Een energie neutrale corporatie voorraad in 2030 contouren van een GreenDeal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een energie neutrale corporatie voorraad in 2030 contouren van een GreenDeal"

Transcriptie

1 Een energie neutrale corporatie voorraad in 2030 contouren van een GreenDeal De Investeren contouren als alternatief van een deal voor Heffen Het kabinet is hoe dan ook van plan de corporaties te laten bijdragen aan het tekort op de rijksbegroting. Het idee achter de GreenDeal is ontstaan door een zoektocht naar alternatieven voor de heffing die de corporaties boven het hoofd hangt met minimaal dezelfde inkomsten voor de staatskas maar die daarnaast ook een fors aantal multiplier effecten genereren. Voor de financiering van extra investeringen en een positieve businesscase voor de corporatie is het aanboren van nieuwe geldstromen noodzakelijk. Het idee is dat de energierekening van de huurder daarvoor ingezet gaat worden. Die energierekening bedraagt 4,2 miljard euro per jaar. In ruil voor investeren moeten de corporaties de ruimte krijgen om te ondernemen met de Energierekening van de huurder. Koppeling Energieopgave / Woningmarkt Ondernemen met de Energierekening E0 in greendeal corporaties corporaties Betaalbaar en waardevol vastgoed Rijksbegroting, CO 2 doelen overheid burgernl Economische dynamiek bouw Continuïteit GLOBALE CONTOUREN VAN DE DEAL De corporatiesector garandeert de overheid 2 miljard euro. Wanneer corporaties investeren in nota-nul-renovaties ontstaan er trekkingsrechten waardoor de bijdrage aan de heffing teniet kan worden gedaan. De basis voor zowel een sluitende businesscase als de financiering is de energierekening van de huurder. De deal werkt als een communicerend vat, met aan de ene kant de heffing en aan de andere kant extra belastinginkomsten (BTW, Loonbelasting Winstbelasting) over een meer-investering van pakweg 4 tot 6 miljard per jaar, waardoor de schatkist per saldo geen negatieve gevolgen ondervindt. Beide kunnen in aparte regelingen gegoten worden waardoor er begrotingtechnisch geen sprake is van gekoppelde inverdieneffecten. Aanvullende gedachte Aangezien vanuit het woonbundel principe de woonquote voor scheefwoners nog positiever zal uitpakken is er aanvullend een idee om het scheefwonen aan te pakken, dat was immers één van de argumenten van het kabinet de voorgestelde heffing in te voeren. Het idee is om daarvoor in de analogie van de huurtoeslag fiscaal een huurheffing te innen. Het inkomen wordt gekoppeld aan de woonfactuur van de woning. Woon je in een te goedkope woning dan wordt er extra belasting geheven. Voor de geschatte scheefwoners betekent dat een toeslag van gemiddeld 140,- p/m. Daarmee kan aanvullend ca. 1 miljard aan inkomsten gegenereerd worden. DE OVERHEID Van de overheid wordt verwacht dat ze de condities scheppen waarbinnen ondernemen met de energierekening van de huurder mogelijk wordt. Daarbij dient vooral gedacht te worden aan het vertalen van huurwetgeving naar woonlastenwetgeving. Ruimte voor salderen voor de voordeur en het begrip vernieuwbouw verankeren in het toezichthoudend kader. Ook het exploiteren van kleinschalige energievoorzieningen t.b.v. DAEB-woningen dienen als DAEB activiteit beschouwd te worden. DE BOUWERS Van de Bouwsector wordt verwacht dat ze blijven innoveren waardoor ze betere producten produceren tegen lagere prijzen (25% daling de komende 10 jaar) met betere gegarandeerde prestaties. De recent gelanceerde actieagenda bouw zal haar focus moeten leggen op de ontwikkeling van een ambachtelijk ingestelde bedrijfstak naar een innovatieve woonindustrie. DE CORPORATIES Van de corporaties wordt verwacht dat zij zich gaan concentreren op de woningen met een D, E, F en G label (ca. 1,6 miljoen woningen), deze dienen binnen 17 jaar het niveau energie-nota-nul bereikt te hebben. Corporaties die dat niet doen kiezen dan bewust voor een jaarlijkse afdracht aan de staatskas.

2 Een energie neutrale corporatie voorraad in 2030 contouren van een GreenDeal Investeringsagenda In onderstaande tabel is de investeringsopgave tot 2030 uitgewerkt waarbij ca woningen worden getransformeerd naar Energie- Nota-Nul. De prijzen zijn in overleg met marktpartijen tot stand gekomen waarbij is uitgegaan dat er de komende jaren nog een flinke innovatieslag gemaakt gaat worden wat moet leiden tot betere producten tegen lagere prijzen. Er is uitgegaan van een structurele kostprijsverlaging van 25% verdeeld over 10 jaar. Energetische maatregelen kunnen niet los worden gezien van levensduurverlengende maatregelen. Een woning die een betere kwaliteit krijgt dan nieuwbouw moet zeker weer 50 jaar meekunnen. Vandaar dat de investering is aangevuld met levensduurverlengende maatregelen. De verduurzaming van de gebouwde omgeving is hoe dan ook noodzakelijk en onontkoombaar. Argumenten tegen een snelle verduurzaming zullen vooral uit de hoek van de energiebedrijven komen. Natuurlijk ligt er ook een vraag op tafel hoe het wegvallen van de huidige belasting op energie opgelost moet worden. Maar dat vraagstuk moet vroeg of laat hoe dan ook opgelost worden en kan niet als argument worden gebruikt om niets te doen. Het is in die zin nuttig om te kijken naar de economische verduurzamingseffecten in Duitsland. Corporaties investeren per jaar zo n 10 miljard in nieuwbouw en renovatie, dat is op dit moment zo n 20% van de totale bouwomzet en meer dan 60% van de totale woningbouwomzet. Huren zijn een niet belaste activiteit in de zin van BTW waardoor verhuurders het eindstation zijn in de BTW-keten bij de inkoop van vastgoed. Dat betekend concreet dat bij het wegvallen van investeringen door de corporaties de schatkist fors verliest op BTW inkomsten uit de jaarlijkse bouwomzet van de corporatiesector. Daarnaast zijn bouwactiviteiten sterk locatiegebonden waardoor ook de inkomstenbelasting en winstbelasting volledig als rijksinkomsten geboekt kunnen worden, dat betreft ca. 40% van de totale bouwomzet. Bij het stilvallen van de investeringen zullen aan de andere kant de uitgaven voor uitkeringen en schuld-hulp-sanering explosief stijgen doordat de werkgelegenheid in het woningbouwsegment meer dan gehalveerd wordt, waarbij de effecten van de plannen rond de hypotheek nog niet eens in ogenschouw zijn genomen. Een malaise in de bouw betekend veel voor de economische dynamiek binnen andere sectoren. De bouw vormt één van de belangrijkste fundamenten van ons economisch systeem. jaar Aantallen Energertisch. Levenduurverlenging TOTAAL Belastingen % % % % % % % % % % % % % % % % % % % De inkomsten voor de staat zijn uitgewerkt in de laatste kolom. Daarbij is gerekend met 3 vormen van belastingen: BTW 21%, Inkomstenbelasting 30% van 40% bouwomzet, Winstbelasting 25% van 3% bouwomzet. In de berekeningen zijn geen inflatiecorrecties opgenomen.

3 4,2 miljard FINANCIERING 60/80 miljard BTW/Belastingen 2 miljard 10 miljard economische dynamiek

4 Een energie neutrale corporatie voorraad PERSPECTIEF 30% van de corporatie voorraad energieneutraal in 2020 corporatie waarbij: huurders geen al maar stijgende energierekening hoeven te betalen maar inflatievolgende woonlasten corporaties rendabele renovatie investeringen doen in hun woningen De bouw sector voor de komende 10 jaar weer volop werk heeft De overheid minder huurtoeslag hoeft te betalen 20 december 2012 versie 2.2 In 2012 Rendabel in nieuwbouw en renovatie Geleverd door innovatieve bouwbedrijven Gewild door huurders Onderzocht door koplopende corporaties Energiesprong resultaten De bouwsector heeft heeft in 2012 bouwconcepten met garanties voor een energie-nul-nota ontwikkeld. De prijzen van die woningen zijn zo n ,- goedkoper dan een bouwbesluit-woning gebouwd volgens het traditionele bouwproces. Excellente Concepten Nia Nesto De Voorsprong Experimenten Energiesprong Dezelfde ontwikkeling is zichtbaar aan de renovatiekant. Energie-nota-nul renovaties voor grondgebonden woningen waarbij de E-nota verdwijnt in de woonfactuur blijken 100 tot 150% rendabeler dan B-label renovaties Slim en Snel De Voorsprong Voorlopers onder corporaties bouwen nieuwe energie nota-nul woningen en renoveren hun bestaande voorraad naar dit zelfde niveau. Op bestuurlijk en projectmatig niveau groeit het draagvlak om de voorraad energie notaloos te maken Slim en Snel Project en traject regeling woningbouw De rekenregels en beoordelingen door toezichthouders van corporaties werken belemmerend voor de notanul-renovatie-markt. Woningen die beter worden dan nieuwbouw zouden ook als zodanig beoordeeld moeten worden. Slim en Snel Rekenen aan corporatiebezit HET FUNDAMENT Jaarlijks betalen huurders ca. 4,2 miljard aan de energiebedrijven. Met dat geld kan ook geïnvesteerd worden in de bestaande voorraad door de corporatiesector. Op energie-nota-nul renovaties kan met die kasstroom een positief rendement behaald worden en komt een investeringspotentieel van ca. 80 miljard ter beschikking. ROL OVERHEID E0 in greendeal corporaties Koppeling Energieopgave / Woningmarkt Ruimte voor de woonbundel MULTIPLIERS Werkgelegenheid Economie (bouwomzet) Financieel Gezonde Corpo Minder huurtoeslag Koopkrachtbehoud minima

5 Een energie neutrale corporatie voorraad Onderbouwing woonlasten PERSPECTIEF 30% van de corporatie voorraad energieneutraal in 2020 corporatie waarbij: huurders geen al maar stijgende energierekening hoeven betalen maar enkel vastgoed gerelateerde woonlasten corporaties rendabele renovatie investeringen doen in hun woningen De bouw sector voor de komende 10 jaar weer volop werk heeft De overheid minder huurtoeslag hoeft te betalen Investeringen door corporaties in nieuwbouw en renovatie (bron CfV) Woonlasten staan onder druk. Mensen met de laagste inkomens dreigen grootste slachtoffer te worden omdat ze in het algemeen in de woningen met de slechtste kwaliteit wonen door de lage huurprijs. (bron: Wonion) In Engeland en Frankrijk staat het onderwerp Fuel-Poverty hoog op de politieke agenda. Huishoudens die meer dan 10% van het netto inkomen uitgeven aan energie vallen in de categorie Household in Fuel Poverty (bron: Getting the measure of fuel poverty maart 2012) De verhuurdersheffing dreigt een rem te zetten op investeringen. Onbedoeld neveneffect daarvan zijn: Investeringsstop door corpo s met als gevolg een mogelijk fiscaal verlies oplopend tot maximaal 2 miljard euro. Verlies van overige belastingen oplopend tot maximaal 3 miljard euro. Verlies van werkgelegenheid in de bouwsector, wat voor de overheid ook betekent: hogere uitgaven voor WW, uitkeringen en schuld-hulp- verlening. (10% baanverlies: banen, maal = 875 mln per jaar). Vervolgens heeft een malaise in de bouwsector negatieve effecten op de economische dynamiek in andere sectoren. Verder remmen de kabinetsvoornemens de verduurzaming van de bestaande voorraad, doordat de rol van de Corporatie als sleutelspeler in de verduurzamingsopgave verloren dreigt te gaan. Met als gevolg: De betaalbaarheid van de woningvoorraad komt nog meer onder druk te staan. Risico op langere termijn: energiearmoede. Stel: 1/3 van de sociale huurders heeft op termijn betalingsproblemen. Met 0,8 mln mensen, maal 1000 per jaar, betekent dat 0,8 mrd. tekort. Waar komen de problemen te liggen al mensen niet meer kunnen betalen? De innovatie-inspanningen door de koplopers van de bouwsector dreigen waardeloos te worden.

6 Een energie neutrale corporatie voorraad Onderbouwing aanbod RESULTATEN ENERGIESPRONG De bouwsector heeft heeft in 2012 bouwbouwconcepten met garanties voor een energie-nul-nota ontwikkeld. De prijzen van die woningen zijn zo n ,- goedkoper dan een bouwbesluit-woning gebouwd volgens het traditionele bouwproces. renovati e De corporaties zijn op dit moment het vliegwiel voor de ontwikkeling van innovatieve duurzame woningen. De Energiesprong experimenten laten zien dat er enorme stappen gezet kunnen worden in zowel nieuwbouw als renovatie. De bouwsector ontwikkelt in Hoog Tempo betaalbare nieuwbouwconcepten met garanties voor een energie-nul-nota. De prijzen van die woningen zijn zo n ,- lager dan een bouwbesluit-woning gebouwd volgens het traditionele bouwproces (zie figuur onder). Dezelfde ontwikkeling is ook zichtbaar aan de renovatiekant. Energie-nota-nul renovaties waarbij de energie-nota verdwijnt in de woonfactuur leveren een rendementsverbetering van zo n 100 tot 150% t.o.v. B-label renovaties. Deze innovatieinspanningen dreigen waardeloos te worden als ze niet binnen afzienbare tijd leiden tot bouwomzet. NiaNesto een initiatief van Portaal geïnspireerd op het EnergieSprongprogramma heeft aangetoond dat de bouw uitgedaagd kan worden tot forse innovatiestappen nieuwbouw

7 Een energie neutrale corporatie voorraad Onderbouwing exploitatie RESULTATEN ENERGIESPRONG Dezelfde ontwikkeling is zichtbaar aan de renovatiekant. Energie-nota-nul renovaties voor grondgebonden woningen waarbij de E-nota verdwijnt in de woonfactuur blijken 100 tot 150% rendabeler dan B-label renovaties Corporaties hebben de primaire taak om woningen voor de laagste inkomensgroepen betaalbaar te houden. Het compenseren van energieprijsstijgingen door lagere huren is daarbij niet echt een optie. Door corporaties te laten ondernemen met de energierekening van de bewoner, tegen gelijkblijvende woonlasten, komt er een enorme Investeringscapaciteit beschikbaar en wordt de betaalbaarheid van (sociaal) wonen geborgd. Aangezien de businesscase een gezond rendement laat zien is er geen sprake van onrendabele toppen en teren de corporaties niet in op hun vermogen. De innovatiemogelijkheden van de bouwsector zijn op dit moment nog lang niet benut. Dat betekent concreet dat er nog beter en goedkoper geproduceerd kan worden waardoor het mogelijk wordt de energiecomponent van de woonlast te verlagen. Wanneer op die manier gestuurd kan worden op woonlasten is het mogelijk om op termijn de huurtoeslag af te bouwen waardoor een structurele besparing op de rijksbegroting mogelijk wordt. Wat nodig is zijn de condities waarmee corporaties kunnen ondernemen met de Energierekening van haar huurders. Die huurders betalen gezamenlijk ca. 4,2 miljard aan de energiebedrijven. Met dat geld kan ook geïnvesteerd worden in de bestaande voorraad. Op energie-nota-nul renovaties kan met die geldstroom een positief rendement behaald worden en komt een investeringspotentieel van ca. 80 miljard ter beschikking. Dat bedrag is niet nodig voor het realiseren van deze ambitie. De financiering lijkt geen onoverkomelijk probleem met zo n enorme cash-flow in het verschiet en rendementen tussen de 5 en 7 procent. Toelichting: Door Energiesprong is een rekenmodel ontwikkeld waarmee verschillende scenario s voor een complex doorgerekend kunnen worden. Bovenstaand de resultaten van een project in Apeldoorn. Door het hoge rendement van nota-nul-renovatie staan alle stuurvariabelen voor de corporatie op groen. De effecten op de betaalbaarheid van de woonvoorraad lijken evident. Het recent door ECN gepubliceerde trendrapport Energie 2012 laat zien dat er de komende tijd nog forse prijsstijgingen zijn te verwachten. Energiearmoede zal ook de schatkist niet ongemerkt voorbij gaan, zeker niet als de huren boven inflatie zullen stijgen.

8 Een energie neutrale corporatie voorraad Onderbouwing beleid RESULTATEN ENERGIESPRONG Voorlopers onder corporaties bouwen nieuwe energie-nota-nul woningen en renoveren hun bestaande voorraad naar dit zelfde niveau. Op bestuurlijk en projectmatig niveau groeit het draagvlak om de voorraad energie-nota-nul te maken. Woonlastenbeheersing trigger voor aanpak van de voorraad In de Roadshow zijn vanuit energiesprong een aantal deskundigen bij bestuurders van ambitieuze woningcorporaties op bezoek geweest om na te gaan wat deze nodig hebben om in de praktijk hun ambitie waar te kunnen maken. In de praktijk blijken ambities namelijk moeilijk waar te maken. Met hen werden kansen en knelpunten geïnventariseerd en werd gezocht naar concrete mogelijkheden om de gewenste transitie tot stand te brengen. Het leverde veel verschillende verhalen op. DE corporatie bestaat niet, luidt de hoofdconclusie van deze rondgang. Wel is duidelijk waar de grootste bottlenecks zitten. Vijf groepen van bepalende factoren werden gedestilleerd: 1. het financieel-economisch model 2. het gedrag en de participatie van de gebruiker 3. het institutionele en juridische kader 4. organisatorische aspecten (in- en extern) 5. beschikbare concepten van aanbieders Drie voorbeelden van bewonersprofielen en gebouwtypen Bronnen: nul20, SEV, Rigo, bewerkt door EnergieSprong. Woonqoutes op basis van netto inkomens, prijsstijging energie 6%, inflatie 2,25% De hoeveelheid bottlenecks geeft wel aan dat het om een complexe opgave gaat. Desondanks is de verwachting dat het merendeel van deze bottlenecks is weg te nemen, mits vele partijen in de keten bereid zijn om behalve naar innovatieve oplossingen ook naar innovatieve vormen van samenwerking te kijken. Die bereidheid blijkt er bij vrijwel alle bezochte partijen te zijn. Zo streven drie woningcorporaties binnen de gemeente Tilburg er bijvoorbeeld naar om samen, binnen nu en 8 jaar zo n 4000 woningen van hun woningbestand op het moment van mutatie energie-nota-nul te maken. Corporaties moeten een flinke slag maken met het omlaag brengen van haar bedrijfslasten. Gemiddeld worden er zo n drie maandhuren besteed aan interne kosten die afgaan van de budgetten onderhoud, renovatie en nieuwbouw. Alleen al door slimme samenwerking met de markt is er een efficiency slag binnen de corporaties te maken. Een vereenvoudiging van regelgeving (woonlastenbenadering) en helder overheidsbeleid zullen zeker aan een effectieve efficiency ronde kunnen bijdragen.

9 Een energie neutrale corporatie voorraad Doorrekening Prijscategorieën Woonlastencorrectie Duur Midden Betaalbaar Goedkoop Operationele kasstroom Operationele kasstroom na 2% normatief Prijscategorieën Woonlastencorrectie - Duur Midden Betaalbaar Goedkoop Operationele kasstroom Operationele kasstroom na 2% normatief In dit scenario worden 1,67 miljoen woningen verbeterd naar energie-nota-nul. Consequentie van de ingreep is dat een zeer groot deel van de voorraad in de categorie betaalbaar blijft, doordat er een garantie is dat de woonlasten niet boven inflatie stijgen. Dat betekent met een huur tot 524 volgens de huidige uitgangspunten. Tegelijk is sprake van een op termijn zeer positief ontwikkelende netto kasstroom. Dat betekent dat in dit scenario zelfs nog ruimte is voor verlaging van huren, of andere uitgaven van de corporatiesector. In het scenario alle woningen naar label B staat de betaalbaarheid op termijn onder druk. Door stijgen energieprijzen (gerekend met 5%) en een gematigde huurprijsontwikkeling vallen er steeds meer woningen in de dure woonlastencategorieën. Het probleem van dit scenario is daarnaast dat de kasstromen zich in eerste instantie matig positief ontwikkelen maar na verloop van tijd gaat afnemen. Dat betekent dat er eigenlijk een verhoging van huren noodzakelijk is om het scenario sluitend te krijgen, waarmee de betaalbaarheid meer onder druk komt te staan. Op basis van het SEV-model voor de sector is een eerste doorrekening gemaakt van de consequenties van het verbeteren van de woningvoorraad naar energie-nota-nul. Bij die verbetering is steeds een dubbel oordeel aan de orde: 1. De betaalbaarheid van de woningvoorraad 2. De financiële positie van de sector Het voorgestelde scenario is om de 1,67 miljoen slechtste woningen in de komende 18 jaar te verbeteren. Daarbij zijn twee alternatieven gehanteerd: Standaard verbetering Label B: er is gerekend met energiebesparing van 35% volledig door te rekenen aan de huurder. De energielasten zullen blijven stijgen met energieprijsstijging. Energie-nota-nul: er is gerekend met de hoogte van de huidige energienota die volledig door corporatie wordt geïnd. De nota stijgt met inflatie. De bewoner heeft vandaag geen voordeel, maar op termijn wel, omdat er geen stijging van woonlasten boven inflatie meer is. Om de scenario s goed vergelijkbaar te houden is er vanuit gegaan dat er geen harmonisatie plaatsvindt. Conclusie scenario s Betaalbaarheid kan op een termijn van 30 jaar niet worden gegarandeerd door label B renovaties, wel door energie-nota-nul. Energie-nota-nul genereert op termijn veel positiever kasstromen. Daarmee is sprake van het gewenste verdienmodel voor de sector. De betaalbaarheid van label B wonen is door de sector op termijn niet op te brengen. Het annexeren van de Energierekening door de corporatie is hoe dan ook noodzakelijk om investeringen te plegen. NB. Het SEV rekenmodel is in ontwikkeling wat betekend dat de gepresenteerde plaatjes in dit stadium vooral als richtinggevend beschouwd moeten worden.

10 Een energie neutrale corporatie voorraad Onderbouwing institutionele kader RESULTATEN ENERGIESPRONG De rekenregels en beoordelingen door toezichthouders van corporaties werken belemmerend voor de nota-nul-renovatie-markt. Woningen die beter worden dan nieuwbouw zouden ook als zodanig beoordeeld moeten worden. Percepties Binnen corporaties leven percepties over de interpretatie van het regelgevend kader die niet altijd terecht blijkt te zijn leren gesprekken met ondermeer Centraal Fonds Volkshuisvesting en het WSW. Er ligt in de verantwoording een grote verantwoordelijkheid bij de corporatie maar er is ruimte om met een goede onderbouwing af te wijken van normen, die geen strakke normen blijken te zijn. De levensduurverlenging van een complex en de manier waarop die in de boeken komt is zo n onderwerp. Met een goede onderbouwing kan richting toezichthouder en accountant duidelijk gemaakt worden dat er sprake is van (ver)nieuwbouw waardoor de woning op een totaal andere manier kan worden verwerkt in de boeken van de corporatie. Het opnemen van de woonbundel als nieuwe kasstroom levert dan een rendement waarmee er in de meeste gevallen geen sprake meer is van een zogenaamde onrendabele top. Wat werkt belemmerend voor de grote sprongen Een nota-nul-renovatie gaat uit van een verantwoord rendement gebaseerd op degelijke economische rekensommen. Tot nu zijn corporaties niet echt gewend om in die termen te denken. Een positief rendement betekend een andere impact op de vermogenspositie van de corporatie waardoor bijvoorbeeld een hogere schuldpositie verantwoord zou kunnen zijn. Passiefhuis renovatie Kerkrade, beter dan nieuwbouwprestatie Passiefhuis renovatie Rosendaale, beter dan nieuwbouwprestatie Ondernemen met de energierekening van de huurders waarbij de garantie wordt gegeven dat de woonkosten inflatievolgend stijgen betekend ook iets voor de huurtoeslaggrenzen. In bepaalde gevallen kan die overschreden worden als er een energiecomponent wordt toegevoegd. Behoud van huurtoeslag voor zittende en nieuwe huurders dient geborgd te worden. Energieconcepten los koppelen van het gebouw en onderbrengen in aparte constructies geniet niet de voorkeur. Woningen kunnen energieleverend geleverd worden en de totale woning kan dan als DAEB gefinancierd worden. Extern financieren of andere exotische vormen van off-balance constructies zijn nodeloos ingewikkeld en betekenen uiteindelijk ook ineffectieve inzet van maatschappelijke middelen.

11 Een energie neutrale corporatie voorraad Onderbouwing deal HET FUNDAMENT Jaarlijks betalen huurders ca. 4,2 miljard aan de energiebedrijven. Met dat geld kan ook geïnvesteerd worden in de bestaande voorraad door de corporatiesector. Op energienota-nul renovaties kan met die kasstroom een positief rendement behaald worden en komt een investeringspotentieel van ca. 80 miljard ter beschikking. De rekensom van de Energierekening Een alternatief is: geen verhuurdersheffing maar het scheppen van investeringscondities waardoor de inkomsten uit de verhuurdersheffing worden gecompenseerd door belasting op 4 tot 6 miljard euro bouwomzet. Daarmee wordt de investeringscapaciteit van woningcorporaties overeind houden, met als doel: De betaalbaarheid van de sociale woningvoorraad in NL te garanderen. De economische vitaliteit van de corporatiesector te waarborgen. Een stevige Impuls voor de bouwsector: zowel innovatie als werkgelegenheid Belasting inkomsten Afbouw huurtoeslag doordat investeringskosten nog flink kunnen dalen. (op termijn, opbrengst 2,4 miljard euro) Afschaffen subsidiëring verduurzaming woningvoorraad (besparing X miljard) De woonbundelbenadering Vanuit het denken in woonlasten is door Energiesprong de Woonbundelbenadering bedacht. Concreet vertaald: een woonfactuur waarin huur en energie zijn verdisconteerd. De woning (of bronnen in de directe nabijheid daarvan) wekt in dit geval genoeg energie op in het hele energiegebruik van de bewoner te voorzien. Uiteraard is dat energiegebruik gelimiteerd en gebaseerd op een combinatie van gebouwspecificaties en het bewonersprofiel. Het wordt nu een specifieke keuze van de bewoner om over zijn bundel heen te gaan waardoor hij toch nog een aanvullende energiefactuur ontvangt. De verwachting is dat daar dezelfde preventieve werking van uitgaat als in het geval van een belbundel waarbij de gebruiker vooraf wordt geïnformeerd over zijn belgedrag en die kan aanpassen voordat er overschrijding plaatsvindt. De redering achter wonen zonder toeslag De E0-renovatie moet dan een rendement leveren van +5%, de renovatieconcepten moeten dan nog zeker 30% goedkoper. Zo rond 2017 (grove schatting) kan er dan gestuurd worden met woonlasten omdat de corporaties ook genoegen kunnen nemen met een lager rendement. Daardoor kan na verloop van tijd de huurtoeslag langzaam teruggedraaid kan worden. In plaats van 2 miljard afdragen moet er toegewerkt worden naar een toename van de investeringen. Een vergroting van de bouwomzet richting miljard rond 2017 levert de schatkist dezelfde belasting opbrengsten op als een heffing van 2 miljard en zal een enorme impuls zijn voor innovatie binnen de woonindustrie die tegen die tijd zal ontstaan. Het investeringspotentieel zal alleen maar toenemen doordat de bouwsector wordt aangemoedigd dezelfde oplossingen te verkopen aan particulieren waarbij gebruik kan worden gemaakt van hetzelfde mechanisme. Rond die tijd zijn we door slimme innovaties in staat om aanzienlijke voordelen voor huurders te bewerkstelligen waardoor de huurtoeslag afgeschaft kan worden. Daarmee kan er structureel 2,4 miljard bezuinigd worden op de rijksbegroting. De onbedoelde positieve gevolgen, zoals de verbeterde kwaliteit van wonen en leven, zijn niet in geld uit te drukken, maar zullen onvermijdelijk bijdragen aan het welzijn van een flink deel van de bevolking.

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013 Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel 4 maart 2013 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit wordt erkend: Convenant Energiebesparing

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

51.000,- is het bedrag dat de gemiddelde huurder dreigt te betalen de komende 15 jaar, daar kan je ook mee investeren!

51.000,- is het bedrag dat de gemiddelde huurder dreigt te betalen de komende 15 jaar, daar kan je ook mee investeren! Big Green Deal in de bouw investeer in energie 51.000,- is het bedrag dat de gemiddelde huurder dreigt te betalen de komende 15 jaar, daar kan je ook mee investeren! Investeer in plaats van verstook snel

Nadere informatie

Huur beleid Ru t te II. Een overzicht van de impact. van het huidige huurbeleid op huurders, woningzoekenden en de huursector.

Huur beleid Ru t te II. Een overzicht van de impact. van het huidige huurbeleid op huurders, woningzoekenden en de huursector. Huur beleid Ru t te II Een overzicht van de impact van het huidige huurbeleid op huurders, woningzoekenden en de huursector. Januari 2015 Inleiding De huren zijn de afgelopen twee jaar fors gestegen.

Nadere informatie

Ondernemingsplan 2014 2017. Ambities blijven overeind door scherpe focus op kerntaken

Ondernemingsplan 2014 2017. Ambities blijven overeind door scherpe focus op kerntaken Ondernemingsplan 2014 2017 Ambities blijven overeind door scherpe focus op kerntaken Missie QuaWonen QuaWonen is dé woningcorporatie voor de Krimpenerwaard. Wij bieden goede huisvesting aan mensen die

Nadere informatie

Energiesprong. @greenspirator. bouwlokalen

Energiesprong. @greenspirator. bouwlokalen Energiesprong @greenspirator bouwlokalen Somewhere in the North of Paris...extreme urban fuel poverty OPWARMING VERGRIJZING 13 miljard ENERGIEVERBRUIK WONINGBOUW Bron: PHI Bij 2000 m3 gasverbruik en

Nadere informatie

1.1 Inleiding: 1.2 Verduurzaming woningportefeuille: De Woonbundel

1.1 Inleiding: 1.2 Verduurzaming woningportefeuille: De Woonbundel Onderwerp : Verslag bijeenkomst Financiering Energiebesparing Aan : De Futura Platformen Duurzaamheid en Finance & Treasury Van : Thomas Filthaut en Jetske Thielen Kopie : Geïnteresseerden binnen de Futura

Nadere informatie

Woonlasten in Haaglanden. Ron Lazaroms sector Milieu Ludolf de Boer sector Wonen

Woonlasten in Haaglanden. Ron Lazaroms sector Milieu Ludolf de Boer sector Wonen Woonlasten in Haaglanden Ron Lazaroms sector Milieu Ludolf de Boer sector Wonen Opbouw verhaal 1. Achtergrond Woonlastenonderzoek Builddesk/Rigo Stadsregio Rotterdam en Stadsgewest Haaglanden 2. Rapportage

Nadere informatie

de huurders van verschillende inkomensgroepen met het rninimale huishoudbudget rond kunnen

de huurders van verschillende inkomensgroepen met het rninimale huishoudbudget rond kunnen Woningstichting Rochdale Raad van Bestuur Mevrouw H. van Buren Postbus 56659 1040 AR Amsterdam AM STERDAM ONSKENMERK 12 maart 2015 COSM/15.005 UW KEKMERK BEHANOEIO DOOR Dagelijks Bestuur ONDERV/ERP TELEFOON

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Wat loopt er allemaal? Duurzaamheid is: Energiebesparing Gezond wonen

Nadere informatie

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket Energiebesparing bestaande koopwoningen Effecten stimuleringspakket Notitie Delft, juli 2013 Opgesteld door: Cor Leguijt Frans Rooijers 2 2 juli 2013 3.B17.1 Energiebesparing bestaande koopwoningen 1 Inleiding

Nadere informatie

HUURBELEID 2015 Maart 2015

HUURBELEID 2015 Maart 2015 HUURBELEID 2015 Maart 2015 Inhoud 1. Inleiding 2. Politieke gebeurtenissen 3. Betaalbaarheid 4. Uitgangspunten voor het 5. Huurbeleid Brederode Wonen 2015 2 1. Inleiding Voor u ligt het. Op 12 maart 2013

Nadere informatie

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst 27926 Huurbeleid Nr. 216 Herdruk 1 Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 21 maart 2014 Hierbij doe ik u het volgende toekomen:

Nadere informatie

SER Nationaal Energie-akkoord Bouwsector

SER Nationaal Energie-akkoord Bouwsector SER Nationaal Energieakkoord Tafel I Routeplanning 2020 Inleiding Dat er een aanzienlijk verbeterpotentieel zit in verduurzaming bebouwde omgeving is de laatste tijd helder in beeld gebracht. (business-

Nadere informatie

Nul-op-de-meter - wat betekent dat voor de woningcorporatie?

Nul-op-de-meter - wat betekent dat voor de woningcorporatie? Nul-op-de-meter - wat betekent dat voor de woningcorporatie? Nul-op-de-meter is hot. Er wordt veel over gepraat. De Stroomversnelling is aan een tweede ronde prototypes toe voor renovatie van grondgebonden

Nadere informatie

WOONLASTENAGENDA 2015. BrabantWonen

WOONLASTENAGENDA 2015. BrabantWonen WOONLASTENAGENDA 2015 BrabantWonen ALGEMENE INLEIDING BrabantWonen, Kleine Meierij, Zayaz, gemeente s-hertogenbosch en het Stedelijk Huurdersplatform (SHP) hebben in 2014 het Woonlastenakkoord gesloten.

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Freya Mostert freija.mostert@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

revolving fund ten einde?

revolving fund ten einde? Corporatiesector als revolving fund ten einde? Johan Conijn Bijzonder hoogleraar Woningmarkt Universiteit van Amsterdam en directeur Ortec Finance Tussen Scylla en Charybdis De Vernieuwde Stad 23 juni

Nadere informatie

Een eigen(wijze) kijk op financiële sturing. Aedes Corporatiedag 2012. - Welkomst dia bij binnenkomst.

Een eigen(wijze) kijk op financiële sturing. Aedes Corporatiedag 2012. - Welkomst dia bij binnenkomst. Een eigen(wijze) kijk op financiële sturing. Aedes Corporatiedag 2012 - Welkomst dia bij binnenkomst. 1 Een eigen(wijze) kijk op financiële sturing Thom Wolters Gert Boels 2 Introductie Aanleiding Introductie

Nadere informatie

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Betrokkenheid o.a.; Projectmanager Energiesprong SWF Projectmanager Blok voor blok Utrecht Label B of meer? Opgave - Focus Financieel

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Petra Bassie petra.bassie@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 Risico s voor borgstelsel nemen toe Corporaties nemen maatregelen om de financiële conti - nuïteit te waarborgen. Dit is het gevolg van de overheidsmaatregelen

Nadere informatie

Toekomstbestendig 2019

Toekomstbestendig 2019 Toekomstbestendig 2019 20 19 Missie TBV Wonen is een excellente woningcorporatie in Noord-Brabant, die zich richt op het huisvesten van mensen die daarbij een helpende hand kunnen gebruiken. Wij investeren

Nadere informatie

BETAALBAARHEID EN ENERGIEBESPARING

BETAALBAARHEID EN ENERGIEBESPARING BETAALBAARHEID EN ENERGIEBESPARING Dilemma s en (on)mogelijkheden Henk Heeger (Havensteder en OTB, TU DELFT) 12 november 2014 13-11-2014 1 INLEIDING Voorstellen Henk Heeger: werkt zowel bij het OTB (TU-Delft)

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT VAN DOM-STAD NAAR NOM-STAD? Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030? Dinsdag 26 mei 2015 WELKOM! LANDELIJK Convenant uit 2012; Woonbond,

Nadere informatie

Prioriteiten volkshuisvesting

Prioriteiten volkshuisvesting Prioriteiten volkshuisvesting Programma Inleiding: Sinisa Boksic (BZK) Toelichting 4 prioriteiten: Annelies Dassen (BZK) Uitkomsten startmeting prioriteiten: Hanjo Lagas (Atrivé) Prioriteiten in lokaal

Nadere informatie

De Stroomversnelling. Effecten voor productie en werkgelegenheid

De Stroomversnelling. Effecten voor productie en werkgelegenheid De Stroomversnelling Effecten voor productie en werkgelegenheid De Stroomversnelling Het auteursrecht voor de inhoud berust geheel bij de Stichting Economisch Instituut voor de Bouw. Overnemen van de

Nadere informatie

De Stroomversnelling. Effecten voor productie en werkgelegenheid. Sander Hardeman Martin van Elp

De Stroomversnelling. Effecten voor productie en werkgelegenheid. Sander Hardeman Martin van Elp De Stroomversnelling Effecten voor productie en werkgelegenheid Sander Hardeman Martin van Elp Eindrapport Rapport in opdracht van Platform31 20 juni 2013 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 7 1

Nadere informatie

Woonlastenbeleid als uitweg uit de crisis. 5 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag woonlasten.

Woonlastenbeleid als uitweg uit de crisis. 5 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag woonlasten. Woonlastenbeleid als uitweg uit de crisis. 5 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag woonlasten. Onderwerpen 1. Wat zijn woonlasten? 2. Betaalbaarheid onder druk 3. Oorzaken Na de pauze: 4. Woonlastenbeleid

Nadere informatie

Energie en armoede, deel 1 probleemverkenning. 25 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag energie en armoede

Energie en armoede, deel 1 probleemverkenning. 25 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag energie en armoede Energie en armoede, deel 1 probleemverkenning. 25 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag energie en armoede Recente onderzoeken en artikelen woon- en energielasten Onderzoek naar noodzaak en mogelijkheden

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030 Terugblik en vooruitblik Donderdag 4 juni 2015 WELKOM! ACHTERGROND VAN DEZE AVOND Samenwerking van diverse

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Concept VOORWOORD BESTUURDER bij begroting 2011 van de Alliantie

Concept VOORWOORD BESTUURDER bij begroting 2011 van de Alliantie Concept VOORWOORD BESTUURDER bij begroting 2011 van de Alliantie Ambitieus programma In de samenleving is het laatste jaar een realistisch beeld ontstaan over de financiële positie van corporaties. Het

Nadere informatie

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014 Verkoop van huurwoningen De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen Derde (geheel herziene) druk, april 2014 VERKOOP VAN HUURWONINGEN De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen

Nadere informatie

Het woningmarktakkoord: oplossing of doormodderen

Het woningmarktakkoord: oplossing of doormodderen Het woningmarktakkoord: oplossing of doormodderen Live-webinar van Unger Hielkema advocaten en de Academie voor de Rechtspraktijk Woningmarktakkoord Moeizaam tot stand gekomen Met hulp van D 66, SGP en

Nadere informatie

De toekomst van corporaties Johan Conijn Dennis Berkeveld

De toekomst van corporaties Johan Conijn Dennis Berkeveld De toekomst van corporaties Johan Conijn Dennis Berkeveld Hervorming woningmarkt Diverse hervormingsvoorstellen: - werkgroep Wonen onderdeel Heroverwegingen (2010) - Rapport CSED van de SER (2010) - Wonen

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Kennismaken met het programma GEN Liesbeth Schipper 27 september 2012 Inhoud Achtergrond Opzet GEN programma GEN Nieuwbouw Energieconcept Ontwikkel en businessmodel Omgeving GEN

Nadere informatie

Politieke peiling t o e k o m s t huurbeleid

Politieke peiling t o e k o m s t huurbeleid Politieke peiling t o e k o m s t huurbeleid Maart 2015 Inleiding De Woonbond wil weten hoe de verschillende politieke partijen denken over de huurverhogingen. Door het huidige huurbeleid kunnen huren

Nadere informatie

Woningmarkt en corporatiesector. Johan Conijn

Woningmarkt en corporatiesector. Johan Conijn Woningmarkt en corporatiesector Johan Conijn Ruimteconferentie PBL 21 mei 2013 Inhoud Woningmarktdebat Positie woningcorporatie Regeer- en woonakkoord DrieKamerModel 2 Woningmarkt Overmatige subsidiering

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

Veel gestelde vragen en antwoorden over resultaten, opbouw en methode Aedes-benchmark

Veel gestelde vragen en antwoorden over resultaten, opbouw en methode Aedes-benchmark Veel gestelde vragen en antwoorden over resultaten, opbouw en methode Aedes-benchmark Resultaten Huurdersoordeel (bouwsteen Kwaliteit) Wat is het belangrijkste resultaat van het huurdersoordeel? Het Huurdersoordeel

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Zwolle bouwt. Initiatiefvoorstel voor gemeentelijke woningbouw. augustus 2015 Namens de SP-fractie: Brammert Geerling

Zwolle bouwt. Initiatiefvoorstel voor gemeentelijke woningbouw. augustus 2015 Namens de SP-fractie: Brammert Geerling Zwolle bouwt Initiatiefvoorstel voor gemeentelijke woningbouw augustus 2015 Namens de SP-fractie: Brammert Geerling Inleiding Er is een groot tekort aan betaalbare sociale huurwoningen in Zwolle. Woningzoekenden

Nadere informatie

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING PORTEFEUILLEMANAGEMENT EN SWOT ANALYSE Portefeuillemanagement is een dynamisch proces waarbij telkens opnieuw geanalyseerd,

Nadere informatie

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT VAN DOM-STAD NAAR NOM-STAD? Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030? Dinsdag 26 mei 2015 WELKOM! LANDELIJK Convenant uit 2012; Woonbond,

Nadere informatie

GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013. Stec Groep B.V. 25 Februari 2013

GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013. Stec Groep B.V. 25 Februari 2013 GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013 Stec Groep B.V. 25 Februari 2013 INHOUDSOPGAVE INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2013: VERHUURDERSHEFFING 1 3 Uitgaven verlagen 6 Inkomsten

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Casper Tigchelaar Marijke Menkveld Den Haag, SER 2 oktober 2013 www.ecn.nl Instrumenten gericht op eigenaar-bewoners Bewustwording en informatie

Nadere informatie

Bestaande bouw verduurzamen met warmte. 1 oktober 2015 Peter Heijboer

Bestaande bouw verduurzamen met warmte. 1 oktober 2015 Peter Heijboer Bestaande bouw verduurzamen met warmte 1 oktober 2015 Peter Heijboer Onderwerpen 1. Routes voor verduurzamen bestaande bouw Kenmerken Nul-op-de-meter concept (Energiesprong) Case studie galerijflat 2.

Nadere informatie

Woonlastengarantie. Woonlastengarantie Uw Woning in de Watten. Uw Woning in de Watten

Woonlastengarantie. Woonlastengarantie Uw Woning in de Watten. Uw Woning in de Watten Woonlastengarantie Uw Woning in de Watten Theo van Es Senior adviseur Apeldoorn Energieneutraal Projectleider Uw Woning in de Watten 28 juni 2011 Woonlastengarantie Apeldoorn Energieneutraal Uw Woning

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in de volkshuisvesting. 26 September 2011 Woonvisie

Actuele ontwikkelingen in de volkshuisvesting. 26 September 2011 Woonvisie Actuele ontwikkelingen in de volkshuisvesting 26 September 2011 Woonvisie Van buiten naar binnen Crisis Regeerakkoord Klanten kritischer Staatssteunregels EU Vergrijzing Duurzaam Woonvisie kabinet Rijksbegroting

Nadere informatie

Nul-op-de-Meter. Woningen inclusief energielasten Betaalbaar, comfortabel en rendabel een nieuwe propositie voor bewoners en corporaties

Nul-op-de-Meter. Woningen inclusief energielasten Betaalbaar, comfortabel en rendabel een nieuwe propositie voor bewoners en corporaties Nul-op-de-Meter Woningen inclusief energielasten Betaalbaar, comfortabel en rendabel een nieuwe propositie voor bewoners en corporaties 12 november, OTB wooncongres Peter Sluijs Programma Energiesprong

Nadere informatie

Impuls voor het verduurzamen van de Enschedese woningmarkt. door middel van het oprichten van een. Advies- en Verkooporganisatie

Impuls voor het verduurzamen van de Enschedese woningmarkt. door middel van het oprichten van een. Advies- en Verkooporganisatie Impuls voor het verduurzamen van de Enschedese woningmarkt door middel van het oprichten van een Advies- en Verkooporganisatie Datum: 13 mei 2013 Status: Publicatie Namens: Werkgroep MIO Duurzaamheid De

Nadere informatie

Gisteren ontvingen we de beantwoording van het College van indringende raadsvragen over de Ontwikkeling van de Woonlasten in Leiden.

Gisteren ontvingen we de beantwoording van het College van indringende raadsvragen over de Ontwikkeling van de Woonlasten in Leiden. Gisteren ontvingen we de beantwoording van het College van indringende raadsvragen over de Ontwikkeling van de Woonlasten in Leiden. De beantwoording muntte uit door vaagheid, behalve op één punt een overzicht

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Woonlastenmonitor over 2013. Vergelijking van de woonlasten van huurders van Wold & Waard en alle huurders in Nederland

Woonlastenmonitor over 2013. Vergelijking van de woonlasten van huurders van Wold & Waard en alle huurders in Nederland Woonlastenmonitor over 2013 Vergelijking van de woonlasten van huurders van en alle huurders in Nederland Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WOONLASTEN... 4 2.1 Beïnvloedbare woonlasten- en baten... 4

Nadere informatie

Memorie van toelichting. Inleiding

Memorie van toelichting. Inleiding Memorie van toelichting Inleiding Dit wetsvoorstel strekt tot wijziging van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte. Het wetsvoorstel maakt het voor verhuurder en huurder mogelijk om in het kader van

Nadere informatie

Uitwerking marketingplatform

Uitwerking marketingplatform Uitwerking marketingplatform Regeerakkoord: marketingstrategie of dooddoener? verbinden samenwerken Co-creatie Verantwoordelijkheid nemen tegenstellingen openheid 2 kanten kansen Win-win Gedeeld probleem

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Financieringsmodel EnergieSprong Is nul-op-de-meter te financieren?

Financieringsmodel EnergieSprong Is nul-op-de-meter te financieren? Financieringsmodel EnergieSprong Is nul-op-de-meter te financieren? Ugchelen, Oktober 2013 Agenda 1. Verwachtingen en uitgangspunten 2. Voorbeelden uit de praktijk: a. Project A (240 meergezinswoningen)

Nadere informatie

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011 Veranderingen in de volkshuisvesting 10 mei 2011 Opbouw presentatie 1. Veranderingen en gevolgen 2. Betekenis voor PALT 3. Ontwikkelrichtingen De belangrijkste veranderingen 1. Regelgeving Staatssteunregeling

Nadere informatie

Onderbouwing huur-inkomenstabellen per 01-07-2015

Onderbouwing huur-inkomenstabellen per 01-07-2015 Onderbouwing huur-inkomenstabellen per 01-07-2015 Datum: 10 juni 2015 Uitgangspunten voor de huur-inkomens tabellen a. De 95% toewijzingseis voor huishoudens met recht op huurtoeslag moet gehaald kunnen

Nadere informatie

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Welkom allemaal! Om te beginnen fantastisch dat we met zo n grote groep en uit diverse geledingen hier bij elkaar zijn

Nadere informatie

2. Onderhoudsbeleid en onderhoudswerkzaamheden 2012. 5. Ontwikkelingen in de sector en de gevolgen voor WBSG

2. Onderhoudsbeleid en onderhoudswerkzaamheden 2012. 5. Ontwikkelingen in de sector en de gevolgen voor WBSG 27 1111 1. Opening en mededelingen 2. Onderhoudsbeleid en onderhoudswerkzaamheden 2012 3. Huurbeleid en huuraanpassing per 1 juli 2012 4. Nieuwbouwprojecten Laauwik 5. Ontwikkelingen in de sector en de

Nadere informatie

Veranderingen in het opdrachtgeverschap

Veranderingen in het opdrachtgeverschap Veranderingen in het opdrachtgeverschap Masterclass Opdrachtgeveschap Efficiënt Energiebesparen 5 november2015 - Krimpende portemonnee - De spanning tussen vraag en aanbod - Regisserend Oprachtgeverschap

Nadere informatie

Welkom. Stakeholdersdag. 27 mei 2015

Welkom. Stakeholdersdag. 27 mei 2015 Welkom Stakeholdersdag 27 mei 2015 Programma 12.45 uur Opening & voorstellen dagvoorzitter (Andries Greiner) door Truus Sweringa (directeur-bestuurder OFW) Terugblik Stakeholdersdag 2014 & Actualiteiten

Nadere informatie

Welkom! Programma. 18 juni 2015. Welkom. Presentatie visitatierapport. Voor welke uitdagingen staan we? Kort filmpje. Borrel en informeel contact

Welkom! Programma. 18 juni 2015. Welkom. Presentatie visitatierapport. Voor welke uitdagingen staan we? Kort filmpje. Borrel en informeel contact Welkom! 1 Programma Welkom Presentatie visitatierapport Voor welke uitdagingen staan we? Kort filmpje Borrel en informeel contact 2 1 van bekend naar nieuw van naar 3 Waar gaat het naar toe? Verkleining

Nadere informatie

Gewijzigd op: 12-6-2014 10:23. Petten, 4 juni 2014. Het ministerie van BZK. Afdeling Policy Studies ECN-N--14-015. Van Tigchelaar, C. Aan.

Gewijzigd op: 12-6-2014 10:23. Petten, 4 juni 2014. Het ministerie van BZK. Afdeling Policy Studies ECN-N--14-015. Van Tigchelaar, C. Aan. Petten, 4 juni 2014 Afdeling Policy Studies Van Tigchelaar, C. Aan Het ministerie van BZK Kopie Onderwerp Nulmeting subsidieregeling voor verhuurders Aanleiding In het Nationaal energieakkoord is met de

Nadere informatie

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25%

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Inleiding Deze bijlage bevat de effecten van een mogelijke verhoging van de energiebelasting (EB) op aardgas in de

Nadere informatie

Vraagstelling. 3. Hoe ga je met elkaar aan het werk; welke vaardigheden en competenties zijn nodig?

Vraagstelling. 3. Hoe ga je met elkaar aan het werk; welke vaardigheden en competenties zijn nodig? Vraagstelling 1. Wat vragen opdrachtgevers en gebruikers werkelijk en hoe kunnen aanbieders kansen pakken door hun dromen waar te maken? 2. Hoe ontstaat een win-win situatie door gebruik te maken van elkaars

Nadere informatie

Verhuurderheffing en corporaties Een financiële analyse. Johan Conijn & Wolter Achterveld

Verhuurderheffing en corporaties Een financiële analyse. Johan Conijn & Wolter Achterveld Verhuurderheffing en corporaties Een financiële analyse Johan Conijn & Wolter Achterveld 7 november 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 SBI en de inrichting daarvan... 4 2.1 Inrichting van SBI... 4 3

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Directoraat-Generaal Wonen en Bouwen Directie Woningmarkt Postbus 20011

Nadere informatie

FINANCIERBAARHEID NOM RENOVATIES

FINANCIERBAARHEID NOM RENOVATIES FINANCIERBAARHEID NOM RENOVATIES De impact van NOM renovaties op het financial risk volgens het WSW 11 december 2015 VIER PROCENT VAN HET BEZIT PER JAAR NUL-OP-DE-METER RENOVEREN VOOR EEN GEMIDDELDE CORPORATIE

Nadere informatie

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Stichting Woningbouw Slochteren, Stichting Bewonersraad Slochteren 1. Doelstelling, aanpak en reikwijdte 1.1 De overeenkomst richt zich op het bereiken

Nadere informatie

Huurconvenant 2012 2022

Huurconvenant 2012 2022 Huurconvenant 2012 2022 Trudo heeft al vele jaren een overeenkomst met het Klantenplatform over haar huurprijsbeleid. In het zogenaamde huurconvenant zijn duidelijke afspraken vastgelegd over zaken als

Nadere informatie

SLIMME CORPORATIES DOEN ONDERHOUD MEER VANUIT REGIE 1 + 1 = 10

SLIMME CORPORATIES DOEN ONDERHOUD MEER VANUIT REGIE 1 + 1 = 10 SLIMME CORPORATIES DOEN ONDERHOUD MEER VANUIT REGIE 1 + 1 = 10 KOVON congres 10 oktober 2013 Marc Calon Voorzitter Aedes vereniging van woningcorporaties AEDES Corporaties: ca. 2,4 miljoen huurwoningen

Nadere informatie

Woningmarkt op slot! Welke alternatieven resteren?

Woningmarkt op slot! Welke alternatieven resteren? Woningmarkt op slot! Welke alternatieven resteren? Rest-alternatieven bij het stimuleren van de woningmarkt. Jos Feijtel, 15 mei 2013; Congres de architect joz.feijtel@gmail.com 1 Om kennis te maken: -

Nadere informatie

Energieneutraal business case en nieuwe rollen

Energieneutraal business case en nieuwe rollen Energieneutraal business case en nieuwe rollen Deal? Belastingen op energie 1,9 miljard 4,2 miljard FINANCIERING Belastingen op renovaties 2 miljard 60/80 miljard 10 miljard economische dynamiek Rekenen

Nadere informatie

Beste leden van de Huurderskoepels,

Beste leden van de Huurderskoepels, Beste leden van de Huurderskoepels, Op maandag 16 maart heb ik u het definitieve huurverhogingsvoorstel voor 2015 gedaan. Dit naar aanleiding van onze discussie op 9 maart jl. waarin wij een concept-voorstel

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Energiebesparing en huurverhoging: volop kansen Welke wettelijke mogelijkheden zijn er om bij woningverbetering een huurverhoging te vragen? Het verkrijgen van 70% instemming hoeft

Nadere informatie

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal Informatiebijeenkomsten Over Energiesprong Praktijkexperimenten voor vernieuwing volkshuisvesting van onderaf Programma s 1. Huren en Kopen 2. Verdichten en Verdunnen

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Financieringsoplossingen voor duurzame ambities. Caspar Boendermaker, 22 april 2014, Breukelen

Financieringsoplossingen voor duurzame ambities. Caspar Boendermaker, 22 april 2014, Breukelen Financieringsoplossingen voor duurzame ambities Caspar Boendermaker, 22 april 2014, Breukelen Opbouw Financiering corporatie sector Verduurzaming Financiering verduurzaming Geschiedenis Gemeentelijke Credietbank

Nadere informatie

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Samen kiezen voor een sterke woningmarkt Martin Hoiting/Rob Ravestein 14 oktober 2013 verandering in denken: één woningportefeuille welke woningen hebben we nodig

Nadere informatie

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Datum 11 mei 2011 Het middensegment Wat verstaan we onder het middensegment in de huursector? - verhuurders:

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Reactie op consultatie over wijziging van Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte in verband met mogelijkheid energieprestatievergoeding

Reactie op consultatie over wijziging van Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte in verband met mogelijkheid energieprestatievergoeding Vereniging Energie-Nederland Ministerie van Wonen en Rijksdienst via www.internetconsultatie.nl Lange Houtstraat 2 2511 CW Den Haag T. 070 311 43 50 Ons kenmerk Behandeld door ENL-2014-00799 Roel Kaljee

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (voorts COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van de lokale lasten, een overzicht van de

Nadere informatie

Strategisch Voorraadbeleid Ons Doel 2015

Strategisch Voorraadbeleid Ons Doel 2015 SVB samenvatting voor HOOD: Strategisch Voorraadbeleid Ons Doel 2015 Wat is strategisch voorraadbeleid? Beleid waarin keuzes gemaakt worden over hoe wij met onze woningen ( de voorraad) om willen gaan

Nadere informatie

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf!

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Ondernemingsplan 2016-2018 Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Woondiensten Aarwoude is een bedrijf dat woonruimte verhuurt aan mensen die op basis van hun inkomen in aanmerking komen voor een sociale

Nadere informatie

WAT IS DE BIJDRAGE VAN DE ENERGIEPRESTATIEVERGOEDING AAN NUL-

WAT IS DE BIJDRAGE VAN DE ENERGIEPRESTATIEVERGOEDING AAN NUL- WAT IS DE BIJDRAGE VAN DE ENERGIEPRESTATIEVERGOEDING AAN NUL- OP-DE-METER NIEUWBOUW? Amerongen, 13-10-2015 ONZE UITDAGING 1 VOOR NUL-OP-DE-METER WONINGEN MAG ER EEN ENERGIE- PRESTATIEVERGOEDING GEVRAAGD

Nadere informatie