hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde"

Transcriptie

1 hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

2 Mijlpalen in de spraak- en taalontwikkeling Begrijpen Uw kind. - reageert op omgevingslawaai - reageert op vertrouwde stemmen - reageert op vreemde stemmen - draait zijn hoofd naar de geluidsbron - reageert op zijn eigen naam - leert dat personen, voorwerpen en gebeurtenissen een naam hebben - begrijpt een aantal alledaagse woorden - begrijpt meer woorden dan het zelf gebruikt - begrijpt korte opdrachtjes (kom; melk drinken) - beantwoordt eenvoudige vragen - begrijpt en voert moeilijkere opdrachten uit - begrijpt het alledaags taalgebruik 2 Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind Leeftijd jaar 5-6 jaar Spreken Uw kind. - huilt - maakt klinker- en medeklinkerachtige geluiden - brabbelt (baba, mama, ): bootst klanken na; speelt met klanken; heeft plezier in communicatie - gebruikt korte brabbeldialogen - brabbelt steeds meer - probeert via wijzen en brabbelen gericht en doelbewust dingen te verkrijgen of er de aandacht op te vestigen - zegt zijn eerste woordjes - gebruikt een vijftal woorden op 18 - spreekt in éénwoordzinnen: één woord staat voor een hele zin (bal? = waar is de bal?) - gaat over naar tweewoordzinnen (koek eten; bal hebben) - gebruikt meerwoordenzinnen - breidt zijn woordenschat snel uit - begint werkwoorden te vervoegen - gebruikt de eerste meervoudsvormen - is rond 3 jaar nagenoeg voor de helft te verstaan, rond 4 jaar voor ongeveer 75% - spreekt de meeste spraakklanken goed uit - gebruikt een overwegend goede zinsbouw Baby en peuter De spraak- en de taalontwikkeling van baby s en jonge kinderen kan op veel manieren gestimuleerd worden. Aanvankelijk zal uw baby, peuter of jonge kleuter misschien niet reageren op uw taalaanbod. Het blijven herhalen en stimuleren zal uiteindelijk toch leiden tot klankuitingen, brabbels, woordjes of korte zinnetjes. Als uw baby of peuter niet reageert op uw taalstimulatie is een onderzoek bij de huisarts of specialist aangeraden. Taalstimulatie bij baby s en peuters Hier volgen een aantal algemene communicatieve tips die bruikbaar zijn tijdens de babyperiode of de peutertijd: Veel knuffelen en vocale spelletjes spelen, creëert een band tussen ouder en kind, wat uiteraard de communicatie bevordert. Oogcontact met uw baby is een vroege manier van communicatie. Observeer goed waar uw baby of peuter naar kijkt en praat daar over. Dit zal hem helpen om u te begrijpen en zijn aandacht langer bij de conversatie te houden. Als u twijfelt over het gehoor van uw kind ga dan eens langs bij uw huisarts of een neus-, keel- en oorarts. Het is belangrijk om regelmatig de oortjes te controleren. Het is immers door te luisteren en te kijken naar de ouders dat het kindje geluiden, brabbels en later woordjes zal imiteren. Felgekleurde voorwerpen en speelgoed trekken de aandacht van baby s en peuters. Speel samen met de voorwerpen en vertel ondertussen wat je ermee kan doen bv. maak een blokkentoren en gooi die samen om terwijl u ondertussen geluidjes, kleine woorden of korte zinnetjes produceert. Laat de baby experimenteren met deze voorwerpen en vertel ondertussen wat hij doet. De geluidjes herhalen die een baby maakt is heel aangenaam voor de baby. Zo hoort de baby een reproductie van wat hij zelf doet. Dit stimuleert opnieuw tot communicatie. Probeer ook even een wachttijd in te lassen nadat u iets zegt of doet zodat uw kindje de kans krijgt om ook iets te zeggen of te uiten. Dit is de basis van het communicatieproces: beurtrol nemen en geven. Bron: Vlaamse Vereniging voor Logopedie Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind 3

3 Begeleid uw dagelijks handelen zoveel mogelijk met taal bv. tijdens het eten geven, de wasbeurt,. Gebruik daarbij heel korte zinnetjes met een afwisselende intonatie. Zowel bij baby s als bij peuters is het heel taalstimulerend en leuk om het kind te prikkelen met klankspelletjes, taalspelletjes, liedjes, korte versjes, verhaaltjes en om samen boeken te bekijken. Gebruik eenvoudige taal en probeer langzaam te praten. Druk uitoefenen op het kind om te spreken of om het iets doen zeggen, lukt meestal niet en heeft vaak het omgekeerde effect. Papa en mama moeten papa en mama blijven. Ouders spelen best geen logopedist. Het communicatieve staat bij de ouders centraal. Gekke bekken trekken of geeuwen, blazen of kusjes geven voor de spiegel vindt een oudere baby of jonge kleuter heel aangenaam. De peuter zal de ouder imiteren en ondertussen worden de spieren van de articulatieorganen (mond, lippen, tong, kaak,..) getraind. Op tijd in bed. Kinderen leren best taal als ze niet te vermoeid zijn. Respecteer dus een regelmatige en effectieve slaap. Gebruik overdag geen fopspeen meer vanaf de leeftijd van twee jaar. Goede neushygiëne is belangrijk. Kinderen die niet of moeilijk door de neus kunnen ademen vertonen open mondgedrag. Vraag uw peuter zoveel mogelijk om zijn mondje te sluiten. Dit stimuleert het neusademen en met mondje dicht is altijd mooier dan met mondje open. Kleutertijd Op kleuterleeftijd worden reeds hogere eisen gesteld op het vlak van het spreken en het begrijpen van taal. Soms kan een kleuter later beginnen spreken of een taalachterstand of -stoornis vertonen. Een neus-, keel-, ooronderzoek en een spraak-taalonderzoek afgenomen door een logopedist zijn dan noodzakelijk. Als uw kindje niet spreekt op kleuterleeftijd of een aanzienlijke spraak- en taalachterstand heeft kan logopedische therapie geadviseerd worden. Bij lichte spraak- en taalproblemen formuleren we vaak taaladvies. Taalstimulatie bij kleuters Volgende taaltips kunnen gebruikt worden bij oudere peuters, kleuters en jonge kinderen: Lok spontane gesprekjes uit in erg eenvoudige taal (twee-drie-vierwoordzinnen) door uw kind bijvoorbeeld te vragen wat het aan het doen is. Het gebruik van eenvoudige zinnetjes (bestaande uit drie of vier woorden) bij heel jonge kinderen stimuleert de taalontwikkeling. Pas dus uw niveau van spreken aan het niveau van het kind aan. Anders heeft het kind moeite om u te begrijpen. Tracht kinderachtige spraak zoals vroem vroem voor auto of tiktak voor klok en woef woef voor hond te vermijden. Dit wil niet zeggen dat u bij een spelletje niet het geluid van een auto, klok of hond mag nadoen. Vertaal iedere foutieve uiting van het kind in correcte taal. bv. Jan wil graag een koekje en zegt: ik koe ham. Dan kan u als ouder reageren door te zeggen: wil Jan een koek eten? Ja, Jan mag een koek eten. Vraag nooit aan uw kind om dit te herhalen. Liedjes zingen, rijmen, korte versjes vertellen is niet alleen aangenaam voor uw kind, het is taalstimulerend. Samen televisie kijken en daarbij vertellen over wat er te zien is, werkt taalstimulerend. Samen boeken lezen en daarbij vertellen over wat er te zien is, werkt taalstimulerend. Het voorbereiden van een uitstapje, bv. naar de dierentuin, is aangenaam voor uw kind en werkt taalstimulerend. U kan bv. reeds vertellen over de dieren aan de hand van een boekje, kan allerlei dierengeluiden nadoen of prenten van dieren in een boekje plakken. Na het uitstapje kan u met uw kind over de uitstap spreken. Vertaal ieder gebaar of iedere aanduiding door taal. Bv. als Jan iets wil drinken en hij wijst naar de koelkast kan u zeggen: wil Jan iets drinken? Ja Jan, je mag iets drinken. Blazen en zuigen kan u stimuleren door spelenderwijs met uw kind te oefenen: een kaarsje uitblazen, met een kort klein rietje vloeistof opzuigen, bubbels maken in het bad met en zonder rietje, bubbels maken met een rietje in 4 Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind 5

4 een glas, een klein papiertje opzuigen met een rietje, een watje wegblazen met en zonder rietje, Dwing uw kind niet om een talige boodschap correct te herhalen. Dit is heel frustrerend. Probeer nieuwe, abstracte of moeilijke woorden in een natuurlijke concrete situatie duidelijk te maken. Vermijd zoveel mogelijk vragen waarop u zelf het antwoord al kent. Deze vragen hebben geen communicatieve waarde. Het kind beseft dit vlug en zal minder vlug op vragen reageren. Reageer positief op taaluitingen van uw kind. Het krijgt hierdoor zelfvertrouwen. Wees vooral creatief en vergeet niet dat kinderen vlot taal leren als er een aangename sfeer is. Schrijf in een boekje de spraak-taalevoluties van uw kind. Het is een leuke herinnering voor later. Logopedische therapie Als er sprake is van een spraak-taalachterstand of -stoornis of andere logopedische afwijkingen starten we met logopedische therapie. De leeftijd waarop dit gebeurt, verschilt van kind tot kind. De piek van de spraak- en taalontwikkeling ligt tussen de twee en de zes jaar. Het is dan ook logisch dat logopedische therapie best in deze periode opgestart wordt. We bepalen in samenspraak met de ouders wanneer we met de therapie starten. De stelling hoe vroeger starten met logopedie, hoe beter is niet voor elk kind van toepassing. Bij lagereschoolkinderen kan het nodig zijn om logopedische therapie te starten of te herbeginnen bij het optreden of blijven bestaan van hardnekkige articulatieof taalstoornissen. Het is belangrijk dat de u de logopedische oefeningen thuis met uw kind herhaalt. Info en tips bij het volgen van logopedische therapie Bij het eerste bezoek aan de logopedist nemen we een spraak- en taalonderzoek af. Na deze test wordt u uitgenodigd voor een bespreking van de resultaten. Als er sprake is van een spraak- en taalstoornis of achterstand starten we met logopedische therapie. Logopedische therapie wordt in de meeste gevallen gedeeltelijk terugbetaald door de mutualiteit. De logopedist brengt alle formulieren in orde voor deze terugbetaling. U hoeft zelf geen stappen te ondernemen. Probeer de logopedische therapie zo trouw mogelijk te volgen. Probeer de oefeningen thuis te herhalen. Doe dit spelenderwijs. Probeer de adviezen van de logopedist zoveel mogelijk op te volgen. Vraag bij twijfel gerust informatie aan de logopedist. Probeer eens een logopedische therapie bij te wonen, zonder de therapie te storen. Vertel aan de schooljuf of meester of aan het CLB dat uw kind logopedische therapie volgt. Een goede samenwerking met de juf of meester en het CLB zorgt voor een optimale begeleiding van uw kind. 6 Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind 7

5 hoofd, hals en zenuwstelsel Centrum voor Gehoor- en Spraakrevalidatie Ter Sprake Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde & Hoofd- en Halschirurgie Polikliniek 1, 2de verdieping Tel Logo-team: Kristiane Van Lierde Sophia De Ley v.u.: E. Mortier, afgevaardigd bestuurder UZ Gent, De Pintelaan 185, 9000 Gent Deze brochure werd enkel ontwikkeld voor gebruik binnen het UZ Gent. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het UZ Gent. Universitair Ziekenhuis Gent De Pintelaan Gent Tel. +32 (0) Fax +32 (0) MODULO.be augustus 2012

Praten leer je niet vanzelf

Praten leer je niet vanzelf jeugdgezondheidszorg Praten leer je niet vanzelf... hier ben ik www.icare.nl Over de spraak-taalontwikkeling van kinderen van 0-4 jaar Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten

Nadere informatie

1. Wat is taalontwikkeling?

1. Wat is taalontwikkeling? 1. Wat is taalontwikkeling? Mensen willen graag hun wensen, gevoelens en ervaringen delen met anderen. Dit doen ze zowel met woorden als met hun lichaam (lachen, huilen, wijzen,...). Een kind leert daarvoor

Nadere informatie

Adviezen stimulatie taalontwikkeling

Adviezen stimulatie taalontwikkeling Adviezen stimulatie taalontwikkeling 2 Inhoud 1 Inleiding 4 2 Taalontwikkelingsniveau van uw kind 5 2.1 Uw kind zegt nog geen woordjes 5 2.2 Uw kind zegt een paar woordjes en de woordenschat 6 breidt zich

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd 0 tot 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Soms gaat het leren praten niet zo vlot. Eén op de vijf kinderen op de basisschool start

Nadere informatie

Logopedie bij laryngectomie

Logopedie bij laryngectomie hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Logopedie bij laryngectomie UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde en Hoofd- en Halschirurgie Logopedie bij laryngectomie Inleiding In deze brochure

Nadere informatie

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren TAAL IS LEUK Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren 1 Inhoudsopgave Pagina Besteed extra aandacht aan de taal van uw kind 4 Adviezen die u kunt toepassen tijdens een gesprekje met uw kind 5 Maak

Nadere informatie

Spraak-taal 0-1½ jaar

Spraak-taal 0-1½ jaar Spraak-taal 0-1½ jaar HOE LEERT EEN KIND PRATEN? Leren praten gaat vaak natuurlijk en vanzelf. De meeste ouders staan er niet bij stil. Het gaat stap voor stap, net als leren lopen. Het ene kind leert

Nadere informatie

Wat na cochleaire implantatie?

Wat na cochleaire implantatie? hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Wat na cochleaire implantatie? UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Wat na cochleaire implantatie: praktisch Revalidatie Medische revalidatie Na

Nadere informatie

kritieke diensten voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst

kritieke diensten voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst voor kinderen die op bezoek komen kritieke diensten Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst Inhoud Voorwoord Welkomstwoordje van Raf 3 Stel jezelf even

Nadere informatie

Als praten niet vanzelf gaat

Als praten niet vanzelf gaat Libra R&A locatie AC Eindhoven Als praten niet vanzelf gaat Niet alle kinderen leren vanzelf goed praten. Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn. In deze folder leest u waar u op moet letten en wat

Nadere informatie

na een verworven hersenletsel

na een verworven hersenletsel hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Afasie na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Afasie na een verworven hersenletsel Afasie is een taalstoornis

Nadere informatie

Logopedie Sophie Gortzak maart 2010

Logopedie Sophie Gortzak maart 2010 Logopedie Sophie Gortzak maart 2010 Inleiding Ik doe mijn werkstuk over logopedie omdat ik het een interessant onderwerp vond en mijn moeder is logopedist. Mijn hoofdstukken zijn: 1Wat is logopedie? 2Wie

Nadere informatie

TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN

TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN INFORMATIE VOOR OUDERS/VERZORGERS TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN Meertaligheid en fonologische stoornis TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN

Nadere informatie

Intensieve Zorgen aan pasgeborenen.

Intensieve Zorgen aan pasgeborenen. info voor kinderen die op bezoek komen man, vrouw en kind Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve Zorgen aan pasgeborenen. Ga je mee? 01. Voorwoord Hallo, ik ben Raf, de giraf! Binnenkort kom

Nadere informatie

Tussendoelen Taal: Spraak- Taalontwikkeling

Tussendoelen Taal: Spraak- Taalontwikkeling Tussendoelen Taal: Spraak- Taalontwikkeling 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Praat in één-woordzinnen ( bal? betekent bijvoorbeeld: ik wil de bal hebben). 2. Kent de betekenis van ongeveer 70 3. Kan woorden

Nadere informatie

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen Mondelinge taal 1 Spraak-taalontwikkeling Baby blauw maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) herhaalt geluidjes Dreumes brabbelt bij (eigen) spel oranje begint steeds meer

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Adviezen voor het bevorderen van de taalontwikkeling. Afdeling Logopedie

Adviezen voor het bevorderen van de taalontwikkeling. Afdeling Logopedie Adviezen voor het bevorderen van de taalontwikkeling Afdeling Logopedie Uw kind gaat praten, omdat er vanaf zijn geboorte in zijn nabijheid gepraat wordt en omdat vanaf zijn geboorte tegen hem gesproken

Nadere informatie

Leren praten. Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten door horen, zien en doen.

Leren praten. Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten door horen, zien en doen. Leren praten Leren praten Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten door horen, zien en doen. De rol van de ouders is heel belangrijk. Zij geven het goede voorbeeld, zij reageren

Nadere informatie

Taalontwikkeling bij baby s, peuters en kleuters

Taalontwikkeling bij baby s, peuters en kleuters Taalontwikkeling bij baby s, peuters en kleuters Voor ouders met kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar. Deze folder geeft u als ouder informatie over de normale taalontwikkeling van kinderen en biedt

Nadere informatie

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Mondademen en mondmotoriek

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Mondademen en mondmotoriek Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda Mondademen en mondmotoriek Mondademen en mondmotoriek Bevorderen van neusademhaling en verbetering van de mondmotoriek bij kinderen Er zijn veel kinderen die door de

Nadere informatie

Cochleair implantaat

Cochleair implantaat hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Cochleair implantaat Vooronderzoeken UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cochleair implantaat: vooronderzoeken Voor de beslissing wordt genomen

Nadere informatie

Cognitieve problemen

Cognitieve problemen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel

Nadere informatie

info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve zorg Ga je mee?

info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve zorg Ga je mee? info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve zorg Ga je mee? Inhoud 01 Voorwoord... 04 02 Stel jezelf even voor... 06 03 De afdeling Intensieve zorg... 09

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd vanaf 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

WAAROM VOORLEZEN? VOORWOORD WANNEER VOORLEZEN?

WAAROM VOORLEZEN? VOORWOORD WANNEER VOORLEZEN? VOORLEESTIPS VOORWOORD Kinderen vinden voorlezen meestal fijn. Ook grote kinderen die zelf al kunnen lezen houden van voorlezen. Volwassenen hebben er mooie herinneringen aan: de mooie voorleesboeken,

Nadere informatie

SPRAAK-, STEM- EN TAALSTOORNISSEN BIJ KINDEREN

SPRAAK-, STEM- EN TAALSTOORNISSEN BIJ KINDEREN SPRAAK-, STEM- EN TAALSTOORNISSEN BIJ KINDEREN 541 Inleiding U bent op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde wegens spraak- of stemproblemen van uw kind. Kinderen die slecht spreken kunnen zich vaak

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND vanaf 4 jaar ZEG HET MAAR Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Soms gaat het niet zo vlot met leren praten. Eén op de vijf kinderen op de basisschool

Nadere informatie

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam!

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Waarom zo vroeg beginnen? Baby s kunnen veel meer dan je denkt. Luisteren Vanaf de eerste dag luistert je baby naar jouw stem. Al begrijpt

Nadere informatie

Raf gaat een kijkje nemen in het Brandwondencentrum

Raf gaat een kijkje nemen in het Brandwondencentrum info voor kinderen die op bezoek komen kritieke diensten Raf gaat een kijkje nemen in het Brandwondencentrum Ga je mee? 01. Voorwoord Hallo, ik ben Raf, de giraf! Binnenkort kom jij iemand bezoeken in

Nadere informatie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes Diabolo s of trommelvliesbuisjes In overleg met uw behandelende arts heeft u besloten om uw kind een ooroperatie (= plaatsen

Nadere informatie

Inhoud van de avond. Even voorstellen Gastspreker Hilde van der Vegt 0-1 jaar 1-2 jaar 2-3 jaar 3-4 jaar

Inhoud van de avond. Even voorstellen Gastspreker Hilde van der Vegt 0-1 jaar 1-2 jaar 2-3 jaar 3-4 jaar LOGOPEDIEPRAKTIJK BRUNINK LOGOPEDISCH SPECTRUM REGIO OOST LOGOPEDIEPRAKTIJK NOUWELS LOGOPEDIEPRAKTIJK OOSTERLAAR Inhoud van de avond Even voorstellen Gastspreker Hilde van der Vegt 0-1 jaar 1-2 jaar 2-3

Nadere informatie

Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve zorg Ga je mee?

Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve zorg Ga je mee? info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve zorg Ga je mee? Inhoud 01 Welkomstwoordje van Raf... 2 02 Stel jezelf even voor... 4 03 De afdeling Intensieve

Nadere informatie

Introductie logopediepraktijk. Van brabbelen tot babbelen. Doelstellingen informatieavond. Team Nouwels Logopedie. Inhoud informatieavond 29-5-2014

Introductie logopediepraktijk. Van brabbelen tot babbelen. Doelstellingen informatieavond. Team Nouwels Logopedie. Inhoud informatieavond 29-5-2014 Van brabbelen tot babbelen Introductie logopediepraktijk heeft vestigingen in Staphorst, Nieuwleusen, Oudleusen en Balkbrug. We werken in een team van 5 logopedisten. 26 mei 2014 Doomijn Nieuwleusen Team

Nadere informatie

Introductie logopediepraktijk. Van brabbelen tot babbelen. Ons team van logopedisten. Doelstellingen informatieavond.

Introductie logopediepraktijk. Van brabbelen tot babbelen. Ons team van logopedisten. Doelstellingen informatieavond. Van brabbelen tot babbelen Introductie logopediepraktijk heeft vestigingen in Staphorst, Nieuwleusen, Oudleusen en Balkbrug. We werken in een team van 5 logopedisten. 8 oktober 2013 Pinkeltje Balkbrug

Nadere informatie

De Puk-poster. Goed voorbeeldgedrag. Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt. dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook

De Puk-poster. Goed voorbeeldgedrag. Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt. dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook Ontwikkeling van baby s stimuleren met de Puk-poster Auteur: Natasja van Lier Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook de ontwikkeling van baby

Nadere informatie

info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Ga je mee?

info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Ga je mee? info voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Ga je mee? Inhoud 01 Welkomstwoordje van Raf......................... 3 02 Stel jezelf even voor...................................

Nadere informatie

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Afasie Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Iemand met afasie heeft moeite met het uiten en het begrijpen van de taal. In deze brochure leest u wat afasie inhoudt en vindt u een aantal

Nadere informatie

Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen www.cjggooienvechtstreek.nl

Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen www.cjggooienvechtstreek.nl n Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen Zuigen op een fopspeen of duim is slecht voor de

Nadere informatie

Help uw kind bij het leren van taal. Een handleiding voor ouders en verzorgers

Help uw kind bij het leren van taal. Een handleiding voor ouders en verzorgers Help uw kind bij het leren van taal Een handleiding voor ouders en verzorgers De hoortoestellen van uw kind versterken alle omgevingsgeluiden Het doel van hoortoestellen bij een kind is dat het gegarandeerd

Nadere informatie

Spelletjes voor je mond. Afdeling Logopedie

Spelletjes voor je mond. Afdeling Logopedie Spelletjes voor je mond Afdeling Logopedie Voor de ouders De spelletjes in deze folder zijn voor iedereen leuk, maar ze zijn vooral bedoeld voor kinderen die veel met de mond open zitten, slappe mondspieren

Nadere informatie

Leren praten Turks. Colofon. Hart voor Brabant

Leren praten Turks. Colofon. Hart voor Brabant Colofon Uitgave : GGD Hart voor Brabant Oplage : 500 Datum : februari 2007 Illustraties : Hendriks van den Hout Druk : Graphiset bv, Uden Hart voor Brabant Leren praten Turks GGD Hart voor Brabant Postbus

Nadere informatie

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Samen praten

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Samen praten Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda Samen praten Dit is een folder ter bevordering van de spraak- en taalontwikkeling bij kinderen. Niet bij alle kinderen komt het praten even makkelijk en vlug op gang.

Nadere informatie

ijn kind spreekt meerdere talen Tips voor meertalig opvoeden

ijn kind spreekt meerdere talen Tips voor meertalig opvoeden M Auteur: Helene Schelfhaut ijn kind spreekt meerdere talen Tips voor meertalig opvoeden Illustraties: Christof De Hertogh 1 Bonjour Ciao γειά Merhaba Cześć Hallo مرحبا Voor wie is deze brochure? Deze

Nadere informatie

Aanvulling Woordenschat NT2

Aanvulling Woordenschat NT2 Aanvulling Woordenschat NT2 Woordenschat Kinderen die net beginnen met Nederlands leren, moeten meteen aan de slag met het leren van woorden. Een Nederlandstalig kind begrijpt in groep 1 minimaal 2000

Nadere informatie

Alternatieven voor krabben

Alternatieven voor krabben metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor de patiënt Atopisch eczeem Alternatieven voor krabben UZ Gent, Dienst Dermatologie Definitie Krabben is het gevolg van de jeuk, uitgelokt door de aandoening.

Nadere informatie

info voor jongeren en hun ouders/verzorgers man, vrouw en kind Transitie met een hart

info voor jongeren en hun ouders/verzorgers man, vrouw en kind Transitie met een hart info voor jongeren en hun ouders/verzorgers man, vrouw en kind Transitie met een hart Inhoud 01 Opgroeien en zelfstandig worden... 04 02 Transitie, wat is dat?... 04 03 Transitie in het ziekenhuis... 04

Nadere informatie

Borstvoeding op Neonatale intensieve zorg

Borstvoeding op Neonatale intensieve zorg info voor de ouders Borstvoeding op Neonatale intensieve zorg Inhoud 01 Voorwoord...04 02 Afkolven...04 03 Huid-op-huidcontact of kangoeroeën...05 04 Borstgewenning...06 05 Borstvoedingshoudingen...06

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor.

