CAT: Flowcytometrische immunofenotypering op lymfeklierbiopsies/-aspiraten. apr. Dries Coenen 12 december 2006

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CAT: Flowcytometrische immunofenotypering op lymfeklierbiopsies/-aspiraten. apr. Dries Coenen 12 december 2006"

Transcriptie

1 CAT: Flowcytometrische immunofenotypering op lymfeklierbiopsies/-aspiraten apr. Dries Coenen 12 december 2006

2 Het lymfatisch systeem = systeem van lymfevaten, lymfeklieren en extranodaal lymfatisch weefsel lymfeklieren = boonvormige orgaantjes (+/- 2 cm³) ) gelegen langs het verloop van de lymfevaten filteren van de lymfe opname van antigenen (bacteriën, virussen, )) door macrofagen macrofagen presenteren de antigenen aan lymfocyten = activatie van het immuunsysteem

3 Lymfeklieren

4 Lymfoproliferatieve aandoeningen = grote groep van neoplastische aandoeningen van het lymfatisch systeem (klonale( proliferatie van lymfoïde cellen) lymfadenopathie = zwelling van een lymfeklier oorzaken meestal reactief (inflammatoire( reactie) soms lymfoproliferatieve aandoening

5 Lymfoproliferatieve aandoeningen lymfoom = neoplastisch proces gelokaliseerd in de lymfeklieren of in extanodaal lymfatisch weefsel (vb. MALT) lymfoom leukemie dezelfde ziekte met verschillende klinische presentatie (SLL / B-CLL) Hodgkin lymfomen non-hodgkin Hodgkin lymfomen (NHL( NHL) op basis van de aanwezigheid van Reed-Sternbergcellen

6 Classificatiesystemen verleden: Rappaport classification Kiel classification Working Formulation REAL classification heden: WHO classification (2001)

7 WHO-classificatie van lymfoproliferatieve aandoeningen klinisch-pathologische entiteiten gedefinieerd op basis van: kliniek morfologie immunofenotype cytogenetische en moleculaire data multidisciplinaire aanpak vereist classificatie B-cell neoplasms T- and NK-cell neoplasms Hodgkin s lymphoma

8 Proposed WHO Classification of Lymphoid Neoplasms (2001)

9 B-NHL vallen onder de mature B-cell neoplasms 85% van de NHL meest voorkomende types zijn: diffuus grootcellig B-cel lymfoom 30.6% folliculair lymfoom 22.1% MALT lymfoom 7.6% CLL/SLL 6.7% mantelcellymfoom 6.0%

10 T-NHL vallen onder mature T-cell neoplasms 12% van de NHL meest voorkomende types: perifeer T-cel lymfoom (niet gespecifieerd) 7.0% anaplastisch grootcellig lymfoom 2.4% meer frequent in Azië (virus HTLV-1)

11 Lymfeklieronderzoek ikv lymfoproliferatieve aandoeningen staalname van een lymfeklier of extranodaal lymfatisch weefsel via chirurgische biopsie via punctie (vb. fijne naald aspiratie (FNA( FNA)) FNA versus chirurgische biopsie voordeel: minder invasieve procedure nadeel: verlies van weefselarchitectuur geen informatie over patroon van tumorgroei onderzoeken histologie / cytologie immunofenotypering cytogenetica / moleculaire diagnostiek

12 Wat is immunofenotypering? = aantonen van expressie van cellulaire antigenen (CD( CD-antigenen) hoe? met behulp van monoklonale antilichamen gelabeld met een enzym of o fluorochroom 2 technieken: immunohistochemie (IHC) simultane beoordeling celmorfologie en antigenexpressie met een lichtmicroscoop uitgevoerd door de anatomopatholoog flowcytometrische immunofenotypering (FCI) meting van fluorescentie-intensiteit intensiteit op een celpopulatie met een flowcytometer

13 Immunofenotypering bij lymfoproliferatieve aandoeningen bepalen van de cellijn van een abnormale lymfoïde populatie (B of T) CD19 - CD20 - CD22 B-cel CD2 - CD3 - CD5 - CD7 T-cel aantonen van monoklonaliteit B-cel: IgKappa of IgLambda lichte ketenrestrictie T-cel: overexpressie van bepaalde V-beta familie bepalen of monoklonale celpopulatie een specifiek immunofenotype heeft geassocieerd met een bepaald type lymfoproliferatieve aandoening (classificatie)

14 Principe FCI incubatie met monoklonale antilichamen gelabeld met een fluorochroom cel per cel hydrodynamisch gefocusseerd doorheen één n of meer laserstralen meten van lichtverstrooiing en fluorescentie-intensiteit intensiteit per cel forward scatter ~ celgrootte side scatter ~ granulariteit fluorescentieintensiteit ~ antigenexpressie meerdere antigenen aantoonbaar per cel gebruik van verschillende antilichamen met verschillende fluorochromen met andere fluorescentie-emissie emissie golflengte cellen weergegeven als puntenwolk in histogrammen

15 Principe FCI celdifferentiatie op basis van ligging op: CD45-SCC histogram SCC-FSC histogram R1 R2 R3 R SSC-Height FSC-Height gating van relevante celcluster en onderzoeken op expressie van antigenen

16 Flowcytometrie in LAG 4-kleuren flowcytometrie in het kader van diagnose/classificatie/mrd van een lymfoproliferatieve aandoening uitgevoerd op: perifeer bloed beenmergaspiraat niet op lymfeklierweefsel

17 Critically Appraised Topic Wat is de waarde van FCI op lymfeklierweefsel bij de diagnose en classificatie van lymfomen volgens de literatuur? Wat zijn de voordelen/nadelen van FCI in vergelijking met IHC?

18 Vereisten voor flowcytometrie op lymfeklierweefsel suspensie van afzonderlijke intacte cellen celsuspensie perifeer bloed / beenmergaspiraat / FNA reeds celsuspensies lymfeklierweefsel bekomen via chirurgische biopsie eerst celsuspensie bereiden door mechanische of enzymatische desaggregatie en filtratie intacte cellen vers staal binnen < 24h analyseren

19 Referentiewaarden in lymfeklieren omwille van ethische redenen weinig gegevens beschikbaar primaire follikels secundaire follikels oiv antigenstimulus B-lymfocyten in het germinaal centrum van secundaire follikels exprimeren zwak CD10 B-lymfocyten in mantelzone (1/3) van de follikel exprimeren CD5

20 Lymfeklier

21 Referentiewaarden in lymfeklieren Bagglatia et al. vergelijking lymfocytenpopulaties in lymfeklieren en perifeer bloed bij 22 patiënten (4 patiënten met een goedaardige aandoening en 18 vrouwen met gynaecologische tumor in vroeg stadium) T-cellen B-cellen NK-cellen

22 Analytische performantie van FCI geen gegevens beschikbaar voor FCI op lymfeklierweefsel analytische sensitiviteit Sánchez et al. studie op PB en BM stalen met 4-kleuren 4 flowcytometer 1 aberrante cel op 10 4 à 10 5 cellen

23 Diagnostische performantie van FCI op lymfeklierbiopsies 3 grotere relevante studies Ravoet C, Demartin S, Gerard R, Dehon M, Peny MO, Petit B, Delannoy A, Husson B. Contribution of flow cytometry to the diagnosis of malignant and non malignant conditions in lymph node biopsies. Leuk Lymphoma Aug;45(8):1587 ;45(8): Martinez A, Aymerich M, Castillo M, Colomer D, Bellosillo B, Campo E, Villamor N. Routine use of immunophenotype by flow cytometry in tissues with suspected hematological malignancies. Cytometry B Clin Cytom Nov;56(1):8 ;56(1): Dunphy CH. Contribution of flow cytometric immunophenotyping to the evaluation of tissues with suspected lymphoma? Cytometry Oct 15;42(5):

24 Ravoet et al. Hospital of Jolimont, Haine-Saint Saint-Paul, Belgium retrospectieve studie van 118 consecutieve lymfeklierbiopsies 4-kleuren FCI 116 geschikte stalen panels voor detectie van B-, B, T-, T RS-,, en epitheliale cellen

25 Ravoet et al.

26 Ravoet et al. overeenkomst FCI histologie in 88% (102/116) classificatie B-NHL 77% (23/30) correct geclassificeerd Hodgkin lymfoom diagnose op basis van aanwezigheid van cellen met Reed-Sternberg fenotype (CD45-/CD15+/CD30+) 6/15 diagnose zeer waarschijnlijk (> 1 op 10 4 cellen) 6/15 diagnose waarschijnlijk (> 1 op 10 5 cellen) echter niet specifiek criterium

27 Martinez et al. Hospital Clinic, University of Barcelona,, Spain 422 consecutieve biopsies 3-kleuren FCI 377 geschikte stalen

28 Martinez et al. voor NHL sensitiviteit = 90% specificiteit = 100% ppv = 79% npv = 100% voor Hodgkin lymfoom sensitiviteit = 0% goede overeenkomst morfologie/ihc en FCI behalve voor Hodgkin lymfomen

29 Martinez et al. Ig-lichte ketenexpressie analyse 91 gevallen zowel IHC als FCI interpretatie mogelijk IHC: : 42% (38/91) FCI: : 100% (91/91) wel goede overeenkomst tussen IHC en FCI

30 Martinez et al. classificatie B-NHL CLL en MCL: FL: goed matig

31 Dunphy St. Louis University Health Sciences Center, Missouri,, USA retrospectieve studie van 373 biopsiestalen met data van histologie/ihc en 2-kleuren 2 FCI

32 Dunphy # histology/ihc FCI 161 B-cell lymphoma monoclonal or aberrant B-cell population 198 = 16 T-cell lymphoma aberrant or common thymocytic T- cell population 21 B-/T-NHL negative for lymphoma 26 Hodgkin lymphoma negative for lymphoma 128 benign negative for lymphoma 13 nonhematopoietic malignancy negative for lymphoma 4 nonlymphomatous hematopoietic malignancy negative for lymphoma and nonlymphomatous hematopoietic malignancy by other flow markers 2 composite lymphoma or composite malignancy aberrant T-cell or monoclonal B- cell population 2 posttransplantation lymphoproliferative disorder negative

33 Dunphy voor NHL sensitiviteit = 89% specificiteit = 100% voor Hodgkin lymfoom sensitiviteit = 0%

34 Diagnostische performantie van FCI op fijne naald aspiraten talrijke studies onderzochten de bijdrage van FCI voor de diagnose en classificatie van lymfomen op fijne naald aspiraten combinatie cytologie/fci op FNA meestal vergeleken met histologie meeste studies concentreren zich op mogelijkheid van FCI om NHL te diagnosticeren en te classificeren diagnose van NHL in +/ % mogelijk met combinatie cytologie/fci classificatie in +/ % van de positieve gevallen mogelijk

35 Oorzaken van vals negatieve FCI sampling error: : onvoldoende of niet representatieve staalname partiële lymfoominvasie weefselsclerose fragiliteit van sommige lymfoomcellen afwezigheid van sigκ of sigλ geen CD45 expressie lage aantallen maligne cellen op een reactieve achtergrond

36 FCI en diffuus grootcellige B-cel lymfomen 30% van de NHL heterogene groep zonder specifiek immunofenotype vaker vals negatieve FCI (+/- 25%) vaker weefselsclerose fragiele natuur van deze lymfoomcellen vaker afwezigheid van Ig-lichte ketenrestrictie

37 FCI en Hodgkin lymfomen 15% van alle lymfomen Reed-Sternbergcellen omgeven door vele inflammatoire lymfocyten (CD4/CD8- verhouding,, echter weinig specifiek) fragiele natuur fibreus weefsel moeilijke cellulaire dispersie geen consensus over antigenprofiel (CD15+/CD30+?) detecteren/diagnosticeren van een Hodgkin lymfoom is onmogelijk met FCI

38 Besluit diagnostische performantie indien monoklonale populatie aantoonbaar met FCI lymfoproliferatieve aandoening aanwezig indien negatief FCI resultaat maligniteit kan niet uitgesloten worden histologie/cytologie blijft zeker nodig!

39 Voordelen FCI tov IHC simultane detectie van meerdere antigenen (meerkleuren FCI) kortere TAT (analyseduur 3 uur, elke weekdag) kwantitatieve resultaten waardoor interpretatie minder subjectief detectie van lagere aantallen maligne cellen uitgebreider aanbod monoclonale antilichamen superieur voor aantonen sigκ/sig sigλ mogelijk op kleinere hoeveelheid staal

40 Nadelen FCI tov IHC geen visuele correlatie tussen morfologie en antigenexpressie verlies van patroon van tumorgroei ingeval van biopsiemateriaal vers staal nodig

41 Diagnostische impact WHO-diagnose nooit gesteld op basis van één n type diagnostisch onderzoek integratie van deeldiagnoses tot een volledige diagnose (multidisciplinaire aanpak) Aantonen van monoclonale populatie met FCI kan belangrijk argument zijn in de diagnosestelling Indien definitieve diagnose reeds mogelijk met histologisch onderzoek is FCI slechts van beperkte waarde

42 Therapeutische impact Wat is de impact op behandeling? FCI kan bijdragen in diagnosestelling en classificatie en zo therapie initiëren therapiekeuze afhankelijk van type lymfoom en stadium Kan behandeling optimaler toegediend worden? FCI bruikbaar voor aantonen targetantigen van sommige therapieën n (CD20 rituximab)

43 Health outcome indien definitieve diagnose mogelijk op een FNA kunnen meer invasieve investigaties vermeden worden vooral interessant ingeval van recidief

44 Werd test opgenomen in guidelines? British Committee for Standards in Haematology (BCSH) guideline Diagnosis and therapy for nodal non-hodgkin Hodgkin s lymphoma (2002) eerst PB (cytologie en FCI) ) om CLL of ALL uit te sluiten lymfeklierweefsel via excisiebiopsie,, FNA afgeraden immunofenotypering met flowcytometrie of immunohistochemie US-Canadian Canadian Consensus Recommendations on immunophenotypic analysis (1997) immunofenotypering op lymfeklierbiopsies met FCI of IHC FCI superieur omwille van lagere detectielimiet, objectiviteit en snelheid FCI niet geschikt voor Hodgkin lymfomen FNA afgeraden

45 Kost impact Reële productiekost consumables = x aantal gebruikte antilichamen task unit & labor = 6.14 overhead = 1.77 totale kost per FCI met 10 antilichamen = RIZIV-nomenclatuur klinische biologie nummer (B500) (B500) en nummer (B400) voor identificatie van antigenen (max. 13) van hematopoïetische etische cellen in bloed APO nummer voor immunohistochemische onderzoeken (max.4) voor het aantonen van antigenen in coupes geen RIZIV-nomenclatuur voor FCI op lymfeklierweefsel

46 Decision making impact van de FCI op lymfeklierweefsel op het beslissingsproces van de clinicus en patiëntenmanagement? aantonen van monoclonale populatie in lymfeklier kan doorslaggevend argument vormen in de definitieve diagnose

47 Is er voldoende interesse vanuit de kliniek? prof. G. Verhoef en dr. A. Janssens (hematologen) hebben interesse FNA als eerste screening bij een nieuwe patiënt (niet voor definitieve diagnosestelling) in geval van recidief kan FNA wel prof. C. Peeters (anatomopatholoog( anatomopatholoog) ) is bereid om ons een deel van de lymfeklier ter beschikking te stellen indien voldoende materiaal

48 Wat doen andere centra? AZ Sint-Jan Brugge OLV Aalst Virga Jesse Hasselt UZ Gent Erasmus Rotterdam voeren FCI uit op lymfeklierweefsel

49 FCI op lymfeklierweefsel invoeren? argumenten pro de voordelen van FCI tov IHC combinatie van verschillende testen kan leiden tot betere diagnostische accuraatheid: FCI op lymfeklierweefsel als bijkomend argument argumenten contra de nadelen van FCI tov IHC relatief veel vals negatieve FCI geen RIZIV-terugbetaling voor FCI op klierweefsel mogelijk lage testfrequentie FNA geen algemeen aanvaarde diagnostische techniek

50 To Do / Actions Al dan niet invoeren van FCI op lymfeklierweefsel (FNA en/of biopsie) ) in overleg met hematologen / anatomopathologen Indien we beslissen de test in te voeren valideren van de analyse opstellen van een SOP aanvragen RIZIV terugbetaling organiseren overleg tussen hematologen / klinisch biologen / anatomopathologen om elkaars bevindingen met elkaar te correleren

CAT Critically Appraised Topic

CAT Critically Appraised Topic pagina 1/20 CAT Critically Appraised Topic Flowcytometrische immunofenotypering van lymfeklieraspiraat/-biopsie Auteur: apr. Dries Coenen Supervisor project: prof. dr. Nancy Boeckx Supervisor methodologie/search:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting nederlandse samenvatting Algemene inleiding Primair bot lymfoom is een zeldzame aandoening. Het is een extranodaal subtype van het grootcellig B non Hodgkin lymfoom, dat zich

Nadere informatie

HEMOPATHOLOGIE HFDST 1: NORMALE ARCHITECTUUR EN IMMUUNRESPONS IN HET LYMFOÏDE WEEFSEL 3

HEMOPATHOLOGIE HFDST 1: NORMALE ARCHITECTUUR EN IMMUUNRESPONS IN HET LYMFOÏDE WEEFSEL 3 HEMOPATHOLOGIE Geen histologische foto's op examen! Prof. van den Oord INHOUDSOPGAVE HFDST 1: NORMALE ARCHITECTUUR EN IMMUUNRESPONS IN HET LYMFOÏDE WEEFSEL 3 1. INLEIDING 3 1.1. AFWIJKINGEN IN BLOED IN

Nadere informatie

QuickTime en een TIFF (LZW)-decompressor zijn vereist om deze afbeelding weer te geven. QUIZ

QuickTime en een TIFF (LZW)-decompressor zijn vereist om deze afbeelding weer te geven. QUIZ QUIZ Vraag 2 Meerkleurenfluorescentie: Compensatie belangrijk. Hoe ziet deze compensatie eruit? 1 A: juist B: te veel C: geen 2 A: juist B: te weinig C: geen 3 A: te veel B: geen C: juist 4 A: te weinig

Nadere informatie

2.5.8 Hairy cell leukemie

2.5.8 Hairy cell leukemie 2.5.8 Hairy cell leukemie Volwassen patiënten Aantasting van beenmerg milt: kan enorm groot worden lever bloed Indolent verloop Low grade maligne Lymfeklieren laattijdig of nooit aangetast EM: lange cytoplasmatische

Nadere informatie

T-cel lymfomen diagnostische dilemma's, klinische consequenties en moleculaire oplossingen

T-cel lymfomen diagnostische dilemma's, klinische consequenties en moleculaire oplossingen T-cel lymfomen diagnostische dilemma's, klinische consequenties en moleculaire oplossingen Daphne de Jong, NKI-AVL Amsterdam Werkgroep Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie 28-01-1011 WHO classificatie

Nadere informatie

Diagnostische score van flowcytometrie in MDS

Diagnostische score van flowcytometrie in MDS Diagnostische score van flowcytometrie in MDS Marisa Westers Afdeling Hematologie, VU Medisch Centrum, Amsterdam Flowcytometrie bij MDS MDS is een maligniteit diagnose MDS heeft verstrekkende en levenslange

Nadere informatie

T-cel lymfoom en beenmergcytologie. Jeanette Doorduijn Hematoloog Erasmus MC Rotterdam

T-cel lymfoom en beenmergcytologie. Jeanette Doorduijn Hematoloog Erasmus MC Rotterdam T-cel lymfoom en beenmergcytologie Jeanette Doorduijn Hematoloog Erasmus MC Rotterdam Patient 22 jarige man Zwelling in hals links 15 kg afgevallen, periode met nachtzweten, maar gestopt, geen koorts Periode

Nadere informatie

Folliculair Lymfoom graad 3B (FL3B)

Folliculair Lymfoom graad 3B (FL3B) Nederlandse samenvatting Folliculair Lymfoom graad 3B (FL3B) Inleiding Een maligne lymfoom is een kwaadaardige woekering van witte bloedcellen die zich meestal manifesteert in lymfeklieren en zich verspreidt

Nadere informatie

Non-Hodgkin Lymfomen: naar therapie op maat?

Non-Hodgkin Lymfomen: naar therapie op maat? Non-Hodgkin Lymfomen: naar therapie op maat? LYMMCARE Patiëntensymposium 13 november 2014 Rien van Oers non-hodgkin lymfomen Inleiding: indeling non-hodgkin lymfomen Behandeling anno 2014 Nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Flowcytometrie in MDS Marisa Westers

Flowcytometrie in MDS Marisa Westers Flowcytometrie in MDS Marisa Westers Amsterdam Standaardisatie van flowcytometrie in MDS 2005 start werkgroep Flow in MDS binnen de Nederlandse Vereniging voor Cytometrie 8 deelnemende laboratoria VU Medisch

Nadere informatie

Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek. bij hematologische maligniteiten

Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek. bij hematologische maligniteiten Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek bij hematologische maligniteiten MRD Principe, doel en eigenschappen Technieken voor MRD analyse Klinische toepassingen Minimal Residual Disease Bij diagnose:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 147 148 Maligne lymfomen zijn kwaadaardige woekeringen van verschillende typen witte bloedcellen. Deze aandoeningen ontstaan meestal in lymfklieren, maar in ongeveer 40% van de

Nadere informatie

Infiltratie Hodgkin en Non-Hodgkin cellen in het beenmerg. King H. Lam Afd. Pathologie

Infiltratie Hodgkin en Non-Hodgkin cellen in het beenmerg. King H. Lam Afd. Pathologie Infiltratie Hodgkin en Non-Hodgkin cellen in het beenmerg King H. Lam Afd. Pathologie Overzicht Inleiding en microanatomie van de lymfklier B- en T-cel ontwikkeling en relatie met maligne lymfomen Indeling

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN GLOBAAL RAPPORT

Nadere informatie

Pitfalls in de diagnostiek van het Hodgkin Lymfoom

Pitfalls in de diagnostiek van het Hodgkin Lymfoom Pitfalls in de diagnostiek van het Hodgkin Lymfoom Arjan Diepstra, patholoog UMC Groningen 73 e NVvO Oncologiedag 30 sept. 2015 Pathology & Medical Biology UNIVERSITY MEDICAL CENTER GRONINGEN Disclosure

Nadere informatie

T-cel lymfomen: zeldzamere typen van lymfomen. Mariëlle Beckers UZ Leuven 15 oktober 2016 Leuven

T-cel lymfomen: zeldzamere typen van lymfomen. Mariëlle Beckers UZ Leuven 15 oktober 2016 Leuven T-cel lymfomen: zeldzamere typen van lymfomen Mariëlle Beckers UZ Leuven 15 oktober 2016 Leuven Lymfomen: niet één ziekte non-hodgkin lymfoom Hodgkin lymfoom T-cel lymfoom B-cel lymfoom T-cel lymfoom PTCL-NOS

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijden

Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Hematopoïese Bloedcellen worden in het beenmerg gevormd waar de moedercellen, de zogenaamde stamcellen, zich bevinden. Deze stamcel kan

Nadere informatie

Richtlijn Flowcytometrie bij MDS

Richtlijn Flowcytometrie bij MDS Richtlijn Flowcytometrie bij MDS Werkgroep Nederlandse vereniging voor Cytometrie Daniel den Hoed Kliniek, Rotterdam Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Isala klinieken, Zwolle Sanquin, Amsterdam SKION,

Nadere informatie

Zeldzame Gastro-intestinale poliepen. 1 september 2010 Marit Jalink, AIOS Interne Ziekenhuis Amstelland Afdeling MDL

Zeldzame Gastro-intestinale poliepen. 1 september 2010 Marit Jalink, AIOS Interne Ziekenhuis Amstelland Afdeling MDL Zeldzame Gastro-intestinale poliepen 1 september 2010 Marit Jalink, AIOS Interne Ziekenhuis Amstelland Afdeling MDL Casusbeschrijving 57 jarige Surinaamse vrouw Blanco voorgeschiedenis, medicatie Klachtenpresentatie:

Nadere informatie

2. Perifere B- cel tumoren Monoklonale lichte ketens (IHC, PCR) FISH, Karyotypering B- cel merkers: CD20, CD79a, PAX5

2. Perifere B- cel tumoren Monoklonale lichte ketens (IHC, PCR) FISH, Karyotypering B- cel merkers: CD20, CD79a, PAX5 PATHOLOGIE MALIGNITEITEN I. NON- HODGKIN LYMFOMEN 1. Precursor B- en T- cel lymfomen B- cel: 0-3 jaar, B- ALL (geen tumormassa) T- cel: Jongetje 10 jaar, Mediastinale massa, Daaropvolgende weken: leukemisch,

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Dhr O., 60 jaar Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Claudia Ootjers Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 Relevante

Nadere informatie

Hematologie: werken in teamverband!

Hematologie: werken in teamverband! Hematologie: werken in teamverband! Hematologie Zeer intense samenwerking tussen clinicus, klinisch bioloog, anatomopatholoog en cytogeneticus is cruciaal Aan hand van twee casussen willen we het zorgpad

Nadere informatie

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal.

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. CASUS 2 Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. Lichamelijk onderzoek Bleek, veel hematomen, veel bloed

Nadere informatie

Behandeling van lymfeklier- en beenmergmonsters. H. De Raeve OLV Ziekenhuis-Aalst

Behandeling van lymfeklier- en beenmergmonsters. H. De Raeve OLV Ziekenhuis-Aalst Behandeling van lymfeklier- en beenmergmonsters H. De Raeve OLV Ziekenhuis-Aalst Lymfeklierbiopsie Voordeel - Vereist geen chirurgische ingreep - Kan ambulant - Lagere kost Nadelen - Slechts voor een beperkt

Nadere informatie

Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen

Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen Lessenreeks Hematologie Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen Caroline Brusselmans & Mieke Develter LAG chronische lymfoproliferatieve aandoeningen chronische lymfoproliferatieve aandoeningen chronische

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 18.3.2011 In werking 1.5.2011 B.S. 30.3.2011 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

Casus jaar oud kind Massa in het caecum van 4 cm

Casus jaar oud kind Massa in het caecum van 4 cm Casus 1 11 jaar oud kind Massa in het caecum van 4 cm Mib1/Ki67 BCL6 CD20 BCL2 Kwis groep 1a A. Hoe noemen we dit karakteristiek morfologisch beeld? B. Waaruit is het cytologisch samengesteld? C. Hoe

Nadere informatie

Technische aspecten van het beoordelen van beenmergpreparaten. 31 maart 2016 Kirsten van Lom

Technische aspecten van het beoordelen van beenmergpreparaten. 31 maart 2016 Kirsten van Lom Technische aspecten van het beoordelen van beenmergpreparaten 31 maart 2016 Kirsten van Lom Technische aspecten van het beoordelen van beenmergpreparaten De beenmergpunktie Preparaten maken Kleuren De

Nadere informatie

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015 Chronische Lymfatische Leukemie anno 2015 Marten R. Nijziel, internist-hematoloog Máxima Medisch Centrum Eindhoven/Veldhoven Hematon Leukemiedag Soesterberg, 3 oktober 2015 Wat is CLL? Wat is nodig voor

Nadere informatie

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Workshop Flowcytometrie in MDS 5 september 2012 Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Canan Alhan VU Medisch Centrum Cancer Center Amsterdam Klinische prognostische

Nadere informatie

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting CHAPTER XII Nederlandse Samenvatting Dit proefschrift behelst een aantal klinische en translationele studies met betrekking tot de behandeling van het primair operabel mammacarcinoom. Zowel aspecten van

Nadere informatie

Aanbeveling Keuze van fluorochromen voor flowcytometrische immuunfenotypering

Aanbeveling Keuze van fluorochromen voor flowcytometrische immuunfenotypering Aanbeveling Keuze van fluorochromen voor flowcytometrische immuunfenotypering 1. Inleiding Om de binding van een antistof aan een antigeen zichtbaar te maken, wordt gebruik gemaakt van fluorescentie. Hierbij

Nadere informatie

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Welkom in Meander Medisch Centrum Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Indolent non Hodgkin lymfoom en chronischlymfatischeleukemie Van oorzaaktot (nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

SaMeNVattING Joost Kluiver

SaMeNVattING Joost Kluiver SaMeNVattING Joost Kluiver Nederlandse samenvatting Hodgkin lymfoom (HL) (ook wel de ziekte van Hodgkin) is een vorm van lymfeklier kanker die wordt gekenmerkt door een minderheid aan tumorcellen gelegen

Nadere informatie

HER2-status bepaling in borstcarcinoma met FISH: wetgeving, richtlijnen en resultaten van de provincie Limburg

HER2-status bepaling in borstcarcinoma met FISH: wetgeving, richtlijnen en resultaten van de provincie Limburg HER2-status bepaling in borstcarcinoma met FISH: wetgeving, richtlijnen en resultaten van de provincie Limburg Brigitte Maes Laboratorium voor Moleculaire Diagnostiek VJZ FISH voor HER2 gen amplificatie

Nadere informatie

Dr Pypen Yolande. Promotor: Prof. Dr. JL Rummens, Dr. V Peeters, Dr. B Maes, Dr. A Hendrickx

Dr Pypen Yolande. Promotor: Prof. Dr. JL Rummens, Dr. V Peeters, Dr. B Maes, Dr. A Hendrickx Dr Pypen Yolande Promotor: Prof. Dr. JL Rummens, Dr. V Peeters, Dr. B Maes, Dr. A Hendrickx Inleiding Vraagstelling en appraisel To Do s Voorbeelden Inleiding 1. Principe flowcytometrie 2. Laboratoriumdiagnostiek

Nadere informatie

Hfdst 2: Aandoeningen van de lymfoïde weefsels: inflammatoire lymfeklierbeelden (lymfadenitiden)

Hfdst 2: Aandoeningen van de lymfoïde weefsels: inflammatoire lymfeklierbeelden (lymfadenitiden) Hfdst 2: Aandoeningen van de lymfoïde weefsels: inflammatoire lymfeklierbeelden (lymfadenitiden) 1. Inleiding 1.1.Klinische symptomen bij aandoeningen vd lymfoïde weefsels (zowel inflammatoir als tumoraal)

Nadere informatie

2. AFWIJKINGEN IN BLOED EN BEENMERG WORDEN BESPROKEN IN DE LESSEN HEMATOLOGIE

2. AFWIJKINGEN IN BLOED EN BEENMERG WORDEN BESPROKEN IN DE LESSEN HEMATOLOGIE HEMATOPATHOLOGIE 1. INLEIDING DEEL VAN DE PATHOLOGISCHE ONTLEEDKUNDE DAT GERICHT IS OP DE IDENTIFICATIE VAN PATHOLOGISCHE VERANDERINGEN IN HET BLOED HET BEENMERG DE LYMFOIDE WEEFSELS MET ALS DOEL HET ZIEKTEPROCES

Nadere informatie

KWAADAARDIGE AANDOENINGEN VAN DE LYMFOIDE WEEFSELS

KWAADAARDIGE AANDOENINGEN VAN DE LYMFOIDE WEEFSELS KWAADAARDIGE AANDOENINGEN VAN DE LYMFOIDE WEEFSELS 1. SECONDAIRE TUMOREN OF METASTASEN = uitgezaaide tumorale haarden bij voorkeur carcinomas (adenoca, spino) = epitheliale tumoren 2. PRIMAIRE TUMOREN

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." + "

Nadere informatie

VERSLAG SKML, sectie ICD (Leukemie/lymfoom typering), KWALITEITSCONTROLE VOORJAAR 2011

VERSLAG SKML, sectie ICD (Leukemie/lymfoom typering), KWALITEITSCONTROLE VOORJAAR 2011 VERSLAG SKML, sectie ICD (Leukemie/lymfoom typering), KWALITEITSCONTROLE VOORJAAR 2011 Aan de 48e rondzending namen 61 laboratoria deel. In willekeurige volgorde betrof dit de volgende instituten: Isala,

Nadere informatie

Evidence based Medicine II Korte casus III

Evidence based Medicine II Korte casus III Evidence based Medicine II Korte casus III Sil van Cauwenberghe Melissa De Henau Tutor: Chelsey Plas Clinicus: Prof. Dr. Waelput 17/02/15 pag. 1 Inhoud Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Cyste Lymfekliermetastase

Nadere informatie

Richtlijnen voor flowcytometrie in MDS

Richtlijnen voor flowcytometrie in MDS Richtlijnen voor flowcytometrie in MDS Marisa Westers Afdeling Hematologie, VU Medisch Centrum, Amsterdam Implementatie van MDS-FCM in NL (NVC MDS-flow-werkgroep) Discussie over te voeren strategie vanuit

Nadere informatie

Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding

Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding April 2012 71 jarige man Hoge koorts en frequent braken en dyspnoe Geen bloed of slijm bij ontlasting, geen hematurie. CRP = 63 mg/l en HB = 6.1 mmol/l Relevante

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Moleculaire analyse van sputum voor de diagnostiek van longkanker Motivering van dit proefschrift Longkanker kent de hoogste mortaliteit van alle kankers. Dit komt doordat de ziekte

Nadere informatie

stellen dat deze test gebruikt kan worden voor bevolkingsonderzoek naar vroegstadium

stellen dat deze test gebruikt kan worden voor bevolkingsonderzoek naar vroegstadium Samenvatting EBV is een humaan oncogeen gammaherpesvirus dat B-cellen kan transformeren tot groei. EBV infecteert >90% van de wereldbevolking en is meestal asymptomatisch. EBV wordt overgedragen via speeksel

Nadere informatie

Couperondzending februari 2015. De Wiest Bart 29 mei 2015 OLV Ziekenhuis Aalst

Couperondzending februari 2015. De Wiest Bart 29 mei 2015 OLV Ziekenhuis Aalst Couperondzending februari 2015 De Wiest Bart 29 mei 2015 OLV Ziekenhuis Aalst Couperondzending februari 2015 Deelnemers: 34 Antistoffen: CD3: n=32 CD20: n=33 CD45: n=32 CHROMO: n=31 Couperondzending februari

Nadere informatie

HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015

HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015 HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015 Josée Zijlstra VUMC www.hematologie.nl/ j.zijlstra@vumc.nl Thomas Hodgkin 1798-1866 Hodgkin lymfoom Diagnostiek Pathologie Epidemiologie Symptomen Beeldvorming

Nadere informatie

Kwaliteitscontrole binnen de moleculaire diagnostiek van hematologische maligniteiten

Kwaliteitscontrole binnen de moleculaire diagnostiek van hematologische maligniteiten Radboud University Medical Centre Nijmegen Centre for Molecular Life Sciences Kwaliteitscontrole binnen de moleculaire diagnostiek van hematologische maligniteiten Bert van der Reijden, PhD Laboratorium

Nadere informatie

Validatie van IHC testen - aanpak in UZA -

Validatie van IHC testen - aanpak in UZA - Validatie van IHC testen - aanpak in UZA - K Zwaenepoel, klinisch wetenschappelijk medewerker Stappen van validatie/verificatie - proces 1. Optimalisatie Reagentia (antilichaam ) selecteren Protocols uittesten

Nadere informatie

B-Cel lymfomen en hun behandeling. K. Van Eygen Symposium LVV 14 oktober 2017

B-Cel lymfomen en hun behandeling. K. Van Eygen Symposium LVV 14 oktober 2017 B-Cel lymfomen en hun behandeling K. Van Eygen Symposium LVV 14 oktober 2017 B-cel lymfomen Inleiding B-cel lymfomen: waarover praten we? De belangrijkste wapens in de strijd tegen lymfomen: enkele begrippen

Nadere informatie

MRD als prognostische merker in CLL

MRD als prognostische merker in CLL MRD als prognostische merker in CLL Jan Philippé 2011 Universitair Ziekenhuis Gent 1 Behandelingsstrategieën bij CLL Cramer & Hallek Nat Rev Clin Oncol 2010 2 2 Hoe kan men CLL opvolgen? Watch and wait

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het : Hematopoietische antigeen presenterende cellen in de cortex van de humane thymus: Aanwijzingen voor een rol in selectie en verwijdering van apoptotische thymocyten. Het immune systeem van (gewervelde)

Nadere informatie

J. Mamma aandoeningen. Inhoudsopgave 01 J 02 J 03 J 04 J 05 J 06 J 07 J 08 J 09 J 10 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J

J. Mamma aandoeningen. Inhoudsopgave 01 J 02 J 03 J 04 J 05 J 06 J 07 J 08 J 09 J 10 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J J. Mamma aandoeningen nhoudsopgave 1 J 2 J 3 J 4 J 5 J 6 J 7 J 8 J 9 J 1 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J Screening: vrouwen jonger dan 4 jaar zonder genetisch risico... 1 Screening: vrouwen

Nadere informatie

De moleculaire diagnostiek van B-NHL: detectie van breuken met behulp van FISH

De moleculaire diagnostiek van B-NHL: detectie van breuken met behulp van FISH De moleculaire diagnostiek van B-NHL: detectie van breuken met behulp van FISH Philip Kluin, UMCG, Daphne de Jong, VUMC Yvonne van Norden, HOVON en Alle deelnemers HOVON kwaliteitsronde De oorsprong en

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 11.9.2016 In werking 1.11.2016 B.S. 27.9.2016 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

Casuspresentaties infectieuse serologie: laboratoriumaspecten. Dr. Alex Mewis Klinisch Bioloog Jessa Ziekenhuis - Campus Virga Jesse Hasselt

Casuspresentaties infectieuse serologie: laboratoriumaspecten. Dr. Alex Mewis Klinisch Bioloog Jessa Ziekenhuis - Campus Virga Jesse Hasselt Casuspresentaties infectieuse serologie: laboratoriumaspecten Dr. Alex Mewis Klinisch Bioloog Jessa Ziekenhuis - Campus Virga Jesse Hasselt Infectieuse serologie Borrelia-serologie (Lyme) Toxoplasma gondii

Nadere informatie

Diagnostiek van het Non-Hodgkin Lymfoom (NHL)

Diagnostiek van het Non-Hodgkin Lymfoom (NHL) Diagnostiek van het Non-Hodgkin Lymfoom (NHL) 5 L.M. Faber, J.M.G. Bonfrer, J.J.M. van Dongen, N.J.M. Freling, O.S. Hoekstra, D. de Jong, R.E. Kibbelaar, Ph. M. Kluin, C.J.L.M. Meijer, T.H. Que, W.L.E.

Nadere informatie

Behandeling van het agressieve non-hodgkin lymfoom naar therapie op maat

Behandeling van het agressieve non-hodgkin lymfoom naar therapie op maat Behandeling van het agressieve non-hodgkin lymfoom naar therapie op maat Martine Chamuleau Agressief Non-Hodgkin lymfoom -algemene inleiding lymfomen inclusief stadiering -diffuus grootcellig B cel lymfoom

Nadere informatie

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is :

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is : De RODE markeringen gaan in voege vanaf 01/07/2011 (blz. 4) ART. 33 Afdeling II. Genetische onderzoeken. Art. 33. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Analyse van chromosomale afwijkingen in gastrointestinale tumoren In het ontstaan van kanker spelen vele moleculaire processen een rol. Deze processen worden in gang gezet door

Nadere informatie

Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie. Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium

Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie. Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium Casus 8-jarig meisje wordt gezien door huisarts - Sinds een week bleek

Nadere informatie

Eén van de taken van het immuunsysteem is het organisme (mens en dier) te beschermen tegen de ongewenste effecten van het binnendringen van

Eén van de taken van het immuunsysteem is het organisme (mens en dier) te beschermen tegen de ongewenste effecten van het binnendringen van Samenvatting Eén van de taken van het immuunsysteem is het organisme (mens en dier) te beschermen tegen de ongewenste effecten van het binnendringen van pathogenen, waaronder bacteriën, virussen en parasieten.

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." " 588431

Nadere informatie

OPTIMALISATIE EN REGIONALE STANDAARDISATIE VAN HET MRSA-SCREENINGSBELEID

OPTIMALISATIE EN REGIONALE STANDAARDISATIE VAN HET MRSA-SCREENINGSBELEID H.-Hartziekenhuis Lier OPTIMALISATIE EN REGIONALE STANDAARDISATIE VAN HET MRSA-SCREENINGSBELEID Astrid Muyldermans Supervisor: Apr. W. Laffut 26 mei 2015 INHOUD A. B. C. D. 2 INHOUD A. B. C. D. 3 INHOUD

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Samenvatting Inleiding Indolente en agressieve lymfomen Dit proefschrift gaat over maligne lymfomen, ook wel lymfeklierkanker genoemd. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 3000 mensen een maligne lymfoom.

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

Gerichte niet-invasieve borst-biopsies

Gerichte niet-invasieve borst-biopsies Gerichte niet-invasieve borst-biopsies Dr. Bart Claikens Dienst Radiologie NMR AZ Damiaan Oostende www.radiologie-azdamiaan.be Inhoud -Borstkanker -Het doel van borst biopsies -Wat wordt van radioloog

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Tissue microarray in prognostic studies on vulva cancer Fons, G. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Tissue microarray in prognostic studies on vulva cancer Fons, G. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) Tissue microarray in prognostic studies on vulva cancer Fons, G. Link to publication Citation for published version (APA): Fons, G. (2009). Tissue microarray in prognostic

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING In dit proefschrift is de voorspellende waarde van magnetic resonance imaging (MRI)-parameters voor het optreden van een lokaal recidief larynxcarcinoom

Nadere informatie

anemie 1.1 Overzicht van de anemieën 1.2 Congenitale anemieën 1.3 Verworven anemieën

anemie 1.1 Overzicht van de anemieën 1.2 Congenitale anemieën 1.3 Verworven anemieën I N H O U D hoofdstuk 1 anemie 13 1.1 Overzicht van de anemieën 13 1.2 Congenitale anemieën 16 1.2.1 De thalassemieën 16 1.2.2 Sikkelcelanemie 19 1.2.3 Andere hemoglobinopathieën 22 1.2.4 Aangeboren membraanafwijkingen

Nadere informatie

Bloedplaatjes of trombocyten die belangrijk zijn voor de bloedstolling.

Bloedplaatjes of trombocyten die belangrijk zijn voor de bloedstolling. Flowcytometrie bij PNH PNH is het gevolg van een genetische verandering in een bloedstamcel. Als gevolg hiervan ontbreken bij afstammelingen van deze cel bepaalde eiwitten. Deze eiwitten hebben gemeenschappelijk,

Nadere informatie

Palpabele lymfeklieren bij kinderen. Kinderarts-infectioloog

Palpabele lymfeklieren bij kinderen. Kinderarts-infectioloog Palpabele lymfeklieren bij kinderen Frank Eskes Kinderarts Meander Medisch Centrum Tom Wolfs Kinderarts-infectioloog Wilhelmina Kinderziekenhuis Leerdoelen Aan het eind van de workshop hebben jullie: Kennis

Nadere informatie

Studie van genetische defecten door middel van micro-array gebaseerde vergelijkende genoom hybridisatie in Non-Hodgkin lymfomen.

Studie van genetische defecten door middel van micro-array gebaseerde vergelijkende genoom hybridisatie in Non-Hodgkin lymfomen. FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Academiejaar 2014-2015 Studie van genetische defecten door middel van micro-array gebaseerde vergelijkende genoom hybridisatie in Non-Hodgkin lymfomen.

Nadere informatie

Laboratoriumdiagnostiek van leptomeningeale invasie door lymfoproliferatief proces

Laboratoriumdiagnostiek van leptomeningeale invasie door lymfoproliferatief proces Laboratoriumdiagnostiek van leptomeningeale invasie door lymfoproliferatief proces ASO Helena Claerhout 16 februari 2016 Promotor Prof. Dr. N. Boeckx CAT Laboratoriumdiagnostiek van leptomeningeale invasie

Nadere informatie

Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom. MDO-praatje

Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom. MDO-praatje Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom MDO-praatje Casus Patient CutaanT-cel lymfoom, type mycosis fungoides met aanwijzingen voor lymfeklierbetrokkenheid (niet PA-bewezen). Buikproblemen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

Nut en noodzaak van CZS profylaxe bij DLBCL in rituximab tijdperk

Nut en noodzaak van CZS profylaxe bij DLBCL in rituximab tijdperk Nut en noodzaak van CZS profylaxe bij DLBCL in rituximab tijdperk Moderator P.J. Lugtenburg speaker Jeanette Doorduijn Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg

Nadere informatie

Validatie van immuunhistochemische testen GZA ziekenhuizen. Couperondzending te OLV Ziekenhuis Aalst Dr. Marloes Luijks 1 december 2014

Validatie van immuunhistochemische testen GZA ziekenhuizen. Couperondzending te OLV Ziekenhuis Aalst Dr. Marloes Luijks 1 december 2014 Validatie van immuunhistochemische testen GZA ziekenhuizen Couperondzending te OLV Ziekenhuis Aalst Dr. Marloes Luijks 1 december 2014 Overzicht presentatie Validatie immuunhistochemisch toestel Kwaliteitscontrole

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de behandeling van het indolente non-hodgkin lymfoom Hematon/LVN Patiëntensymposium

Ontwikkelingen in de behandeling van het indolente non-hodgkin lymfoom Hematon/LVN Patiëntensymposium Ontwikkelingen in de behandeling van het indolente non-hodgkin lymfoom Hematon/LVN Patiëntensymposium 13 september 2014 Marie José Kersten non-hodgkin lymfomen Inleiding: indeling non-hodgkin lymfomen

Nadere informatie

Intrapulmonary mass: an unexpected diagnosis. A. A. Darbas, G.M. Chong, M. van der Klift, K. Lam, Y.M. Bilgin, E. Kneppers, J.K.

Intrapulmonary mass: an unexpected diagnosis. A. A. Darbas, G.M. Chong, M. van der Klift, K. Lam, Y.M. Bilgin, E. Kneppers, J.K. Intrapulmonary mass: an unexpected diagnosis A. A. Darbas, G.M. Chong, M. van der Klift, K. Lam, Y.M. Bilgin, E. Kneppers, J.K. Doorduijn CASUS: 69 JARIGE VROUW Medische voorgeschiedenis: Hypertensie,

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 8 Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Bloedwaarden. Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014. door Joost Lips

Bloedwaarden. Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014. door Joost Lips Bloedwaarden Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014 door Joost Lips Aanvraag bloedonderzoek Bloedafname Bewerking afgenomen bloed (1) Kleuren van

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

Folliculair lymfoom Diagnostiek en Behandeling. Rondzending beenmerg morfologie Marie Jose Claessen

Folliculair lymfoom Diagnostiek en Behandeling. Rondzending beenmerg morfologie Marie Jose Claessen Folliculair lymfoom Diagnostiek en Behandeling Rondzending beenmerg morfologie 07 01 2014 Marie Jose Claessen Casus I 45 jarige vrouw (1968). Verwijsbrief: Palpabele zwelling hals. Uitslag punctie: Cytologie:

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

Voorspellende waarde van HE4 bij een complexe ovarium cyste ROELIEN VAN DE VRIE ARTS ONDERZOEKER

Voorspellende waarde van HE4 bij een complexe ovarium cyste ROELIEN VAN DE VRIE ARTS ONDERZOEKER Voorspellende waarde van HE4 bij een complexe ovarium cyste ROELIEN VAN DE VRIE ARTS ONDERZOEKER 16-06-2016 INHOUD Achtergrond Ovarium carcinoom HE4 Retrospectieve studie AvL & AMC Opzet van prospectieve

Nadere informatie

Wat is er nieuw in de classificatie van non-hodgkinlymfomen, de WHOclassificatie

Wat is er nieuw in de classificatie van non-hodgkinlymfomen, de WHOclassificatie Wat is er nieuw in de classificatie van non-hodgkinlymfomen, de WHOclassificatie 2008 What s new in the 2008 classification of non-hodgkin lymphoma Auteurs Trefwoorden Keywords K. Hebeda en D. de Jong

Nadere informatie

Legionella. De overdracht. Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem

Legionella. De overdracht. Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem Legionella De overdracht Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem Legionella Inhoud: Legionella bacterie Infectieroute Diagnostiek Kweek Urine antigeentesten Serologie

Nadere informatie

Wait and See. Hematon, 29 maart 2014 Nieuwegein. Rien van Oers. Afdeling Hematologie AMC Amsterdam

Wait and See. Hematon, 29 maart 2014 Nieuwegein. Rien van Oers. Afdeling Hematologie AMC Amsterdam Wait and See Hematon, 29 maart 2014 Nieuwegein Rien van Oers Afdeling Hematologie AMC Amsterdam Keuze menu voor uw vragen Wait and See beleid Algemene aspecten non-hodgkin lymfomen Indeling lymfomen Klachten

Nadere informatie

Primaire preventie Behandeling P(rimaire p)reventie Secundaire preventie

Primaire preventie Behandeling P(rimaire p)reventie Secundaire preventie 1 Screening en gezondheidsbeleid Voorkomen is altijd beter dan genezen? Leuven, 24 april 2015 Prof. Dr. Joost Weyler Epidemiologie en Sociale Geneeskunde Screening en preventie Schema 2 Screening en preventie

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Suwannalai, Parawee Title: ACPA response in evolution of rheumatoid arthritis

Nadere informatie

Afweer: 3 Barrières / Wat / Waar

Afweer: 3 Barrières / Wat / Waar Afweer: 3 Barrières / Wat / Waar ASPECIFIEKE AFWEER Primaire / Externe bescherming (fysieke barrière) (AANGEBOREN) Secundaire / Interne bescherming (cellulaire / biochemische barrière) SPECIFIEKE AFWEER

Nadere informatie

Samenvatting proefschrift Thijs K. Hendrikx

Samenvatting proefschrift Thijs K. Hendrikx Samenvatting proefschrift Thijs K. Hendrikx The Role of Regulatory T cells in Kidney Transplantation Promotie: 17 december 2009 Erasmus Universiteit Rotterdam Promotor: Promotor: Prof. dr. W. Weimar Co-promotor:

Nadere informatie

Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus?

Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus? Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus? Critically appraised topic Leuven 10 mei 2011 Dr. Apr.

Nadere informatie