Stichting Pensioenfonds UWV. Beleidsplan Beleggingen Cijfers per 30 september Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 1 of 28

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stichting Pensioenfonds UWV. Beleidsplan Beleggingen 2014. Cijfers per 30 september 2013. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 1 of 28"

Transcriptie

1 Stichting Pensioenfonds UWV Beleidsplan Beleggingen 2014 Cijfers per 30 september 2013 Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 1 of 28

2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 Hoofdstuk 2 strategische speerpunten Hoofdstuk 3 Doelstelling fonds... 5 Doelstelling van het fonds... 5 Investment beliefs... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Risiconorm... 5 Rendementsdoelstelling... 5 Hoofdstuk 4 Risicobeleid... 6 ALM... 6 Dynamische Overlay strategie (DSP)... 6 Risico s... 7 Hoofdstuk 5 Strategische Asset Allocatie SAA Herbalanceren Hoofdstuk 6 Normportefeuille Matching portefeuille Rendementsportefeuille Alternatieve Portefeuille Hoofdstuk 7 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Hoofdstuk 8 Verantwoordelijkheden en Uitvoering Hoofdstuk 9 Resultaatmeting en rapportage Bijlage Bijlage 1 Actiepunten Bijlage 2 - Vermogensbeheerders per asset categorie Bijlage 3 - Uitsluitingenlijsten Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 2 of 28

3 Hoofdstuk 1 Inleiding In 2013 is veel aandacht besteedt aan de inrichting van de alternatieve portefeuille. De aansluiting met de ALM, de beleggingsrichtlijnen, de operationele inrichting zijn uitvoerig behandeld en georganiseerd. Daarnaast is er een begin gemaakt van het verder ontwikkelen van de controle van vermogensbeheeruitbestedingen en het nauwkeuriger vastleggen van alle afspraken. Het beleid van rebalancing en of beleggingen actief of passief belegd moeten worden zijn herijkt. Op het strategische vlak is er veel aandacht besteed aan het in kaart brengen wat een compleet pensioen contract is voor pensioenfonds UWV en is ter voorbereiding op een volgende ALM-studie nagedacht hoe om te gaan met de huidige lage rente omgeving. Alle onderdelen zullen in 2014 verder uitgewerkt worden. De alternatieve portefeuille zal daadwerkelijk verder geïnvesteerd gaan worden. Het onderzoek compleet maken pensioen contract heeft inzicht gegeven in de factoren die bepalend zijn voor de uitkomst van het pensioen van de deelnemer. Beleggingsbeleid heeft vooral invloed op de mate van variabiliteit van het pensioen in de toekomst. Afstemming hiervan op de risicohouding van deelnemer is van belang en zal in 2014 nader worden uitgewerkt. De verscherping van de governance en operationele inregeling zal worden voortgezet in Inhoud Plan 2014 In dit Beleggingsplan 2014 wordt beschreven op welke wijze het pensioenfonds in 2014 invulling zal geven aan het Strategisch Beleggingsbeleid. De strategische doelstellingen van het fonds worden in hoofdstuk 2 ingevuld door de 6 strategische speerpunten op beleggingsgebied. De doelstellingen van het fonds, de Investment Beliefs en de risicohouding worden besproken in Hoofdstuk 3. Het risico beleid is beschreven in hoofdstuk 4. Hierin worden de ALM, DSP en de risico s die het fonds loopt behandeld. De strategische asset allocatie wordt beschreven in hoofdstuk 5. De uitwerking daarvan in de feitelijke portefeuille is beschreven in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 wordt aandacht besteed aan het maatschappelijk verantwoord beleggingsbeleid. Hoe de verantwoordelijkheden voor het risico- en beleggingsbeleid zijn verdeeld binnen het fonds en over uitbestedingspartners is beschreven in hoofdstuk 8. Ten slotte worden resultaatmeting en rapportages behandeld in hoofdstuk 9. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 3 of 28

4 Hoofdstuk 2 strategische speerpunten 2014 Voor 2014 heeft het bestuur besloten om de volgende strategische doelen te stellen: 1. Toekomstbestendigheid van de pensioenregeling 2. Optimaliseren governance van het fonds(bestuur) 3. Optimaliseren beheersing en kwaliteit van de uitbesteding 4. Waarborgen dat de pensioenregeling op een verantwoorde manier wordt uitgevoerd 5. Vergroten van het pensioenbewustzijn bij belanghebbenden Daaruit afgeleid zijn de volgende 6 strategische speerpunten opgesteld voor de BAC in 2014: Nieuw Strategisch beleggingsbeleid In 2013 zijn er diverse onderzoeken gevoerd waarin verschillende beleidsonderdelen herijkt zijn zal meer duidelijkheid scheppen over het financieel toetsingskader. Beiden hebben invloed op het beleggingsbeleid. Onderzoek lage rente De lage rente zorgt ervoor dat de portefeuille zeer laag rendeert en gevoelig is voor forse waardedalingen bij stijgende rente. Het fonds gaat onderzoeken hoe het met deze situatie om kan gaan. Alternatieve Beleggingen Verdere invulling van de portefeuilles Onroerend Goed en Infrastructuur PE Uitbestedingspartners Actualiseren en ontwikkelen van de afspraken met de vermogensbeheer uitbestedingspartners Risico management Doorontwikkelen van het operationele en financiële risico management in aansluiting met integraal risico management Kostenbeheersing Doorontwikkelen van kostentransparantie en kostenbeheersing Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 4 of 28

5 Hoofdstuk 3 Doelstelling fonds Doelstelling van het fonds Stichting Pensioenfonds UWV is het pensioenfonds voor de werknemers van UWV. Primair doel van het fonds is op korte en lange termijn te kunnen voldoen aan de pensioenverplichtingen en daarnaast de aanspraken en de ingegane pensioenen waar mogelijk te kunnen aanpassen aan loon- en prijsontwikkeling (met een ambitie van 80%). Er wordt gespreid belegd, zowel naar beleggingscategorie, naar regio, in liquiditeit van beleggingscategorieën en financiële instrumenten, zodanig, dat naar verwachting op lange termijn binnen de gekozen risicogrenzen een maximaal resultaat behaald wordt. beleggingsbeginselen Alvorens het beleggingsbeleid vorm gegeven kon worden zijn door het bestuur de Investment Beliefs vastgesteld die als uitgangspunten dienen voor het beleggingsbeleid van het fonds. Actief balansbeheer is cruciaal voor het bereiken van de doelstelling om een geïndexeerd pensioen (gegeven de ambitie) aan de deelnemers uit te kunnen keren; De beleggingsportefeuille moet in relatie staan tot de verplichtingen, maar moet ruimte bieden om risico s te kunnen nemen; Dynamisch beleid is voor de portefeuille nodig om, indien de omstandigheden het toestaan, risico af te bouwen of meer risico toe te voegen. Hierbij wordt gedisciplineerd te werk gegaan, waarbij de beleggingen versus de verplichtingen altijd het uitgangspunt is. We laten ons niet leiden door de waan van de dag; Passief beheer is de standaard benadering van beleggen. Op basis van verschillende factoren per categorie wordt echter beoordeeld of de toegevoegde waarde na kosten actief beheer kan rechtvaardigen. Diversificatie over verschillende beleggingscategorieën en landen leidt op de langere termijn tot een beter risicoprofiel; Kostenbewustzijn is belangrijk voor het rendement op de langere termijn; We doen alleen zaken die we begrijpen; transparantie is cruciaal; Aandacht voor duurzaamheid met de integratie van Environmental, Social, Governance factoren of niet financiële informatie in het beleggingsbeleid verbetert de performance en is daarmee in lijn met de prudent person rule ; Risico lopen is nodig om extra rendement ten opzichte van de verplichtingen te behalen; De cultuur van en de afspraken met de werkgever en deelnemers leggen restricties op aan de hoeveelheid risico die kan worden gelopen. Risiconorm Het risico budget van de strategische portefeuille is een conditionele Surplus at Risk van 11%. Dit betekent dat de dekkingsgraad in een jaar in de 2,5% slechtste gevallen gemiddeld 11% daalt. Het bestuur heeft dit via de ALM-studie vastgesteld. Rendementsdoelstelling De rendementsdoelstelling van het fonds is afgeleid uit de ALM studie. De langetermijn rendementsdoelstelling is 1,5% rendement boven de waarde ontwikkeling van de verplichtingen. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 5 of 28

6 Hoofdstuk 4 Risicobeleid ALM Het strategisch beleggingsbeleid is gebaseerd op een combinatie van ALM-studies en updates die in 2010, 2011 en 2012 zijn uitgevoerd. In 2013 is geen (update van de) ALM-studie uitgevoerd, omdat er teveel ontwikkelingen gaande zijn, vooral met betrekking tot het nieuwe pensioencontract die een lange termijn beoordeling feitelijk overbodig maken. Het pensioencontract zal in 2014 wijzigen en daarmee ook de andere beleidsonderdelen die in een ALM studie worden beoordeeld. Wel is er beoordeeld of er zodanige andere aannames van toepassing zouden zijn voor een ALM update in vergelijking met vorig jaar dat een nieuwe studie (update) toch noodzakelijk zou zijn. Zodra het onderzoek compleet maken pensioen contract gereed is en de grootste lijnen van het pensioen stelsel duidelijk zijn zal er een nieuwe ALM-studie worden uitgevoerd. De ALM-studie wordt uitgevoerd door een onafhankelijke ALM-specialist. De fiduciair manager challenged deze ALM specialist. Het risicobudget voor de beleggingen is een resultante van de afspraken tussen sociale partners over het pensioencontract en de keuzes die in de ALM studie worden gemaakt. Dynamische Overlay strategie (DSP) DSP is een dynamische overlay strategie die als doel heeft op korte termijn (12 maanden) het risico van een daling van het surplus te verminderen terwijl op midden tot lange termijn een zelfde rendement wordt verwacht als de Strategische Asset Allocatie (SAA). DSP draagt daarmee bij aan het realiseren van een belangrijke doelstelling van het fonds, namelijk het met een hoge mate van zekerheid kunnen voldoen aan de verplichtingen van het pensioenfonds. De DSP strategie is een puur op regels gebaseerde strategie, waarbij de portefeuille maandelijks aangepast wordt. De risicomaatstaf is de Conditionele Surplus Value at Risk (cvar) ter grootte van -11% met een waarschijnlijkheidsniveau van 97,5%. Deze cvar is het gemiddelde van de uitkomsten in de slechtste 2,5% van alle doorgerekende scenario s. Het doel van DSP is het neerwaarts risico, uitgedrukt als cvar, met ongeveer 1/3 te reduceren. De allocatie van de beleggingsportefeuille wordt in de DSP strategie iedere maand aangepast aan de hand van 2 sturingsvariabelen: Het verschil in het surplus rendement van de DSP strategie in vergelijking met het verwachte surplus rendement (het absolute risicobudget) Het verschil in het surplus rendement van de DSP strategie in vergelijking met het surplus rendement dat behaald zou zijn met de SBP (het relatieve risicobudget) Het surplus rendement is het verschil tussen het rendement van de beleggingen (in %) en het rendement van de technische voorzieningen (in %). Het surplus rendement is een proxy voor de verandering van de dekkingsgraad. Per kwartaal wordt op basis van de sturingsvariabelen een nieuwe strategie voor de komende 12 maanden gedefinieerd, waarbij iedere nieuwe strategie gelijk wordt gesteld aan de SAA. De feitelijke DSP mix wordt bepaald als het voortschrijdend gemiddelde van 4 opeenvolgende strategieën. De DSP strategie heeft procyclische en anticyclische componenten. Procyclische aanpassingen in de allocatie verlagen (verhogen) het risico wanneer het surplus rendement afneemt (toeneemt). Bij Anticyclische aanpassingen in de allocatie wordt het Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 6 of 28

7 risico verhoogd (verlaagd) wanneer het surplus rendement afneemt (toeneemt). DSP werkt goed in trendmatige markten, maar minder goed bij zijwaarts bewegende markten. De bandbreedtes waarmee het risico kan worden verhoogd of verlaagd zijn asymmetrisch met een nadruk op afnemend risico: Tabel 7: Bandbreedtes DSP Risico Laag SBP Hoog Rente afdekking (Matching portefeuille inclusief renteswaps) 100% 60% 43,3% Aandelen 0% 16,7% 33,5% Risico obligaties 0% 15,0% 15,0% Risico s De bijkomende risico s die voortvloeien uit het beheer van de beleggingsportefeuille kunnen worden vertaald naar financiële risico s en niet financiële risico s. Beide categorieën worden nader toegelicht. Financiële risico s Onder financiële risico s worden verstaan de negatieve gevolgen van veranderingen in rente en marktprijzen van de beleggingstitels in de portefeuille, kredietwaardigheid van debiteuren, volatiliteit, correlatie, liquiditeit in de markten en de risico s van concentratie in de portefeuille. De beleggingen en de verplichtingen van het fonds zijn gewaardeerd tegen marktwaarde. Dit betekent dat ontwikkelingen van rente- en waardeveranderingen van de beleggingen invloed hebben op het surplus van het fonds. Renterisico Het bestuur heeft besloten tot een strategische renteafdekking van 60%. De rentehedge bestaat uit twee delen, Staatsobligaties in de matching portefeuille, zoals gerapporteerd door de custodian, en de swap posities in het overlay account. De strategische rente hedge zal altijd binnen de bandbreedte 57%-63% blijven. Als de hedge erbuiten valt zal deze aangepast worden. Door de DSP strategie zal de feitelijke hedge elke maand aangepast worden. De DSP rente afdekking zal ook binnen de min en plus 3 van de originele maandelijkse DSP allocatie blijven. De renteswapposities in de overlay account zijn zodanig gestructureerd dat in combinatie met de obligatieportefeuilles de gewenste hedge ratio wordt bereikt. Valutarisico Het valutarisico in de portefeuille wordt gedeeltelijk afgedekt. De matching portefeuille is voor 100% in Euro s genoteerd. In de return portefeuille wordt het risico van de drie grootste valuta (USD, GBP, JPY) voor 50% afgedekt. De bandbreedte voor deze valuta afdekking is tussen de 47% en 53%. De DSP valuta afdekking zal ook binnen de min en plus 2 van de originele maandelijkse DSP allocatie blijven. Het valuta risico naar de drie grootte valuta s binnen de vastgoed portefeuille worden voor 100% afgedekt. De toegestane bandbreedte is 90%-100%. Voor de infrastructuur portefeuille worden alle valuta afgedekt voor 80%. De toegestane bandbreedte is 75%-100%. Kredietrisico Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 7 of 28

8 Kredietrisico is het risico dat een debiteur zijn schulden niet afbetaald. Door slechts in beperkte mate beleggingen toe te staan in non-investment grade debiteuren wordt het kredietrisico in de portefeuille beperkt. De matching portefeuille is volledig belegd in AAA en AA Euro staatsobligaties. In de return portefeuille is 25% in bedrijfsobligaties, hypotheken, high yield credits en obligaties in opkomende landen belegd. Voor deze mandaten zijn beleggingsrichtlijnen gedefinieerd die worden gemonitord. Concentratierisico Om het concentratierisico te beperken zal door het fonds nooit meer dan 5% van het fondsvermogen worden belegd in waardepapieren van één debiteur, met uitzondering van AAA en AA overheidsobligaties. Door de aanhoudende landencrisis en de benchmark keuze voor uitsluitend AAA en AA obligaties blijft het concentratierisico aanzienlijk naar met name Duitsland en Nederland. Er wordt naar gestreefd niet meer dan 25% van het totale fondsvermogen bij één manager te hebben ondergebracht. Daarenboven geldt voor actieve mandaten dat het streven is per strategie tussen EUR 50 mln en EUR 100 mln. per manager toe te bedelen. Door de BAC kan worden bepaald dat er meer dan EUR 100 mln in een strategie kan worden belegd.op die manier is er voldoende schaalgrootte, maar kan er ook voldoende gespreid worden over meerdere managers. Liquiditeitsrisico De liquiditeit van de beleggingen zal in de toekomst in toenemende mate een belangrijk punt voor het fonds worden. Het bestuur is er van overtuigd dat alternatieve minder liquide beleggingen op lange termijn een extra rendement kunnen opleveren. Echter, een groot gewicht in illiquide beleggingen in de portefeuille maakt het lastig om de gewenste asset allocatie (en daarmee het fondsrisico) te beheersen in sterk volatiele perioden of in geval het fonds een grote verandering ondergaat. Het fonds belegt strategisch 21% in minder liquide assets. Hypotheken, vastgoed, infrastructuur en private market beleggingen. zijn de minder liquide categorieën. In de ALM-studie van 2012 is getoetst of dit voldoende flexibiliteit geeft in situaties waarin het pensioenfonds over liquiditeiten dient te beschikken. Inflatierisico Gedurende 2010 is er uitgebreid onderzoek gedaan naar inflatieprotectie. Het fonds is met een rentehedge van 60% en een indexatieambitie van 80% sterk gevoelig voor inflatie. De inflatieprotectie producten die te koop zijn op de financiële markten voldoen echter niet. De reden is een combinatie van prijs en het feit dat er geen instrumenten op Nederlandse inflatie bestaan. De alternatieve portefeuille zal in een deel van de lange termijn inflatie bescherming voorzien. Overige financiële en niet-financiële risico s Door de reserves en binnenkomende premies te beleggen wordt het pensioenfonds onderhevig aan diverse bijkomende risico s die in belangrijke mate te maken hebben met de wijze waarop het vermogensbeheer is gestructureerd. De volgende risico s kunnen hierbij worden onderscheiden: Lang leven risico: Het langlevenrisico ontstaat als gevolg van een stijgende levensverwachting voor de deelnemers, wat kan leiden tot hogere kasstromen voor de verplichtingen dan is aangenomen bij de vorming van de reserves. Het fonds past een actuele prognosetafel voor de waardering van de verplichtingen toe. Tegenpartijrisico Tegenpartijrisico is een kredietrisico dat veroorzaakt wordt door het niet kunnen nakomen van toegezegde betaling door een tegenpartij. Als gevolg van de complexiteit en de omvang van de over the counter (OTC) derivaten markten is het van groot belang Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 8 of 28

9 voor investeerders om dit risico te begrijpen en maatregelen te nemen in de vorm van collateral (onderpand) management. Omgevingsrisico: De mogelijkheid dat de sponsor geheel of gedeeltelijk wegvalt of dat door wijzigingen in het juridisch kader het fonds verplicht is op ongewenste momenten wijzigingen door te voeren in het beleggingsbeleid. Operationeel risico: De wijze waarop zowel de interne organisatie als externe providers een integere en beheerste bedrijfsvoering hebben ingericht. Hieronder vallen onder meer kosten, fraudegevoeligheid, IT structuren en administratieve verwerking. Uitbestedingsrisico: De continuïteit, kwaliteit en integriteit van de uitbestedingspartners. Juridisch risico: Met name gericht op de aansprakelijkheid van het fonds en derden. Bestuur en besluitvorming risico: Is er voldoende deskundigheid en continuïteit in de bestuurlijke organen om een goede besluitvorming mogelijk te maken? In de organisatie van het pensioenfonds is de Financiële Commissie de regievoerder van het Risicomanagement systeem. In dit systeem komen bovenstaande risicofactoren nadrukkelijk aan de orde en wordt toegezien op afdoende beheersmaatregelen om deze risico s te kunnen beheersen. Derivaten Het toepassen van derivaten in de portefeuille dient ter ondersteuning van het behalen van de beleggingsdoelstellingen. In het algemeen worden derivaten gebruikt voor afdekking van risico s en voor herbalancering van de portefeuille. Het gebruik van derivaten door de fiduciair manager en de externe vermogensbeheerders beperkt tot: het gedekt kopen van putopties, het gedekt schrijven van callopties, het aankopen van call opties, het schrijven van put opties en het aan- en verkopen van futures mits voldoende vrije middelen (in het specifieke mandaat) aanwezig zijn om aan de onderliggende verplichtingen/rechten te kunnen voldoen, het aan- en verkopen van swaptions, het aangaan van swaps en het aangaan van valutatermijntransacties, posities in inflatie en langleven derivaten Verder zijn voor de uitvoering van DSP de volgende producten toegestaan: Total Return Swaps Credit Default Swaps Collateral Mangement Gebruik van derivaten is toegestaan zowel via de beurs als buiten de beurs om (OTC), Bij het gebruik van OTC derivaten dient nadrukkelijk het tegenpartijrisico beperkt te worden door tegenpartijen te selecteren met een goede creditrating (minimaal lange termijn rating van A+ door S&P en A1 door Moody s) en het afsluiten van ISDA overeenkomsten en bijbehorende CSA s. In de CSA s zijn afspraken gemaakt om het krediet risico te minimaliseren. Exposure Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 9 of 28

10 Derivaten vormen geen aparte beleggingscategorie; de exposures die het gevolg zijn van het gebruik van afgeleide instrumenten dienen te worden opgeteld bij de exposures die voortkomen uit de directe beleggingen waarop zij betrekking hebben. De exposures inclusief derivaten dienen altijd binnen de gewichten te blijven van de betreffende asset categorie zoals in dit Beleggingsplan is vastgesteld. Derivaten mogen aangewend worden om: exposure in te nemen in de betreffende beleggingscategorie tactische wijzigingen in de portefeuille op een efficiënte wijze tot stand te brengen; rente- en inflatiegevoeligheid van de beleggingen en verplichtingen op elkaar af te stemmen; solvabiliteitsrisico s te beperken; het valutarisico af te dekken. Derivaten mogen niet aangewend worden om op welke wijze dan ook leverage te creëren. De totale exposure moet binnen de bandbreedte vallen zoals vastgesteld voor de betreffende asset categorie in de Strategische Benchmark Portefeuille. Aangezien het overlay mandaat ziet op de totale portefeuille kan het gebruik van derivaten als leverage worden beschouwd. Hiervoor geldt dat de totale exposure van de derivatenposities in lijn moeten zijn met de effectieve gewenste exposures. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 10 of 28

11 Hoofdstuk 5 Strategische Asset Allocatie Om de doelstelling van het pensioenfonds waar te kunnen maken heeft het bestuur de strategische allocatie voor 2014 vastgesteld als weergegeven in tabel 2. De SAA is verdeeld in een Matching Portefeuille, een Return Portefeuille en een Alternatieve Portefeuille. SAA De SAA voor 2014 is identiek aan de SAA van Tabel 3: SAA 2014 Portefeuille Portefeuille ultimo sept 2013 SAA 2013 SAA 2014 Totaal Matching Portefeuille 46,3% 41,3% 41,3% EURO AAA-AA Staatsobligaties 46,3% 41,3% 41,3% Totaal Return Portefeuille 44,6% 41,7% 41,7% Aandelen 19,1% 16,7% 16,7% Wereld ontwikkelde markten 12,2% 10,3% 10,3% Opkomende markten 3,9% 3,4% 3,4% Converteerbare obligaties 3,0% 3,0% 3,0% Obligaties: 25,5% 25,0% 25,0% Inflation Linked Obligaties 4,0% 4,0% 4,0% Hypotheken 5,2% 6,0% 6,0% Investment Grade 8,7% 7,5% 7,5% High Yield 3,1% 3,0% 3,0% Opkomende markten 4,5% 4,5% 4,5% Totaal Alternatieve portefeuille 9,1% 17,0% 17,0% Niet genoteerd vastgoed (direct) 6,5% 10,0% 10,0% Infrastructuur - 3,0% 3,0% Grondstoffen 2,3% 2,0% 2,0% Private equity - 2,0% 2,0% Cash 0,3% - - Totaal 100% 100% 100% De bandbreedtes van de de portefeuille zijn 10% van de strategische weging. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld voor converteerbare obligaties de weging zich tussen de 2,7% en 3,3% mag bewegen. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 11 of 28

12 In onderstaande tabel worden de verschillende strategische risico afdekkingen weergegeven met bandbreedte. categorie Doelstelling Onderkant Bovenkant Rente afdekking 60% 57% 63% Valuta afdekking rendements portefeuille Valuta afdekking vastgoed Valuta afdekking infrastructuur 50% 47% 53% USD, GBP en JPY. 100% 90% 110% USD, GBP, JPY 80% 75% 100% Alle valuta Door de DSP strategie wijzigt de allocatie over de Return en Matching portefeuille. De valuta afdekking zal binnen de min en plus 3% van de originele maandelijkse DSP allocatie blijven. De rente afdekking zal binnen de min en plus 3% van de originele maandelijkse DSP allocatie blijven. Herbalanceren Het pensioenfonds voert geen tactisch beleid. Eenmaal per jaar worden, na vaststelling van de strategische benchmark portefeuille door het bestuur, de feitelijke gewichten van de verschillende asset classes in lijn gebracht met de strategische gewichten. Maandelijks wordt door de fiduciair manager gemonitord of de afwijkingen ten opzichte van de strategische gewichten van de individuele mandaten in de liquide portefeuille groter zijn dan 10%. Indien dit het geval is zal de fiduciair manager de portefeuille herbalanceren. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de toevoeging van liquiditeiten aan de beleggingsportefeuille. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 12 of 28

13 Hoofdstuk 6 Normportefeuille Algemeen Uit de Strategische Asset Allocatie is voor de matching, de return en de alternatieve portefeuille een Strategische Benchmark Portefeuille afgeleid, waarbij de verschillende beleggingscategorieën verder zijn onderverdeeld naar regio, sector, marktsegment of stijl. In de SBP zijn, in lijn met de Investment Beliefs van het fonds, de mandaten voor de diepe liquide markten passief. Naar verwachting kunnen managers hier geen consistente outperformance genereren. Dit betreft de mandaten voor de EUR staatsobligaties, EUR inflation-linked obligaties en de wereldwijde aandelenportefeuilles voor ontwikkelde markten. Aan de beheerders van deze portefeuilles is een beperkte tracking error meegegeven. Voor deze portefeuilles zal niet, of nauwelijks, sprake zijn van een verwacht afwijkend rendement ten opzichte van de benchmark. Het verschil met de benchmark is vooral ingegeven doordat de managers niet in ondernemingen kunnen beleggen uit hoofde van ESG restricties terwijl deze ondernemingen wel in de benchmark zijn opgenomen en de verschillen in toegepaste belasting regimes tussen de benchmark en het fonds. De mandaten voor bedrijfsobligaties (Investment Grade en High Yield) en opkomende markten (aandelen en obligaties) zijn actief, hoewel ook hier sprake is van een beperkte mate van actief beheer. Hoewel de mandaten actief zijn is er slechts een beperkte tracking error ten opzichte van de benchmark indices toegestaan. Voor de alternatieve beleggingen zijn geen goede benchmarks beschikbaar en is het beheer per definitie actief. Het overlaymandaat wordt door de fiduciair manager beheerd. Dit gedeelte van de portefeuille wordt in cash gehouden om te kunnen voldoen aan de verplichtingen (collateral) uit hoofde van de derivatenposities voor DSP. Met behulp van termijncontracten wordt de exposure van een staatsleningportefeuille vormgegeven conform de benchmark. Omdat de alternatieve portefeuille nog niet is ingevuld wijkt de feitelijke portefeuille nog af van de SAA. Gedeeltelijke is de herstructurering reeds in gang gezet. De middelen die nog niet in de alternatieve portefeuille zijn belegd worden pro rato verdeeld over de overige beleggingscategorieën. Naar verwachting duurt het 2 tot 3 jaar voordat de alternatieve portefeuille geheel op gewicht is. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 13 of 28

14 Matching portefeuille In tabel 4 zijn de benchmarks per categorie opgenomen voor de matching portefeuille. Het tracking error budget en of het een actieve of passieve belegging is, is ook aangegeven in deze tabel. Tabel 4: Strategische Benchmark Portefeuille 2014 matching portefeuille Beleggingscategorie Benchmark index Actief/ passief Tracking Error Allocatie (in %) Matching portefeuille 41,3 Staatsleningen Merrill Lynch EMU Direct Government, AAA-AA Rated (ex Belgium), All maturities+ Passief 0,1% 32,3 Overlay mandaat Passief 0,1% 9,0 De matching portefeuille bestaat uit AAA en AA staatsobligaties en een syntetische staatsobligatiereplicatieportefeuille aangevuld met rente swaps. Het doel van deze portefeuille is om 60% van het rente risico te matchen. Deze portefeuille wordt volledig passief ingevuld. De staatsobligatie mandaten zijn verdeeld over 3 externe managers. Rendementsportefeuille In tabel 5 zijn de benchmarks per categorie opgenomen voor de rendements portefeuille. Het tracking error budget en of er actief of passief wordt belegd is ook aangegeven in deze tabel. Tabel 5: Strategische Benchmark Portefeuille 2014 return portefeuille Beleggingscategorie Benchmark index Actief/ passief Tracking Error Allocatie (in %) Returnportefeuille 41,7 Aandelen: 16,7 Aandelen ontwikkelde markten Aandelen EMU MSCI EMU Net TR Index Passief 0,5 % 3,3 Aandelen Europe ex EMU Aandelen US MSCI Europe ex EMU Net TR Index MSCI North America Net TR Index 10,3 Passief 0,5 % 1,7 Passief 0,5 % 3,3 Aandelen Japan en Pacific MSCI Pacific Net TR Index Passief 0,5 % 2 Aandelen opkomende markten MSCI EM EUROPE, Latin American and Asia Net TR index Actief 5 % 3,4 Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 14 of 28

15 Converteerbare obligaties UBS Global Focus Customized Index* Actief 5 % 3,0 Obligaties 25,0 Staatsleningen IL EUR BarCap EURO Inflationlinked: Eurozone - ALL CPI Index Passief 0,5% 4,0 Hypotheken Zakelijke Hypothekenfonds: Barclays Capital Customized Swap Index 2-4 years, Actief/ Fonds 6,0 Particuliere Hypothekenfonds: Barclays Capital Customized Swap Index 4-6 years, Investment Grade Credits 7,5 Bedrijfsobligaties IG EUR ML EMU Corporate Index Actief 2 % 4,0 Bedrijfsobligaties IG USD ML US Corporate Master Index Actief 2 % 3,5 High Yield Credits 3,0 High Yield EUR/GBP High Yield USD ML European Currency High Yield Constrained Index ML US High Yield Constrained Index Actief 5 % 1,3 Actief 5 % 1,7 Obligaties opkomende markten OM Staatsleningen Hard currency OM Staatsleningen Local Currency JPM EM Bond Global Diversified Index JPM GBI-EM Global Diversified Index 4,5 Actief 5 % 3,0 Actief 8 % 1,5 * Benchmark Converteerbare obligaties: 65% UBS Europe Focus, 25% UBS US Focus, 10% UBS Asia including Japan Focus (all hedged in EUR) Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 15 of 28

16 De rendements portefeuille heeft als doel het overrendement ten op zichte van de verplichtingen te genereren om in staat te zijn de pensioenen te kunnen indexeren. Zoals in bovenstaande tabel te zien is is voor elke categorie een specifieke invulling vastgesteld welke aansluit bij de strategische doelstellingen. Elke manager krijgt vervolgens nog verdere specifieke richtlijnen mee binnen welke ruimte de manager mag investeren. Alle managers zijn aangesteld om een mandaat te beheren. Dat wil zeggen dat de manager wel transacties mogen uitvoeren, maar dat de stukken op naam van het pensioenfonds blijven staan. Alternatieve Portefeuille De portefeuille Alternatieve Beleggingen is volop in beweging. In 2013 zijn de voorbereidingen getroffen om daadwerkelijk te kunnen gaan investeren in de categorieën vastgoed en infrastructuur. Voor de vastgoed portefeuille zijn in de tweede helft van het jaar al investeringen gedaan. In 2014 zullen verdere investeringen plaatsvinden om de portefeuilles te vullen. Tabel 6: Strategische Benchmark Portefeuille 2014 alternatieve portefeuille Beleggingscategorie Benchmark index Actief/ Passief Tracking Error Alternatieve portefeuille 17 Allocatie (in %) Grondstoffen DJ UBS ex Agri ex Livestock Roll Select Passief 0.2% 2 Onroerend goed Rendementsdoelstelling van 8% per jaar actief 10 Infrastructuur en private equity Rendementsdoelstelling van 9% per jaar actief 5 Op basis van de investment beliefs van het pensioenfonds zijn de volgende doelstellingen voor de alternatieve portefeuille vastgesteld: De alternatieve beleggingen dienen bij te dragen aan de diversificatie van het risico van de portefeuille Alternatieve beleggen hebben een directe en/of indirecte link met de ontwikkeling van inflatie en dienen bij te dragen aan de bescherming van het fonds tegen inflatie Van alternatieve beleggingen wordt een extra premie verwacht door de lagere liquiditeit. Het pensioenfonds streeft ernaar minder afhankelijk te zijn van de rendement van een op aandeelhouderswaarde gerichte economie en wil meer directe inkomsten die een grotere samenhang hebben met de reële economie. Daarnaast zijn er criteria vastgesteld waaraan bij de selectie van de daadwerkelijke beleggingen worden getoetst: Behalen van absoluut rendement door stabiele opbrengst bij lage volatiliteit Minimaliseren van reputatierisico door rekening te houden met het ESG beleid van het fonds Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 16 of 28

17 Deelnemen in de onderliggende economie; echte beleggingen, geen afgeleide producten Redelijke kosten, Een voldoende opbrengst na alle kosten inclusief fee s Minimaliseren van administratieve complexiteit (waardering, verslaglegging, fiscaliteit). Grondstoffen De benchmark is de DJ UBS ex Agri ex Livestock Roll Select. Door het uitsluiten van agrarische producten wordt beter voldaan aan de ESG criteria. Er kan sprake zijn van een reputatierisico aangezien er vermoedens zijn dat beleggingen in voedingsmiddelen een speculatief en prijsopdrijvend effect hebben. De toevoeging roll select in de index duidt op een aangepaste manier van het volgen van de index. Indices voor grondstoffen zijn allemaal gebaseerd op beleggingen in de onderliggende termijncontracten op de verschillende grondstoffen. De standaardindex veronderstelt dat deze termijncontracten op een vaste dag worden omgezet in termijncontracten met een nieuwe looptijd. Door iets actiever om te gaan met het werkelijk doorrollen van de posities kan een beheerder een extra rendement behalen ten opzichte van de standaard index. Onroerend Goed De doelstelling van de onroerend goed portefeuille is om door een goed gespreide portefeuille een stabiel hoog rendement te behalen. Het fonds kan profiteren van een illiquiditeits premie vanwege de lange horizon die het fonds heeft. De advisering van deze portefeuille is uitbesteed aan Townsend Group. Zij zijn een specialist op het gebied van internationaal vastgoed. Townsend heeft strikte richtlijnen meegekregen voor het selecteren van specifieke investeringen. De eindbeslissing om een investering in de portefeuille op te nemen ligt bij de BAC. De fiduciair manager heeft een challenging rol voor dit deel van de portefeuille. In juni 2013 zijn de investeringen begonnen. Het is de verwachting dat de vastgoed portefeuille in juni 2015 de gewenste allocatie zal hebben. Binnen de vastgoed portefeuille is nog belegd in een aantal fondsen die voorheen in de portefeuille zaten. Deze fondsen worden afgebouwd. De afbouw kan vanwege de liquiditeit in de vastgoed markt nog wel enige jaren duren. Infrastructuur / Private Equity In 2013 heeft de operationele inrichting van de infrastructuur en private equity portefeuille plaatsgevonden. Deze portefeuille zal vanaf 2014 ingevuld gaan worden op advies van Partners Group. Ook Partners Group heeft strikte richtlijnen gekregen om binnen te investeren. Als vehikel om de operationele inrichting te stroomlijnen is een Nederlandse Commanditaire Vennootschap opgericht. Ook voor deze categorie heeft de fiduciair manager een challenging rol. Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 17 of 28

18 Hoofdstuk 7 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Principes ESG Beleid Pensioenfonds UWV Het pensioenfonds UWV heeft als primaire doelstelling het zorg dragen voor een goede uitvoering van de pensioenregeling van de deelnemers. Vanuit deze doelstelling en gebaseerd op de uitgangspunten van de vereniging van bedrijfstakpensioenfondsen en de UN Principles for Responsible Investment (UNPRI) meent het bestuur dat: het in eerste instantie haar plicht is een zo hoog mogelijk rendement te behalen; een actief ESG beleid een factor is die aan die rendementsdoelstelling een positieve bijdrage kan leveren; het pensioenfonds UWV weliswaar een zelfstandige eenheid is, maar in de perceptie van velen een verlengde is van de sponsor UWV en daarmee ook een organisatie waarvan de omgeving een gedegen ESG beleid verwacht. Daarnaast zal het pensioenfonds bij het beoordelen van een onderneming op hun ESG beleid de principes van de UN Global Compact als uitgangspunt nemen. Uitwerking ESG beleid De drie doelstellingen hierboven zijn in de beleggingsstrategie geïmplementeerd: Het pensioenfonds streeft ernaar reputatieschade te voorkomen door het voeren van een uitsluitingbeleid; Het pensioenfonds probeert de ESG prestatie van de bedrijven waarin belegd wordt te verbeteren door het voeren van een actief benaderingsbeleid (engagement); en door te stemmen op jaarvergaderingen (proxy voting). Uitsluitingen Het fonds heeft een initiële lijst met bedrijven opgesteld die uitgesloten zijn. Hierop staan in ieder geval ondernemingen die actief zijn in de productie en/of verkoop van clusterbommen, landmijnen, nucleaire wapens, munitie van verarmd uranium en bedrijven waarvan bekend is dat zij de mensenrechten op navrante wijze schenden. De huidige lijst met uitsluitingen is opgenomen in de Bijlage 3. Engagement De principes van de UN Global Compact (www.unglobalcompact.org/) dienen als uitgangspunt voor de engagement. Doel van het engagement is om ondernemingen die in strijd handelen met de UN Global Compact principes te benaderen en te bewegen hun beleid aan te passen. Daarnaast kunnen andere Corporate Governance thema s aanleiding zijn om contact te leggen met ondernemingen. Het engagement proces behelst 4 stappen: problemen aankaarten bij de onderneming erkenning krijgen van de onderneming dat er een issue is ontwikkeling van beleid door de onderneming om het probleem op te lossen uitvoering van dat beleid en behalen vooraf gestelde doelstellingen Proxy voting Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 18 of 28

19 Het actief uitoefenen van stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen is een manier om ongewenste activiteiten van een onderneming of discutabele corporate governance issues aan de orde te stellen en/of te beïnvloeden. Op die wijze probeert het pensioenfonds bij te dragen aan de ontwikkeling van corporate governance procedures bij (Europese beursgenoteerde) ondernemingen. ESG binnen de alternatieve portefeuille Binnen de alternatieve portefeuille speelt ESG misschien wel een nog belangrijker rol als in de andere delen van de portefeuille. Hierbij zal echter altijd rendement het uitgangspunt zijn. Bij de selectie van de adviseurs voor de alternatieve portefeuille is veel aandacht geweest voor ESG Criteria. Voor beide adviseurs geldt dat zij ESG principes een belangrijk onderdeel van hun eigen bedrijfsvoering en het beleggingsproces hebben gemaakt. Beide adviseurs hebben, net als pensioenfonds UWV, de UN PRI ondertekend en dienen dus te rapporteren over de wijze waarop zij ESG in hun beleid implementeren. Daarnaast heeft de vastgoed adviseur het Global Real Estate Sustainability Benchmark initiatief ondertekent. Bij de inrichting van de beleggingsportefeuille zullen vervolgens beide adviseurs rekening houden met: de uitsluitingenlijst voor bedrijven en landen van UWV de criteria voor proxy voting zoals door UWV vastgesteld indien nodig samenwerken met de ESG specialisten van de fiduciair manager bij de uitvoering van het engagement bij bedrijven waar ESG issues spelen Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 19 of 28