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor. Stem Adem-/ en stemproblematiek Heesheid Adembeheersing als voorbereiding op zingen Hyperventilatie Spreken in het openbaar Stemproblemen en stemverandering bijv. bij transseksualiteit, pubertijd Symptomen:

Nadere informatie

Raf en Henri gaan naar de operatiezaal

Raf en Henri gaan naar de operatiezaal kritieke diensten info voor patiënten Raf en Henri gaan naar de operatiezaal Ga je mee? Inhoud 01 Voorwoord... 04 02 Op weg naar de operatiezaal... 06 03 In de operatiezaal... 09 04 Terug naar het Brandwondencentrum...

Nadere informatie

Spraak-, stem- en taal- stoornissen bij kinderen

Spraak-, stem- en taal- stoornissen bij kinderen Spraak-, stem- en taal- stoornissen bij kinderen Deze folder geeft u informatie over stemproblemen bij kinderen. Als u recent bij een keel-, neus- en oorarts (kno-arts) bent geweest wegens spraak- of stemproblemen

Nadere informatie

Deze presentatie wordt u aangeboden door:

Deze presentatie wordt u aangeboden door: Deze presentatie wordt u aangeboden door: Presentatie logopedie Wat is logopedie Wat behandelt de logopedist Hoe verloopt de normale spraaktaalontwikkeling Screening en verwijzing Vergoeding Handige websites

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF VOORWOORD. Beste ouders,

NIEUWSBRIEF VOORWOORD. Beste ouders, NIEUWSBRIEF Stichting Peuterspeelzalen in Noordenveld VOORWOORD Beste ouders, En dan is het al weer juni. De zomervakantie komt er aan. De tijd vliegt. Er is hard gewerkt om de Moederdagcadeautjes klaar

Nadere informatie

Consultatie Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Consultatie Kinder- en Jeugdpsychiatrie hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Consultatie Kinder- en Jeugdpsychiatrie Alles wat u moet weten voor een eerste afspraak Inhoud 01 Voorwoord... 04 02 Hoe werkt de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Nadere informatie

Mondademen Duimzuigen Verkeerd slikken

Mondademen Duimzuigen Verkeerd slikken Mondademen Duimzuigen Verkeerd slikken Je mond gebruik je de hele dag: je eet en drinkt ermee, je praat, zoent, lacht en huilt ermee. Maar soms gebruik je je mond, waar hij niet voor bedoeld is: door je

Nadere informatie

Spraak-, stem- en taalstoornissen

Spraak-, stem- en taalstoornissen Informatie voor patiënten Spraak-, stem- en taalstoornissen Informatie voor patiënten G456-C CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw spraak- en/of

Nadere informatie

Logopedie bij kinderen met een taalstoornis

Logopedie bij kinderen met een taalstoornis PATIËNTEN INFORMATIE Logopedie bij kinderen met een taalstoornis Taalontwikkelingsstoornis Fonologische stoornis Meertaligheid 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad

Nadere informatie

Reader voor pedagogisch medewerkers

Reader voor pedagogisch medewerkers Reader voor pedagogisch medewerkers Module 1: Taalaanbod Wat zeg je en hoe zeg je het Rijk taalaanbod Er is veel verschil in taalaanbod: rijke of arme taal en alles daar tussenin. Het is van belang te

Nadere informatie

Spreken Wat is een dysartrie?

Spreken Wat is een dysartrie? Dysartrie 2 Dysartrie is de algemene term voor een motorische spraakstoornis als gevolg van neurologische problematiek. Deze folder is bedoeld voor patiënten met een dysartrie en hun omgeving. Er staat

Nadere informatie

Pedagogie van het jonge kind

Pedagogie van het jonge kind Pedagogie van het jonge kind Dietlinde Willockx Siska Van Daele Ine Hostyn Ann Steverlynck Allemaal Taal PWO onderzoek: In dialoog over taal o In dialoog met kindbegeleiders een werkbegeleiding over taalstimulering

Nadere informatie

Informatiebrochure Apraxie

Informatiebrochure Apraxie Informatiebrochure Apraxie UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Vragenlijst voor ouders / verzorgers

Vragenlijst voor ouders / verzorgers Vragenlijst voor ouders / verzorgers Betreft: naam: Geb. datum: Vroege spraak- en taalontwikkeling - Start: Is de spraak- en taalontwikkeling op tijd begonnen:. gebrabbeld:. tijdstip eerste woorden:. tijdstip

Nadere informatie

Omgaan met zichzelf, 2-4;6 jaar

Omgaan met zichzelf, 2-4;6 jaar Omgaan met zichzelf, 2-4;6 jaar Eigen wil wordt sterker. Ontdekt dat het invloed op de omgeving kan uitoefenen. Zegt bij alles nee. Wil alles zelf doen. Is blij als het iets kan. Wordt driftig als iets

Nadere informatie

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten Maatschappelijk werkers en ouderconsulenten kunnen aan de hand van TOLK praten met je kind!: Ouders bewust maken van het belang van veel praten. Ouders

Nadere informatie

Logopedie na cochleaire implantatie. info voor de patiënt. hoofd, hals en zenuwstelsel

Logopedie na cochleaire implantatie. info voor de patiënt. hoofd, hals en zenuwstelsel hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Logopedie na cochleaire implantatie UZ Gent, Centrum voor Gehoor- en Spraakrevalidatie Ter Sprake Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Logopedie na cochleaire

Nadere informatie

Kindernieuws. Jeugdgezondheidszorg. Het afwennen van de speen en de zuigfles. Veelzijdig in zorg

Kindernieuws. Jeugdgezondheidszorg. Het afwennen van de speen en de zuigfles. Veelzijdig in zorg Kindernieuws Het afwennen van de speen en de zuigfles Veelzijdig in zorg Jeugdgezondheidszorg Het belang van ademhalen door de neus Ademhalen door de neus is beter dan door de mond. Elke pasgeboren baby

Nadere informatie

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten.

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten. Afasie Als iemand een beroerte krijgt gebeurt dat bijna altijd plotseling. De schok is groot. Men heeft zich niet kunnen voorbereiden en men weet niet wat hen overkomt. Het dagelijkse leven wordt verstoord.

Nadere informatie

Communicatie bij afasie

Communicatie bij afasie Communicatie bij afasie Informatie voor patiënten en naasten F0802-3560 februari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Intern Liaisonteam Geriatrie Zorg voor 75-plussers

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Intern Liaisonteam Geriatrie Zorg voor 75-plussers metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Intern Liaisonteam Geriatrie Zorg voor 75-plussers 01. Wat is het Intern Liaisonteam Geriatrie ()? Om de zorg voor ouderen op alle diensten

Nadere informatie

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek!

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek! Afasie Logopedie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte of CVA (hersenbloeding, herseninfarct). In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en

Nadere informatie

Introductie logopediepraktijk. Van brabbelen tot babbelen. Doelstellingen informatieavond. Ons team van logopedisten.

Introductie logopediepraktijk. Van brabbelen tot babbelen. Doelstellingen informatieavond. Ons team van logopedisten. Van brabbelen tot babbelen Introductie logopediepraktijk heeft vestigingen in Staphorst, Nieuwleusen, Oudleusen en Balkbrug. We werken in een team van 5 logopedisten. 12-02-2014 Pinkeltje Balkbrug Ons

Nadere informatie

KNO. Spraak-, stem- en taalstoornissen bij kinderen

KNO. Spraak-, stem- en taalstoornissen bij kinderen KNO Spraak-, stem- en taalstoornissen bij kinderen Inhoudsopgave Inleiding... 4 Hoe belangrijk is spreken?... 4 Spraakstoornissen... 5 Articulatieproblemen...5 Stotteren...6 Stemstoornissen... 7 Kinderheesheid...7

Nadere informatie

bewegingsstelsel info voor de patiënt Stretching UZ Gent, Dienst Orthopedie & Traumatologie en Fysische Geneeskunde & Revalidatie

bewegingsstelsel info voor de patiënt Stretching UZ Gent, Dienst Orthopedie & Traumatologie en Fysische Geneeskunde & Revalidatie bewegingsstelsel info voor de patiënt Stretching UZ Gent, Dienst Orthopedie & Traumatologie en Fysische Geneeskunde & Revalidatie Stretching Je hebt last van kniepijn. Het klinisch onderzoek en de medische

Nadere informatie

Het is goed om een dagelijks ritueel te hebben, bv. even lezen en zingen voor het naar bed gaan.

Het is goed om een dagelijks ritueel te hebben, bv. even lezen en zingen voor het naar bed gaan. TIPS bij taal: Tips voor ouders van kinderen tussen 2-3 jaar: - Praat over een onderwerp en neem de tijd om te luisteren en te antwoorden. Breid het gesprek uit door informatie over het onderwerp toe te

Nadere informatie

Stem-, spraak- en taalstoornissen

Stem-, spraak- en taalstoornissen KNO-HEELKUNDE Stem-, spraak- en taalstoornissen Oorzaken en behandeling van vertraagde taalontwikkeling bij kinderen U bent bij de kno-arts geweest i.v.m. stem- of spraakproblemen van uw kind. Deze folder

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Impedantiemeting

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Impedantiemeting bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Impedantiemeting Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wat is een impedantiemeting?... 04 03 Hoe gebeurt de meting?...04 04 Wat wordt van u verwacht?...05

Nadere informatie

BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!-

BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!- -! BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!- Lezen? ja graag! Kinderen lezen tegenwoordig veel minder, vinden lezen lastig of beginnen er niet eens aan. Misschien lijkt het lezen van een boek teveel op een schoolopdracht,

Nadere informatie

Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind:

Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind: Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind: Luister naar wát uw kind zegt en niet naar hóe het gezegd wordt. Als u steeds verbetert wat uw kind zegt, zal het plezier

Nadere informatie

Spelletjes rond je mond

Spelletjes rond je mond Spelletjes rond je mond Informatie voor ouders/verzorgers In deze folder staan spelletjes voor kinderen die veel met de mond open zitten en door de mond ademhalen. De spelletjes maken de mondspieren sterker.

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose Inleiding In overleg

Nadere informatie

Logopedie na een beroerte

Logopedie na een beroerte Logopedie na een beroerte Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2011 pavo 0473 Inleiding Veel mensen hebben na een beroerte problemen met praten of slikken. De neuroloog regelt dat u hiervoor naar de logopedist

Nadere informatie

Dysartrie bij volwassenen

Dysartrie bij volwassenen Dysartrie bij volwassenen Inleiding U bent door uw huisarts of specialist doorverwezen naar de logopedist voor de behandeling van uw spraakstoornis dysartrie. In deze folder wordt u uitgelegd wat dysartrie

Nadere informatie

KINDEREN MET TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN. Waar kan ik terecht als ik me zorgen maak? Wat is een taalontwikkelingsstoornis?

KINDEREN MET TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN. Waar kan ik terecht als ik me zorgen maak? Wat is een taalontwikkelingsstoornis? AALO LING KINDEREN MET TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN Informatie en tips voor de omgeving Wat is een taalontwikkelingsstoornis? Hoe kan ik helpen bij meertaligheid? Hoe kan ik mijn kind helpen? Waar kan

Nadere informatie

Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1. Inleiding. Hoe maakt u de TGN?

Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1. Inleiding. Hoe maakt u de TGN? Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1 Inleiding Dit is informatie over de Toets Gesproken Nederlands (of TGN) 1. De TGN maakt deel uit van het inburgeringsexamen buitenland. Moet u de TGN

Nadere informatie

Hoe en waarom kinderen communiceren

Hoe en waarom kinderen communiceren 2 Hoofdstuk 1 Je bent al begonnen Kinderen leren niet vanzelf praten. Ze leren het geleidelijk in de omgang met belangrijke personen in hun leven. Dat zijn vooral hun ouders. Je kind en jij communiceren

Nadere informatie

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht Naam: Locatie: Groep: Groeibericht pagina 2 Inleiding Opgroeien, opvoeden en ontwikkelen gaat bij ieder kind met vallen en opstaan. In de moderne kinderopvang nemen we een deel van de opvoeding van uw

Nadere informatie

Dysartrie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Dysartrie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Dysartrie Dysartrie is een spraakstoornis ten gevolge van een neurologische aandoening. Iemand met een dysartrie heeft moeite om verstaanbaar te spreken. In deze folder leest u wat dysartrie inhoudt en

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Hospitalisatieafdeling Neurochirurgie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Hospitalisatieafdeling Neurochirurgie hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Hospitalisatieafdeling Neurochirurgie Inhoud 01 Welkom... 04 02 Voorstelling hospitalisatieafdeling... 05 03 Wat brengt u mee?... 06 04 Voorzieningen op

Nadere informatie

Nieuws. Flits 2 oktober 2013 Jaargang 05 NieuwsFlits 3

Nieuws. Flits 2 oktober 2013 Jaargang 05 NieuwsFlits 3 2 oktober 2013 Jaargang 05 Nieuws 3 Infobrief Bij deze Nieuws treft u een infobrief van de groep(en) van w kind(eren) aan. In deze infobrief staan de belangrijkste zaken die het komende schooljaar spelen

Nadere informatie

Werkinstructie invuller kijklijst

Werkinstructie invuller kijklijst Werkinstructie invuller kijklijst 1. Inleiding: De peuterspeelzaal en het kinderdagverblijf vinden het belangrijk een bijdrage te leveren aan de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen. Om de overgang

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden Dysartrie Informatie voor patiënten F0804-3060 augustus 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Rhinoplastie / Rhinoseptoplastie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Rhinoplastie / Rhinoseptoplastie info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Rhinoplastie / Rhinoseptoplastie Neuscorrectie: rhinoplastie / rhinoseptoplastie Een neuscorrectie (rhinoplastie en rhinoseptoplastie) kan om verschillende

Nadere informatie

Leren praten Arabisch

Leren praten Arabisch Colofon Hart voor Brabant Uitgave : GGD Hart voor Brabant Oplage : 500 Datum : februari 2007 Illustraties : Hendriks van den Hout Druk : Graphiset bv, Uden Leren praten Arabisch GGD Hart voor Brabant Postbus

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie?

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie? Wegwijs in afasie Inleiding Uw naaste is opgenomen in Gelre ziekenhuizen omdat hij/zij getroffen is door een beschadiging in de hersenen waardoor zijn/haar communicatie is aangetast. Dit heet afasie.

Nadere informatie

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

Meertalig opvoeden. Veronique de Vries Psychologe

Meertalig opvoeden. Veronique de Vries Psychologe Meertalig opvoeden Veronique de Vries Psychologe Wat: Opvoeders van kinderen tussen 0 en 12 jaar ondersteunen. Hoe: Adviesgesprekken, infomomenten, thuisbegeleiding, ouder- en kindtrainingen, dag- en/of

Nadere informatie

Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015

Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015 Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015 Communicatie Bevorderen van spontaan gebruik van tweewoordszinnen Doel 1 Tijdens zijn spontaan taalgebruik (dus niet direct geïmiteerd) voor verschillende

Nadere informatie