDS Protector Verklaring Beleggi ngsbeginselen december 2011 beleggingsbeginselen 1/8 Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Profiel van het pensioenfonds 2.1 Organisatie 2.2 Geen nevenactiviteiten

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Inhoudsopgave 1 Beleggingsovertuigingen bpfbouw 1.1 Inleiding 1.2 Beleggingsovertuigingen t.a.v. Financiële Markten 1.3 Beleggingsovertuigingen t.a.v. de portefeuille en instrumenten

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

ANNEX Verklaring inzake beleggingsbeginselen

ANNEX Verklaring inzake beleggingsbeginselen ANNEX Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring inzake Beleggingsbeginselen beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Artikel 1 ~ Inleiding Het bestuur heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Dit is een beschrijving van maatregelen die

Nadere informatie

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Organisatie 4 2.1 Het fonds 4 2.2 Organisatie 4 2.3 Toeslagbeleid 4 3 Beleggingsbeleid 6 3.1 Doel

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

STANDAARDPENSIOENFONDS

STANDAARDPENSIOENFONDS STANDAARDPENSIOENFONDS Alternatieve oplossing voor het continuïteitsvraagstuk 1 februari 2014 Toenemende druk bij pensioenfondsen FD 20-3-2013 2 Het continuïteitsvraagstuk Continuïteitvraagstuk pensioenfondsen

Nadere informatie

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds 1. Algemene kenmerken Het bestuur van de Stichting Notarieel Pensioenfonds (SNPF) is

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Reglement beleggingscommissie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Reglement beleggingscommissie Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Reglement beleggingscommissie Watson Wyatt Brans & Co. Investment Consulting April 2005 versie 7 juli 2005 Reglement beleggingscommissie Pf Ballast Nedam Hoofdstuk

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015 Bijlage IV Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 juli 2015 Tilburg, 17 juni 2015 1. Inleiding In de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna:

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Paragraaf 1 ~ Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Reglement Beleggingscommissie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Reglement Beleggingscommissie Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Reglement Beleggingscommissie In werking 4 september 2013 Artikel 1. Samenstelling en benoeming 1. De beleggingscommissie bestaat uit twee leden van het

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Waarom beleggen? Om de pensioenen betaalbaar te houden en liefst ook nog eens ieder jaar te kunnen beschermen tegen koopkrachtverlies, belegt ARCADIS Pensioenfonds

Nadere informatie

Risico Management. Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement. Marton Bloemer Risk Manager

Risico Management. Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement. Marton Bloemer Risk Manager Risico Management Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement Marton Bloemer Risk Manager Introductie 1. Pensioenakkoord 2. Risicomanagement (Integraal Balansmanagement) 3. Samengevat Pagina 1 Pensioenakkoord

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds

Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds Locatie: Woudschoten Conferentiecentrum te Zeist Module 1 Wetgeving en beleid Dag 1: donderdag 3 april 2014 09.00 09.30 uur Ontvangst 09.30 10.00 uur Inleiding

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf. Verklaring inzake Beleggingsbeginselen.

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf. Verklaring inzake Beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Juli 2015 1. Inleiding Doelstelling Dit document, hierna de verklaring, geeft

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR Heeft u plannen om te gaan beleggen? En overweegt u daarvoor een afspraak te maken met een vermogensbeheerder of heeft u dit al gedaan? Dan worden u bij het eerste gesprek

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Zeist, 4 maart 2014 1. Inleiding De verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

32.0039.15. Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. Beleggingsbeginselen SPW

32.0039.15. Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. Beleggingsbeginselen SPW 32.0039.15 Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties Beleggingsbeginselen SPW 28 juni 2016 Inleiding Beleggingsbeginselen zijn de belangrijkste overtuigingen die ten grondslag liggen aan de strategie,

Nadere informatie

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Crisisplan 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien

Nadere informatie

Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van

Nadere informatie

V E R K L A R I N G I N Z A K E D E B E L E G G I N G S B E G I N S E L E N. Stichting Pensioenfonds Flexsecurity

V E R K L A R I N G I N Z A K E D E B E L E G G I N G S B E G I N S E L E N. Stichting Pensioenfonds Flexsecurity V E R K L A R I N G I N Z A K E D E B E L E G G I N G S B E G I N S E L E N Stichting Pensioenfonds Flexsecurity juni 2015 1. Introductie Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Investment Beliefs Bpf MITT Missie en doelstellingen. 1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Bij het nemen van

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds NN CDC Pensioenfonds per 8 juni 2015 Inhoudsopgave Inleiding...3 Opzet van het financieel crisisplan...3 1. Risico s en crisissituaties...4 2. Maatregelen ter voorkoming van crisissituaties en herstel

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544

Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544 ABN AMRO Pensioenen Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544 Sinds 1 januari 2015 is de fiscale regelgeving voor pensioenregelingen veranderd. Een

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Drankindustrie 13 januari 2015 Beleggingsovertuigingen Een beleggingsovertuiging is kortweg de perceptie van het pensioenfonds van de

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie