Vaslav Nijinski Dagboek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vaslav Nijinski Dagboek"

Transcriptie

1 Dagboek

2

3 Vaslav Nijinski Dagboek Vertaald door A. M. H. Binkhuysen Met een voorwoord van Romola Nijinski Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen

4 De uitgever heeft getracht alle rechthebbenden te achterhalen. Aan hen die desondanks menen aanspraak te kunnen maken op enig recht, wordt verzocht contact op te nemen met de uitgever. Copyright Nederlandse vertaling 1972 De Bezige Bij Amsterdam/ 2011 bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam Oorspronkelijke titel: Diary of Vaslav Nijinsky Uitgave: Jonathan Cape, Londen 1963 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Herengracht , 1016 ch Amsterdam. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Herengracht , 1016 ch Amsterdam. Omslagontwerp: Sander Patelski Omslagillustratie: Vaslav Nijinski, danser van het Russisch Ballet, in 1910 gefotografeerd als zwarte slaaf in het ballet Sheherazade door E.O. Hoppe isbn / nur 320

5 Inhoud Voorwoord van Romola Nijinski 7 Eerste deel Leven 15 Tweede deel Dood 99 Derde deel Gevoelens 153 Naschrift 179 Dankbetuiging 181

6

7 Voorwoord Dit dagboek is Nijinski s boodschap aan de mensheid. Aan zijn uitdrukkelijke wens om het al gepubliceerd te zien tijdens zijn leven werd door de eerste uitgave in 1936 gevolg gegeven. Het is een zeldzaam menselijk document; er zullen beslist maar zeer weinig kunstenaars van wereldformaat te vinden zijn die ons een even vrijmoedige beschrijving geven van hun ideeën over godsdienst, kunst, liefde en leven als mijn echtgenoot doet in deze bekentenissen. Het feit dat hij dit dagboek schreef in een periode van zware geestelijke beproeving, terwijl hij toch zo helder uitdrukking bleef geven aan zijn gevoelens, maakt het tot een diep ontroerend geschrift van werkelijk uniek gehalte. Het dagboek werd geschreven in de periode in Sankt Moritz, waar we ons hadden teruggetrokken om het einde van de oorlog af te wachten. Geïsoleerd van de wereld, verstoken van alle mogelijkheden om zijn kunst uit te oefenen, probeerde mijn echtgenoot de massa te bereiken via andere artistieke media. Hij begon te tekenen en muziek te maken, bedacht choreografieën en schreef ten slotte zijn dagboek. Bij de uitgave van dit dagboek heb ik me aan de oorspronkelijke tekst gehouden en me zo veel mogelijk van dezelfde uitdrukkingswijze bediend als Nijinski zelf. Sommige van de gebeurtenissen die door mijn echtgenoot vermeld worden in 7

8 zijn bekentenissen heb ik al eerder beschreven in mijn eerste boek. In hun huidige vorm geven ze zijn interpretatie van deze gebeurtenissen weer. Hij schreef in een soort trance, koortsachtig, uren achter elkaar, dag en nacht. Ik probeerde hem te laten ophouden, omdat ik bang was dat hij uitgeput zou raken. Ik voelde dat hij langzaam maar zeker weggetrokken werd van zijn kunst, van zijn leven en van mij, door een stille onzichtbare kracht. Doodsbang bond ik de strijd aan met deze spookmacht. Wat het precies was kon ik onmogelijk onder woorden brengen, omdat ik de verandering alleen maar voelde. Mijn echtgenoot was dezelfde vriendelijke, vrijgevige, lieve man die hij altijd al was geweest, maar tegelijkertijd een volkomen ander mens. Ik probeerde hem te begrijpen, maar hij ontweek mijn vragen. Vervolgens wilde ik het dagboek lezen, omdat ik daarin de oplossing hoopte te vinden, maar hij wilde me dat niet toestaan. Maandenlang hield hij zijn dagboek op een afgesloten plaats; op een dag beloofde hij het mij te geven. Toen de verschrikkelijke waarheid tot ons doordrong en we begrepen dat Nijinski ziek was, werden het dagboek en al het andere volkomen vergeten. Het grote gevecht om hem uit de klauwen van de waanzin te redden was begonnen. Het dagboek werd bij toeval opnieuw ontdekt in juni 1934; mijn eerste boek over Nijinski was inmiddels verschenen. Er werd toentertijd een tentoonstelling samengesteld, en men vroeg mij of ik mijn eigen verzameling ter beschikking wilde stellen. Toen ik naar een paar kostuums zocht, herinnerde ik me dat ik in 1919 nog een paar koffers had laten opslaan. In deze koffers nu werden tussen allerlei andere voorwerpen vier schoolschriften gevonden. Omdat men dacht dat ze het eigendom waren van mijn dochter, werden ze opzijgelegd. Maanden later keek ik ze nog eens in en zag toen dat er in 8

9 het handschrift van mijn echtgenoot in geschreven was. De inhoud werd vertaald uit het Russisch en Nijinski s herinneringen kwamen tevoorschijn. Behalve Noverre heeft geen enkele danser zich ooit zo openlijk geuit. Nijinski was in de wereld bekend als een groot danser de Dieu de la dance, maar hij was meer dan dat alleen: hij was iemand die zich voortdurend op zijn menselijke conditie bezon, een waarheidzoeker, iemand voor wie het als hoogste levensdoel gold te helpen, te geven en lief te hebben. Zijn leven lang heeft hij met hart en ziel de mensheid gediend, ernaar gestreefd zijn publiek te veredelen en het te bezielen met een hoger wezen; zijn leven lang heeft hij de wereld kunst gebracht, schoonheid en vreugde. Hij werkte niet om zomaar te verstrooien of om succes en roem te oogsten voor zichzelf, maar om een goddelijke boodschap door te geven via zijn eigen medium, de dans. Hij moest met zijn onstoffelijke gevoelige natuur het droeve lot van alle grote geesten wel delen, en slachtoffer worden evenals zij. Ik ben ervan overtuigd dat als hij maar wat meer begrip, wat meer vriendelijkheid zou hebben ondervonden van de kant van zijn omgeving, mijzelf niet uitgezonderd, hem dan die verschrikkelijke geestelijke foltering wel bespaard zou zijn gebleven, waardoor hij ten slotte, uit de wereld van de werkelijkheid verdreven, zich terugtrok in een wereld van eigen maaksel. Op heel jonge leeftijd al maakte hij kennis met de harde kanten van het bestaan. Hij zag hoe arm en ongelukkig zijn moeder was; gedurende de acht jaar die hij doorbracht aan de Keizerlijke Balletschool doorstond hij geduldig de kleinzielige jaloezie van zijn klasgenoten; weer later, als jonge danser, de druk van bovenaf waaraan hij was blootgesteld. Zijn medekunstenaars, de leden van het Russisch Ballet, waren hem 9

10 vaak vijandig gezind en zelfs bij diegenen die dankzij zijn buitengewone talent, visionaire creaties en onvermoeibare werkkracht roem en succes verwierven vond hij geen weerklank. Ze probeerden hem van al zijn verdiensten te beroven. Maar hoe had men ook van hen kunnen verwachten dat zij Nijinski zouden begrijpen, zijn hart dat zo zuiver was, zijn nederigheid, zijn kinderlijk geloof in Kunst, Schoonheid en God? Dat waren zaken die hun bevattingsvermogen te boven gingen. De hele balletgeschiedenis kent maar één voorbeeld van een ander genie dat aan evenveel aanvallen heeft blootgestaan als Nijinski: Noverre, die evenals hij voortdurend bekritiseerd werd, ervan werd beschuldigd niet zelf de maker te zijn van zijn onsterfelijke balletten, en die evenals hij door zijn collega s volkomen verkeerd begrepen werd. Nijinski en Noverre, de twee grote hervormers van de danskunst... Nijinski was zich wel bewust van al deze vijandschap, maar wilde toch in de menselijke goedheid blijven geloven. De grote klap kwam toen hij zijn geloof in de vriendschap al helemaal verloren had en stil en vergevingsgezind zijn eigen weg ging, totdat de massale slachting van de Eerste Wereldoorlog en zijn onvermogen om de mensheid te helpen zijn hart deden breken. Vanaf dat moment trok hij zich zozeer in zichzelf terug dat geestelijk contact met anderen voortaan niet meer mogelijk was. In de jaren die volgden op de eerste heftige manifestatie van de ziekte van mijn echtgenoot was ons lot buitengewoon zwaar en ongelukkig. Je zou zonder meer kunnen zeggen dat we vaak leefden als rondtrekkende zigeuners, vooral in de periode van de Tweede Wereldoorlog, toen we er geen dag zeker van konden zijn of we s nachts wel een dak boven ons hoofd zouden hebben. 10

11 Toen mijn echtgenoot voor de eerste keer ziek werd, leek het me afschuwelijk om hem in een inrichting te laten opnemen, hoewel de psychiaters me dat hadden aangeraden. Ik besloot hem thuis te houden in Sankt Moritz, waar ik zelf voor hem zou kunnen zorgen en waar hij naar het mij voorkwam gelukkiger zou zijn met zijn vrijheid en het leven in zijn gezin. Maar later besefte ik dat de doktoren gelijk hadden gehad, en Nijinski werd daarom overgebracht naar een sanatorium en ik bleef bij hem. Ik probeerde de beste medische hulp voor hem te vinden die maar mogelijk was en nadat ik de meest prominente specialisten geconsulteerd had, onder wie Freud en Jung, brachten we een aantal maanden in Wenen door, waar Nijinski in een kliniek voor verdere behandeling verpleegd werd. Vervolgens gingen we naar Parijs, in de hoop dat zijn vroegere artistieke omgeving zijn terugkeer naar de werkelijkheid zou bevorderen. Maar alles leek tevergeefs. Zijn toestand werd juist hoe langer hoe slechter. Hij gleed steeds verder van de realiteit af en ten slotte keerden we maar weer naar Zwitserland terug... Gedurende de afgelopen periode had ik veel tijd gehad om na te denken, en ik begreep dat het mijn plicht tegenover de kunstgeschiedenis en tegenover Nijinski zelf was om de wereld te laten weten dat hij meer was dan een groot danser alleen. Kort na ons huwelijk had mijn echtgenoot mij gevraagd zijn ideeën over de danskunst op schrift te stellen, omdat hij zo hoopte aankomende dansers behulpzaam te kunnen zijn. En ik begon aan wat later Nijinski s biografie zou worden. Toen ik de biografie van mijn echtgenoot eenmaal geschreven had, vatte ik het verlangen op om zijn kunst voor toekomstige generaties veilig te stellen, om een reconstructie te geven van alles wat deel had uitgemaakt van zijn persoon. Ik probeerde op mijn eigen beperkte manier elk moment, elk 11

12 feit vast te leggen, en een waarheidsgetrouw portret te geven van Nijinski, zijn leven, zijn kunst en van al die mensen die met hem in contact waren geweest. Men heeft de openhartigheid en waarachtigheid die aan mijn boeken ten grondslag lagen herkend en ze zijn enthousiast ontvangen, waarvoor ik erg dankbaar ben. Bij een recent bezoek aan Rusland was ik in de gelegenheid allerlei mensen te ontmoeten en te spreken: kunstenaars, studenten en anderen. Overal waar ik kwam merkte ik dat de nagedachtenis van mijn echtgenoot zowel bij kunstenaars als bij leken met grote bewondering en respect in ere werd gehouden. Jonge balletstudenten die door hem geïnspireerd worden noemen zijn naam met eerbied. Zijn landgenoten weten dat hij geen deserteur was, zoals zovele anderen die Rusland waren afgevallen en hadden verlaten uit louter winstbejag. Het was alleen door de oorlog en door zijn ziekte dat Nijinski niet naar zijn vaderland heeft kunnen terugkeren, wat hij wel van plan was geweest. Daar had hij namelijk zijn dansacademie willen vestigen. Er is ontzettend veel geschreven over Nijinski s begaafdheid als danser en als choreograaf. Voor zijn prestaties als vertolker heeft Nijinski meer recht op erkenning dan welke danser ook, maar zijn grootste verdienste zal wel altijd op het terrein van de choreografie liggen. Geleid door zijn zuivere smaak en onfeilbaar oordeel bracht hij een revolutie teweeg in de choreografie door de moderne stijl te vestigen die van de twintigste eeuw met zijn balletten L après-midi d un faune en Le sacre du printemps. Het dagboek van Nijinski is niet alleen maar een zeldzaam menselijk document; het is uniek. Het geeft ons een inzicht in het innerlijke leven van een scheppend kunstenaar een genie. Zijn grote vriendelijkheid, zijn tolerantie ten opzichte 12

13 van anderen, zijn mystiek denken, zijn hartstochtelijke liefde voor de vrede en voor God krijgen gestalte in zijn dagboek. Het stelt ons in staat zijn gevoelens en gedachten tussen twee werelden te volgen: de rationele en de irrationele wereld. Grote mensen als Nietzsche en Van Gogh hebben eenzelfde lijdensweg afgelegd toen ze de grens van hun creatieve visionaire geestesgesteldheid overschreden en omkwamen in de wereld van de onwerkelijkheid. Nu, meer dan tien jaar na zijn dood, geef ik u dit dagboek en ik hoop dat het door velen met belangstelling gelezen zal worden en dat het als leerboek voor studenten in de psychiatrie behulpzaam zal zijn om enig inzicht te verschaffen in het prachtige mysterie van de geest en het hart van Nijinski. Er zijn veel mensen die over Nijinski kunnen spreken in zijn hoedanigheid van danskunstenaar er zijn maar drie personen die het recht en de autoriteit hebben of hadden om een uitspraak te doen over zijn privéleven. Het waren Diaghilev en mijn echtgenoot, die beiden nu ongelukkig genoeg gestorven zijn, en ikzelf. Ik heb u in mijn boeken over mijn echtgenoot alles verteld wat ik te zeggen had. Ik geef nu het woord aan Nijinski zelf. Romola Nijinski San Francisco, april

14

15 Eerste deel Leven

16

17 De mensen zullen zeggen dat Nijinski krankzinnigheid simuleert vanwege de misstappen die hij heeft begaan. Misstappen zijn afschuwelijk en ik verafschuw ze, en ik wil er nooit een begaan. Ik heb vroeger wel fouten gemaakt omdat ik God niet begreep. Ik voelde Hem wel maar ik begreep niet wat er met iedereen aan de hand was. Alle mensen hebben gevoel * maar ze begrijpen niet wat het eigenlijk is. Ik wil dit boek schrijven om uit te leggen wat gevoel is. Veel mensen zullen zeggen dat dit mijn persoonlijke opvattingen zijn, maar ik weet dat mijn visie juist is, omdat ze van God afkomstig is. God is in mij. Ik heb fouten gemaakt maar ik heb ze met mijn leven rechtgezet. Ik heb meer geleden dan welk mens ter wereld ook. Ik heb een paar van mijn vrienden uitgenodigd om een uitstapje naar Maloja te maken, een paar kilometer van Sankt Moritz. Het is een prachtige rit als het mooi weer is. Ik hou van de natuur, vooral van de Russische natuur, omdat ik in Rusland ben opgegroeid. Ik hou van Rusland. Mijn vrouw is bang voor Rusland. Het kan me niet schelen waar ik woon. Ik woon waar God wil dat ik woon. Ik zal mijn hele leven reizen als het Gods wil is. Ik heb een tekening van Christus gemaakt zonder snor en baard, met lang haar. Ik lijk op Hem, al- * Wanneer Nijinski over gevoel spreekt, bedoelt hij een instinctief aanvoelen de werking van het onderbewuste. 17

18 leen heeft Hij een kalme uitdrukking, terwijl mijn ogen altijd rondkijken. Ik ben een man van beweging, niet iemand van onbeweeglijkheid. Ik heb andere gewoonten dan Christus, Hij hield van onbeweeglijkheid en ik hou juist van beweging en dansen. Gisteren was ik bij de kleine Kyra.* Ze kon bijna geen adem krijgen door de bronchitis. Ik begrijp niet waarom ze haar een instrument gegeven hebben om medicijn te inhaleren. Ik ben tegen alle medicijnen. Ik wil niet dat mensen ze innemen. Medicijnen zijn iets wat is uitgevonden. Ik ken mensen die er een gewoonte van maken om ze in te nemen. De mensen denken dat het iets noodzakelijks is. Medicijn heeft nut als hulpmiddel, maar de natuur alleen kan gezondheid geven en de gezondheid herstellen. Tolstoj had ook een hekel aan medicijnen. Ik heb er niets op tegen wanneer het nodig is. Ik heb gezegd dat het nutteloos is. Ik heb de waarheid gesproken omdat het zo is. Als jullie mij niet geloven goed, dat is jullie zaak. Ik geloof in God en daarom schrijf ik alles op wat Hij me zegt. Mijn vrouw zei dat ik me toen we gisteravond bezoek hadden precies als een spiritist** gedragen had. Ik zei haar dat ik niet met mijn lichaam gezwaaid had zoals mediums doen op een spiritistische seance. Mensen die in een spiritistische trance zijn lijken op dronken mensen, en ik was niet dronken, omdat ik wist wat ik deed. Ik ben geen dronkaard, maar ik weet wel wat dronkenschap is omdat ik vroeger wel eens wijn gedronken heb en wel eens dronken ben geweest. Ik vind het niet goed dat mensen drinken en spiritistische seances houden. Het is slecht voor hun gezondheid. * Kyra, de dochter van Nijinski, verbleef in een huis in de buurt, vanwege Nijinski s nerveuze gesteldheid. ** Nijinski doelt hier op spiritistische seances, die beschreven worden in Romola Nijinski s boek Nijinski, hoofdstuk xix. 18

19 Ik wil nu over Nietzsche en Darwin spreken, omdat dit mensen van de wetenschap waren. Darwin geloofde dat de mensen afstamden van de apen. Hij dacht dat hij een nieuwe theorie ontdekt had. Vanochtend stelde ik mijn vrouw vragen over Darwin en Nietzsche, omdat ik medelijden met Nietzsche had. Ik hou van hem. Hij zou me begrepen hebben. Darwins Natuurtheorie is fout. Hij heeft de Natuur niet aangevoeld. Natuur is leven en leven is Natuur. Ik hou van haar, en ik begrijp wat ze is. Ik begrijp haar omdat ik haar aanvoel, en de Natuur voelt mij aan. De Natuur is God en ik ben de Natuur. Ik leef. De Natuur is iets prachtigs. Ik weet dat zij me zal helpen om haar te bestuderen. Maar ik bestudeer haar alleen met mijn gevoel. Gevoel is iets prachtigs en daarom weet ik wat de Natuur is. De apen maken deel uit van de Natuur, evenals de mens, maar een aap heeft niet dezelfde natuur als een mens. Ik voel beweging. Ik beweeg me op een eenvoudige manier, maar bewegingen van een aap zijn gecompliceerd. Een aap is dom. Ik ben ook dom, maar ik bezit verstand. Ik ben een wezen met verstand en een aap is een wezen zonder verstand. De mens is afkomstig van God. God is geen aap. De mens is God. Een mens heeft armen net als een aap. Ik weet dat een mens in lichamelijk opzicht wel op een aap lijkt, maar in geestelijk opzicht niet. De apen stammen af van de Apen, en de Apen werden op hun beurt weer geschapen door God. God komt uit God voort. En ik ben een mens die van God afstamt en niet van een aap. Ik ben God als ik Hem voel. Ik weet dat heel wat mensen mij zullen bewonderen, en dat maakt me gelukkig, omdat ik zo mijn doel bereikt zal hebben. Ik wil dansen om geld te verdienen. Ik wil mijn vrouw een huis geven dat van alle gemakken is voorzien. Zij verlangt naar een kind, een reïncarnatie van mij, omdat ze bang is dat 19

20 ik spoedig zal sterven. Ze denkt dat ik krankzinnig ben zij heeft dit idee omdat ze te veel nadenkt. Ik denk niet zoveel en daarom begrijp ik alles wat ik voel. Ik ben gevoel bij gratie van het vlees en niet bij gratie van het intellect. Ik ben het vlees. Ik ben het gevoel. Ik ben God in vlees en gevoel. Ik ben een mens en geen God. Ik ben eenvoudig. Ik hoef niet te denken. Ik moet maken dat de mensen mij voelen en begrijpen door middel van het gevoel. Mensen van de wetenschap denken over mij na en breken hun hoofd over mij, maar al hun gepieker zal geen enkel resultaat opleveren. Ze zijn dom. Ik spreek eenvoudig, verberg me niet achter woorden. De wereld is door God gemaakt. De mens is door God gemaakt. Het is onmogelijk voor een mens om God te kunnen bevatten, maar God begrijpt God. De mens is een deel van God en daarom begrijpt hij God soms. Ik ben zowel God als mens. Ik ben goed en ik ben geen beest. Ik ben een wezen met een geest. Ik ben vlees en ik kom voort uit het vlees. God heeft het vlees gemaakt. Ik ben God. Ik ben God. Ik ben God... Ik ben gelukkig omdat ik liefde ben. Ik hou van God en daarom lach ik mezelf toe. De mensen denken dat ik krankzinnig zal worden en mijn verstand zal verliezen. Nietzsche heeft zijn verstand verloren omdat hij te veel nadacht. Ik denk niet veel en kan daarom ook niet krankzinnig worden. Mijn schedel is sterk en hard. Ik moest op mijn hoofd staan in het ballet Scheherazade, waarin ik een dodelijk gewonde neger voorstel. Ik verbeeldde hem goed en het publiek begreep daarom wat ik bedoelde. Nu wil ik uitdrukking geven aan het gevoel en het publiek zal me weer begrijpen. Ik ken het publiek, omdat ik het bestudeerd heb. Ze houden ervan om versteld te staan, maar ze weten heel weinig over kunst, zijn daarom makkelijk in verbazing te brengen. Ik weet hoe ik publiek in verbazing moet brengen en ben daarom zeker van mijn succes. 20

21 Ik zou graag miljoenen willen hebben om de effectenbeurs op zijn grondvesten te doen trillen. Ik wil de effectenbeurs ruïneren. Ik ben het leven en het leven is dat de mensen elkaar liefhebben. De effectenbeurs is de dood. Hij berooft arme mensen die hun laatste geld brengen in de hoop zo hun ambities te kunnen realiseren. Ik hou van de armen en ik zal daarom op de effectenbeurs spelen om de makelaars te ruïneren. De makelaars spelen met enorme hoeveelheden geld. Enorme hoeveelheden geld zijn van de dood en daarom niet van God afkomstig. Ik wil geld maken op de effectenbeurs en zal daarom naar Zürich gaan. Mijn vrouw wil dat ik naar Zürich ga om een neuroloog te bezoeken, die mijn zenuwgestel zal onderzoeken. Ik heb haar franc beloofd als zij gelijk heeft dat mijn zenuwen in een slechte conditie verkeren. Ik zal het haar geven als de dokter zegt dat mijn zenuwen er slecht aan toe zijn. Als zij verliest zal ik haar niet betalen. Ik beschik op het ogenblik nog niet over dit geld, maar ik heb het haar beloofd. Ik zal op de beurs spelen, maar ik zal daarom een paar weken in Zürich moeten blijven. Ik ga er heel binnenkort heen. Ik heb helemaal geen geld en ik hoop dat mijn vrouw me wat zal geven. Ik ga samen met haar. Ze zal me er met haar eigen geld naartoe brengen. Ik heb een beetje op de bank staan, ongeveer 200 franc. Daarmee zal ik spelen. Ik wil mijn laatste geld op het spel zetten om wat meer te verdienen. God zal mij helpen om te winnen en ik ben niet bang. Het is Zijn wil dat ik de effectenbeurs laat springen. Zó zal ik geld verdienen en niet door te dansen. Ik zal in de kranten kijken en een paar effecten kopen. Ik versta geen Duits, maar ik zal het begrijpen voor zover ik het nodig heb. Vanmorgen voor het koffiedrinken ging ik naar Hanselmann. Ik nam een glas port en verloor mijn bewustzijn omdat 21

22 God het zo wilde. Ik hou er helemaal niet van om me dom te gedragen, omdat ik dat als dood-zijn beschouw. Ik kan mijn vrouw er niet toe dwingen vegetariër te worden.* Ze eet vlees omdat ze ervan houdt. Toen we koffie gingen drinken, brak ik plotseling een noot met de kracht van een reus. Ik ben erg sterk en heb veel kracht in mijn vuist. Ze werd bang en zei dat ik met opzet op de tafel geslagen had. Ze had gelijk, want ik hád met opzet geslagen. Ze voelt me nu beter aan. Ik had gedaan alsof ik misselijk was van de wijn die ik bij de lunch gedronken had het was maar een klein glaasje, met een gebakje! Later voelde ik me licht in mijn hoofd. Ik ging op straat met A.** en deed een paar stappen. Ik was erg duizelig en zakte bijna door mijn knieën. Ik viel bijna en A. vond alles verschrikkelijk grappig. Ze vindt het leuk als mensen dronken zijn. Ik weet hoe ze is. Ze houdt van haar man zij drinken samen. God wil dat ik begrip opbreng voor A. Gisteren kwam ze langs om met me te wandelen, omdat ze wilde dat ik een paar schoenen voor haar zou kopen. Ik gaf haar vandaag een paar schoenen omdat ze helemaal geen schoenen heeft. Ik heb wel schoenen en heb geen nieuwe schoenen nodig. Ik gaf haar een paar van mij omdat die haar pasten. Mijn voeten zijn maar een klein beetje groter dan de hare. Ze voelt mij niet aan wanneer ik met haar praat. Bij iedere gelegenheid wijs ik mijn vrouw erop: Het is verkeerd om vlees te eten. Mijn vrouw begrijpt me maar ze wil niet alleen groenten eten, omdat ze denkt dat het maar een gril van me is. Ik heb altijd het beste met haar voor wanneer ik haar vraag om s avonds geen worst te eten, omdat ik weet wat er dan gebeurt. Ze zegt: Wat goed voor jou is, is niet goed * De navolgende gebeurtenissen zijn beschreven in Nijinski, hoofdstuk xix. ** Een Russische vriendin. 22

23 voor mij. Ze begrijpt me niet als ik zeg dat je altijd moet doen wat je gevoel je ingeeft. Ze denkt te veel, en heeft daarom niet genoeg gevoel. Ik ben niet bang dat ze me zal verlaten, maar ik zal niet opnieuw trouwen. Ik hou erg veel van haar en zal haar daarom om vergiffenis vragen als God het tenminste wil. God wil het niet, omdat Hij niet wil hebben dat ze vlees eet. Ik heb al het geld altijd aan mijn vrouw gegeven, en ik heb vaak tegen haar gezegd dat we meer zouden kunnen sparen als we geen vlees zouden eten. Ze heeft wel naar me geluisterd maar ze heeft toch niet gedaan wat ik haar heb gevraagd. Ze houdt van mij en maakt zich daarom zorgen over mijn gezondheid. Ik heb tegen haar gezegd dat we kunnen scheiden als ze niet alles goedvindt wat ik doe, dat ik een goede echtgenoot voor haar zal zoeken die nog rijk is bovendien. Ik heb tegen haar gezegd dat ik op deze manier niet verder kan leven, hoewel ik erg veel geduld heb. Ik werd zenuwachtig omdat God mij dat gebood en daarom heb ik met mijn vuist op de noot geslagen. Mijn vrouw werd bang en was heel erg nerveus en daarom ben ik opgestaan om te gaan schrijven. Romola, zo heet mijn vrouw. Het is een Italiaanse naam. Haar vader, een heel intelligente man, die veel van het Italië van de Renaissance hield, heeft haar zo genoemd. Ik hou niet van eeuwen die voorbij zijn, omdat ik leef. Deze vulpen waarmee ik nu schrijf heeft mijn vrouw me met Kerstmis gegeven. Dit jaarlijkse feest wordt over de hele wereld waar christenen wonen Kerstmis genoemd. Vandaag droeg ik het kruisje dat Emma me gegeven heeft. Emma is de moeder van mijn vrouw. Ze houdt van mij en ook van Kyra, en ze denkt dat je je liefde toont door cadeautjes te geven. Zij denkt dat liefde iets is als cadeautjes geven. Ik geloof niet dat een cadeau een blijk van liefde is. Het is een gewoonte. Je moet cadeaus geven aan de armen en niet aan 23

24 degenen die al bezittingen hebben. Kyra heeft genoeg en ze heeft daarom geen cadeautjes nodig. Ik heb Kyra genoeg gegeven, doordat ik geld verdiend heb met dansen. Emma kent de waarde van het geld niet en daarom smijt ze ermee. Ze weet dat ik haar kan begrijpen en daarom houdt ze van me. Ik zou het veel beter vinden als ze cadeaus zou geven aan mensen die het werkelijk nodig hebben. Emilia* is een goede vrouw, ze houdt van de armen en geeft hun veel. Ik denk dat het niet voldoende is om veel weg te geven. De armen moeten voortdurend geholpen worden. Je moet er zelf op uitgaan om de armen te vinden en je moet niet aan charitatieve instellingen geven. Ik zal alleen voor instellingen dansen omdat ik zo in de gelegenheid gesteld word om uitdrukking te geven aan mijn persoonlijkheid. Ik wil alleen maar een persoonlijkheid zijn omdat ik zo mijn taak kan volbrengen. Mijn taak is een taak die mij door God is opgedragen en daarom wil ik alles doen om die tot een goed einde te brengen. Ik schrijf omdat God me dat beveelt. Ik wil dit boek niet schrijven om geld te verdienen. Ik wil niet rijk worden, maar God wil dat ik rijk word omdat Hij mijn doelstellingen kent. Ik hou niet van geld ik hou van mensen. De mensen zullen me begrijpen nadat ik hun de middelen heb verschaft om in hun bestaan te voorzien. Arme mensen kunnen geen geld verdienen. De rijke mensen moeten hen daarbij helpen. Het is volkomen nutteloos om al mijn inkomsten aan de instanties voor hulp aan de armen te geven. Die instanties verrijken zichzelf en denken er niet eens over om hulp te bieden. Iemand die arm is gaat niet naar deze charitatieve instellingen, omdat hij zich schaamt om verkeerd begrepen te worden. Een arme stelt het op prijs als iets op een eenvoudige manier gegeven wordt. Ik geef altijd op een heel * Emma of Emilia wordt voor dezelfde persoon gebruikt. 24

Rona Jaffe Van alles het beste

Rona Jaffe Van alles het beste Van alles het beste Rona Jaffe Van alles het beste Vertaald door Petra C. van der Eerden Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 1958 Rona Jaffe Copyright Nederlandse vertaling 2011

Nadere informatie

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 2. Dit boek is van

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 2. Dit boek is van LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 2 Dit boek is van Jaar Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: José Banens; Erwin Tielemans Redactie: Robert Slagt Inhoudelijke redactie: Alje Heinkens;

Nadere informatie

De onzichtbare gorilla

De onzichtbare gorilla De onzichtbare gorilla Christopher Chabris en Daniel Simons De onzichtbare gorilla Selectieve waarneming en valse intuïtie Vertaald door Jan Willem Reitsma groteletter Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam

Nadere informatie

Marcella Veldthuis Boven water

Marcella Veldthuis Boven water Boven water Marcella Veldthuis Boven water Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 2011 Marcella Veldthuis Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, door

Nadere informatie

Maarten t Hart. De aansprekers

Maarten t Hart. De aansprekers De aansprekers Maarten t Hart De aansprekers Roman groteletter Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 1979 Maarten t Hart Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en /of openbaar

Nadere informatie

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief 1 Tessalonicenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Tessalonica 1 Dit is een brief van Paulus, Silvanus en Timoteüs, aan de christenen in de stad Tessalonica. Jullie horen bij God, de

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

Taal op niveau Schrijven Op weg naar niveau

Taal op niveau Schrijven Op weg naar niveau Taal op niveau Schrijven Op weg naar niveau 1F Naam: Groep: Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Annemieke Struijk Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Elma Draaisma en Willem

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Dienstreizen van een thuisblijver

Dienstreizen van een thuisblijver Dienstreizen van een thuisblijver Maarten t Hart Dienstreizen van een thuisblijver groteletter Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 2011 Maarten t Hart Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal!

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal! PrOmotie Cultuur en maatschappij Werkboek Ik betaal! Colofon Auteur: Onder redactie van: Met dank aan: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Ruud Schinkel, Mieke van Wieringen Ina Berlet (Atlas

Nadere informatie

Taal op niveau Luisteren Op weg naar niveau

Taal op niveau Luisteren Op weg naar niveau Taal op niveau Luisteren Op weg naar niveau 1F Naam: Groep: Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Annemieke Struijk Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Vormgeving: Edu Actief b.v. Meppel Illustraties:

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Riikka Pulkkinen. De grens

Riikka Pulkkinen. De grens De grens Riikka Pulkkinen De grens Roman Vertaald uit het Fins door Lieven Ameel groteletter Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen De vertaler heeft voor enkele citaten gebruikgemaakt van Sophocles

Nadere informatie

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 1. Dit boek is van

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 1. Dit boek is van LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 1 Dit boek is van Jaar Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v., Meppel Auteurs: José Banens, Erwin Tielemans Redactie: Robert Slagt Inhoudelijke redactie: Alje Heinkens;

Nadere informatie

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Temperatuur

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Temperatuur PrOmotie Rekenen en Wiskunde Werkboek Temperatuur Colofon Auteur: Onder redactie van: Met dank aan: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Ton Milatz Ad van der Hoeven Aveline Dijkman (Sociale

Nadere informatie

Ronald Reng. Robert Enke. Een al te kort leven. vertaald door peter claessens. uitgeverij de arbeiderspers amsterdam antwerpen

Ronald Reng. Robert Enke. Een al te kort leven. vertaald door peter claessens. uitgeverij de arbeiderspers amsterdam antwerpen Robert Enke Ronald Reng Robert Enke Een al te kort leven vertaald door peter claessens uitgeverij de arbeiderspers amsterdam antwerpen De vertaling van dit werk werd ondersteund door een subsidie van

Nadere informatie

Nederlands. Schrijven. voor 1F Deel 1 van 5

Nederlands. Schrijven. voor 1F Deel 1 van 5 Nederlands Schrijven voor 1F Deel 1 van 5 Colofon Auteur: Mieke Lens Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: PPMP Prepress, Wolvega Illustraties: Edu Actief b.v. Titel:

Nadere informatie

De eerste liefde van God

De eerste liefde van God De eerste liefde van God Trouwpreek over 1 Johannes 3:16 (ds. Jos Douma) gehouden in de trouwdienst van Jeroen en Marjoke Wij hebben Gods liefde, die in ons is, leren kennen en vertrouwen daarop. God is

Nadere informatie

Een uur en achttien minuten

Een uur en achttien minuten Een uur en achttien minuten Peter Zantingh Een uur en achttien minuten Roman Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 2011 Peter Zantingh Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Samen één in de liefde van Christus

Samen één in de liefde van Christus Samen één in de liefde van Christus Eerst twee voorbeelden: Je bent verliefd Je hebt elkaar lief Hoe laat je dat aan elkaar merken? * door een complimentje; * door tijd en aandacht; * door iets leuks te

Nadere informatie

DE WONDEREN VAN JEZUS

DE WONDEREN VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE WONDEREN VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Tijd voor jezelf

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Tijd voor jezelf PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Tijd voor jezelf Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Mieke van Wieringen, Caroline van den Kommer Ina Berlet

Nadere informatie

Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2

Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2 Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v. Titel: Basisvaardigheden

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

2 Petrus 1. Begin van de brief

2 Petrus 1. Begin van de brief 2 Petrus 1 Begin van de brief Petrus groet alle christenen 1 Dit is een brief van Simon Petrus, een dienaar en apostel van Jezus Christus. Aan alle mensen die zijn gaan geloven. Jullie geloof is net zo

Nadere informatie

Ik belde haar en. Ja leuk! Dat was de eerste reactie van mijn vriendinnetje Shira Fox. Ze kijkt in mijn gedachten en weet precies wat ik op de kaft

Ik belde haar en. Ja leuk! Dat was de eerste reactie van mijn vriendinnetje Shira Fox. Ze kijkt in mijn gedachten en weet precies wat ik op de kaft Ik belde haar en. Ja leuk! Dat was de eerste reactie van mijn vriendinnetje Shira Fox. Ze kijkt in mijn gedachten en weet precies wat ik op de kaft getekend wil zien. Wederom gaat mijn dank uit naar haar.

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

PrOmotie. Seksuele vorming. Werkboek 4 Samenleven

PrOmotie. Seksuele vorming. Werkboek 4 Samenleven PrOmotie Seksuele vorming Werkboek 4 Samenleven Colofon Auteur: Onder redactie van: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Aveline Dijkman (DAT) Aveline Dijkman (DAT), Edu Actief b.v. Edu Actief

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Regels en wetten

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Regels en wetten PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Regels en wetten Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Gerda Verhey, Caroline van den Kommer, Mary Korten, Ruud

Nadere informatie

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden.

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden. Bidden met jongeren Voorbede Ben je teleurgesteld in het leven? Ben je gekwetst door anderen? Draag je vervelende herinneringen met je mee? A. God, wij bidden U voor alle mensen die hun leven graag anders

Nadere informatie

Ander werk van Abdelkader Benali bij De Arbeiderspers:

Ander werk van Abdelkader Benali bij De Arbeiderspers: Marathonloper Ander werk van Abdelkader Benali bij De Arbeiderspers: Laat het morgen mooi weer zijn (roman) Marokko door Nederlandse ogen 1605-2005. Verslag van een reis door de tijd (samen met Herman

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie -begeleiding

Loopbaanoriëntatie -begeleiding Ik, leren en werken Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanlogboek voor fase 1 Oriëntatie Colofon Auteur: Edu Actief b.v. Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Edu Actief b.v. Illustraties: Edu Actief

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie -begeleiding

Loopbaanoriëntatie -begeleiding Ik, leren en werken Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanlogboek voor fase 2 Voorbereiding Colofon Auteur: Edu Actief b.v. Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Edu Actief b.v. Illustraties: Edu

Nadere informatie

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Uurwerk

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Uurwerk PrOmotie Rekenen en Wiskunde Werkboek Uurwerk Colofon Auteur: Onder redactie van: Vormgeving: Technisch tekenwerk: Illustraties: Drukwerk: Ad van den Broek Sluiter boekproductie, Lelystad Adato design,

Nadere informatie

MARCUS. Het radicale leven van Jezus, de Zoon van God. Michael A. Eaton. arcus

MARCUS. Het radicale leven van Jezus, de Zoon van God. Michael A. Eaton. arcus 1 MARCUS Het radicale leven van Jezus, de Zoon van God Michael A. Eaton Stichting Kerygma Nederland Baron van Nagellstraat 9a 3781 AP VOORTHUIZEN Tel 0342-475048 internet www.kerygma.nl Verkondiging van

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Media 2

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Media 2 PrOmotie Cultuur en maatschappij Werkboek Media 2 Colofon Auteur: Adviezen: Onder redactie van: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Carolien van den Kommer, Mieke van Wieringen Aveline Dijkman

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk GEWASSEN IN WATER Inhoud: Vanuit de dopeling gezien een statement dat hij in het watergraf alles wat oud is achter zich laat. Hij weet niet alles, kent nog niet

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Johannes 12:1-8 Dichtbij Jezus

Johannes 12:1-8 Dichtbij Jezus Johannes 12:1-8 Dichtbij Jezus Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Nadere informatie

Lodewijk het lieve beestje

Lodewijk het lieve beestje Lodewijk het lieve beestje Uitgeverij, training en diensten Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Vormgeving: Force digitale producties Illustraties:

Nadere informatie

chevy stevens bij uitgeverij cargo

chevy stevens bij uitgeverij cargo Onwetend chevy stevens bij uitgeverij cargo Vermist Chevy Stevens Onwetend Vertaald door Paul Witte 2011 de bezige bij amsterdam Cargo is een imprint van uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam Copyright 2011

Nadere informatie

Het instappen in de Paranormale Wereld

Het instappen in de Paranormale Wereld Het instappen in de Paranormale Wereld Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432189 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

5 Dit is de boodschap die we van Hem gehoord hebben en u bekend maken: dat God licht is en in Hem totaal geen duisternis is.

5 Dit is de boodschap die we van Hem gehoord hebben en u bekend maken: dat God licht is en in Hem totaal geen duisternis is. 1 JOHANNES vertaling dr. A. Dirkzwager 1 Wat er was vanaf het begin, wat we gehoord hebben, wat we met onze ogen gezien hebben, wat we bekeken hebben en onze handen aangeraakt hebben in verband met het

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Voorwoord Met oprechte blijdschap schrijf ik het voorwoord voor dit boek. Ik ken Henk Rothuizen al vele jaren en heb hem zien opgroeien tot een man van God, met een bediening die verder reikt dan zijn

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Fit voor de stage

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Fit voor de stage PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Fit voor de stage Colofon Auteur: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Gerda Verhey Ina Berlet (SLO), Enschede en Sluiter boekproductie,

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek De Nederlandse staat

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek De Nederlandse staat PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek De Nederlandse staat Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Gerda Verhey, Mieke de Jager Ina Berlet (SLO), Enschede

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Op zoek levenswijsheid levenskunst

Op zoek levenswijsheid levenskunst De schrijver, Kamiel Duchatelez, is norbertijn van de abdij van Averbode. Hij doceerde jarenlang dogmatiek, patrologie en spiritualiteit in de abdij, nadien aan de studieconcentratie van Vlaamse Norbertijnenabdijen

Nadere informatie

Taal op niveau Luisteren niveau 2F

Taal op niveau Luisteren niveau 2F Taal op niveau Luisteren niveau 2F Naam: Groep: Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Annemieke Struijk Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Jos Schuurman Vormgeving: Edu Actief

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Kolossenzen 1. Begin van de brief

Kolossenzen 1. Begin van de brief Kolossenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Kolosse 1-2 Dit is een brief van Paulus aan de christenen in de stad Kolosse. Ik ben een apostel van Jezus Christus. Dat is Gods wil. Ik schrijf

Nadere informatie

Christine Caine VRIJ VAN SCHAAMTE. geliefd, bevrijd en klaar voor de toekomst

Christine Caine VRIJ VAN SCHAAMTE. geliefd, bevrijd en klaar voor de toekomst Vrij van schaamte Christine Caine VRIJ VAN SCHAAMTE geliefd, bevrijd en klaar voor de toekomst ISBN 978 90 33801 16 7 NUR 707 VRIJ VAN SCHAAMTE 2016 Ark Media Donauweg 4, 1043 AJ Amsterdam www.arkmedia.nl

Nadere informatie

Liturgie 30 april 2017

Liturgie 30 april 2017 Liturgie 30 april 2017 Welkom en mededelingen Zingen Hemelhoog 617a Tienduizend redenen De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Als voorganger vraag ik u, Eeuwige God, maak mij waardig deze kehilla kedosja deze heilige gemeente, voor te gaan gedurende deze dag.

