De stellingen en meningen weerspiegelen niet noodzakelijk het standpunt van de organisatoren van de workshops.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De stellingen en meningen weerspiegelen niet noodzakelijk het standpunt van de organisatoren van de workshops."

Transcriptie

1 Workshop groene warmte door kleinschalige houtverbranding De workshop vond plaats op 10 maart Er ware 65 deelnemers aan de workshops. De deelnemers werden verdeeld over 5 tafels. De participanten aan de workshop kregen 5 stellingen gepresenteerd. Elke stelling werd begeleid door 1 voorzitter die bijgestaan werd door een secretaris. Elke stelling werd gedurende 10 minuten per tafel besproken. Voorzitter er secretaris schoven na 10 minuten door naar de volgende tafel, samen met hun stelling. De workshop duurde 60 minuten waarvan 50 minuten over de diverse thema s gesproken werd. Hierna volgt de analyse van de antwoorden per stelling. Deze conclusietekst is een weergave van de verschillende meningen en aspecten die werden aangehaald door de deelnemers van de workshops. De bedoeling van deze workshops was een beter zicht te krijgen op de voornaamste problemen en successen die de biomassasector op vandaag kent. Op basis van de discussies en de suggesties die werden aangehaald willen we dan ook onderzoeken welke toekomstige acties kunnen worden ondernomen om de verdere ontwikkeling van sector te ondertseunen. De stellingen en meningen weerspiegelen niet noodzakelijk het standpunt van de organisatoren van de workshops. Stelling 1 : Het garanderen van de optimale uitbating en het leveren van de groene warmte aan een vooropgestelde kostprijs zijn noodzakelijke voorwaarden om tot investering over te gaan. Deze stelling was gekoppeld aan het concept ESCO. Een voorbeeld van ESCO werd tijdens de voorafgaandelijk lezingen voorgesteld door Ben Segers van de firma/esco Veolia. De stelling gaf aanleiding tot duidelijke stellingnames die onder te verdelen zijn in 3 categorieën : - Pro d.w.z. een positief argument ten voordele van de ESCO-aanpak - Contra d.w.z. een negatief argument ten nadele van de ESCO-aanpak - Pro gespecifieerd d.w.z. een positief argument ten voordele van de ESCO-aanpak maar niet voor de doelgroep van de studiedag m.n. KMO s, landbouw en industrie. De actiefste participanten aan de verschillende tafels waren de exploitanten/bedrijven, gevolgd door de studiebureau s/kenniscentra en daarna door de leveranciers branders en energiehout. De overheden luisterden vooral. Er was een evenwicht tussen de pro en contra antwoorden bij alle groepen met uitzondering van de leveranciers branders en energiehout die meer positieve antwoorden gegeven hebben. De positieve argumenten ten voordele van de ESCO-aanpak bij biomassaverbanding kunnen teruggebracht worden tot volgende kernideeën : Het exploiteren van een biomassaketel vraagt meer werk en meer technische competenties dan bij fossiele verbrandingsinstallaties. De hiervoor vereiste tijd is vaak niet beschikbaar in het bedrijf waardoor installaties niet aan het beste rendement werken. Een ESCO kan de nodige knowhow en tijd leveren en garandeert zo dat de installatie aan een hoog rendement werkt. Daarnaast voelen vele bedrijven zich onzeker of ze voldoen aan de wetgeving. Zowel voor het beheer als voor het opvolgen van de wetgeving denkt men dat de ESCO gebruik kan maken van schaalvoordelen. Zo zal de ESCO de kosten voor het uitvoeren van de wettelijke emissiemetingen aan een lager tarief kunnen laten uitvoeren dan een individuele exploitant kan bedingen bij een labo en wordt de kost om de

2 wetgeving op te volgen minder duur gezien dezelfde kennis op verschillende installaties kan verhaald worden. Er wordt evenwel de bedenking gemaakt dat deze argumenten pas spelen op complexe en grotere biomassaverbrandingsinstallaties of indien er vele installaties zijn die gegroepeerd kunnen worden. Een individueel kleinschalige verbrandingsinstallatie wordt als niet complex genoeg beschouwd om de kost van de ESCO te verantwoorden. Daarnaast werd de bedenking gemaakt dat indien de ESCO de investering niet op zich neemt maar enkel garanties op het efficiënt leveren van warmte, ESCO minder interessant lijkt. De negatieve argumenten ten nadele van de ESCO-aanpak kunnen als volgt samengevat worden : Het overlaten van het operationele luik van biomassaverbranding aan een ESCO wordt aanzien als het verliezen aan zeggenschap over hetgeen in het eigen bedrijf gebeurt. Daarnaast vinden meerdere personen dat de biomassaketel beheren niet moeilijk is waardoor ze ook niet inzien waarom ze beroep zouden doen op externe hulp. Een ander aspect dat enkel malen terugkwam is dat men vreest dat de economische baat die men heeft door op hout te werken teniet gedaan worden door de kosten die men moet betalen aan de ESCO. Men opteert er liever voor om de leverancier van de brander verantwoordelijk te maken voor de goede werking van de installatie en er werd opgemerkt dat veel problemen kunnen voorkomen worden door een goede voorstudie te laten maken door een energiedeskundige. Daarnaast werd de opmerking gemaakt dat gezien de ESCO geen garanties kan bieden tegen meerkosten omwille van wijzigingen in de wetgeving of schommelingen in de brandstofprijzen, de ESCO-aanpak geen bijdrage levert aan het spreiden van de risico s. Daarentegen is er wel argwaan tegenover de ESCO s: wat indien ze failliet gaan, wat is de impact van personeelsverloop bij de ESCO op het goed beheren van mijn installatie? Het valt op dat het energetisch rendement van de installaties in eigen beheer niet ter discussie gesteld wordt. Onder de categorie pro gespecifieerd vallen de argumenten die positief zijn voor de ESCO-aanpak voor het beheren van complexe biomassaprojecten waar dan vooral gesproken werd over het verdelen van de warmte van een grotere biomassainstallatie over meerdere gebruikers door middel van een warmtenet. Ook voor cogeneratie ziet men een rol weggelegd voor ESCO s. Stelling 2: Investeren in een houtverbrandingsinstallatie is vanuit bedrijfsperspectief verantwoord De exploitanten opperen dat bedrijven doorgaans enkel houtverbranding overwegen indien er geen gasaansluiting aanwezig is of indien een bestaande stookolie-installatie moet vervangen worden. Daarbij zal het economisch plaatje bepalen of houtverbranding in aanmerking komt als alternatief. Duurzaam ondernemen vindt men belangrijk, maar wordt niet beschouwd als een doorslaggevend argument om te investeren in een houtverbrandingsinstallatie. Er wordt aangegeven dat niet voor alle bedrijven het produceren van groene warmte door houtverbranding verantwoord is en dat dergelijke investering afhankelijk is van een aantal interne factoren: 1. De grootte van het bedrijf heeft een invloed op de rendabiliteit van de installatie. Om de investering te kunnen afschrijven op 10 jaar is een vrij hoog vermogen van de ketel nodig. Voor kleine bedrijven ligt het investeren in houtverbranding daarom moeilijk, vooral indien er ook een nood is aan zuiveringstechnieken lopen de kosten hoog op.

3 2. Indien bedrijfseigen houtafval verbrand wordt, maakt houtverbranding een onderdeel uit van de eigen business, waardoor de investering gunstiger wordt. Bij het verbranden van eigen houtafval wordt echter ondervonden dat de wettelijke eisen een mogelijke investering belemmeren: enerzijds mogen veel potentiële afvalstromen niet verbrand worden, en anderzijds zorgt het naleven van emissievormen vaak voor bijkomende problemen. 3. Een alternatieve zelfvoorziening van hout is het aanplanten van korteomloophout op de eigen bedrijfssite. Dit wordt beschouwd als een duurzame bron van biomassa, maar omwille van een suboptimale oogstmethode en de hoge kost hiervan, wordt de implementatie ervan in de praktijk belemmerd. Daarbij wordt korteomloophout enkel als interessante investering beschouwd voor bedrijven met een lage energiebehoefte omdat in dit geval kleine aangeplante oppervlaktes een significante bijdrage kunnen leveren in de energieproductie. Daarnaast is men het erover eens dat ook een aantal externe factoren mede bepalend zijn voor de rendabiliteit van een houtverbrandingsinstallatie. Vooral bij bedrijven die afhankelijk zijn van de invoer van hout, worden vaak problemen ondervonden met de garantie van toevoer en met de kwaliteit van het hout. Volgende argumenten worden aangehaald: 1. De houtvoorraad in België is beperkt en er wordt enorm veel kwalitatief hout geïmporteerd uit het buitenland, terwijl het houtafval massaal geëxporteerd wordt. De invoer van hout wordt als nadelig ervaren door de exploitant. Er wordt aangegeven dat er lokaal potentiële biomassa onbenut blijft, vb. hout langs de autostrade. Daarom zou het verhogen van het aanbod aan biomassa de houtverbranding kunnen stimuleren. Om problemen met toevoer en kwaliteit te voorkomen, kunnen coöperatieven een oplossing bieden zodat de positie van de bedrijven ten aanzien van de leveranciers versterkt wordt. Alleenstaande aankopers van hout zijn fragiel en daardoor vaak de speelbal van leveranciers. 2. De instabiele prijs van hout maakt investeren in een houtverbrandingsinstallatie onzeker. Mogelijks wordt houtverbranding in de toekomst meer rendabel, maar voorlopig is de competitie met aardgas te hoog. Daarbij ervaart men dat het verwarmen op aardgas het voordeel biedt dat de bedrijfsvoering eenvoudiger en minder arbeidsintensief is. Omwille van de toenemende competie met bioraffinage, vreest men dat de houtprijzen verder zullen stijgen. Er wordt geconcludeerd dat zolang fossiele brandstoffen goedkoop zijn, de business case van houtverbranding een moeilijke kwestie is. Men vindt dat dit probleem moet aangepakt worden door de overheid (Vlaams en Europees), maar dat het ontbreekt aan politieke wil om hierin verandering te brengen. De rol van Europa ziet men als volgt: erop toezien dat de prijs van hout voor energietoepassingen beschermd wordt. De prijs van kwalitatief hout zou omhoog moeten zodat gedifferentieerd wordt tussen hout voor materiaaltoepassingen en hout voor energietoepassingen, waardoor de competitie afneemt. De prijs bepaalt namelijk naar welke toepassing hout gaat. Daarbij vindt men dat de milieuschade van fossiele brandstoffen moet doorgerekend worden in de prijs, zodat ook de competitie met alternatieve brandstoffen afneemt.

4 Stelling 3: De complexiteit van de uitbating vormt een belemmering voor de verdere expansie van groene warmteproductie door houtverbranding in Vlaanderen. Door de exploitanten worden niet zozeer de technische aspecten van de exploitatie als complex ondervonden, maar wel de financiële aspecten en de regelgeving rond houtverbranding. Men vindt dat er voldoende kennis beschikbaar is om de uitbating optimaal te laten verlopen. De technische bedrijfsvoering wordt enkel als een belemmering ervaren indien de installatie overgedimensioneerd is of indien minderwaardig hout verbrand wordt. Grotere installaties worden als complexer ervaren omdat er meer tijd nodig is voor de bedrijfsvoering. Men vreest dat houtverbranding in de toekomst enkel nog zal voorbestemd zijn voor bepaalde types hout en dat ook de exploitatie van kleinschalige installaties zal bemoeilijkt worden door een toenemende verstrenging van de regelgeving. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de belemmeringen die men ervaart met betrekking tot de financiële ondersteuning, de wettelijke bepalingen en het gebrek aan informatie. Financiële ondersteuning door de overheid 1. De financiële complexiteit is een samenspel van rendement en subsidies. Men is het erover eens dat het rendement van houtverbranding voornamelijk wordt bepaald door de prijs van het hout. Zolang alternatieve brandstoffen goedkoper blijven, wordt de expansie van groene warmte door houtverbranding gehypothekeerd. Idealiter is de investering zelf bedruipend en is geen financiële ondersteuning nodig. Subsidies kunnen steun bieden, maar zijn bijlange niet de oplossing voor het probleem, zo vindt men, omdat deze de markt scheef trekken: subsidies zorgen er voor dat de markt naar een bepaalde techniek wordt gestuurd, maar zodra de subsidies wegvallen is komt het voortbestaan van de techniek in het gedrang. Er wordt daarom gepleit voor subsidies die voldoende lang in de tijd aanhouden. 2. Het niet toekennen van certificaten voor groene warmte (naar analogie met groenestroomcertificaten) wordt als een tekort ervaren. Als voorwaarde stelt men dat er nood is aan een sluitend systeem om de hoeveelheid geproduceerde warmte te monitoren. 3. Exploitanten vinden het belangrijker dat de installatie bij de opstart financieel ondersteund wordt. Hiervoor bestaat reeds een investeringssteun die bij VEA kan aangevraagd worden, maar deze is enkel van toepassing voor installaties met een vermogen van minimaal 1 MW. Deze steun wordt echter sterk bekritiseerd omdat dit voor de Vlaamse situatie met vele kleinschalige installaties nauwelijks een meerwaarde biedt. 4. Men vindt dat er ook moet gezocht worden naar alternatieve financieringsmethoden zoals het aanbieden van een goedkope lening voor investeringen in houtverbranding of de overheid laten mee investeren in dergelijke installaties. Verder pleit men voor het wegwerken van de versnippering in de steunmaatregelen. Wettelijke bepalingen: beleid en normen 1. De exploitanten geven aan dat de reglementering en de normen rond houtverbranding complex zijn en vaak onderhevig zijn aan verandering. Het is niet duidelijk of de overheid houtverbranding beschouwt als een techniek om te voldoen aan de verplichting van bedrijven om CO 2 neutraal te worden. Dit alles schept onzekerheid bij de exploitanten. Daarbij volgt OVAM de strategie van hout als grondstof en niet als energiebron, waardoor voorrang verleend wordt aan andere toepassingen en houtverbranding de laatste stap zou moeten zijn. Men ervaart echter dat in de praktijk het meeste hout gebruikt wordt als

5 energiebron en niet als grondstof. De regels hierover zouden pragmatischer moeten zijn, vindt men. 2. Het voortdurend verstrengen van de emissienormen maakt het niet evident om te investeren in een houtverbrandingsinstallatie. Er wordt daarom gesuggereerd om een uniforme reglementering voor een periode van jaar aan te houden. De vrees voor het niet kunnen naleven van de normen zorgt er voor dat projecten vaak niet gerealiseerd worden. Bovendien zitten verschillende overheidsinstanties wat hun emissienormen betreft niet altijd op zelfde lijn. Zo is er soms een verschil tussen de normen opgelegd in de milieuvergunning en de normen opgelegd door de milieu-inspectie. Problemen met het behalen van de emissienormen ondervindt men vooral wanneer iets anders dan onbehandeld hout wordt verbrand. Men vermoed dat er in de toekomst ook emissienormen zullen opgelegd worden voor kleine installaties die nu niet vergunningsplichtig zijn. De effectiviteit van dergelijke normen wordt echter in vraag gesteld. Kennisdeling rond de technologie Zowel door de exploitanten als de leveranciers wordt gesteld dat het gebrek aan voldoende en correcte informatie een belemmering vormt voor de verdere expansie van houtverbranding. Door meer en beter te informeren zouden een aantal van de hierboven genoemde onzekerheden kunnen weggenomen worden. Volgende argumenten worden aangehaald: 1. Bedrijven hebben soms een verkeerd beeld over de technologie of de technologie is niet gekend en ze kennen de terugverdientijd niet. 2. Overheidsdiensten zijn vaak te weinig op de hoogte van de technologie, waardoor tegenstrijdige antwoorden komen bij verschillende overheidsdiensten op zelfde vraag. 3. Bij sommige bedrijven is info vinden over subsidies geen probleem, bij andere bedrijven wel. Onder meer weten bedrijven niet altijd waar de informatie terug te vinden is of hoe wegwijs te geraken in de complexiteit van subsidies. 4. OVAM moet het materialenbeleid beter toelichten, met onder andere het formuleren van praktische regels en het geven van meer duiding bij het waarom van het beleid, bijvoorbeeld waarom hout naar compostering moet en niet naar verbranding. Stelling 4: Kleinschalige, coöperatieve aanpak met eigen bevoorrading is de beste garantie voor een kwalitatieve brandstof. Uit de getuigenis van de anjerteler Rik Degryse bleek eerder al dat kwaliteit van houtsnippers sterk verschilt. Ook tijdens de verschillende workshops waren de meeste deelnemers het eens met het feit dat de grote verschillen in kwaliteit van de brandstof problemen veroorzaken bij de uitbating van een biomassaketel. Over de stelling echter was er onenigheid. De meeste deelnemers geloofden niet dat een kleinschalige lokale aanpak in Vlaanderen mogelijk is om alle exploitanten te bevoorraden. De redenen hiervoor waren dat het voor biomassaleverancier net nodig is om op voldoende grote schaal te opereren om rendabel te zijn. Dat lukt in Vlaanderen niet als je lokaal opereert. Zelf hout oogsten zou niet per se betere kwaliteit leveren. Het organiseren op grotere schaal is een noodzaak voor machinale oogst en gebruik van goede machinerie. De deelnemers zijn het wel eens met het feit dat het makkelijker is om goede afspraken te maken binnen een lokaal samenwerkingsverband of coöperatieve en op die manier de kwaliteit te bewaken.

6 Omwille van de grote onenigheid omtrent de geponeerde stelling werd in deze workshop vooral aandacht besteed aan hoe de kwaliteit van houtsnippers kan worden gegarandeerd aan de exploitanten. Volgende oplossingen werden hier door de deelnemers van de workshop aangehaald en worden besproken met hun pro s en contra s. Het invoeren van een verplichte normering voor houtsnippers op basis van de EN14961 of de Önorm. Vanuit de overheid komt de opmerking dat de kwaliteit sowieso een verantwoordelijkheid van de leverancier dient te zijn. Parameters die de kwaliteitseisen weergeven, dienen in een contract te worden opgenomen, maar de controle is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Op vandaag gebruiken biomassabedrijven wel de normering om de kwaliteit van hun biomassa kenbaar te maken. Maar zolang hierop geen controle wordt uitgevoerd, heeft de afnemer geen garantie omtrent de kwaliteit. De noden van de installaties in Vlaanderen zijn erg verschillend. Dus een normering mag zeker niet leiden tot een uniformisering van de houtsnippers tot één kwaliteit, maar er zou voor elk van de types snippers afhankelijk van het type biomassaketel waar ze toegepast worden een aparte norm gedefinieerd moeten worden. Het risico met het invoeren van een normering is dat de houtsnippers veel duurder worden. Eveneens wordt in vraag gesteld of een betere kwaliteit zal opwegen tegen de meerkost die dit met zich zal meedragen. Met de huidige lage prijzen van fossiele brandstoffen waarmee deze biobrandstof moet concurreren is dat zeker ook niet gewenst. Ook het extra papierwerk en registraties worden als negatief ervaren. Een alternatief hiervoor is te werken met gecertificeerde bedrijven (cfr woodsure in UK). Op die manier heeft de afnemer eveneens zekerheid over de kwaliteit van de brandstof en hebben de bedrijven minder administratielast. Wanneer biomassabedrijven dan niet de afgesproken kwaliteit leveren riskeren ze hun certificering te verliezen. Het organiseren van een groepsaankoop voor houtsnippers. Nu bestellen exploitanten meestal individueel houtsnippers. Zich als afnemer groeperen en op die manier een groepsaankoop organiseren heeft verschillende potentiële vooredelen. Als groep is het mogelijk betere voorwaarden, een stabielere prijs en hogere kwaliteiteisen te stellen. Als afnemer heeft eveneens de mogelijkheid zich beter te organiseren en te werken met een soort modelcontract dat wordt opgesteld waarin duidelijke kwaliteitseisen worden gesteld. Anderzijds heeft de biomassa aanbieder na afsluiten van de groepsaankoop eveneens de zekerheid over de afzet van een vast volume houtsnippers wat het makkelijker maakt voor hem om zich te organiseren om een constante kwaliteit te kunnen aanbieden. Een groepsaankoop kan dus wellicht iets meer bescherming bieden aan de afnemers in de grillige biomassamarkt. Benutten van restwarmte voor het drogen van de houtsnippers. Omdat de kwaliteitsproblemen zich meestal situeren in het sterk wisselend vochtgehalte in de brandstof wordt gesuggereerd om de biomassa thermisch te drogen. Het drogen van houtige

7 biomassa met warmte doelbewust geproduceerd om snippers te drogen is niet rendabel te krijgen, dus dient onderzocht te worden of restwarmte hiervoor kan gebruikt worden. Het hout thermisch gaan drogen heeft verschillende potentiële voordelen, nl die manier wordt het hout niet alleen veel sneller gedroogd, maar is het vochtgehalte ook veel beter te sturen. Interessante piste is eventueel te onderzoeken of een coöperatie gevormd kan worden met een partij die restwarmte heeft. Bij de firma Vanheede is men recent gestart met het aanwenden van restwarmte om onder andere biomassa te gaan drogen in containers. Verhogen van de kennis omtrent biobrandstoffen bij exploitanten Door biomassa handelaren en installateurs van biomassa installaties wordt als voornaamste knelpunt op vandaag het gebrek aan kennis bij de exploitanten aangehaald. Het voornaamste probleem is volgens hen dat de exploitanten de prijs van biomassa als nagenoeg enige beslissingsparameter hanteren. Een illustratie hiervan is dat 90% van de interventies bij houtketels veroorzaakt wordt door de kwaliteitsproblemen met de brandstof. Er zou meer aandacht moeten gaan naar de kwaliteit van houtsnippers en de consequenties hiervan op de efficiëntie van de installatie. Anderzijds wordt ook aangehaald door de biomassahandelaren dat installateurs en invoerders van ketels het gebruik van topkwaliteit hout (bv <1% asrest) adviseren (vb. zonder schors). Aan dat type hout hangt ook een hogere kostprijs. Ze stellen dus erg hoge eisen aan de brandstof. Als er nadien problemen zijn dan wijzen ze altijd ofwel naar de gebruiker of naar de brandstofleverancier terwijl de problemen niet altijd te herleiden zijn naar de kwaliteit van de brandstof. Ook hier zou het gewenst zijn de kwaliteiteisen van brandstof realistischer voor te stellen zodat deze in de praktijk makkelijker kan gehaald worden. Moeilijkheid ligt voor afnemers ook in het vergelijken van kostprijzen van verschillende biomassaaanbieders. De ene verkoopt per m³, terwijl de andere houtsnippers verkoopt per ton. Hoe de prijzen zich ten opzichte van elkaar verhouden is dan ook vaak moeilijk te bepalen. Controle van de geleverde biomassa Betaal per kwh en niet per ton of per m³: om te voorkomen dat u nat hout geleverd krijgt werd gesuggereerd een caloriemeter na de brander te schakelen. De leverancier zou dan betaald worden op basis van de geproduceerde kwh in plaats van voor de geleverde hoeveelheid biomassa. Op die manier zou voorkomen worden dat de prijs niet in evenredigheid is met de energie-inghoud. Echter een probleem hier is dat wanneer de ketel slecht is afgesteld en het rendement van de ketel laag is, de biomassahandelaar hier de dupe van is. Anderzijds is het ook niet te achterhalen wanneer de volledige geleverde voorraad opgebruikt is en de teller moet worden afgelezen. Het systeem is in dat opzicht gebrekkig en laat de mogelijkheid voor misbruiken bestaan. Staalname bij levering van de biomassa om het effectieve vochtgehalte te controleren als een soort tegenexpertise: op basis van het vochtgehalte van dit staal wordt dan de prijs van het geleverde hout bepaald. Ook hier blijft de mogelijkheid voor misbruiken bestaan en kan dit aanleiding tot discussies tussen afnemer en aanbieder. Het zou slechts een oplossing zijn al de staalname kan gebeuren door

8 een hiervoor opgeleide en onafhankelijke staalnemer. Enkel dan bestaat de garantie voor een goede kwaliteitscontrole. Laat de markt spelen Ook was er een van de deelnemers die vond dat er niets moet veranderen aan het huidige systeem van werken. De eenvoudigste oplossing; wanneer er hout geleverd wordt die niet voldoet aan de kwaliteitseisen, is op zoek gaan naar een andere levernacier. Deze die regelmatig slechte kwaliteit leveren verliezen op die manier marktaandeel en gaan vanzelf verdwijnen. De goede betrouwbare bedrijven zullen overblijven. Stelling 5: De CVBA is de ideale beheerde van een lokaal warmtenet voor groene warmte Uit de verschillende sessies kon er afgeleid worden dat er vaak nog weinig ervaring was met coöperaties met betrekking tot het beheren van een lokaal warmtenet voor hout. Daarnaast werd er duidelijk gespecifieerd dat te grote projecten vaak geen nood hebben aan een coöperatief verband (zoals bij industriële gebruikers) omdat de schaalgrootte ervoor zorgt dat het project voldoende rendabel is. Bovendien zorgt het coöperatief model ervoor dat het beslissingsproces complexer wordt. Een ander nadeel is dat de uitbating en het beheer van een dergelijk uitgebate installatie veel complexer zou zijn. De kansen voor het opzetten van een warmtenet voor individuele woningen blijkt geen toekomstperspectief te hebben door de toekomstige richtlijnen inzake passiefbouw. Het verbruik zou dermate laag zijn dat het verschil in brandstofkost ten opzichten van fossiele brandstoffen te beperkt is om tot een acceptabele terugverdientijd te komen. Anderzijds werd aangegeven dat project waarbij een maatschappelijke en sociaal aspect belangrijk is (zoals bij scholen, zwembaden) een coöperatie een meerwaarde kan bieden aangezien gemeentes ook kunnen meestappen. Bovendien hebben gemeentes en andere overheden vaak aanzienlijke onderhoudskosten voor het groenonderhoud en hakhoutbeheer van wegenkanten welke deels kunnen gedekt worden door de lokale energieopwekking. Eveneens zouden door de lokale oogst de transportkosten minder doorwegen in de brandstofkost waardoor de rendabiliteit van het project toeneemt. Als kanttekening hierbij wordt wel gemaakt dat de haalbaarheid van het opzetten van een dergelijke CVBA sterk streekafhankelijk is omdat houtige biomassa niet overal in zo n belanrgijke mate aanwezig is (vgl limburg met West-Vlaanderen). Er kon geconcludeerd worden dat de CVBA niet als de ideale beheerder van een lokaal warmtenet voor groene warmte werd gezien, maar dat dit sterk afhankelijk is van de situatie met betrekking tot verschillende factoren. Bijvoorbeeld; hoe lokaal moet de herkomst van de biomassa zijn (gemeenteniveau, landsniveau, ), grootte van de installaties (CVBA is beter geschikt voor middelgrote), type van vennoten (bedrijven zijn minder geneigd door in te stappen door log beslissingsproces maar gemeentes wel),

9

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel?

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? Duurzaam ondernemen in Vlaanderen Studienamiddag Roeselare Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? 18 juni Michel Davidts warmteontwikkelingen Kader Restwarmtegebruik maakt

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

Landgoederen en Energie. Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011

Landgoederen en Energie. Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011 Landgoederen en Energie Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011 Nic en Michiel Franssens Nic 25 jaar in milieutechniek Michiel bedrijfskundige Rookgasmeting Afgasreiniging Stookcursus Advisering Agenda

Nadere informatie

GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE

GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE Wat is het? Houtsnippers worden gemaakt van afvalhout, meer bepaald van snoeihout. Snoeihout is een vorm van biomassa-afval. Biomassa is een

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Welkom. StepUp. Wat zijn warmtenetten? StepUp_Warmtenetten 1

Welkom. StepUp. Wat zijn warmtenetten? StepUp_Warmtenetten 1 Welkom StepUp 8 Wat zijn warmtenetten? Ondergronds leidingsysteem dat warm water transporteert Koppelt plaatsen met een warmteoverschot ( warmtebron of restwarmte ) aan plaatsen met een warmtevraag ( verwarming,

Nadere informatie

Dossier: Afvalverwerking en verwarming

Dossier: Afvalverwerking en verwarming Dossier: Afvalverwerking en verwarming In een houtverwerkend bedrijf heeft men altijd met afval te maken. Optimalisatiesystemen en efficiëntie zorgen er gelukkig voor dat dit tot een minimum wordt beperkt.

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Houtige biomassaketen

Houtige biomassaketen Houtige biomassaketen 27 januari 2016, Gilze Rijen Schakelevent RVO: Is houtige biomassateelt voor kleinschalige warmte-opwekking interessant? Ton.van.Korven@zlto.nl Eigen duurzame energieketen Biomassaproductie/Biomassa

Nadere informatie

25/03/2013. Overzicht

25/03/2013. Overzicht Micro-WKK: basisbegrippen en toepassingsmogelijkheden Tine Stevens, Vlaams Energieagentschap Regiovergadering Provincie West-Vlaanderen 12 en 14/03/2013 2 Warmte-krachtkoppeling (WKK) De gelijktijdige

Nadere informatie

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron ENERGIE HOUTI G E L ANDSCHAP SEL EM ENTEN STUDIEDAG Landbouw & Energiegewassen Luc Vande Ryse 9 juni 2007 Energie uit houtige landschapselementen houtige landschapselementen & energie: een oud gebruik?

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010

Overzicht. Inleiding Micro-WKK in woningen Technologieën Aandachtspunten Toekomstperspectieven Conclusies 15-11-2010 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Toepassingen in de woningbouw Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 Overzicht Inleiding Micro-WKK

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Welkom bij Bio Energie Friesland Uw partner in duurzame energie

Welkom bij Bio Energie Friesland Uw partner in duurzame energie Welkom bij Bio Energie Friesland Uw partner in duurzame energie Wie is Bio Energie Friesland Wat doet Bio Energie Friesland? Bio Energie Friesland bestaat uit 3 gedreven ondernemers die hun kennis en know-how

Nadere informatie

Triple A rating voor investeringen in zonne-energie

Triple A rating voor investeringen in zonne-energie De beste energieoplossing voor uw bedrijf Triple A rating voor investeringen in zonne-energie A A A Investeer in zonne-energie en genereer nog steeds een mooi rendement! Wapen uw bedrijf tegen stijgende

Nadere informatie

BIOCHP. Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties

BIOCHP. Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties BIOCHP Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties 1. Biovergasser + WKK (productgasmotor) 2. De pelletbrander + stirlingmotor 3. De Pelletvergasser +WKK 4. De HT-water + ORC CHP

Nadere informatie

Slotbijeenkomst. Leader-project Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud

Slotbijeenkomst. Leader-project Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud Slotbijeenkomst 15 september 2014 Huysmanhoeve, Eeklo Leader-project Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud Samenwerking Voor Agrarisch Landschap vzw (SVAL) www.energieklandschapshout.be

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

Warmtenetten. Agenda. Wat is een warmtenet. Technologie. Projecten. Regulering. Rol Eandis. Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015