20 Hoofdstuk 8 Verantwoordelijkheden en Uitvoering Met het oog op een professionele en verantwoorde besluitvorming, uitvoering en monitoring ten aanzien van de beleggingen van het fonds is tot de volgende organisatie van activiteiten en verantwoordelijkheden besloten. Het bestuur stelt het strategisch beleggingsbeleid en de randvoorwaarden waarbinnen dit vorm wordt gegeven vast met behulp van het advies van de BAC; De BAC is het verdiepingsorgaan die de strategische vraagstukken voor het bestuur beoordeeld en adviseert. Het Bestuursbureau voert de dagelijkse regie over de uitbestede activiteiten en ondersteund de BAC en het bestuur in haar activiteiten; De BAC en het Bestuursbureau kunnen zich verder laten adviseren door externe deskundigen; In de BAC zijn thans twee externe deskundigen benoemd; Het bestuur richt zich op het strategisch beleid. Hieronder wordt met betrekking tot het vermogensbeheer verstaan het vaststellen van: doel en stijl van het beleggingsbeleid het risicobudget de strategische beleggingsportefeuille en bandbreedtes de benchmarks rapportage en control performancemeting de governance policy het aanstellen en ontslaan van externe vermogensbeheerders het aanstellen en ontslaan van de custodian het aanstellen en ontslaan van de externe accountant en de certificerend actuaris Uitvoering Bestuursbureau Het pensioenfonds heeft een Bestuursbureau dat met betrekking tot de beleggingen onder meer de volgende taken heeft: ALM adviseur ondersteuning en advisering Bestuur en BAC op strategisch beleggingsgebied aansturing en monitoring uitbestede activiteiten, waaronder de coördinerend vermogensbeheerder en custodian Het fonds heeft een onafhankelijk ALM adviseur om het strategisch beleggingsbeleid te bepalen. De adviseur is momenteel ORTEC. De fiduciair manager challenged deze adviseur op hun adviezen. Fiduciair manager Allianz Global Investors(AGI) is aangesteld als de fiduciair manager van het fonds. AGI is coördinerend vermogensbeheerder van het pensioenfonds. Adviseurs alternatieve portefeuille Voor alternatieve beleggingen, bestaande uit vastgoed en infrastructuur, heeft PF UWV gespecialiseerde adviseurs aangesteld. Het Bestuur is verantwoordelijk voor de Beleidsplan Beleggingen 2014 Pensioenfonds UWV Page 20 of 28

Uitsluitingenlijst eind 2014. Company Country Reden. AECOM Technology Corp Verenigde Staten Controversiële wapens Aerospace Industries

Uitsluitingenlijst eind 2014. Company Country Reden. AECOM Technology Corp Verenigde Staten Controversiële wapens Aerospace Industries Uitsluitingenlijst eind 2014 Company Country Reden AECOM Technology Corp e Staten Aerospace Industries Iran Organization (AIO) Aerospace Long-March China International Trade Co., Ltd Aeroteh SA Roemenië

Nadere informatie

Rente afdekking De officiële UFR-curve zoals door DNB bepaald wordt afgedekt voor 60% met een bandbreedte van 57% tot 63%.

Rente afdekking De officiële UFR-curve zoals door DNB bepaald wordt afgedekt voor 60% met een bandbreedte van 57% tot 63%. Voorlegger In december 2014 is op het laatste moment na het vaststellen van het beleggingsplan 2015 het wetsvoorstel voor het nftk aangepast op het onderdeel UFR (= Ultimate Forward Rate). De door de Tweede

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds UWV. Beleggingsplan 2015/2016. Cijfers per 31 maart 2015. Beleggingsplan 2015/2016 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32

Stichting Pensioenfonds UWV. Beleggingsplan 2015/2016. Cijfers per 31 maart 2015. Beleggingsplan 2015/2016 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32 Stichting Pensioenfonds UWV Beleggingsplan 2015/2016 Cijfers per 31 maart 2015 Beleggingsplan 2015/2016 Pensioenfonds UWV Pagina 1 van 32 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 Inhoud

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012 Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres Amstelveen, 17 april 2012 Agenda 1. Ontwikkelingen risicobeheersing beleggingen 2. DNB bevindingen en toezichtthema s 2012 3. Maatregelen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA Verklaring van Beleggingsbeginselen Joachim Aelvoet CBFA 17 maart 2011 Onderzoek 29 IBP's +/- 4,5 miljard euro vermogen +/- 100.000 aangeslotenen methode: eerste analyse individueel gesprek conclusies

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen A. ALGEMENE DOELSTELLINGEN 1. Doelstelling van Fonds 1818 Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen heeft als doel het verhogen van de

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015 Bijlage IV Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 juli 2015 Tilburg, 17 juni 2015 1. Inleiding In de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna:

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Drankindustrie 13 januari 2015 Beleggingsovertuigingen Een beleggingsovertuiging is kortweg de perceptie van het pensioenfonds van de

Nadere informatie

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille Bijlage 5 srichtlijnen A. srichtlijnen Ingangsdatum: 1 januari 2014 Beheerder dient de beleggingsrestricties ten aanzien van de samenstelling van de portefeuille en de toelaatbare risico's ln acht te nemen,

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Zeist, 4 maart 2014 1. Inleiding De verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

STANDAARDPENSIOENFONDS

STANDAARDPENSIOENFONDS STANDAARDPENSIOENFONDS Alternatieve oplossing voor het continuïteitsvraagstuk 1 februari 2014 Toenemende druk bij pensioenfondsen FD 20-3-2013 2 Het continuïteitsvraagstuk Continuïteitvraagstuk pensioenfondsen

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Inhoudsopgave 1 Beleggingsovertuigingen bpfbouw 1.1 Inleiding 1.2 Beleggingsovertuigingen t.a.v. Financiële Markten 1.3 Beleggingsovertuigingen t.a.v. de portefeuille en instrumenten