Als voorganger vraag ik u, Eeuwige God, maak mij waardig deze kehilla kedosja deze heilige gemeente, voor te gaan gedurende deze dag. Inleidend gebed We staan hier aan het begin van een lange dag. Een dag waarin we vele malen vergeving zullen vragen aan U, Eeuwige onze God. Korte en lange lijsten, zacht en hardop, voor onszelf en samen

Nadere informatie

Uit God geboren. Weekoverweging. Kerstgeloof is geloof in de goddelijkheid van de mens

Uit God geboren. Weekoverweging. Kerstgeloof is geloof in de goddelijkheid van de mens WEEK 51 1 Weekoverweging Kerstgeloof is geloof in de goddelijkheid van de mens Uit God geboren Je hebt groot gelijk als je niet gelooft, dat Jezus is voortgekomen uit geestelijk zaad. Waarom zo moeilijk

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl

Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Witte en rode rozen Eerste druk, 2014 2014 Lieve De Coninck Corrector: Raf De Coninck Fotograaf: Jeff Thielemans Omslagontwerp: Roger Thielemans Portretfoto: Brigitte Buelens isbn: 9789048432905 nur: 749

Nadere informatie

BPV-katern Ondernemen

BPV-katern Ondernemen BPV-katern Ondernemen Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteur: R. van Midde Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: R. van Midde Vormgeving: Edu Actief b.v. Meppel Drukwerk: Titel

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Papa, je snapt er ook helemaal niets van he!

Papa, je snapt er ook helemaal niets van he! TIM VAN DER VLIET Papa, je snapt er ook helemaal niets van he! HANDBOEK MET LESSEN VAN KINDEREN Over mij Ik... heb twee regels als het over de opvoeding van mijn kinderen gaat. 1 Je hebt je eigen pad 2

Nadere informatie

www.affirmatie.nl Oorspronkelijke titel: I Think, I am! Copyright 2008 by Louise L. Hay Original English language publication in 2008 by Hay House Inc. Ontwerp en redactionele assistentie: Jenny Richards

Nadere informatie

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DEEL 4 DISCIPLE MENTOR In Gen 1, 2 en 3 lezen we direct hoe God denkt over de mens. Hij laat zien wie we zijn, waar we voor gemaakt zijn en wat onze bestemming in het

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Zelfstandig wonen

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Zelfstandig wonen PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Zelfstandig wonen Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Gerda Verhey, Caroline van den Kommer, Mary Korten, Ruud

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Een gesprekje met God de kleine Ziel en de zon

Een gesprekje met God de kleine Ziel en de zon de kleine Ziel en de zon Een kinderparabel gebaseerd op Een ongewoon gesprek met Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen zei: Ik weet wie ik ben! zei: Dat is heel mooi. Wie ben je dan? En het Zieltje

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga Voelt bidden voor jou soms als het doen van een lange reeks verzoekjes aan God? Mis je inspiratie om met God in gesprek te gaan? Dit werkboekje geeft je handvatten om je gesprekken met God eens over een

Nadere informatie

Arbeids vaardigheden Arbeidsvaardigheden deel 1.indd 1 18/09/14 12:39

Arbeids vaardigheden Arbeidsvaardigheden deel 1.indd 1 18/09/14 12:39 Arbeidsvaardigheden Colofon Auteur: Jacobien Ubbink Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v. Titel: Arbeidsvaardigheden ISBN: 978 90 3721 337 9 NUR: 100 Trefwoord:

Nadere informatie

Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste

Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste Eerste druk, 2014 2014 Emelie van Laar isbn: 9789048434497 nur: 775 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

PrOmotie. Seksuele vorming. Werkboek 2 Veilig vrijen

PrOmotie. Seksuele vorming. Werkboek 2 Veilig vrijen PrOmotie Seksuele vorming Werkboek 2 Veilig vrijen Colofon Auteur: Onder redactie van: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Aveline Dijkman (DAT) Aveline Dijkman (DAT), Edu Actief Edu Actief

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Zo ver weg, zo dichtbij

Zo ver weg, zo dichtbij Brief van een engel Sinds de dag dat ik mijn lichaam heb verlaten Heb ik geen woorden meer Enkel een gevoel dat geen lied kan vertalen Ik zal er altijd zijn voor je, in de wolken die je zullen vergezellen

Nadere informatie

Universiteit van het leven

Universiteit van het leven Universiteit van het leven Eerste druk, april 2012 2012 Lucien M. Verkooijen Corrector: Elly van de Vlugt Fotografie: Fred van Welie Coverbeeld: schilderij De Parel, olieverf op paneel, door Lia Vonk isbn:

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Zevende, herziene druk, derde oplage Illustraties Richard Flohr. C.E. Zegwaart-Braam

Zevende, herziene druk, derde oplage Illustraties Richard Flohr. C.E. Zegwaart-Braam verzorging/biologie 1 Zevende, herziene druk, derde oplage 2010 Illustraties Richard Flohr C.E. Zegwaart-Braam ISBN 978-90-76612-84-3 Spondi, Didam, The Netherlands Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten.

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Preek op Oudjaarsavond 2013 Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Oudjaarsdag: het lijkt een dag als alle

Nadere informatie

Alles is verschrikkelijk vermoeiend De zon komt op, gaat onder met een zucht Niets is origineel en niets is boeiend Het is allemaal gebakken lucht

Alles is verschrikkelijk vermoeiend De zon komt op, gaat onder met een zucht Niets is origineel en niets is boeiend Het is allemaal gebakken lucht Joh. 3:16 Prediker 1 Als de zin ontbreekt Wat geeft je dan een goed gevoel Lucht en leegte, waar ga je heen, wat is het doel Als de zin ontbreekt bij je gezwoeg onder de zon Bouw je een luchtkasteel, je

Nadere informatie

Spreken en gesprekken voor 1F

Spreken en gesprekken voor 1F NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 2 van 5 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v.

Nadere informatie

Ruth 1. Ruth en Noömi

Ruth 1. Ruth en Noömi Ruth 1 Ruth en Noömi Elimelech en zijn familie 1 Toen de rechters het land bestuurden, was er eens hongersnood in Juda. Daarom besloot een man uit Betlehem naar het land Moab te gaan. Zijn vrouw en zijn

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Rondkomen

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Rondkomen PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Rondkomen Colofon Auteurs: Mieke van Wieringen, Ruud Schinkel Onder redactie van: Ina Berlet (SLO), Enschede en Sluiter boekproductie, Lelystad Met dank aan: Aveline

Nadere informatie