Warmtenetten. Agenda. Wat is een warmtenet. Technologie. Projecten. Regulering. Rol Eandis. Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015 Warmtenetten Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015 Agenda Wat is een warmtenet Technologie Projecten Regulering Rol Eandis 2 2015 Studiedag Energik - Warmtenetten 1 Wat zijn warmtenetten? Ondergronds

Nadere informatie

Agenda. Warmtenet Waterloo

Agenda. Warmtenet Waterloo Corporate Agenda Inleiding Veolia in het kort Principe Warmtenet Sleutel op de deur concept Businessplan Warmtenet Waterloo Energieopvolging Veolia Hubgrade Praktische info rondleiding Warmtenet Waterloo

Nadere informatie

Typeactie studenten: Studenten zijn geen luxebeesten

Typeactie studenten: Studenten zijn geen luxebeesten Typeactie studenten: Studenten zijn geen luxebeesten INTRODUCTIE Typeactie? Kant-en-klare acties voor lokale afdelingen. Studenteneditie? Deze studentenactie staat in het teken van de kotenproblematiek.

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0170 Bijlage I TOELICHTING 17 Bijlage I : WKK ALS ALTERNATIEVE MAATREGEL 1. Inleiding Het plaatsen van een WKK-installatie is een energiebesparingsoptie die zowel

Nadere informatie

Titre. Duurzaam gebruik van energiehout in de Benelux

Titre. Duurzaam gebruik van energiehout in de Benelux Titre Duurzaam gebruik van energiehout in de Benelux Een gezamenlijk product van de Benelux werkgroep «Bossen & Hout» Conferentie «Bossen & Klimaat» van 30/09/2011 ALGEMEEN KADER De Benelux ondersteunt

Nadere informatie

Drijfveren en noden van professionele groene stroom consumenten.

Drijfveren en noden van professionele groene stroom consumenten. Drijfveren en noden van professionele groene stroom consumenten. Een visie vanuit de industriële sector Alex Polfliet Zaakvoerder Zero Emission Solutions : facts and figures Gevestigd in Aalst Opgericht

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof.

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Dit document zal u helpen een beter inzicht te krijgen in de verbruikskosten, in een huishoudelijke omgeving, voor de verschillende energiebronnen.

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

Houtgestookte installaties in de Provincie Noord- Brabant: ervaringen met subsidiëring en vergunningverlening

Houtgestookte installaties in de Provincie Noord- Brabant: ervaringen met subsidiëring en vergunningverlening Houtgestookte installaties in de Provincie Noord- Brabant: ervaringen met subsidiëring en vergunningverlening Dirk van der Kroef Provincie Noord-Brabant Subsidieverlening Toepassing houtige biomassa als

Nadere informatie

Koudeproductie. Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie?

Koudeproductie. Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie? Koudeproductie Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie? Inhoud I. De uitdagingen : Milieu, Energie en Beschikbaarheid II. Plan van aanpak III. Dalkia

Nadere informatie

Samenvatting en conclusie haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie

Samenvatting en conclusie haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie Samenvatting en conclusie haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie Nic Franssens en Michiel Franssens Ecolink Solutions CV www.ecolinksolutions.com

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verwarming en sanitair warm water: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Overzicht van de belangrijkste warmteopwekkers Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

Studievoormiddag Provincie Vlaams-Brabant Warmtenetten: hoe, wat, waarom?

Studievoormiddag Provincie Vlaams-Brabant Warmtenetten: hoe, wat, waarom? Studievoormiddag Provincie Vlaams-Brabant Warmtenetten: hoe, wat, waarom? Erik De Schutter Vlaams energieonderzoek door VITO Energietechnologie Duurzame stedelijkheid KU Leuven Elektrotechniek Bouwfysica

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Algemene principes van WKK Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 COGEN Vlaanderen vzw Doelstelling:

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Methodologie. A. Bronnen. B. Marktaandelen

Methodologie. A. Bronnen. B. Marktaandelen Methodologie A. Bronnen 1. Statistische gegevens, afkomstig van Sibelga (www.sibelga.be), netwerkbeheerder in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 2. Statistische gegevens, afkomstig van Elia (www.elia.be),

Nadere informatie

1. INLEIDING... 3 2. PELLETBOILER... 3 3. TUINBOUWBEDRIJF... 4 4. WARMTEKRACHTKOPPELING... 6

1. INLEIDING... 3 2. PELLETBOILER... 3 3. TUINBOUWBEDRIJF... 4 4. WARMTEKRACHTKOPPELING... 6 INHOUD 1. INLEIDING.... 3 2. PELLETBOILER.... 3 3. TUINBOUWBEDRIJF.... 4 4. WARMTEKRACHTKOPPELING.... 6 Tekst Ontleend aan brochure Bio-energie, omzetten van vaste biomassa in hernieuwbare warmte en elektriciteit

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking voor de glastuinbouw: Warmtekrachtkoppeling (WKK)

Alternatieve energieopwekking voor de glastuinbouw: Warmtekrachtkoppeling (WKK) Alternatieve energieopwekking voor de glastuinbouw: Warmtekrachtkoppeling (WKK) 19 04 2007, KHK Geel 2007 04 19 Marc Moons 1 Innovatiesteunpunt\Energie Inspiratie: Prospectie Informeren: Energie-InfoDag

Nadere informatie

Over Atechpro. Atechpro heeft een passie voor de schepping. Wij geloven dat de schepping iets is om zuinig op te zijn.