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7 pagina 1 van 7 *Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011 DNB Pensioenseminar Parallelsessie Beleggingen 21 september 2011 Hoofdvragen I. Wat maakt iemand een goede bestuurder op het gebied van beleggingen? II. Wat verwacht u van de toezichthouder op het gebied

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Dutch Round Table On Performance Measurement

Dutch Round Table On Performance Measurement Dutch Round Table On Performance Measurement 19 maart 2009 Dag programma Dutch Round Table 13:20 GIPS 2010 Mark van Eijk 13:30 Valutahedging Ido de Geus 14:00 Round Table Discussie 14:45 Koffie Break 15:15

Nadere informatie

Verklaring van beleggingsbeginselen

Verklaring van beleggingsbeginselen Verklaring van beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK Juni 2014 Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen van Stichting Voorzieningsfonds Getronics. 10 oktober 2014

Beleggingsbeginselen van Stichting Voorzieningsfonds Getronics. 10 oktober 2014 Beleggingsbeginselen van Stichting Voorzieningsfonds Getronics 10 oktober 2014 Verklaring Beleggingsbeginselen Introductie Deze Verklaring geeft beknopt de uitgangspunten weer van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Trespa April 2014 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...5 Risicobereidheid...5 Beleggingsovertuigingen...6 Uitbesteding

Nadere informatie

Beleggingsplan. Stichting pensioenfonds VNU

Beleggingsplan. Stichting pensioenfonds VNU Beleggingsplan Stichting pensioenfonds VNU November 2014 Inleiding Het beleggingsplan behandelt de vastlegging van het strategisch beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds VNU (het fonds).het beleggingsplan

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten [ ACTUARIËLE EN BEDRIJFSTE CHNISCHE NOTA 2016 [ VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 januari 2016 Tilburg, 27 januari 2016 1. Inleiding In de Verklaring

Nadere informatie

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Organisatie 4 2.1 Het fonds 4 2.2 Organisatie 4 2.3 Toeslagbeleid 4 3 Beleggingsbeleid 6 3.1 Doel

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Deze verklaring beschrijft de beginselen van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT). Deze verklaring is opgesteld, omdat het beleggings- en risicobeleid

Nadere informatie

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt.

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt. BIJLAGE C VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en doelstelling Artikel 145 van de Pensioenwet schrijft voor dat een pensioenfonds een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN)

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

31.07.2015 VOORSTEL EN TOELICHTING TOT WIJZIGING VAN DE VOORWAARDEN VAN DEELNAME VAN

31.07.2015 VOORSTEL EN TOELICHTING TOT WIJZIGING VAN DE VOORWAARDEN VAN DEELNAME VAN DELTA LLOYD CORPORATE BOND FUND, DELTA LLOYD COLLATERALIZED BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN LT BOND FUND, DELTA LLOYD SOVEREIGN XLT BOND FUND, DELTA LLOYD SUB SOVEREIGN

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen Samenhang en voorbeelden Ronald Janssen, Ortec Finance 1 Klant centraal stellen: Doelstelling Managen van de verwachtingen van onze cliënten Hoe kunnen we dat doen?

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 17 september 2009 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

1. ALGEMENE RICHTLIJNEN

1. ALGEMENE RICHTLIJNEN Beleggingsstatuut JULI 2015 1. ALGEMENE RICHTLIJNEN 1.1. Statutaire doelstelling De Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF, zich beroepend op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, stelt

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars De Nederlandsche Bank (hierna: DNB) heeft in 2013 en 2014 bij meerdere zorgverzekeraars onderzoek gedaan naar het beleid en de beheersomgeving

Nadere informatie

B2014-69. Beleggingsplan 2014. Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26

B2014-69. Beleggingsplan 2014. Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26 Beleggingsplan 2014 Stichting Notarieel Pensioenfonds 20 maart 2014 1/26 Inhoud Inhoud...2 1 Inleiding...4 2 Implicaties externe ontwikkelingen rond SNPF...5 2.1 Macro-economische omgeving...5 2.2 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Onderdeel van a.s.r. a.s.r. is de Nederlandse verzekeringsmaatschappij voor alle verzekeringen. Bij a.s.r. werken ruim 3.900 medewerkers

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Waarom beleggen? Om de pensioenen betaalbaar te houden en liefst ook nog eens ieder jaar te kunnen beschermen tegen koopkrachtverlies, belegt ARCADIS Pensioenfonds

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR.

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Inleiding Het belangrijkste doel van Stichting Pensioenfonds Randstad, hierna te noemen SPR, is de zekerstelling van de bij haar verzekerde pensioenen. Het beleggingsbeleid

Nadere informatie

32.0039.15. Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. Beleggingsbeginselen SPW

32.0039.15. Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties. Beleggingsbeginselen SPW 32.0039.15 Stichting Pensioenfonds voor de Woningcorporaties Beleggingsbeginselen SPW 28 juni 2016 Inleiding Beleggingsbeginselen zijn de belangrijkste overtuigingen die ten grondslag liggen aan de strategie,

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Organisatie 4 2.1 Gedragscode 4 2.2 Goed Pensioenfondsbestuur

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen 2012

Beleggingsbeginselen 2012 Beleggingsbeginselen 2012 1 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Algemeen Beleggingsbeginselen vormen de fundamenten en richtlijnen voor het vermogensbeheer van het Pensioenfonds. Het Bestuur moet bereid

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015 4e kwartaal 2015 Familie Voorbeeld 4e kwartaal 2015 Uw beheerders Uw rekeningnummer : 123456 Portefeuille overzicht per : 31 december 2015 Rapportagevaluta : Euro MiFID-categorie : Niet-professionele belegger

Nadere informatie

Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds

Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds JPMORGAN FUNDS 10 JULI 2015 Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds Geachte Aandeelhouder, Hierbij informeren wij u dat de aandelenklasse B waarin u belegd hebt, gaat fuseren met aandelenklasse

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN).

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN). ABTN Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Bijlage 3. Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland 2012 1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer

Nadere informatie

Risico s identificeren. Drs P.A.M. (Patrick) Kremers RC 20 juni 2012

Risico s identificeren. Drs P.A.M. (Patrick) Kremers RC 20 juni 2012 Risico s identificeren Drs P.A.M. (Patrick) Kremers RC 20 juni 2012 Integraal risicomanagement 2 Integraal risicomanagement 3 Risicomanagement proces 4 Risicomanagement proces 5 6 Risico identificatie

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van De Nederlandsche

Nadere informatie

Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS Protector

STICHTING PENSIOENFONDS Protector STICHTING PENSIOENFONDS Protector Verklaring Beleggi ngsbeginselen december 2011 beleggingsbeginselen 1/8 Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Profiel van het pensioenfonds 2.1 Organisatie 2.2 Geen nevenactiviteiten

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie