Duurzaamheidsstrategie Drechtsteden

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheidsstrategie Drechtsteden"

Transcriptie

1 Duurzaamheidsstrategie Drechtsteden Milieu, economie en mensen in balans 1) Inleiding: De Drechtsteden hebben de afgelopen jaren op het terrein van duurzaamheid veel succesvolle activiteiten ontwikkeld, vooral op het gebied van energie. Deels hebben we dat als overheid zelf gedaan dankzij goede samenwerking tussen de Drechtstedengemeenten, de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid, NMC Weizigt en bureau Drechtsteden, en deels samen met partners uit de samenleving. Door deze samenwerking hebben we meer bereikt. We willen hier op voortbouwen, met aandacht voor de verdeling van (meervoudig) lokale en regionale taken. We willen duurzaamheid bij het opstellen van het nieuwe regionale Meerjarenprogramma een stap verder brengen en het integraal onderdeel laten zijn van het denken en doen van de gemeenten en de partners in de Drechtsteden. Duurzaamheid is dan niet langer iets bijzonders, of iets wat er bijkomt en wat apart georganiseerd moet worden, maar iets dat vanzelfsprekend is in de afwegingen die iedereen in de Drechtsteden dagelijks maakt. Die slag wordt ook gemaakt bij bovenregionale ontwikkelingen, waaronder in de Adaptieve Agenda Zuidelijke Randstad en in de Visie Ruimte en Mobiliteit voor de provincie. Tussenresultaten van het energieprogramma Drechtsteden: De Drechtstedengemeenten hebben een gezamenlijke routekaart opgesteld, waarin de ambities zijn vertaald naar concrete projecten: Inwoners konden onlangs inschrijven voor een inkoopactie zonnepanelen: in de eerste ronde zijn 796 systemen met in totaal 7960 zonnepanelen geplaatst, ook de tweede ronde loopt voorspoedig. Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen; naast dat gemeenten zelf voortvarend aan de slag zijn gegaan om het goede voorbeeld te geven ligt er een regionaal voorstel om via de Energiecoöperatie Dordrecht zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen verder uit te rollen. Inwoners kunnen een energiescan laten uitvoeren in hun huis. Inmiddels zijn er ruim 100 scans uitgevoerd. De eerste maatregelen zijn uitgevoerd in Hendrik Ido Ambacht. Energiebesparing bij grootverbruikers en branches waaronder zorginstellingen, supermarkten en voortgezet onderwijs. De Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid begeleidt dit. Bij 9 gemeentelijke gebouwen zijn energieonderzoeken uitgevoerd. De gemeenten gaan hier mee aan de gang onder begeleiding en toeziend oog van de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid. Bedrijvennetwerk Maatschappelijk Duurzaam Ondernemen; inmiddels zijn 35 bedrijven lid. De kansen voor Wind zijn verkend. Naast de locaties uit de Nota Wervelender zijn andere (door gemeenten aangedragen) locaties onderzocht. Deelname aan het Programmabureau Warmte/Koude Zuid Holland; het Warmtenet wordt gerealiseerd in Dordrecht; in Alblasserdam wordt bij Nedstaal onderzocht of restwarmte beschikbaar. Duurzame mobiliteit: Beter Benutten en Lean en Green, in samenwerking met partners. De mobiliteitsregisseur is gestart in de regio. Duurzaamheid wordt daarbij benaderd vanuit de 3P gedachte: People, Planet en Profit. Dit betekent dat oplossingen pas echt duurzaam zijn, als de drie invalshoeken met elkaar in balans zijn: milieu, economie en mensen. We hebben daarbij 2 dingen te doen: De samenleving faciliteren op duurzame ontwikkelingen, want daar zit de energie die we kunnen benutten/versterken (hoofdstuk 4), onze eigen organisaties (in)richten, want de overheid krijgt een andere rol. Niet minder stevig, maar vooral anders (hoofdstuk 5).

2 2) Trends Wat zijn de trends en uitdagingen? Governance en samenleving: Gemeenten moeten steeds meer doen met steeds minder middelen. We zullen meer gebruik moeten maken van de (financierings)kracht in de samenleving. Daarvoor hebben we slimmere vormen van sturing nodig, waarbij governance de overhand krijgt boven government. De overheid moet inzetten op de dynamiek en het leervermogen in de samenleving en sturen op toegevoegde waarde en innovatie. Hoe maken we het vanzelfsprekend dat partijen met voorstellen bij de gemeente kunnen komen, én zijn we duidelijk over de kaders waarbinnen wij daar aan meewerken. Burgers (en bedrijven) verenigen zich meer en meer om weer de regie te krijgen over hun eigen omgeving 1. Ze doen het zelf en beschikken zelf over de competenties om ambities waar te maken. Of het nu gaat om groene energie, stadslandbouw of het verbinden van lokale economie en duurzaamheid. Duurzaamheid wordt op die manier een bindmiddel in de samenleving. We verdienen als gemeenten geen geld meer aan locatieontwikkelingen, en kijken daarom weer kritisch naar de meerwaarde van iedere ontwikkeling waar we medewerking aan verlenen. Er was een sterke focus op grootschalige en planmatige projecten met een verdienmodel bij verkoop. Nu zijn kleinschalige projecten met een verdienmodel tijdens het gebruik beter financierbaar. Verdienmodellen worden anders opgebouwd. Als investeringen zich binnen een aantal jaren terugverdienen doordat exploitatieuitgaven dalen, kan het toch de moeite waard zijn om te investeren. De eigenaar/investeerder en gebruiker hebben elkaar nodig om ontwikkelingen te kunnen financieren. Economie en welvaart: Toegang tot grondstoffen is van grote invloed op de geopolitieke verhoudingen. De beste manier om je van grondstoffen te verzekeren, is door die in kringloop te brengen. Dat kan door energiebesparing, opwekking van duurzame energie, gebruik van natuurlijke grondstoffen voor industriële processen (biobased economie), en een circulaire economie 2 waarin producten zodanig ontworpen worden dat deze uit volledig herbruikbare biologische en technische grondstoffen bestaan. Daardoor verbeterd onze grondstoffenpositie en verminderd onze afhankelijkheid van fossiele import die kwetsbaar is voor speculatie, prijsschommelingen, schaarste en geopolitiek. Duurzaamheid daagt bedrijven en ingenieurs uit om te innoveren en met nieuwe waardevolle oplossingen 3 te komen. Duurzaamheid is een groeimarkt 4,5 waar momenteel nog veel ontwikkeling in plaatsvindt. Er komt meer aandacht voor de wijze van productie (materiaalgebruik, arbeidsomstandigheden) en voor maatschappelijke kosten en baten, als aanvulling op louter financiële afwegingen. Kennis, kunde en kassa. We gaan er ons geld, onze welvaart mee verdienen. De trends zullen periodiek geijkt worden. 1 Energieke samenleving, Planbureau voor de Leefomgeving 2 economie 3 Blauwe economie, Gunter Pauli 4 Vergroenen en verdienen, Planbureau voor de Leefomgeving 5 Towards the circular economie, McKinsey

3 3) Wat is duurzaamheid (PPP)? Duurzaamheid is de langdurige balans tussen People (mens), Planet (natuur en milieu) en Profit (economie). We willen een veerkrachtige samenleving met: robuuste economische ontwikkeling, een goed woon en leefklimaat, een sociaal rechtvaardige samenleving. We willen daarom dat onze programma s, projecten en medewerking aan initiatieven van meerwaarde zijn voor de regio, toekomstbestendig zijn, en onze concurrentiepositie als regio vergroten. De afgelopen periode hebben we de focus gelegd op de Planet kant van duurzaamheid. Het is belangrijk om die te verbreden naar de People kant. De verbinding met Profit is dat duurzaamheid niet duurder, maar slimmer is! In onderstaande tabel hebben we dat door vertaald naar kwaliteiten 6. De balans tussen People, Planet en Profit is essentiëel voor de doorontwikkeling van de Drechtsteden. We benoemen positieve en negatieve effecten en nemen die bij besluitvorming integraal mee. 6 Deze doorvertaling is ontwikkeld door Telos, Universitair kenniscentrum voor duurzame ontwikkeling

4 4) Organisatie en integratie Hoewel organisaties, bedrijven en burgers de hoofdrol spelen (zie volgende hoofdstuk), willen wij vanuit de overheid integrale besluiten nemen. Hoe gaan we dat organiseren? 4.1) Bestuurlijk: We kunnen integrale besluitvorming versterken door: In de in de format voor bestuurlijke voorstellen een paragraaf toe te voegen: consequenties voor de PPP balans. PPP als leidraad te nemen bij het nieuw op te stellen regionaal meerjarenprogramma Drechtsteden. De organisatorische verbinding tussen programma s te versterken door aandacht voor integrale opdrachtverstrekking vanuit de netwerk MT s. Kansen voor lokale samenhang geografisch zichtbaar te maken door projecten op een dynamische kaart te zetten. Balans te houden tussen onderdelen waar we de kracht van de regio benutten (regionale delegatie), en onderdelen vanuit lokale betrokkenheid en verantwoordelijkheid van gemeenten (meervoudig lokaal en lokaal). De duurzaamheidsstrategie kan ook door gemeenten worden vastgesteld. Borgen, monitoren en bijsturen, bijvoorbeeld door een ISO zelfscan voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. 4.2) Inhoudelijk: We gaan duurzaamheid integraal meenemen in het nieuw op te stellen rmjp. Hieronder zijn een aantal mogelijke kansen benoemd. Bij de uitwerking zal bekeken worden welke onderwerpen regionaal zijn en welke onderwerpen (meervoudig) lokaal zijn. People Er komen veel veranderingen vanwege de 3 decentralisaties van de AWBZ naar de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning), de Participatiewet en de jeugdzorg. 1. Duurzaamheid als stimulans voor gezamenlijkheid en zelfredzaamheid (sociaal) 2. Ruileconomie (sociaal) 3. Woningverbetering van huurwoningen en koopwoningen. Juist kwetsbare groepen hebben vaak een hoog aandeel aan energiekosten in hun woonlasten en soms vochtige en tochtige woningen. (wonen) Planet 4. Milieubeleidsplan als input voor projecten (milieu) Profit 5. Benut wat er al is: Opwekking van duurzame energie, benutten van restwarmte, afval en reststromen (ruimtelijke ordening, milieu, economie) 6. Beleg verantwoordelijkheid voor interne duurzaamheid, met dekking vanuit besparing op energiekosten (bedrijfsvoering, financiën) 7. Hoe wegen we maatschappelijke belangen integraal af bij projecten en ontwikkelingen? Verbreding van grondexploitatie naar gemeentelijke exploitatie naar maatschappelijke kosten baten (stedelijke ontwikkeling) 8. Energiebesparing en duurzaam ondernemen als stimulans voor lokale werkgelegenheid. Door producten duurzaam te ontwerpen is besparing mogelijk op energie en afval. (arbeidsmarktbeleid, milieu, economie) 9. Duurzaamheid als stimulans voor innovatie en valorisatie van kennis en kunde (ROM D, topsectorenbeleid)

5 10. Tijdelijk benutten van leegstaande kantoren en braakliggende gronden (economie, gemeentelijk vastgoed) 11. Voor monumenten zijn energiebesparing en een goed binnenklimaat de sleutel voor behoud van de (vastgoed)waarde en toekomstig gebruik (wonen) 12. Duurzame mobiliteit en verbeteren van de bereikbaarheid door verschuiving van de modal split van goederenvervoer over water/spoor/weg (mobiliteit) 13. Biobased economie: een economie waarin gewassen en reststromen uit de landbouw en voedingsmiddelenindustrie worden ingezet voor niet voedseltoepassingen. Een economie dus waarin deze groene grondstoffen ofwel biomassa worden toegepast als materialen, chemicaliën, transportbrandstoffen en energie (elektriciteit en warmte). Deze onderwerpen zijn niet uitputtend, maar benoemen nu actuele en relevante duurzaamheidsverbindingen. Deze kansen zijn bovendien een uitnodiging aan de samenleving om mee te bouwen aan oplossingen. 4.3) Ambitie energie grond en hulpstoffen: Bij de uitwerking willen we voor het onderdeel energie de huidige ambitie 7 vasthouden: 2% energiebesparing per jaar en 20% duurzame energie in We willen het uitvoeringsplan laten aansluiten bij het Energieakkoord. Voor het onderdeel grond en hulpstoffen willen we lokale circulaire producten in het zonnetje zetten. 7 Gemeenten kunnen hogere ambities stellen, zoals Dordrecht energieneutraal in 2050.

6 5) Verbinding met de samenleving Hoe maken we het vanzelfsprekend dat burgers en bedrijven bij de gemeente met voorstellen kunnen komen, én zijn we duidelijk over de kaders waarbinnen wij daar aan meewerken? De regierol van de overheid is niet meer vanzelfsprekend. Duurzaamheid gaat daarbij ook over het vermogen om het onverwachte te omarmen. Dat vraagt een kader stellende, uitnodigende, verbindende en faciliterende rol van de gemeente en vertrouwen in de kracht, kwaliteit en redelijkheid van haar burgers. We gaan dat doen door: Verbeelden en inspireren: Strategische doelen en voorbeelden van mogelijke initiatieven in een dynamische ideeënwaaier of idealenkompas, waar de gemeenten en regio graag initiatieven voor willen ontvangen. Spelregels: Benut bestaande organisatiestructuren: Vraag en antwoord voor eenvoudige vragen, bedrijvenloketten en ROM D voor bedrijven en gebiedsmanagers voor burgers. Zorg dat kansrijke initiatieven een verbinder als aanspreekpunt krijgen. Geef aan wat initiatieven wel en niet van gemeenten kunnen verwachten (transparantie, non discriminatie, geen subsidieloket). Geef aan hoe we met initiatieven omgaan en benoem mijlpalen (idee verkenning uitwerking realisatie gebruik vernieuwing) Uitnodigen: Organiseer een campagne en/of prijsvraag. Er zijn drie niveaus van faciliteren te onderscheiden, oplopend van relatief gemakkelijk te implementeren maatregelen tot acties die meer tijd en geld kosten. In de basis kan de gemeente een aantal dingen regelen in de eigen organisatie. Onderdeel hiervan is de integratie van duurzaamheid in allerlei relevant beleid. Goede interne afstemming en heldere informatievoorziening, waardoor burgers niet verdwalen tussen afdelingen. Geef informatie op regionale en gemeentelijke websites. Een tweede niveau is het organiseren van beweging. Dit kan door zelf campagne te voeren of door lokale koplopers uit te nodigen om hun enthousiasme en kennis te delen met anderen. Door te organiseren dat vragers en aanbieder elkaar ontmoeten wordt zaken doen bevorderd. Bijvoorbeeld een etalage van lokale en duurzame producten voor burgers en bedrijven. Het derde niveau is verleiding. Dit kan gaan om subsidiering van de uitvoering of het aanbieden van goedkope leningen. Dit niveau zal doorgaans niet meer door de gemeente of regio worden ingevuld. We hoeven dat niet allemaal zelf te doen. We zoeken een samenspel, waarbij betrokkenen hun natuurlijke rol innemen en elkaar aanvullen en versterken: regio en gemeenten (ROM D, bedrijvenloketten, gebiedsmanagers, burgerloketten, Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid), Weizigt, de Hooizolder, Bedrijvennetwerk MVO Drechtsteden, Duurzaamheidsfabriek, Energie Coöperatie Dordrecht, bedrijven, werkgeversorganisaties, woningcorporaties, burgers, burgerinitiatieven en anderen die zich voor de samenleving inzetten.

7 6) Uitwerking Parallel aan deze notitie wordt ook bij de Drechtstedengemeenten besluitvorming ingezet over de duurzaamheidsstrategie. Het is belangrijk dat de regionale en (meervoudig) lokale aanpak in samenhang worden opgesteld. Een groot deel van de uitvoering zal naar verwachting vallen onder de meervoudig lokale programmering (2 e ring). Afstemming hierover verloopt via de Netwerk MT s. De beoogde rol van de regio is om duurzaamheid integraal mee te nemen bij aan de regio gedelegeerde verantwoordelijkheden (4 e ring), en gemeenten te faciliteren bij het uitwerken van het uitvoeringsplan (3 e ring). Het op te stellen uitvoeringsplan zal mede worden gevoed door de verkiezingsuitslagen, gemeentelijke ambities voor duurzaamheid en consultaties van partijen. Het uitwerkingsplan geeft invulling aan de organisatie van integrale besluitvorming (hoofdstuk 4), verbinding met initiatieven uit de samenleving (hoofdstuk 5) en een dynamische duurzaamheidsagenda. Bij de dynamische duurzaamheidsagenda zullen we focussen op projecten die bijdragen aan kringloop van energie, grondstoffen, water en groen, en daarbij de PPP balans meenemen. We gaan partners, burgers en bedrijven betrekken en laten bijdragen aan de duurzaamheidsagenda. Iedereen mag daar aan bijdragen, op idee of projectniveau. De agenda wordt een mix van regionale projecten, meervoudig lokale projecten en gemeentelijke projecten, projecten met en door partners en projecten met en door burgers en bedrijven. De agenda wordt een mix van concrete korte termijn projecten en minder goed zichtbare lange termijn projecten. We maken daardoor zichtbaar wie vanuit diversiteit bijdragen aan een gezamenlijke ambitie, waarbij mogelijkheden worden geschapen om te experimenteren. We inspireren elkaar aan om resultaten te bereiken die we uitdragen en waar we samen trots op kunnen zijn. 7) Voorstel voor besluitpunten 1. Vaststellen van de duurzaamheidsstrategie. 2. In gezamenlijkheid met de gemeenten een uitvoeringsplan en basis voor dynamische duurzaamheidsagenda op te stellen met regionale, meervoudig lokale en gemeentelijke onderdelen. 3. In regionale startdocumenten zichtbare aandacht schenken aan de balans tussen People, Planet en Profit (bijvoorbeeld door aan de format voor bestuurlijke voorstellen een paragraaf met consequenties voor de PPP balans toe te voegen of de bestaande paragraaf consequenties voor andere beleidsvelden en organisaties daarvoor te benutten). 4. De integrale balans tussen People, Planet en Profit toe te passen als kader voor het nieuw op te stellen regionaal Meerjarenprogramma en mee te nemen in het overdrachtsdocument voor het rmjp.

Worden de bedrijven en bedrijventerreinen in Apeldoorn Energieke Regio-deelnemer?

Worden de bedrijven en bedrijventerreinen in Apeldoorn Energieke Regio-deelnemer? Worden de bedrijven en bedrijventerreinen in Apeldoorn Energieke Regio-deelnemer? Mogen wij u helpen te verdienen aan duurzaamheid? 1 Wie wil er geen energie besparen? Hoewel het er vaak niet van komt,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Realistisch duurzaam -samen aan de slag-

Realistisch duurzaam -samen aan de slag- Realistisch duurzaam -samen aan de slag- Realistisch duurzaam Opbouw presentatie Startpunt voor opzet van het actieprogramma duurzaamheid Kijkje in de toekomst (voorbeeld Haarlemmermeer) Ideeën 27 maart

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

rmjp Samen stad in uitvoering Drechtstedendinsdag 7 december 2010

rmjp Samen stad in uitvoering Drechtstedendinsdag 7 december 2010 rmjp 2011-2014 Samen stad in uitvoering Drechtstedendinsdag 7 december 2010 Inhoud presentatie Voor welke opgave staan we Welke focus brengen we aan Wat gaan we hiervoor doen (programma s) Hoe financieren

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

Voorstel aan de raad. Nummer: wethouder openbare ruimte en wijkvernieuwing. Programma onderdeel:

Voorstel aan de raad. Nummer: wethouder openbare ruimte en wijkvernieuwing. Programma onderdeel: Voorstel aan de raad Nummer: 131026465 Portefeuille: Programma: Programma onderdeel: Steller: Afdeling: Telefoon: E-mail: wethouder openbare ruimte en wijkvernieuwing 2.3 Leefbare stad W.J. Stinissen /

Nadere informatie

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheidsdialoog Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheid U kunt waarschijnlijk bijna alle woorden relateren aan uw organisatie. Maar welke zijn echt relevant en significant?

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Ruimte voor oplossingen het inzetbare platteland! Kabinetsformatie 2017: de P10 biedt aan!

Ruimte voor oplossingen het inzetbare platteland! Kabinetsformatie 2017: de P10 biedt aan! Ruimte voor oplossingen het inzetbare platteland! Kabinetsformatie 2017: de P10 biedt aan! RUIMTE VOOR OPLOSSINGEN 1 Inleiding Het inzetbare platteland Nederland kent de komende jaren een aantal urgente

Nadere informatie

Duurzame ontwikkelingen in Tilburg. Robert Kint 4 februari 2015

Duurzame ontwikkelingen in Tilburg. Robert Kint 4 februari 2015 Duurzame ontwikkelingen in Tilburg Robert Kint 4 februari 2015 Inhoud Hoe duurzaam is gemeente Tilburg? Coalitieakkoord Bestuurlijke dilemma s Duurzaamheidbalans 5 PPP voorbeelden Conclusies NMGD '14 Tilburg

Nadere informatie

Startnotitie Ontwikkelingsperspectief Circulaire Economie Noord-Holland

Startnotitie Ontwikkelingsperspectief Circulaire Economie Noord-Holland Startnotitie Ontwikkelingsperspectief Circulaire Economie Noord-Holland 1. Inleiding... 3 1.1 Doel... 3 1.2 Aanleiding... 3 1.3 Deel van een groter geheel... 4 2. Algemene uitgangspunten... 5 2.1. De opgave...

Nadere informatie

Programma Toekomstbestendige dorpen en steden DE KRACHT VAN WATER

Programma Toekomstbestendige dorpen en steden DE KRACHT VAN WATER Programma Toekomstbestendige dorpen en steden DE KRACHT VAN WATER Aanleiding Stedelijk gebied sterk in beweging Verandering van speelveld Grote vraagstukken waaronder omgaan met klimaatverandering Veel

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Actieplan september 2017 Actieplan gemeente Alkmaar 1 Inleiding De overheid koopt per jaar voor ongeveer 73,3 miljard euro in en heeft daarmee een belangrijke invloed

Nadere informatie

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER IE Motoren Event Karin Jansens MVO Nederland 15 sept 2015 MVO GAAT OVER URGENTIE EN OPTIMISME

Nadere informatie

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities André de Groot gemeente Rotterdam, programma Versnelling010 27 januari 2015 Opbouw stedelijk programma Duurzaam Groene, gezonde en veerkrachtige stad

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Netwerkdemocratie Drechtsteden

Netwerkdemocratie Drechtsteden Netwerkdemocratie Drechtsteden Drechtstedendinsdag 7 december 2010 Opdracht Drechtraad 16 juni jl. Op basis van de rapporten commissies Scholten II en Meijdam 1. Instellen en organiseren van de Drechtstedendinsdag

Nadere informatie

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ)

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) (tussenstand 1 mei 2015) Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Achtergrond 186 PJ opgave ENERGIEAKKOORD VOOR DUURZAME GROEI Concrete afspraken

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT LETTER OF COMMITMENT BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT Vrijdag 2 oktober 2015, 2 e concept Leeswijzer en de relatie van dit document tot andere documenten 1. De afzender van een Letter of Commitment wordt aangeduid

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

regie thema uit eerdere adviezen van de Leidse Milieuraad

regie thema uit eerdere adviezen van de Leidse Milieuraad regie thema uit eerdere adviezen van de Leidse Milieuraad Jan Pieters Bijeenkomst Wonen, 4 februari 2014, Nieuwe Energie, Leiden Leidse Milieuraad Onafhankelijk adviesorgaan van B&W Eerdere adviezen over

Nadere informatie

Servicecentrum Drechtsteden. Workshop Integrale (Externe) Dienstverlening 7 november 2012 Lenny Mans & Jos Boer

Servicecentrum Drechtsteden. Workshop Integrale (Externe) Dienstverlening 7 november 2012 Lenny Mans & Jos Boer Servicecentrum Drechtsteden Workshop Integrale (Externe) Dienstverlening 7 november 2012 Lenny Mans & Jos Boer 1 Het netwerkconcept van het servicecentrum Drechtsteden is vernieuwend! Deelnemers Deelnemers

Nadere informatie

Foto plaatsen. Wat te doen ter voorbereiding op de Omgevingswet? Gaston Gelissen Programma-management

Foto plaatsen. Wat te doen ter voorbereiding op de Omgevingswet? Gaston Gelissen Programma-management Foto plaatsen Wat te doen ter voorbereiding op de Omgevingswet? Gaston Gelissen Programma-management Programma Aan de slag Ow Rijk, Provincie, Gemeenten, Waterschappen Inhoud Waarom de Omgevingswet? Hoe

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

2015-686 HERZIEN. Spelregelkader EU-cofinanciering

2015-686 HERZIEN. Spelregelkader EU-cofinanciering 2015-686 HERZIEN Spelregelkader EU-cofinanciering Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Financiën, Cultuur, Bestuur en Economie op 9 september 2015 - Provinciale Staten op 23 september 2015 - fatale

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Energie neutraal Veenendaal De aanpak en de inhoud

Energie neutraal Veenendaal De aanpak en de inhoud Energie neutraal Veenendaal 2035 De aanpak en de inhoud Inhoud Waarom energieneutraal en wanneer? 1 e opzet programmaplan Resultaten interne consultatie Resultaten externe consultatie Enkele voorbeelden

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

Samen Duurzaam DOEN! Stap 1 // Welkom en inleiding. Stap 2 // Voorstelronde aanwezigen. (5 minuten) (10 minuten)

Samen Duurzaam DOEN! Stap 1 // Welkom en inleiding. Stap 2 // Voorstelronde aanwezigen. (5 minuten) (10 minuten) Samen Duurzaam DOEN! Leuk dat u samen met uw buren na wilt denken over duurzaamheid. Aan de hand van dit stappenplan helpen wij u graag op weg om het gesprek op gang te brengen. Dit stappenplan is bedoeld

Nadere informatie

In actie voor duurzaamheid!

In actie voor duurzaamheid! In actie voor duurzaamheid! Ontwerp Actieplan Duurzaamheid Vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Utrecht d.d. 5 februari 2008 1 Inleiding Duurzaamheid: een verantwoordelijkheid van iedereen Duurzaamheid

Nadere informatie

Zeeuws Energieakkoord. Energiebesparing in de particuliere woningvoorraad

Zeeuws Energieakkoord. Energiebesparing in de particuliere woningvoorraad Zeeuws Energieakkoord Energiebesparing in de particuliere woningvoorraad Aanleiding SER-ENERGIEAKOORD Een besparing van het finale energieverbruik met gemiddeld 1,5 procent per jaar; 100 PJ aan energiebesparing

Nadere informatie

Voordracht aan Provinciale Staten. van Gedeputeerde Staten. Watt anders, Energieagenda Ontwerpbesluit

Voordracht aan Provinciale Staten. van Gedeputeerde Staten. Watt anders, Energieagenda Ontwerpbesluit Voordracht aan Provinciale Staten van Gedeputeerde Staten Onderwerp Watt anders, Energieagenda 2016-2020-2050 1 Ontwerpbesluit Provinciale Staten van Zuid-Holland, Gelet op: Artikel 105 van de Provinciewet;

Nadere informatie

Bedrijventerreinen Verduurzamen Land van Weert en Cranendonck

Bedrijventerreinen Verduurzamen Land van Weert en Cranendonck Bedrijventerreinen Verduurzamen Land van Weert en Cranendonck Zeist, 25 april 2016 Matthijs Kok Transitiemanagement Matthijs Kok Energietransitie gebouwde omgeving Elektrisch vervoer Projecten, o.a: Energiestrategie

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Raadsnotitie. Bijlagen

Raadsnotitie. Bijlagen Raadsnotitie GEMEENTEBESTUUR onderwerp Energiestrategie Venlo Beesel Venray team ROSEB Rn nummer 2013 1 collegevergadering d.d. raadsvergadering 11 december 2012 d.d. 23 januari 2013 programma Veelzijdige

Nadere informatie

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Auteur J.P. Groffen-Hopmans Intern Bedrijf Gemeente Papendrecht Onderwerp Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Nadere informatie

Raadsvoorstel 2004/ Lokaal Sociaal Beleid. M. Steffens-van de Water en H. Tuning Samenleving en Welzijn

Raadsvoorstel 2004/ Lokaal Sociaal Beleid. M. Steffens-van de Water en H. Tuning Samenleving en Welzijn Raadsvoorstel 2004/ Onderwerp Portefeuillehouder Commissie Datum Raadsvergadering M. Steffens-van de Water en H. Tuning Samenleving en Welzijn Context In wat voor gemeente willen wij wonen? Wat vo or gemeente

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Waarom windenergie op land?

Waarom windenergie op land? Waarom windenergie op land? Steeds meer schone energie Het Rijk kiest voor een betrouwbare en steeds schonere energieopwekking voor de samenleving. Basis vormt de Europese doelstelling van 14% duurzame

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Visie op Sociale windenergie. Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen

Visie op Sociale windenergie. Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen Visie op Sociale windenergie Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR Duurzaam Drimmelen wil duurzaamheid in gemeente Drimmelen vergroten Ecologisch,

Nadere informatie

De kunst van samen vernieuwen

De kunst van samen vernieuwen De kunst van samen vernieuwen Cultuuragenda gemeente Zutphen 2016 Kunst, cultuur en erfgoed geven kleur aan Zutphen. Ze zorgen voor een leefbare en dynamische samenleving, sociale en economische vitaliteit

Nadere informatie

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Hengelosestraat 51 Aan de Gemeenteraad TELEFOON 14 0 53 DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest UW BRIEF

Nadere informatie

Regionale Agenda Werken Regionaal Ruimtelijk Overleg Midden Brabant December November 2016 Werkgroep Werken Hart van Brabant

Regionale Agenda Werken Regionaal Ruimtelijk Overleg Midden Brabant December November 2016 Werkgroep Werken Hart van Brabant Regionale Agenda Werken 2017 Regionaal Ruimtelijk Overleg Midden Brabant December 2016 November 2016 Werkgroep Werken Hart van Brabant 1 Inhoudsopgave 0. Inleiding 1. Bedrijventerreinen Acties 2017: -

Nadere informatie

Green Deal Leiden: wonen en energie

Green Deal Leiden: wonen en energie Green Deal Leiden: wonen en energie Samen meters maken Bart van Geleuken, projectleider Green Deal Introductie Leidse Green Deal Toelichting doel Leidse Green Deal Leidse voorbeelden wonen en energie Voorbeelden

Nadere informatie

Naam opdrachtgever Jeroen Oosterling Status: concept Naam opsteller/projectleider

Naam opdrachtgever Jeroen Oosterling Status: concept Naam opsteller/projectleider Sjabloon PROJECTOPDRACHT PROJECTOPDRACHT Versie 0.1 Decosnummer: /CONCEPT Transformatie Sociaal Domein Naam opdrachtgever Jeroen Oosterling Status: concept Naam opsteller/projectleider Eric Dammingh Onderwerp

Nadere informatie

concept Regionaal Duurzaamheidsprogramma

concept Regionaal Duurzaamheidsprogramma concept Regionaal Duurzaamheidsprogramma 2016-2018 16 november Duurzaamheid voor balans tussen mens, milieu en economie 13 november Voorwoord Een goed leefklimaat met een optimale werk- en woonomgeving

Nadere informatie

Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed

Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed Lester Agten & Hans de Groot Versie: 24 maart 2014 Introductie Lester Agten Financieel adviseur voor afdeling Leefomgeving en Welzijn BOR, MaZa en Wijkzaken

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2013

Visiedocument en Activiteitenplan 2013 Visiedocument en Activiteitenplan 2013 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen Masterclass IV Energie op bedrijventerreinen Programma Tijd Onderwerp Wie 16.00 Welkom Aleida van den Akker / Margreet Verwaal (Provincie Zuid-Holland) 16.05 Context en urgentie Wiebe Brandsma (Provincie

Nadere informatie

DEELNOTA. Wet maatschappelijke ondersteuning. Leidraad werken aan wonen met welzijn en zorg. Leidraad werken aan wonen met welzijn en zorg

DEELNOTA. Wet maatschappelijke ondersteuning. Leidraad werken aan wonen met welzijn en zorg. Leidraad werken aan wonen met welzijn en zorg DEELNOTA Wet maatschappelijke ondersteuning Deelnota bij WMO-nota 2010-2014 De kracht van Almere 1 Inhoud Inleiding 3 Welke doelen willen we bereiken? 4 Wie zijn de spelers in dit proces? 5 Wat zijn de

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Projectplan energiebesparing bij bestaande koopwoningen in de Drechtsteden

Projectplan energiebesparing bij bestaande koopwoningen in de Drechtsteden Afdeling Beleid en Ontwikkeling Portefeuillehouder Floor van de Velde Projectleider Janneke Petter Versie Datum 25 september 2012 Status ter besluitvorming in bestuur van 8/9 november 2012 Inleiding In

Nadere informatie

AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND

AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Opsterland. Nr. 25469 16 februari 2017 AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND 1.INLEIDING ZONNE-ENERGIE IN OPKOMST Het

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2017

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2017 Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2017 1 P a g i n a Inhoudsopgave DEEL I... 4 INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 2017... 4 1 Inleiding... 4 1.1 Professioneel opdrachtgeverschap... 4 1.2 Doelstellingen inkoop-

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

gemeente Bunnik INFORMATIENOTA De gemeenteraad Het college van burgemeester en wethouders Datum: 7 maart 2017

gemeente Bunnik INFORMATIENOTA De gemeenteraad Het college van burgemeester en wethouders Datum: 7 maart 2017 gemeente Bunnik INFORMATIENOTA Aan: Van: De gemeenteraad Het college van burgemeester en wethouders Datum: 7 maart 2017 Onderwerp: Tussentijdse evaluatie Bunnik Duurzaam In december 2014 heeft de gemeenteraad

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

De Transitie naar een Circulaire Economie in Flevoland: Kansen voor People, Planet en Profit. Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie

De Transitie naar een Circulaire Economie in Flevoland: Kansen voor People, Planet en Profit. Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie De Transitie naar een Circulaire Economie in Flevoland: Kansen voor People, Planet en Profit Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie PEOPLE People, Planet, Profit (PPP) Van een lineaire naar

Nadere informatie

Deelname aan Nijmeegse Economie Circulair 3.0

Deelname aan Nijmeegse Economie Circulair 3.0 Openbaar Onderwerp Deelname aan Nijmeegse Economie Circulair 3.0 Programma Duurzaamheid BW-nummer Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Afgelopen drie jaar heeft de gemeente deelgenomen aan het Nijmeegs

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen, een stap verder

Duurzaam Inkopen, een stap verder Duurzaam Inkopen, een stap verder Frans van Beek, Programma Duurzame energievoorziening bedrijfsvoering Rijk Rob van Arnhem, Categoriemanager Bedrijfskleding Rijk Ivo Bonajo, programmamanager duurzaam

Nadere informatie

MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD INKOPEN

MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD INKOPEN PLAN VAN AANPAK MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD INKOPEN Inleiding Op 8 december 2016 heeft Zoetermeer het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) ondertekend. Zoetermeer heeft hiermee aangegeven

Nadere informatie

De Wmo, De Kanteling & decentralisaties: ontwikkelingen, kansen, risico s

De Wmo, De Kanteling & decentralisaties: ontwikkelingen, kansen, risico s De Wmo, De Kanteling & decentralisaties: ontwikkelingen, kansen, risico s Aanleiding (concept)beleidsplan Wmo 2013-2016: Duurzaam, Dynamisch, Verbindend, opmaat naar toekomst bestendige Maatschappelijke

Nadere informatie

Green Deal: Verduurzaming Schoolgebouwen

Green Deal: Verduurzaming Schoolgebouwen Green Deal: Verduurzaming Schoolgebouwen Frank de Wit, Wethouder Onderwijs, Sport en Duurzaamheid Huib Bulthuis, huisvesting SCO Leiden, schoolbestuur Eveline Botter, Projectmanager Gemeente Leiden 2 Inhoud

Nadere informatie

Zienswijze windvisie Provincie Gelderland

Zienswijze windvisie Provincie Gelderland Openbaar Onderwerp Zienswijze windvisie Provincie Gelderland Programma / Programmanummer Klimaat & Energie / 1022 BW-nummer Portefeuillehouder H.Tiemens Samenvatting De Provincie heeft als uitwerking op

Nadere informatie

Position paper Regietafel Energietransitie Utrecht

Position paper Regietafel Energietransitie Utrecht Position paper Regietafel Energietransitie Utrecht februari 2017 position paper regietafel energietransitie utrecht 2/6 Regietafel Energietransitie Utrecht Hieronder treft u informatie over de Regietafel

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2011

Visiedocument en Activiteitenplan 2011 Visiedocument en Activiteitenplan 2011 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Raadsmededeling. Van Aan Datum B&W vergadering Zaaknummer Vertrouwelijkheid Portefeuillehouder Onderwerp

Raadsmededeling. Van Aan Datum B&W vergadering Zaaknummer Vertrouwelijkheid Portefeuillehouder Onderwerp Raadsmededeling Van Aan Datum B&W vergadering Zaaknummer Vertrouwelijkheid Portefeuillehouder Onderwerp Het college van burgemeester en wethouders De gemeenteraad 9 februari 2016 11598 Openbaar De heer

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

MVI Verklaring Leverancier - Alliander

MVI Verklaring Leverancier - Alliander MVI Verklaring Leverancier - Alliander Subtitel Eventueel logo leverancier en/of ketenpartners Datum Auteurs: Doel: Duidelijke omschrijving van het doel van deze MVI Verklaring. Onderstaande tekst kan

Nadere informatie

ECFD/U201400578 Lbr. 14/019

ECFD/U201400578 Lbr. 14/019 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ondersteuningsprogramma Energie uw kenmerk ons kenmerk ECFD/U201400578 Lbr. 14/019 bijlage(n) 2 datum 20 maart

Nadere informatie

Netwerkprogramma Samenwerken aan maatschappelijke educatieve Bibliotheken

Netwerkprogramma Samenwerken aan maatschappelijke educatieve Bibliotheken Netwerkprogramma 2017-2018 Samenwerken aan maatschappelijke educatieve Bibliotheken Verkorte versie november 2016 1 Inhoud Inleiding 3 Wat is het Gelders Bibliotheeknetwerk? 4 Waarom een netwerkprogrammma?

Nadere informatie

Bloemen uit Brabant. Spreker: Gerd de Kruif Datum: 30 oktober 2014

Bloemen uit Brabant. Spreker: Gerd de Kruif Datum: 30 oktober 2014 Bloemen uit Brabant Spreker: Gerd de Kruif Datum: 30 oktober 2014 Met enige bescheidenheid Waar ik het over wil hebben Belang gebiedsgericht grondwaterbeheer (revisited) Context en complexiteit Waar vinden

Nadere informatie

Beleidskader windenergie

Beleidskader windenergie Bijlage 1 Beleidskader windenergie Europese richtlijn 2009/28/EG De Europese richtlijn 2009/28/EG verplicht Nederland om in 2020 14 procent van het totale bruto-eindverbruik aan energie afkomstig te laten

Nadere informatie

Adaptieve Gebiedsagenda / Investeringsprogramma. Victor / Klaas

Adaptieve Gebiedsagenda / Investeringsprogramma. Victor / Klaas Adaptieve Gebiedsagenda / Investeringsprogramma Victor / Klaas Ondertussen in de regio Roadmap Next Economy Oeso-rapport Investeringsprogramma / Tordoir Real Life Testing Ground NOA / NOVI REOS Monitor

Nadere informatie

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente 3 Doel 1: Een klimaatbestendig en energieneutraal Sliedrecht 4 Mileubeleidsplan en uitvoeringsprogramma 2010-2011 De gemeente vindt duurzaamheid

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Strategische Agenda. Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016

Strategische Agenda. Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016 Strategische Agenda Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016 Versie 14 juni 2016 Kernboodschap Vitaal, duurzaam en innovatief Versterken

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Gebouwinrichting. Circular Economy Lab: Welkom: Jacqueline Cramer. Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke

Gebouwinrichting. Circular Economy Lab: Welkom: Jacqueline Cramer. Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke Duurzaamheidswinst door ketensamenwerking! Circular Economy Lab: Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke zijn bedoeld om de circulaire economie Gebouwinrichting een aantal

Nadere informatie

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl Energievisie Borne 22 september 2011 Michel Leermakers Linda Rutgers Twence Co Kuip HVC Inhoud van vanochtend Gemeente Borne Visie Twence Werkwijze Energievisie Resultaten Huidige energieconsumptie Bronpotentieel

Nadere informatie

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 Waar gaan we het over hebben? 1. Waarom decentraliseren? 2. Decentralisatie Jeugdzorg 3. Decentralisatie

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

In 2050 woont ongeveer 2/3 van de wereldbevolking in steden. Nu: ± 55%

In 2050 woont ongeveer 2/3 van de wereldbevolking in steden. Nu: ± 55% In 2050 woont ongeveer 2/3 van de wereldbevolking in steden Nu: ± 55% Extra: 2,5 miljard mensen in stedelijke omgeving (Infokaart Unicef verstedelijking: http://www.unicef.org/sowc2012/urbanmap/) De ontwikkeling

Nadere informatie