Reisverslag Learning Journey Mondragon

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Reisverslag Learning Journey Mondragon"

Transcriptie

1 Reisverslag Learning Journey Mondragon Een wereldreis naar Mondragon Ordinary people doing extra-ordinary things Juan Hose Marre quita Met een reisgezelschap van 15 mensen waren we op 13 en 14 mei op bezoek bij de coöperatieven van Mondragon. Allemaal betrokken bij vraagstukken rond lokale economie en sociale innovatie, maar heel divers: sociale ondernemers, adviseurs, ambtenaren, initiatiefnemers voor een buurtbank en een lokale munt. De meesten troffen elkaar op deze reis voor het eerst, wat hen verbond was de grote interesse in Mondragon: het enige succesvolle voorbeeld ter wereld van coöperaties ( Koop s ) in handen van werkers. Succesvol door zijn omvang, sociale en economische opbrengst en het bezielde commitment van de leden. Ze bestaan al meer dan 70 jaar. Op zich al een teken van succes, maar ook met een beloftevolle toekomst: de regio blijkt het meest weerbaar in crisis, bij de koop s vrijwel geen werkloosheid in de regio. Een bijzonder resultaat in Spanje tijdens deze economische crisis. De circa 100 Koop s zijn verbonden in een gezamenlijke paraplu: Koop Mondragon. De continuïteit van de koop staat boven alles. Dus in goede jaren geld reserveren voor innovatie, educatie, etc. Dat maakt de veerkracht sterk. We zijn in onze verwachtingen niet bedrogen. Maar de realiteit is altijd veelzijdiger dan de dvd presentatie. Coöperaties zijn niet perfect, maar zoals Jose Marie Arrizmendiarietta (de oprichter van de eerste koop) als zei: Een lerende organisatie. Onze reis was mede een succes dankzij de hulp van Ana, Juan Felipe en Victor. Studenten van de Teamacademie in Mondragon en Haarlem. Een bijzonder onderwijs concept waarin werken in teams en ondernemerschap wordt gecombineerd en geleerd door het direct in de praktijk te brengen. Onze reis naar Mondragon bracht ons ver. De mondragon group reikt tot over de hele wereld. Van China tot Brazilie, van Finland tot Afrika. Een reis naar de vallei van Mon de Dragon is een toegang tot een breed netwerk over de hele wereld. En dan is nu de uitdaging om de lessons learned mee te nemen en aan de slag te gaan. Dat is ons op het hart gedrukt: niet blijven praten, maar beginnen en ondernemen. Een korte impressie van verschi!ende reizigers. Nog meer weten? Neem c o n t a c t o p m e t T h e o Ko 1 n i j n en/of Rense Bos

2 HOT ITEM! The proof of the pudding is in the eating Special Mondragon congres meeting Op de maandagmiddag van ons bezoek was er een speciale bijeenkomst van het congres. Normaal gesproken wordt de bijeenkomst 4 maanden van te voren aangekondigd zodat de verschillende corporaties uitgebreid in formele en informele setting kan overleggen. Nu was er haast. Grupo Fagor heeft een acute financieringsprobleem. Daarom is er nu binnen twee maanden een bijeenkomst geregeld. De 650 leden van het congres zijn afgevaardigden van alle coöperaties. Het voorliggend voorstel betrof een reddingsfond (FRES) van 70 miljoen. Hiervoor levert iedere medewerker van de hele Mondragongoup 1% van zijn inkomen. Voorwaarde zijn dat Grupa Fagor met een goed strategisch plan komt, geen winst uitkeert aan leden, de salarissen verlaagd van 90 naar 80%. Het voorstel is UNANIEM aangenomen. Wij waren niet zo zeer nieuwsgierig naar de uitslag van de stemming, die leek door het vooroverleg al redelijk vast te staan. Maar in hoeverre waren de individuele leden betrokken en wat vonden ze ervan. We hebben het meerdere keren gevraagd. Opvallend was de steun voor een toch best rigoureuze maatregel. De medewerkster van Polo Garia was blij met de uitslag. Natuurlijk was het niet leuk om inkomen te verliezen en wordt dat onderling besproken. Uiteindelijk was ze blij voor de mensen die hun baan konden behouden en hoopt ze dat als het nodig is dat dit ook voor hun organisatie gebeurd. De vrienden van Jose Marie Arizmendiarrieta waren uitermate trots op de beslissing. Dit was duidelijk een voorbeeld van de uitwerking van de goede denkbeelden van de oorspronkelijk leider. Hier kun je aan zien dat het echt was, het commitment. Iedereen wordt verbonden aan het ideaal. Een coach van Team Academy was genuanceerder: Dat nu 1% van het salaris van de coöperatie medewerkers wordt ingeleverd is niet alleen een recht, maar ook een verantwoordelijkheid, die samen wordt genomen. De situatie bij Favor had eerder voorkomen kunnen en moeten worden. Het heeft te lang geduurd dat er geen winst werd gemaakt, zonder dat er echt werd ingegrepen. % 2

3 Maandagochtend 13 mei Hoofdkwartier Mondragon Group Mondragon bestaat totaal uit 80 bedrijven/coöperaties. Totaal gaat het om banen, Fte. Het zesde bedrijf in Spanje qua grootte. Hoofdkantoor is kleine organisatie met slechts 60 medewerkers. Taken van het hoofdkantoor; coördinatie van management, eventueel overplaatsen van (groepen) medewerkers, overall financieel-/cash-management en corporate communicatie. Het zijn werknemerscoöperaties, dus meeste zeggenschap bij de medewerkers. Participatie in management/ governance, eigendom en resultaten. Naast bedrijfscoöperaties zijn er ook een aantal aanvullende coöperaties, zoals de Universiteit etc. In en om Mondragon werken ca mensen in de coöperaties, waarvan 92% ook echt lid van de coöperatie is. In de rest van Spanje werken nog ca mensen in Mondragon-bedrijven, de rest werkt in buitenlandse vestigingen. In het buitenland zijn het geen coöperaties, die werknemers zijn ook geen lid. Om lid te worden moet je je na 1 a 2 jaar inkopen voor een bedrag van ca euro (= ca. 1 jaarsalaris o minimumnivo). Eventueel kan dat ook in termijnen van je salaris worden ingehouden, in 3 jaar. Bij sommige coöperaties is het bedrag lager (bijv. Eroski-retail 9.000, want veel part-timers). Van de winst gaat 10 % naar sociale projecten (waaronder overigens ook onderwijs en innovatie valt), 50% naar de reserves van de coöperatie, en 40% is voor de medewerkers. Rendement/dividend op de inleg is maximaal 7.5% De coöperaties zijn vooral actief in de lichte industrie (domestic appliances en auto-onderdelen), maar ook in engineering, construction, consultancy en detailhandel (Eroski). De bedrijven leveren wel aan elkaar, maar daar staat geen verplichting op. Belangrijk uitgangspunt van de coöperaties: De prijs, kwaliteit en service moet concurrerend zijn. Daarnaast is er een coöperatieve bank en een verzekeraar. De verzekeraar levert een supplementair healthcare en social systeem. Healthcare betekent sneller dan normaal (geen wachtlijst) tegen weinig extra kosten. Daarnaast ook pensioen, ziekengeld en WW (beter dan het standaard Spaanse systeem). Heb je na 2 jaar nog geen werk elders gevonden, dan krijg je weer een nieuwe baan, en iemand anders gaat dan de WW in. Dit om te voorkomen dat je echt niet meer inzetbaar wordt. Je moet eventueel wel een baan op ander nivo (met lager salaris) accepteren. Kosten van het sociaal-/pensioen-systeem totaal ca. 35% van het salaris, waarvan 11% voor de landelijk Spaanse op minimum-nivo (met name pensioen), en de rest voor complementaire Mondragon-regelingen. Geschiedenis/ontwikkeling; in 1943 gestart met school, in 1956 Fagor bedrijven, in 1959 de bank, in 1969 Eroski (detailplanning). Internationaal sinds Zeggensschap ; Op 3 lagen coöperatie-nivo, op sector-nivo, op Mondragon-nivo. In General-assembly 650 leden, gekozen op basis van het aantal werknemers in de coöperaties. Op coöperatie-nivo komen ook andere leden voor, bijv. De klanten bij Eroski (50 %) en de studenten en coöperaties 3 (ieder 30%), die delen in de zeggenschap.

4 Maandagochtend 13 mei Mondragon University De organisatie: Er zijn drie universiteiten in de regio. De Mondragon University is particulier, wat inhoud dat de studenten betalen. Deze fee is lager dan andere particuliere instellingen omdat de coöperaties bijdragen. De Mondragon University is officieel opgericht in 1997 en bestaat uit vakgroepen die voortkomen uit reeds bestaande vakopleiding van de coöperatie: Techniek (1943), Business (1960), Onderwijs en soc. Wetenschappen (1976) en sinds 2011 is daar Gastronomie bijgekomen. Mondragon University is een tweede graads coöperatie waar de coöperaties van de verschillende vakgroepen onder vallen (Gastronomie is geen aparte coöperatie omdat het grotendeels betaald is vanuit de Baskische overheid). Daarnaast zijn er andere opleidingsinstituten zoals Alecop waar studenten parttime kunnen werken als ze anders de studie niet kunnen bekostigen en de technische centra. MIK is het onderzoeksinstituut van de vakgroep Business Economie. MIK heeft 43 onderzoekers. De relatie met de bedrijven: De universiteit van Mondragon is binnen de coöperatie hebben naast de medewerkers en de studenten ook de coöperatieve bedrijven zeggenschap. Binnen MIK wordt alleen afgestudeerd en onderzocht binnen de vooraf met hen afgestemde thema s; open bunsiness, entrepreneurship, internationalization, social responsible bussinessmodels. De universiteit is wel open voor alle studenten en niet alleen voor kinderen van medewerkers. Ook doet MIK op dit moment merendeel van haar onderzoeken voor niet coöperatieve bedrijven. Uiteindelijk gaat ca. 40% van de studenten voor een coöperatie werken. Daarvoor zijn geen vaste afspraken gemaakt (wel over stages overigens). Ondanks de nauwe relatie met het bedrijfsleven speelt discussie over ona(ankelijk onderzoek eigenlijk niet omdat ze met namen aan applied research doen. Werken in een coöperatie: Beide medewerkers zijn ook member, ze voelen dit als een privilege. Ze weten dat die middag een grote bijeenkomst is. Zij zijn ook wel geïnformeerd maar lijken niet heel direct betrokken en vooral te vertrouwen op hun afvaardiging. Josune denkt dat er een groot verschil is tussen de eerste generatie en de jongeren als het gaat om hun coöperatieve beleving. Yuango ziet coöperatief werken als een model dat werkt, niet als het enige model. Tot slot: Onze gastheren staan heel erg open om onderzoek voor of met ons te doen op een van de vier thema s. 4

5 Maandagmiddag 13 mei Caja Laboral (Bank) Jose Maria Arizmendiarietta heeft in de jaren 40 Caja Laboral er doorgeduwd om ona(ankelijk te zijn van externe financiers en crises. Hij ging naar Madrid, kwam terug met een bankvergunning, en schiep een voldongen feit. Tot jaren 90 was Caja Laboral een onderdeel van de overkoepelende Koop voor de onderlinge geldstromen van aangesloten Koop s. De EU eiste scheiding tussen bank en bedrijfsontwikkeling, nu is de CL zelfstandig. De gezamenlijke Koop s bezaten 57% van de stemmen, werkers (van de bank) 43%. Nu zijn ook cliënten (8%), gepensioneerden (5%) socios (leden); de Koop s hebben nog 50%, de werkers 37%. CL heeft nu ook gewone klanten, in heel Spanje 1,2 miljoen, 2 e bank van Spanje. Spanjaarden worden graag klant bij CL omdat ze safe en maatschappelijk verantwoord ondernemen. LESSEN: De waarden van CL zijn, net als alle koop s van M, gericht op veiligstellen van de koop, participatie en committment. Geld verdienen is niet het doel, banen scheppen is het belangrijkste. Geld moet, binnen veilige kredietregels, beschikbaar zijn voor koop s en voor nieuwe projecten. De bank is essentieel geweest voor ontwikkelen coöperatie M: financiering, waarover je zelf kunt zelf beslissen, hulpprogramma s waar andere banken je failliet laten gaan. 5

6 Maandagmiddag 13 mei Mundukide (NGO) Mundukide is een ontwikkelingsorganisatie die in 1999 is opgericht om vanuit de principles of solidarity de kennis en gedachtegoed over coöperaties in arme gebieden van de wereld over te brengen. Directe aanleiding was de steeds groter wordende groep expats van de coöperatieve bedrijven die dit noodzakelijk vond. Mundukide opereert hoofdzakelijk in Mozambique en Brazilië. Ze hebben ca. 1,8 mln per jaar te besteden en in totaal 17 fte waarvan 3 op het hoofdkantoor. Ca 30% van hun budget komt van Mondragon Coorpaties en 50% van de Baskische overheid. Financieel hebben ze het erg zwaar vanaf dit jaar omdat deze geldverstrekkers beide bezuinigen. Een oplossing zoeken in hun werkzaamheden vermarkten in Europa zien ze niet als oplossing omdat dit niet binnen hun visie past. Ze zoeken o.a. oplossing in Brussel en door te bezuinigen. Mundukide is een foundation en geen coöperatie omdat ze anders vanuit andere fondsen geen geld mogen ontvangen volgens de Spaanse wet en Brussel. Wel vormen ze een onderdeel van de co-operaties en hebben ze via een andere constructie een stem. De betrokkenheid van de coöperatieven bedrijven lijkt zich te beperken tot het doneren van geld. Er wordt weinig gedaan aan gebruik van elkaars kennis en er wordt ook eigenlijk alleen jaarlijks gecommuniceerd over vorderingen en resultaten. LESSEN: Lessons learned van het opzetten van een nieuwe cooperatie zijn: - Know the needs op the people and there interests - Make it gradually: small solide steps. - Do not give presents - Work with young people, make them an important part anders vertrekken ze. - Put in practice and not only talk. 6

7 Maandagavond 13 mei Vrienden van Jose Maria Arizmendiarrieta Deze vrienden gaven ons 5 sleutels waarom het gedachtengoed van de founder Jose Maria zijn weergegeven: De sleutels zijn allen gemaakt voor de werkers, 1. de arbeiders zijn de eigenaars van hun toekomst en de middelen. De aanwending van de middelen is een democratisch proces. 1 man 1 stem. Het kapitaal staat ten dienst van het werk. Ze werken niet voor maar met het kapitaal. 2. Alle werkers delen hun interesse voor het geheel, niet alleen voor zichzelf. Zo hebben de meeste mensen geen ambitie om zelf meer geld te verdienen. Hoogte van salaris is afgeleid van het belang van de cooperatie. Zo wordt van de winst 50% niet verdeeld omdat de continuiteit de hoogste prioriteit heeft. 10% gaat naar sociale projecten, vooral onderwijs. 3. Educatie is macht, jonge mensen en medewerkers moeten de kennis en moraliteit hebben voor participatie, waardenleer (ethiek) en techniek (ambacht). Verspreid de kennis en leer onderling van elkaar. 4. Inter-cooperation is een middel om tussen de cooperaties kennis en internationalisering te delen, te innoveren. Groepen delen en onderzoeken continue nieuwe inzichten. 1 cooperatie is niets, is gericht op zijn eigen belang. 5. Oprichten van een ona(ankelijke cooparatieve bank om de financien in eigen beheer te hebben en de regelen. Economic revolution is nothing without a social revolution and a social revolution is nothing without a economic revolution. Onze waarneming is dat de oudere generatie en de jongere generatie elkaar versterken in het bewaken en innoveren van het gedachtengoed van Jose Maria. De oudere generatie waarmee wij spraken waren zelf hun hele leven als ondernemers onderdeel van de cooperaties. (In Brazilie was de ervaring dat medewerkers geen lid wilden worden van een cooperatie, de mentaliteit was niet gericht op de cooperatieve gedachte. ) 7

8 INSPIREREND INTERMEZZO Kwartiermaker in Korea Alex De laatste avond tijdens diner hadden we een prachtige ontmoeting met Alex, 31 jaar. Vier jaar geleden door Fagor Ederlan naar Korea gestuurd om daar in 2 jaar een werkende fabriek voor auto onderdelen te bouwen. Die onderdelen werden traditioneel in Mondragon gemaakt. Maar het transport per vliegtuig leverde een verlies van ,- per week op. Met die hete adem in de nek ging Alex aan het werk. In zijn eentje. Op zijn 27 e. De mooie idealen om coöperatief te werken verdwenen waren al heel snel uit zicht. Het probleem was eigenlijk heel platvloers. De Koreaanse werknemers zijn gewend om duidelijke werkprocessen en instructies uit te voeren. In de fabrieken van Fagor staan teams voor een resultaat, ze lossen problemen samen op, als het nodig is werken ploegen bijvoorbeeld een dienst door. In Korea zijn er geen drie maar twee ploegen, elk 12 uur. Door werken is dan al geen optie, ze zijn sowieso al doodmoe. Ze hebben te weinig geld en tijd om te eten. Alex deed van alles om verbinding te maken met zijn werkers, hij stond bijvoorbeeld om 3 uur s nachts op en ging rond met donuts en broodjes. Hij liet ze merken dat hij aan hun kant stond, dat ze een team waren. Ook als de dagelijkse doelen niet werden gehaald benadrukte hij wat er wel was gelukt, bijvoorbeeld als team er uit gekomen, veilig gewerkt etc. Wat hem hielp waren periodieke leersessies met LAIN van Jose Marie (zie elders) met jonge mensen die de cooperatiegedachte nieuw leven inblazen met entrepreneurschap in teams. Een praktisch idealisme, vanuit de gedachte dat zij geen bijzondere mensen hoeven te zijn om als team buitengewone prestaties te kunnen leveren. Op het eind vertelde hij nog even voor welk salaris hij werkt, voor iets minder dan 2.000,- per maand netto heeft hij een winstgevende fabriek voor Fagor Ederlan gerealiseerd. Vrienden verdienen het vier- of vijfvoudige en probeerden hem te verleiden tor vertrek. Voor Alex was het onbestaanbaar om voor een niet-cooperatieve omgeving te kiezen. Sommige van die vrienden hebben nu geen werk meer en worden nieuwsgierig naar de Koop s. Alex heeft nu een nieuwe carriere gekozen als coach voor lerende cooperatieve organisaties bij de universtieit van Mondragon. Verdient hij overigens 400,- minder, maar geld is een middel en dan is dit voldoende. Voor ons was Alex de verpersoonlijking van de drie vormende elementen van gemeenschapsvorming in Mondragon: - een wervend leidbeeld, - een persoonlijk motief om je daaraan te verbinden, - en een praxis waarin je realiseert, leert en bijstelt. Maar het besef dat daar een vierde element aan moet worden toegevoegd die nu ontbreekt: een zelfcorrigerende prikkel. Een prikkel om ervoor te zorgen dat noodlijdende koops niet onnodig worden gered. Om free riding te corrigeren. En wat ons betreft ook projecten te stoppen als het vangnet van de koop verleidt tot rekken. % 8

9 Dinsdagochtend 14 mei Team University (Universiteit) Let de world change you and you will change the world - Che Chevarra De Eco revolutie zal wel of niet ook een sociale revolutie zijn Favor was erg succesvol, maar als je niet verbonden bent met de toekomst, dan ben je alleen succesvol in het verleden en zul je dat niet in de toekomst zijn. Dat nu 1% van het salaris van de coöperatie medewerkers wordt ingeleverd is niet alleen een recht, maar ook een verantwoordelijkheid, die samen wordt genomen. De situatie bij Favor had eerder voorkomen moeten worden, het heeft te lang geduurd dat er geen winst werd gemaakt, zonder dat er echt werd ingegrepen. Het was een wat luie en zelfgenoegzame houding en teren op oude successen. Er was geen kracht aanwezig die kritisch kon acteren en kon innoveren. Dat is wel wat we nu geleerd hebben. Het genomen besluit is goed omdat het door iedereen gedragen wordt,maar er zijn nu wel condities genoemd om dit in de toekomst te voorkomen. Favor zou nederiger moeten worden. Het succes van Mondragon is ook dat de relatie met de overheid er 1 is van ieder zijn verantwoordelijkheid. bijv. in India en Italie zijn de corporaties veel politieker, zij zijn meer onderdeel van het politieke systeem. Nu is bijv. bij Eroski een co-creatie van klanten en medewerkers, de overheid schept nu ruimte in de wet-en regelgeving. Dat was 3 jaar geleden niet mogelijk. In de TeamAcademy zijn de studenten niet verbonden met het systeem van overleven, maar met de stroom van geluk en de droomcapaciteit. Daarom doen de studenten in team buitengewone creatieve ontdekkingen. De reis naar India was belangrijk voor de mindset. LESSEN: GLOCAL is de toekomst. Mondragon is de afgelopen jaren ook egoïstisch geworden, ze hebben goed voor zichzelf gezorgd. Maar global is niet op tijd die verantwoordelijkheid genomen. De uitdaging is om in de toekomst meer mogelijkheden te creeren om wereldwijd een win-win situatie te creeren tussen sociaal en ondernemerschap. Mensen met elkaar verbinden zonder een gesloten systeem te worden is een grote uitdaging. 9

10 Dinsdagochtend 14 mei Eroski (Supermarktketen) Eroski is een coöperatie van 2400 supermarkten waar arbeiders 50% stemrecht hebben en eigenaar zijn. De andere 50% stemrecht en eigenaarschap is in handen van klanten. Klant-leden betalen 80 euro per jaar. Ze krijgen daarvoor een glossy terug met inside informatie, testen van producten en resultaten uit het eigen laboratorium. De klant-leden van de coöperatie hebben een andere beleving van het eigendom dan de arbeider leden. Op lagere schaalniveaus is het gevoel van eigendom ook lastiger terug te vinden. Iedere coöperatie/ supermarkt vestiging draagt 10% van de winst af voor sociale projecten in hun lokale omgeving. Waaronder een belangrijk onderdeel voor onderwijs. Eroski zijn de klant leden aan het herontdekken. Ze hebben klant-leden. Indrukwekkend veel en bovendien verborgen goud, want er wordt nog weinig mee gedaan. Als je arbeider lid van de coöperatie bent dan koop je je in voor 8000 euro. Dat aandeel krimpt als er verlies wordt gemaakt, en groeit bij winst. Wat opviel is dat er geen aandacht is voor een online community. Social media wordt als communicatie middel ingezet. Wat ons als buitenstaanders opviel is dat ze een grote kans laten liggen om de community meer te betrekken bij her reilen en zeilen van de coöperatie. LESSEN: - Het hebben van klant-leden ( !) is niet genoeg. Er moet mee geparticipeerd worden om het te vertalen naar omzet. - Ook bij een coöperatie als Eroski gaat het om het winst. 10

11 Dinsdagochtend Polo Garia Innovation Centre Het Polo Garaia Innovation Centre is zelf ook een coöperatie. Orde van grootte: +/- 100 medewerkers, innoveert in opdracht van coöperaties in Mondragon en bedrijven daarbuiten. Er wordt bijvoorbeeld geïnnoveerd om koelkasten slimmer te maken. Kunnen producten bijvoorbeeld communiceren met de koelkast om de houdbaarheidsdatum te controleren. Een Living Lab is ingericht om consumenten onderzoek te doen voor poductinnovaties. Het innovation centre wordt voor 56% door de regionale en lokale overheid gefinancierd. Andere investeerders bestaan uit diverse coöperaties en bedrijven, zoals Microsoft. Ook nu zijn het moeilijke tijden door de crisis. De leden van de coöperatie Innovation Centre hebben gekozen om minder salaris te ontvangen om de crisis te overleven. LES: - De regionale en lokale overheid(sinvestering) is nodig om een klimaat te creëren voor innovatie 11

12 Dinsdagmiddag 14 mei LKS (Consultants) LKS is het consultancybedrijf van M. Ze waren aanvankelijk onderdeel van de bank, voor juridische en bedrijfskundige ondersteuning. Nu twee takken, procesbeheer en beheersing (600 mensen) en advies (onze gesprekspartner, 400 mensen) met juristen, bedrijfskundigen en ingenieurs. LKS zit over de hele wereld, nauw verbonden aan activiteiten van de andere koop s. De kaart was indrukwekkend, een expansie die totaal niet vermoedt als je deze landelijke vallei binnenrijdt. LKS wordt onder meer gevraagd om elders (in Spanje en buitenland) landbouwcoöperaties op te richten. Hun juristen zijn gespecialiseerd in de wetgeving en juridische aspecten van coöperaties. Carlos vertelde ons over het raadsel van de naam (Mondragon = berg van de draak) op Asserate (de hoogste berg). Mondragon is dus gewoon de Baskische naam. Hij vertelde ook over het verre verleden, in de middeleeuwen was Mondragon al een rijke regio waar ijzererts werd gedolven en de beste zwaarden werden gemaakt. Stappen in bouwen landbouwcoöperatie: eerst overtuigen van nut en belang (grotere groep = meer marktkracht, strategie van groei / internationalisering, diversiteit producten om risico s te spreiden), dan pilot (learning bij doing), juristen voor de formele stukken. One man one vote is het beste systeem voor een coöperatie, dan moet je immers rekening houden met elkaar. Maar grotere boeren willen dat vaak niet. We hoorden van Carlos nog belangrijke algemene dingen: Je lid-inleg fluctueert in waarde naar gelang de prestatie van je Koop. Carlos begon 10 jaar geleden bij Fagor met ,- dat was bij zijn vertrek nog maar 1.000,- waard. Enkele jaren geleden stapte hij over / in naar LKS voor , -, dat is nu al veel meer waard. Een lid kan ook worden gevraagd om bij te storten. 12

13 Dinsdagmiddag 14 mei City Ha! (Gemeente) Over het politieke systeem en democratie. Er zijn verschillende politieke partijen. Alle inwoners zijn betrokken bij het democratische proces waarbij het principe geldt van 1 man 1 stem. Ongeacht de financiële waarde die iemand vertegenwoordigd. Vanuit de coöperatieve wordt veelal 10 a 12% van de winst per jaar aan welzijn en zorg besteed, maar dat is altijd aanvullend. Dit komt bovenop het bedrag dat de gemeente besteed aan het sociale domein. De belangrijkste issues van de afgelopen 2 jaar hadden betrekking op het ecologische systeem. De logistieke problemen nu transport toeneemt door de groei van de industriële sector. Verder de recycling van het afval. De participatiegraad is hoog, niet alleen de inwoners die in coöperatieven werken, maar ook van inwoners die dat niet doen. De samenwerking met de coöperatieven is goed, men kent elkaar en er zijn veel formele en informele contacten. Over en weer is er een goede informatievoorziening en deelt men de issues en de besluitvorming erover. De meeste mensen hebben als mindset dat als er een nieuw initiatief wordt gestart dat er dan een coöperatie wordt opgericht. Er werken 20 mensen voor het gemeentehuis. Er is weinig regelgeving over de kwaliteit van zorg en onderwijs. De overreglementering van het overheidssysteem zoals bij ons is niet bekend in Mondragon. De rijksoverheid is akkoord gegaan dat inwoners in Baskenland minder belasting betalen, daarom heeft Mondragon een eigen politie. Op termijn wil Baskenland in samenwerking met het Franse deel een ona(ankelijke staat. De identiteit van de Bask en het eigen economische systeem kan dat mogelijk maken. Belangrijk is dat de corporaties en de overheid volstrekt ona(ankelijk van elkaar zijn. Ze hebben een eigen rol en eigen besluitvorming. Vervening van rollen komen niet voor. Wel hetzelfde doel dat gericht is op welzijn van de gemeenschap en verantwoordelijkheid nemen. Er zijn in Mondragon geen grote sociale issues en spanningen. Over de afgelopen jaren zijn er geen criminaliteitcijfers, alleen milieuovertredingen. Over sociale initiatieven werd gezegd dat de gemeente dat niet van boven af kan organiseren. Er moeten altijd inwoners zijn die zich actief inzetten en eigenaar zijn. 13

14 Reizigers: Corrie Bosma Hettie Politiek Jeroen Jonkers Loes Leatemia Luc Manders Martien Kromwijk Pascal van Wanrooij Ramon Schleijpen Rense Bos Sandra van de Waart Theo Dijt Theo Konijn Sander Siegman % 14

Oprichtingsvergadering 3 april 2013. Opgewekt aan het IJ

Oprichtingsvergadering 3 april 2013. Opgewekt aan het IJ Oprichtingsvergadering 3 april 2013 Opgewekt aan het IJ Agenda oprichtingsvergadering 3 april 2013 1.Korte introductie ronde: RvC, bestuur en aanwezigen 2.Over NDSM Energie Missie, visie, kernwaarden,

Nadere informatie

Opgericht in Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Kwesties/doelen Inschatten van de noden

Opgericht in Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Kwesties/doelen Inschatten van de noden www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche TRANSFORMANDO (SPAIN) Opgericht in 1998 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Coöperatieve Dienstverlener voor maatschappelijke organisaties Internationaal

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Programma Ontvangst Welkom en introductie De coöperatie Ervaringen uit de praktijk Lunch Fiscale aspecten

Programma Ontvangst Welkom en introductie De coöperatie Ervaringen uit de praktijk Lunch Fiscale aspecten Programma 09.30 Ontvangst 10.00 Welkom en introductie Arjen van Nuland - NCR 10.10 De coöperatie Arjen van Nuland 11.00 Ervaringen uit de praktijk Henk Doorenspleet - Rabobank Nederland 12.15 Lunch 13.00

Nadere informatie

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 Ontwikkeling en groei van binnenuit We leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van

Nadere informatie

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012 . Winstgevendheid door wenbaarheid Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst 24 april 2012 wie zijn wij Optines Consultancy is als HRM business partner gespecialiseerd in verandermanagement,

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Creëer succes door samen te werken

Creëer succes door samen te werken Middels samenwerking uitgegroeid tot stevige innovatieve zuivelspecialist in Griekse, Turkse en Bulgaarse yoghurt. Creëer succes door samen te werken LED S LOCAL Bijeenkomst 12 MEI 2014 1 AGENDA Impressie

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Bijlage 1: Gekozen regio s en hun sterke kanten. Meest innovatieve regio s

Bijlage 1: Gekozen regio s en hun sterke kanten. Meest innovatieve regio s Bijlage 1: Gekozen regio s en hun sterke kanten Meest innovatieve regio s Het Europese Innovatie Scoreboord op regionaal schaalniveau geeft in 2003 zes regio s aan als de leiders van Europa. Deze zijn

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk?

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Casus: Choco cvba Kenmerken Opgericht in 2002 Coöperatie van werkers 3.308.054 euro omzet in 2013 11 Vennoten Bij Choco zijn de 7 principes

Nadere informatie

Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015).

Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015). Nieuwsbrief MyOnecoin.nl Maart 2016-03-15 Het volledige interview van Dr. Ruja Ignatova in het magazine Forbes (mei 2015). Mrs. Ignatova. Wat is Onecoin? Onecoin is een innovatieve virtuele Cryptovaluta

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie

Verkopen van Inkoop. Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces?

Verkopen van Inkoop. Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces? Verkopen van Inkoop Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces? Agenda Voorstellen Visie Verkoop van inkoop Waarom inkoopmarketing? Hoe inkoop verkopen? Inkoopresultaat delen Do s

Nadere informatie

Gevoel voor ondernemerschap zaterdag, 24 november 2012 00:00

Gevoel voor ondernemerschap zaterdag, 24 november 2012 00:00 Op Curaçao zijn er duizenden kleine ondernemers met slechts een paar werknemers. Veel kleine ondernemers werken volledig zelfstandig en ze hebben diverse rollen die ze dagelijks moeten spelen om hun onderneming

Nadere informatie

Welke maatschappelijke problemen bestrijdt de Buzinezzclub? Hoe pakt de Buzinezzclub dit aan?

Welke maatschappelijke problemen bestrijdt de Buzinezzclub? Hoe pakt de Buzinezzclub dit aan? Contactgegevens Naam organisatie/initiatief: Stichting Stimulering Jong Ondernemerschap Naam primair contactpersoon: Leo van Loon Post adres: Maashaven Zuid Zijde 2, 3081 AE Rotterdam Telefoonnummer: +31

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE MET DE HEREN MINISTERS ERIC TOMAS EN PHILIPPE COURARD REDDEN VAN ONDERNEMINGEN DE WEG VOOR OVERNAME DOOR DE WERKNEMERS

PERSCONFERENTIE MET DE HEREN MINISTERS ERIC TOMAS EN PHILIPPE COURARD REDDEN VAN ONDERNEMINGEN DE WEG VOOR OVERNAME DOOR DE WERKNEMERS PERSCONFERENTIE MET DE HEREN MINISTERS ERIC TOMAS EN PHILIPPE COURARD Woensdag 18 februari 2004 op 11 uur Voltaire Centrum, Voltairelaan 135 te 1030 Brussel DE WEG VOOR OVERNAME DOOR DE WERKNEMERS Sobelair,

Nadere informatie

Opzet Participatiepool

Opzet Participatiepool Opzet Participatiepool Aanleiding In het sociaal akkoord zijn overheid en sociale partners overeengekomen om de komende jaren 100.00 mensen met een beperking in bedrijven en 25.000 mensen met een beperking

Nadere informatie

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Inhoud Productontwikkelingomgeving Waar zijn we goed in? Producten pakket en product beleid. Strategische opties Innovatie? Product innoveren Synthem Philips

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

INFO & VOORSTEL ZANZIBITS AUGUSTUS 2013

INFO & VOORSTEL ZANZIBITS AUGUSTUS 2013 INFO & VOORSTEL ZANZIBITS AUGUSTUS 2013 Voorstel Gevraagde bijdrage Eenmalige sponsoring voor Stichting Zanzibits Het gesponsorde bedrag zal worden verdubbeld door Stichting de Wilde Ganzen Stichting Zanzibits

Nadere informatie

IKT Bijeenkomst 6 juni 2017

IKT Bijeenkomst 6 juni 2017 IKT Bijeenkomst 6 juni 2017 Sociaal innoveren bij Talentgroep Twente en Flexxolutions Martin Nieuwmeijer Regina Nieuwmeijer Agenda bijeenkomst Sociaal innoveren 3 vragen Wat is sociaal innoveren? Hoe pakt

Nadere informatie

2 Voorwoord. Wij hebben voor ons bedrijf duidelijke strategische prioriteiten en ambitieuze doelen bepaald.

2 Voorwoord. Wij hebben voor ons bedrijf duidelijke strategische prioriteiten en ambitieuze doelen bepaald. Visie en Waarden 2 Voorwoord Wij hebben voor ons bedrijf duidelijke strategische prioriteiten en ambitieuze doelen bepaald. Momenteel werken wij aan een Winning Culture bij Henkel, die ons zal helpen onze

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen in onderwijs. Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar

Duurzaam Inkopen in onderwijs. Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar Duurzaam Inkopen in onderwijs Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar Duurzaam inkopen, inleiding Duurzaam inkopen in onderwijs Spelers in het veld en hun rol Suggesties voor aanpak Informatiebronnen

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal?

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? White paper Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? Deze white paper wordt u gratis aangeboden door De Valk Leadership Company Datum: 1 januari 2013 Versie: 2.0 Auteur: Guido

Nadere informatie

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015.

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, opening bijeenkomst Klantengroep Samenwerking Noord (Holland Web Week), Groningen, 16 september 2015 Dames en heren, Goed nieuws is geen nieuws, zeggen

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

SUSTAINNOVATION: pas je business aan. Gerben Hardeman, ANVR.

SUSTAINNOVATION: pas je business aan. Gerben Hardeman, ANVR. SUSTAINNOVATION: pas je business aan Gerben Hardeman, ANVR. Inhoud ANVR Relevantie Trends en ontwikkelingen Communicatie Keten & Bestemmingen Sectoren Multi-stakeholders Tips sustainnovation ANVR Ondernemers

Nadere informatie

Create Share & Inspire

Create Share & Inspire Create Share & Inspire De Social Enterprise Verbeter de wereld Begin een Bedrijf Boek van Willemijn Verloop en Mark Hillen De Missie & Visie Onze Missie Vrouwelijke professionals helpen om hun persoonlijke

Nadere informatie

WORKSHOP. Introduction Internet Marketing 14 SEPTEMBER U 18.00U

WORKSHOP. Introduction Internet Marketing 14 SEPTEMBER U 18.00U WORKSHOP Introduction Internet Marketing 14 SEPTEMBER 2017 10.00U 18.00U GEBOUW OVVICE MARTEN MEESWEG 8 3068 AV ROTTERDAM ALEXANDER WWW.BRIGHTIDEAS.INFO/EVENEMENTEN Het internet is uitgegroeid tot de nummer

Nadere informatie

Social Trade Organisation: Het Nieuwe Geld

Social Trade Organisation: Het Nieuwe Geld Social Trade Organisation: Het Nieuwe Geld Lezing voor studiestichting Alias, 25 februari 2013 Inhoud Social Trade Organisation Crisis huidig geldsysteem Nieuw Geld: vele vormen Nieuw Geld: praktijk Meer

Nadere informatie

Samenvatting mediapartners Shopping2020

Samenvatting mediapartners Shopping2020 Samenvatting eindrapport expertgroep Online Ondernemen Webwinkeliers te optimistisch over overlevingskansen. Op basis van data van de Kamer van Koophandel (N=26.250), een online enquête (N=500) en interviews

Nadere informatie

1. Nederland. Figuur 1.1. Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1

1. Nederland. Figuur 1.1. Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1 1. Nederland Figuur 1.1 Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1 2. Infrastructuur Figuur 2.1 Figuur 2.2 PA VS Eu 25 EU 15 ICT uitgaven 2004 (EC, 2006) 0 5 10 % van

Nadere informatie

Understanding Society

Understanding Society Understanding Society Understanding Society Onze onderwijsprogramma s voor excellente en ambitieuze studenten Joop Vianen Conferentie Studiesucces in het hoger onderwijs 3 maart 2010 Onze onderwijsprogramma

Nadere informatie

2. Hoeveel jaar in totaal bent u wethouder in uw huidige gemeente?

2. Hoeveel jaar in totaal bent u wethouder in uw huidige gemeente? Geachte mevrouw, heer, Mijn naam is Sebastiaan van Niele. Ik ben student aan de Universiteit van Amsterdam in de laatste fase van mijn studie. Op het moment doe ik onderzoek naar de gevolgen van decentralisatie

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Succesvol zaken doen in China: wat zijn mijn kansen en hoe benut ik deze?

Succesvol zaken doen in China: wat zijn mijn kansen en hoe benut ik deze? Succesvol zaken doen in China: wat zijn mijn kansen en hoe benut ik deze? Tijdens een workshop van een halve dag nemen de trainers van Kerling Consulting u mee in verschillende aspecten rondom het succesvol

Nadere informatie

De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie

De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie LexPartners: uw full service juridische sparringpartner en huisadviseur Door het sterk gestegen belang voor ondernemingen

Nadere informatie

O Talent Werk Explorum

O Talent Werk Explorum O Talent Werk Explorum Welk talent heb jij voor welk werk? O Talent Werk laat iedereen zelf ontdekken en zelf verwoorden welke talenten en passies zij hebben en welk werk daarbij past. If you know what

Nadere informatie

Directie. Vormgeving, Concept development. Administratie. Logistiek Sales Marketing

Directie. Vormgeving, Concept development. Administratie. Logistiek Sales Marketing Quickscan Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 26 augustus 2013 JH Business Promotions heeft

Nadere informatie

Welk talent heb jij voor de zorg? If you know what drives you, you know where to go!

Welk talent heb jij voor de zorg? If you know what drives you, you know where to go! O Talent Zorg Welk talent heb jij voor de zorg? O Talent Zorg laat jongeren van 10 tot 16 jaar zelf ontdekken welke talenten en passies zij hebben voor een opleiding en werk in de zorg. If you know what

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

Symposium Dag van de Garnaal. 31 oktober De coöperatie

Symposium Dag van de Garnaal. 31 oktober De coöperatie Symposium Dag van de Garnaal 31 oktober 2014 De coöperatie Indeling presentatie 1. NCR 2. De coöperatie Wat zijn ontwikkelingen Hoe werken coöperaties Wat betekenen coöperaties voor agrofood 3. Uitdagingen

Nadere informatie

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken Finext Finext is een club van hondertachtig mensen die diensten verlenen aan financiële afdelingen binnen profit en non-profit organisaties. Eén van de echte kenmerken van Finext is dat er geen regels

Nadere informatie

Kennisteam Business Innovation. Masterclasses Nieuwe Ingenieur. Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector

Kennisteam Business Innovation. Masterclasses Nieuwe Ingenieur. Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector Kennisteam Business Innovation & Masterclasses Nieuwe Ingenieur Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector Inleiding Tijden veranderen, dat is niets nieuws. Maar de snelheid waarmee

Nadere informatie

De Corporate University als strategisch instrument Symposium DNB Toezichtacademie Amsterdam, 3 juni 2013

De Corporate University als strategisch instrument Symposium DNB Toezichtacademie Amsterdam, 3 juni 2013 De Corporate University als strategisch instrument Symposium DNB Toezichtacademie Amsterdam, 3 juni 2013 Dr. Martijn Rademakers Corporate universities Het aantal organisaties met een corporate university

Nadere informatie

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE waarom een schakeltrajecter? Iemand met een niet-financiële vooropleiding heeft

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Op weg naar duurzame ontwikkeling van stedelijk toerisme. Ko Koens Academy for Hotel and Facility Management Vakantiebeurs Utrecht - 14-01-2015

Op weg naar duurzame ontwikkeling van stedelijk toerisme. Ko Koens Academy for Hotel and Facility Management Vakantiebeurs Utrecht - 14-01-2015 Op weg naar duurzame ontwikkeling van stedelijk toerisme Ko Koens Academy for Hotel and Facility Management Vakantiebeurs Utrecht - 14-01-2015 Irritante toeristen Stedelijk toerisme Stedelijk toerisme

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie

Maak afgestudeerden (20-30 jaar) bewust dat een baan in de zorg de mogelijkheid biedt om door te kunnen groeien tot zorgondernemers.

Maak afgestudeerden (20-30 jaar) bewust dat een baan in de zorg de mogelijkheid biedt om door te kunnen groeien tot zorgondernemers. Maak afgestudeerden (20-30 jaar) bewust dat een baan in de zorg de mogelijkheid biedt om door te kunnen groeien tot zorgondernemers. Uitdaging zorgsector: meer zorg voor hetzelfde geld. Vraag zorgsector:

Nadere informatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie BLANCO gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6463 Inboeknummer 15bst01200 Beslisdatum B&W 8 september 2015 Dossiernummer 15.37.551 Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie 2015-2018 Inleiding

Nadere informatie

10 SUCCESFACTOREN. In het webinar ga ik ook iets vertellen over mijn nieuwe event Meer Verdienen Minder Werken op 3/4/5 april 2014 a.s.

10 SUCCESFACTOREN. In het webinar ga ik ook iets vertellen over mijn nieuwe event Meer Verdienen Minder Werken op 3/4/5 april 2014 a.s. 21 Tips om meer te verdienen en minder te werken 10 SUCCESFACTOREN Veel coaches, trainers en adviseurs verdienen weinig maar werken toch heel hard. Ze werken 1-op-1 en op uur-factuurbasis met klanten.

Nadere informatie

Nederland heeft goud in handen

Nederland heeft goud in handen Nederland heeft goud in handen De Knowledge Mile in Amsterdam is 5 en 6 november decor voor de 5e General Assembly van de Centres of expertise en Centra voor innovatief vakmanschap. Ruim 40 Centres zijn

Nadere informatie

Uitdagingen voor jongeren en EU beleid

Uitdagingen voor jongeren en EU beleid Uitdagingen voor jongeren en EU beleid Floor van Houdt Plv afdelingsleider voor Europese Commissie Date: in 12 pts Europa 2020 Strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei Aandacht voor jongeren

Nadere informatie

Generation Y. Next generation leaders Generation internet Young potentials

Generation Y. Next generation leaders Generation internet Young potentials Generation Y Next generation leaders Generation internet Young potentials VAN PERSOONLIJK LEIDERSCHAP OVER ORGANISATIEONTWIKKELING TOT STRATEGIE #THEFUTUREISNOW Een hele nieuwe generatie staat klaar om

Nadere informatie

Praktijkvoorbeelden van Coöperatieven in Nederland

Praktijkvoorbeelden van Coöperatieven in Nederland Praktijkvoorbeelden van Coöperatieven in Nederland Coöperatief Seminarie Brussel Februari 2014 Wilbert van den Bosch Grote Diversiteit NL Coops 1 Coöperatieve organisatie Ledenzeggenschap Geen aandeelhouders

Nadere informatie

www.brazucacoffee.nl

www.brazucacoffee.nl www.brazucacoffee.nl Brazuca Coffee verkoopt niet zomaar koffie, maar koffie die speciaal uit Brazilië wordt geïmporteerd. De bonen worden vervolgens op ambachtelijke wijze in Amsterdam gebrand. Deze bijzondere

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Jong Talent Programma s

Jong Talent Programma s Kennis van de Overheid Jong Talent Programma s Investeer in de toekomst van uw organisatie Jong talent heeft de toekomst Ze zijn er gelukkig volop: jonge mensen die kiezen voor een carrière bij de overheid.

Nadere informatie

AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN

AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN FEMKE DEKKER Voormalig roeister, driemaal actief op de Olympische Spelen Trainer Mentale Kracht bij de Politie

Nadere informatie

We groeiden vorig jaar met ruim 30%. We blijven keihard groeien. In Paazl hebben we een partner die deze groei kan bijhouden.

We groeiden vorig jaar met ruim 30%. We blijven keihard groeien. In Paazl hebben we een partner die deze groei kan bijhouden. We groeiden vorig jaar met ruim 30%. We blijven keihard groeien. In Paazl hebben we een partner die deze groei kan bijhouden. 1 Case-study: Brouwland 2 Wat zijn de ingrediënten van cross-border succes

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

Conclusies enquête The Future Group. November 2015

Conclusies enquête The Future Group. November 2015 November 2015 Conclusies enquête Een zzp er kiest voor zelfstandigheid, vrijheid en ondernemerschap. Daar moet je hem/haar de ruimte voor geven. Verplichte collectieve zaken staan in tegenstelling tot

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

Beleidsplan. Organisatie : VanenvoorNL B.V. Auteurs : Maurice Smit & Willemien Visser Datum : Versie : 2.4 Status : Definitief

Beleidsplan. Organisatie : VanenvoorNL B.V. Auteurs : Maurice Smit & Willemien Visser Datum : Versie : 2.4 Status : Definitief Beleidsplan Organisatie : VanenvoorNL B.V. Auteurs : Maurice Smit & Willemien Visser Datum : 01-11-2016 Versie : 2.4 Status : Definitief Inleiding VanenvoorNL staat voor sociaal ondernemen. Dit betekent

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

Ruimte voor Ontwikkeling

Ruimte voor Ontwikkeling hbo centres of expertise mbo centra voor innovatief vakmanschap Ruimte voor Ontwikkeling Bijlage 7 Overzicht governance varianten inrichting Centra Bijlage bij advies Commissie Van der Touw, juni 2013

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT LETTER OF COMMITMENT BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT Vrijdag 2 oktober 2015, 2 e concept Leeswijzer en de relatie van dit document tot andere documenten 1. De afzender van een Letter of Commitment wordt aangeduid

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Rotary & Nyenrode. Cursus voor Surinaamse ondernemers

Rotary & Nyenrode. Cursus voor Surinaamse ondernemers Rotary & Nyenrode Cursus voor Surinaamse ondernemers Nieuwsbrief, februari 2011 een training gericht op professionalisering van (beginnende) Surinaamse ondernemers Gesprekspartners Rotary Interland Commissie

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Toezicht en moraliteit.

Toezicht en moraliteit. Toezicht en moraliteit. Over professionele waarden in de zorgsector Gabriël van den Brink Congres-NVTZ 10-11-2016 1 Moral sentiments in modern society Adam Smith (1723-1790) The Wealth of Nations (1776)

Nadere informatie

Where innovation starts. Vakken eerste jaar Technische Bedrijfskunde

Where innovation starts. Vakken eerste jaar Technische Bedrijfskunde Where innovation starts Vakken eerste jaar Vakken eerste jaar In de major krijg je uiteenlopende vakken en projecten op het gebied van wiskunde, technische bedrijfskunde en integratie (het toepassen van

Nadere informatie

JURIDISCHE EN ORGANISATORISCHE ASPECTEN VAN COÖPERATIEF ONDERNEMEN

JURIDISCHE EN ORGANISATORISCHE ASPECTEN VAN COÖPERATIEF ONDERNEMEN JURIDISCHE EN ORGANISATORISCHE ASPECTEN VAN COÖPERATIEF ONDERNEMEN Lieve Jacobs 18/6/2012 Nota Deze presentatie is voor persoonlijk gebruik van de deelnemers. Ze is onvolledig zonder de mondelinge toelichting

Nadere informatie

Jaarcongres KIVI NIRIA Presentatie Alexander Rinnooy Kan Lid Innovatieplatform

Jaarcongres KIVI NIRIA Presentatie Alexander Rinnooy Kan Lid Innovatieplatform Jaarcongres KIVI NIRIA 2009 Presentatie Alexander Rinnooy Kan Lid Innovatieplatform Vandaag Vrienden Van Wetenschap Positie van Nederland in de wereld Kennisinvesteringsagenda Sleutelgebieden Wat kunnen

Nadere informatie

BRAINPORT MONITOR SAMENVATTING - 9 E EDITIE BRAINPORT BLIJVEND SUCCES

BRAINPORT MONITOR SAMENVATTING - 9 E EDITIE BRAINPORT BLIJVEND SUCCES BRAINPORT MONITOR 2016 - SAMENVATTING - 9 E EDITIE BRAINPORT BLIJVEND SUCCES BRAINPORT NEXT GENERATION Meedoen MEER MENSEN DIE MEE DOEN Concurreren DIE SAMEN MEER CREËREN Verdienen EN SAMEN MEER VERDIENEN!

Nadere informatie

BRUNSSUM INWONERS 964 UITKERINGSGERECHTIGDEN 470 SW DIENSTVERBANDEN

BRUNSSUM INWONERS 964 UITKERINGSGERECHTIGDEN 470 SW DIENSTVERBANDEN ONDERNEMINGSPLAN BRUNSSUM 28.445 INWONERS 964 UITKERINGSGERECHTIGDEN 470 SW DIENSTVERBANDEN IN HEEL PARKSTAD 9297 UITKERINGSGERECHTIGDEN IN HEEL PARKSTAD 3676 SW DIENSTVERBANDEN WSP PARKSTAD REALISEERT

Nadere informatie

In november 2017 wordt het event Made in Maastricht gehouden. De kern van het event is een

In november 2017 wordt het event Made in Maastricht gehouden. De kern van het event is een Samenvatting In november 2017 wordt het event Made in Maastricht gehouden. De kern van het event is een tentoonstelling/expo, die de parels van Maastrichts ondernemerschap laat zien. De hoofddoelstelling

Nadere informatie

Nieuwe kansen in roerige tijden!

Nieuwe kansen in roerige tijden! Nieuwe kansen in roerige tijden! Nieuwe klanten? Omzet vergroten? Winstgevendheid vergroten? Samen de regio en het MKB versterken? Banken verstrekken steeds moeilijker werkkapitaal. Het risico van ondernemers

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Overzicht Bestemmingsfondsen / Fondsen op naam 1

Overzicht Bestemmingsfondsen / Fondsen op naam 1 Overzicht Bestemmingsfondsen / Fondsen op naam R. Mees & Zoonen Fonds 1920 Stichting voor Buitenlandse Studenten ARK Fonds Bijzondere Leerstoel Vervoersrecht Prof. dr. N.J. Polak Fonds Sanders Fonds Support

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Coöperatieve kredietvereniging van, voor en door ondernemers in het Westerkwartier

Coöperatieve kredietvereniging van, voor en door ondernemers in het Westerkwartier Coöperatieve kredietvereniging van, voor en door ondernemers in het Westerkwartier Kredietcoöperatie Westerkwartier Coöperatieve kredietvereniging van, voor en door ondernemers in het Westerkwartier In

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Prins Carlos de Bourbon de Parme

Prins Carlos de Bourbon de Parme Prins Carlos de Bourbon de Parme Prins Carlos de Bourbon de Parme is directeur van INSID, Institute for Sustainable Innovation & Development. Een onafhankelijke stichting die als doel heeft het versnellen

Nadere informatie

Dé ondernemingsvereniging van Brabant en Zeeland

Dé ondernemingsvereniging van Brabant en Zeeland Dé ondernemingsvereniging van Brabant en Zeeland VERBINDT VERSTERKT VERTEGENWOORDIGT BRABANT ZEELAND IS HET STERKSTE ONDERNEMINGSNETWERK VAN UW REGIO. We hebben een voortrekkersrol in vernieuwing en innovatie,

Nadere informatie