Over Atechpro. Atechpro heeft een passie voor de schepping. Wij geloven dat de schepping iets is om zuinig op te zijn. Over Atechpro Atechpro heeft een passie voor de schepping. Wij geloven dat de schepping iets is om zuinig op te zijn. Want iedereen woont en werkt graag in een gezond en leefbaar milieu U, wij én toekomstige

Nadere informatie

Uitkomsten Landbouwtelling en vergelijking met informatiebronnen uit de statistiek Hernieuwbare energie

Uitkomsten Landbouwtelling en vergelijking met informatiebronnen uit de statistiek Hernieuwbare energie Hernieuwbare energie bij landbouwbedrijven: discussie uitkomsten Landbouwtelling 2010 Reinoud Segers Inleiding Om de paar jaar wordt de deelnemende bedrijven in de Landbouwtelling gevraagd of ze installaties

Nadere informatie

VOORBLAD VOOR RAADSBUNDEL, bundelnummer: 16 11ini01587

VOORBLAD VOOR RAADSBUNDEL, bundelnummer: 16 11ini01587 VOORBLAD VOOR RAADSBUNDEL, bundelnummer: 16 11ini01587 1. Onderwerp: aanschaf houtkachel ter verwarming van de gemeentewerf te Ulft 2. Voor welke raadscyclus: 3. Agendering: 4. Behandelwijze: 5. Indien

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Agenda Cryo Advise Aardgas - eigenschappen Voordelen Uitdagingen Cryo Advise advies voor LNG systemen

Nadere informatie

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen Over de enquête Deze enquête werd verstuurd naar de milieudiensten van alle Vlaamse Steden en Gemeenten, alsook naar de duurzaamheidsambtenaren

Nadere informatie

Succesfactoren voor projecten Landschapsenergie. Hans Jochems, RLLK 29/10/2015

Succesfactoren voor projecten Landschapsenergie. Hans Jochems, RLLK 29/10/2015 Succesfactoren voor projecten Landschapsenergie Hans Jochems, RLLK 29/10/2015 Succesfactoren landschapsenergie Plannen -> Overkoepelend houtkantenplan -> DIPLA Oogsten-bewerken -> Investeren machines ->

Nadere informatie

Hoeveel kost 1 ton stoom?

Hoeveel kost 1 ton stoom? Hoeveel kost 1 ton stoom? ENERGIK 23 november 2011 Valérie de Groote, INDEA Voorstelling INDEA Bruikbaar energieadvies voor industriële bedrijven Audits / Haalbaarheidsstudies Wetgeving Begeleiding bij

Nadere informatie

Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel. Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013

Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel. Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013 Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013 Agenda Inleiding Haalbaarheidsonderzoek EPC Potentieel van EPC voor Stad Geel Aandachtspunten bij

Nadere informatie

NOTA: De EPC score is geen weergave van het effectieve verbruik in dii appartement.

NOTA: De EPC score is geen weergave van het effectieve verbruik in dii appartement. Belan rike toelichtin bi het E C attest! NOTA: De EPC score is geen weergave van het effectieve verbruik in dii appartement. De hoge score is meestal te wijien aan het teit dat er met elektdcileii verwarmd

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Energie besparen in monumenten en lokaal energie opwekken op landgoederen In het kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie werkt de

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0143 TOELICHTING 14 AFTOPPING 1 Convenant tekst In Artikel 6, lid 6 van het convenant wordt gesteld: Indien de in de leden 2, 3 en 4 genoemde maatregelen tot gevolgen

Nadere informatie

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET Meer dan 550.000 gezinnen hebben al een milieubewuste en verantwoorde kijk op energie. Omdat je energiebudget steeds belangrijker wordt, biedt Lampiris je verschillende

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007

Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007 Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007 Doelstelling: 75 % van het energiegebruik in de glastuinbouw op basis van aardgas en andere duurzame energiebronnen in 2012 Energie enquête

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Wetgeving: Europese richtlijn Ontwerp van besluit Collectieve oplossingen: Aansluiting op warmtenet Participatie in hernieuwbare-energieprojecten

Wetgeving: Europese richtlijn Ontwerp van besluit Collectieve oplossingen: Aansluiting op warmtenet Participatie in hernieuwbare-energieprojecten 1 Studienamiddag VCB COLLECTIEVE OPLOSSINGEN OM TE VOLDOEN AAN EEN OPGELEGD MINIMUM AANDEEL HERNIEUWBARE ENERGIE 13/09/2012 Stijn.DeRoo@3E.eu www.3e.eu INHOUD 3E Wetgeving: Europese richtlijn Ontwerp van

Nadere informatie

Groene energie op bedrijfsniveau

Groene energie op bedrijfsniveau Groene energie op bedrijfsniveau 13-01-2009 Jan Pieters TREVI nv Dulle-Grietlaan 17/1 B-9050 Gentbrugge Tel. +32 9 220 05 77 Fax +32 9 222 88 89 www.trevi-env.com 1 INHOUD 1. Inleiding 2. Groene stroom

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Akkoord Bespreken Naam Datum

Akkoord Bespreken Naam Datum Reg. nr.: 1310125 Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp Biomassaplein Samenvatting De gemeenten Boxtel, Schijndel, Sint-Michielsgestel, Vught, Best en mogelijk Oisterwijk willen samen een biomassaplein

Nadere informatie

Omzetting Energie-efficiëntie Richtlijn in VLAREM. Vicky Demeyer Afdeling Milieuvergunningen

Omzetting Energie-efficiëntie Richtlijn in VLAREM. Vicky Demeyer Afdeling Milieuvergunningen Omzetting Energie-efficiëntie Richtlijn in VLAREM Afdeling Milieuvergunningen Energie-efficiëntie Richtlijn Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie,

Nadere informatie

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Warmteopwekking in de Muziekwijk Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Artikelen 2 Muziekwijk Wijk met 333 woningen Gefaseerde bouw Duurzaam verwarmen Opdrachtgever: SWZ Opdracht

Nadere informatie

In 2010 de meest duurzame installateur van Nederland!!

In 2010 de meest duurzame installateur van Nederland!! Een duurzaam rendement, met een duurzaam installatiebedrijf in een duurzame markt Afscheidseminar Jaap Hogeling 8 april 2010 Laurens de Lange Unica Installatiegroep: 2004: Het moet anders Grootste zelfstandige

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren / Opmerkingen uit de Yellow paper sessie van 25-06-2014 Omvang 1. Alleen voor grote bedrijven met grote projecten 2. Te

Nadere informatie

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh.

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh. Regeling van de Minister van Economische Zaken van.., nr. WJZ, houdende vaststelling van de vaste bedragen per kwh ter stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie voor het jaar 2005

Nadere informatie

DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding?

DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding? DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding? Jo Neyens, PV-Vlaanderen Intersolution conference 15-17 januari 2014 1 PV GSC en netvergoeding Intersolution 2014 1 ODE Structuur platformen

Nadere informatie

Samenvatting en conclusie van de haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie

Samenvatting en conclusie van de haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie Samenvatting en conclusie van de haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie Nic Franssens en Michiel Franssens Ecolink Solutions CV www.ecolinksolutions.com

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem

Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem http://glasreg.khk.be/ www.kvlt.be Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem Studiedag: Toekomst voor de glastuinbouw? 1 december 2006 Herman Marien Energieprobleem: van kennis tot besparing 1. Kennis

Nadere informatie

In deze onzekere tijden zijn ook de energieprijzen onderhevig aan heel wat fluctuaties. Welk perspectief biedt Biomassa als bron va n energie?

In deze onzekere tijden zijn ook de energieprijzen onderhevig aan heel wat fluctuaties. Welk perspectief biedt Biomassa als bron va n energie? BioMassaal 3de Uitgave (bron: Renovius nv te Overpelt) Perspectief - Biomassa als bron van energie In deze onzekere tijden zijn ook de energieprijzen onderhevig aan heel wat fluctuaties. Welk perspectief

Nadere informatie

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld Pieter Verdonckt T 051/ 27 33 82 pieter.verdonckt@inagro.be Expert houtige biomassa Inagro vzw Maatschappij en Leefomgeving Willem Boeve T 051/27 33 79 willem.boeve@inagro.be Expert valorisatie maaisel

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

Warmtelevering Dordtse Kil. Kyck over den Dyck. 1 juli 2010

Warmtelevering Dordtse Kil. Kyck over den Dyck. 1 juli 2010 Warmtelevering Dordtse Kil Kyck over den Dyck 1 juli 2010 Agenda 15:30 Welkom door Roosmarijn Sweers (gemeente Dordrecht) 15:35 Stand van zaken waar staan we nu? (Marc van der Steen Provincie Zuid-Holland)

Nadere informatie

Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie

Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie 6 December 2002 Advies van het BIPT inzake het marktonderzoek in de context van de SMP bepaling op de markt van de huurlijnen. BIPT - Astrotoren

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

EPB in Vlaanderen en hoe te gebruiken als verkoopstool

EPB in Vlaanderen en hoe te gebruiken als verkoopstool EPB in Vlaanderen en hoe te gebruiken als verkoopstool Inleiding EPB Wat Waarom Wanneer De 7 Eisen van EPB Huidige normen Normen 2016 E Peil als verkoopstool technieken 2 1 Wat EPB Energie Prestatie voor

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting De wereldpopulatie verbruikt steeds meer energie. Momenteel wordt deze energie vooral geleverd door fossiele brandstoffen. Een groot nadeel van fossiele brandstoffen is dat hun aanwezigheid

Nadere informatie

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03)

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) 1 HOE BEOORDEEL JE DE RENDABILIEIT VAN EEN INVESTERING? Is het rendabel om in uw woning te investeren in een systeem dat werkt op hernieuwbare energie?

Nadere informatie

Groen goud uit landschapsonderhoud

Groen goud uit landschapsonderhoud Groen goud uit landschapsonderhoud Haalbaarheid voor een regionale biomassamarkt in het oostelijk deel van Utrecht Openbare samenvatting van de eindrapportage Jan Oldenburger Jaap van den Briel David Borgman

Nadere informatie

Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen

Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen Stefan Van Loon, technical consultant Ruimteverwarming in combinatie met balansventilatie 1 Programma Definitie passiefhuis zeer laagenergie

Nadere informatie

Naar aanleiding van het rekenkameronderzoek HVC in mei 2014

Naar aanleiding van het rekenkameronderzoek HVC in mei 2014 Naar aanleiding van het rekenkameronderzoek HVC in mei 2014 15 december 2014 Agenda voor vanavond Centraal staat het raadsbesluit van 24 juni met opdrachten aan het college om : 1. Principediscussie over

Nadere informatie

WARMTE-KRACHTKOPPELINGEN (WKK) - Stand van zaken. Koos Kerstholt Tobias Platenburg

WARMTE-KRACHTKOPPELINGEN (WKK) - Stand van zaken. Koos Kerstholt Tobias Platenburg WARMTE-KRACHTKOPPELINGEN (WKK) - Stand van zaken Koos Kerstholt Tobias Platenburg Introductie Koos Kerstholt Stichting KIEN thema coördinator 0-energie Onderzoek & presentatie: Tobias Platenburg Werktuigbouwkunde

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Systeem - VOLL WONING

Systeem - VOLL WONING S.0. Gegevens en informatiebronnen Systeem - VOLL WONING Algemene kenmerken van het verwarmingssysteem Warmteproductie Ketel Brandstof : Aardgas Fabricagedatum : 01/01/2004 Vermogen : 35,000 kw Warmtedistributie

Nadere informatie

Samenvatting: 1. Lekkage van koelmiddelen

Samenvatting: 1. Lekkage van koelmiddelen 1. Belangrijke lekkage van koelmiddelen, zowel bij kleine als bij grote installaties 2. Significant potentieel voor verbetering, blijkt uit cases in binnen-en buitenland. 3. Bredere toepassing van positieve

Nadere informatie

LOGBOEK. Verwarmingssysteem type 1. Gebouw:. Adres:.

LOGBOEK. Verwarmingssysteem type 1. Gebouw:. Adres:. LOGBOEK Verwarmingssysteem type 1 Gebouw:. :. Brussel CONTEXT Het logboek is de 'referentie'-documentatie voor de verwarmingssystemen. Het bijhouden van een logboek is een van de eisen van de EPB-reglementering

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Vitotherm Technische informatie. www.vitotherm.nl

Vitotherm Technische informatie. www.vitotherm.nl Vitotherm Technische informatie www.vitotherm.nl Deze folder informeert u over de producten en dienstverlening van Vitotherm B.V. Soms moet je iets durven investeren om vervolgens veel te besparen. Dit

Nadere informatie

houtgestookte installaties

houtgestookte installaties Kansen en randvoorwaarden voor houtgestookte installaties Douwe van den Berg BTG biomass technology group bv Arnhem, 27 januari 2011 vandenberg@btgworld.com Inhoud Soorten houtige biomassa voor energie

Nadere informatie

Zelf Duurzaam Stroom opwekken

Zelf Duurzaam Stroom opwekken Zelf Duurzaam Stroom opwekken De meest efficiënte thuiscentrale ter wereld Gas wordt stroom Innovatieve Brandstofcel-technologie De BlueGEN wordt op uw gasaansluiting aangesloten en wekt vervolgens stroom

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Verslag BRUGEL-RAPP-20101008-11 over het jaarrendement van de uitbating van warmtekrachtkoppelingsinstallaties voor 2009 Opgesteld

Nadere informatie