INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE NIVEAU 1 DE BESTE START NIVEAU 2 NAAST KANSEN OOK VERANTWOORDELIJKHEID NIVEAU 3 EEN SOCIALE PROPOSITIE ALS BEDRIJFSSTRATEGIE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE NIVEAU 1 DE BESTE START NIVEAU 2 NAAST KANSEN OOK VERANTWOORDELIJKHEID NIVEAU 3 EEN SOCIALE PROPOSITIE ALS BEDRIJFSSTRATEGIE"

Transcriptie

1

2 INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE Hoe leest u ICCOnomics het beste? 3 7 NIVEAU 1 DE BESTE START Het eerste niveau van ICCOnomics samengevat 9 19 NIVEAU 2 NAAST KANSEN OOK VERANTWOORDELIJKHEID Het tweede niveau van ICCOnomics samengevat NIVEAU 3 EEN SOCIALE PROPOSITIE ALS BEDRIJFSSTRATEGIE Het derde niveau van ICCOnomics samengevat NIVEAU 4 HET SYSTEEM VERANDEREN Wat kan ICCO voor u doen? NAWOORD 53

3 VAN MVO-BELEID NAAR SUCCESVOLLE INTERNATIONALE BUSINESS CASE Welkom bij ICCOnomics. Dit e-boek is voor managers die met hun collega s en leveranciers MVO-beleid maken en uitvoeren. Zij hebben een belangrijke taak in een snel veranderende wereld, want maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat niet langer alleen over duurzaamheid en milieu. Ook het sociale aspect is inmiddels niet meer weg te denken. Enkel en alleen een focus op geld verdienen wordt niet meer geaccepteerd. Consumenten, zakenpartners, overheden en belangenorganisaties vragen om een bredere visie bij het bedrijfsleven. Maar nog niet elk bedrijf weet hoe ze hiermee om moet gaan. Achterblijven bij de huidige ontwikkelingen is echter geen optie meer. Vandaar deze introductie van ICCOnomics. 2 3

4 ICCONOMICS ICCOnomics is een visie van ICCO en een tool voor u. Het gaat over maatschappelijk verantwoord ondernemen in ontwikkelingslanden, met een sterke focus op de sociale aspecten. Daarom gebruiken we vanaf nu vooral de term sociaal ondernemen. ICCOnomics legt daarbij altijd een link met economische ontwikkeling, want daar ligt voor u een belangrijke relevantie. Winst maken is bij ICCOnomics namelijk ook een uitgangspunt. Maar dit gaat altijd samen met een ander uitgangspunt: de levensomstandigheden en economische positie verbeteren van de mensen in het ontwikkelingsland waar u zaken U maakt niet doet. En daar ligt voor u, als MVOprofessional, de sociale relevantie. alleen MVO-beleid om goed te doen Want ook dat is winst. Anders gezegd: u maakt niet alleen MVO-beleid om goed te doen, maar ook uit bedrijfsbelang. In dit boek staan voorbeelden van grote en kleine organisaties die u voor gingen en mooie successen hebben geboekt. 4 Foto: Toto Camba 5

5 ICCO ICCO staat u bij met kennis, netwerk en (het ontsluiten van) financiering. Ze legt verbindingen tussen profit en non-profit partijen, tussen markten in Nederland (en Europa) en markten in ontwikkelingslanden. Tussen mensen hier en mensen daar. Met haar wereldwijde netwerk in ruim 44 landen en regiokantoren in Foto: ICCO Cooperation Azië, Afrika en Latijns Amerika is ICCO ter plaatse vertegenwoordigd en weet het precies wat er overal speelt. Verderop in deze uitgave leest u meer over de specifieke diensten die ICCO u biedt. HOE LEEST U ICCONOMICS HET BESTE? ICCOnomics is voor u opgedeeld in vier niveaus. Die zijn in principe chronologisch, maar dat betekent niet dat niveau 1 per definitie ook op u van toepassing is. Want misschien bent u al een heel eind op weg. Of begint u net, en dan kan het eerste niveau ook uw eerste stap zijn. Anders gezegd: de omvang van uw organisatie, de ambities van u en uw team, de mate waarin u al maatschappelijk verantwoord onderneemt het bepaalt allemaal welk niveau u het beste kan helpen om verder te komen in uw sociale ondernemerschap. Per stap brengen we in dit e-boek bovendien een tweetal verdiepingen aan: een theoretische en een praktische. Om de kansen en consequenties van internationaal sociaal ondernemen te kunnen overzien, is het bijvoorbeeld goed om te weten dat er - bijvoorbeeld - richtlijnen zijn ontwikkeld door de Verenigde Naties en Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling OESO. Dat is dan een theoretische verdieping. Voor de praktische verdieping gebruiken we cases. Het zijn prachtige voorbeelden van mensen en organisaties die succesvol sociaal ondernemen en, aan de andere kant, indrukwekkende verhalen die aantonen waarom mensenrechten een belangrijk onderdeel vormen van ICCOnomics. Het wereldwijde netwerk van ICCO. U kunt ICCOnomics dus in uw eigen volgorde en naar eigen inzicht lezen en de diepgang opzoeken die u wilt. Ons doel is om u de vele kansen te laten zien die sociaal ondernemen ondernemers biedt. En die zijn er, zeker in ontwikkelingslanden. Ook als u op dit moment geen zaken doet in het buitenland, zijn kansen zoals gezegd ruimschoots aanwezig. Een ander doel is natuurlijk dat u ICCOnomics vervolgens deelt met uw team. Het belangrijkste is echter dat u na het lezen van ICCOnomics weet dat u het niet alleen hoeft te doen. U leest hier alles over de diensten die wij u aanbieden om van uw idee een business opportunity te maken. 6 7

6 NIVEAU 1 DE BESTE START Het eerste niveau van ICCOnomics is er een waarmee u uw maatschappelijke betrokkenheid vorm kunt geven. Hier gaat een bedrijf nadenken over welke bijdrage het kan leveren aan de verbetering van levensomstandigheden van mensen in ontwikkelingslanden. Meestal richt de onderneming een fonds op waaruit maatschappelijke activiteiten betaald worden. Niveau 1 wordt dus vaak gefinancierd uit de core business van de onderneming, maar staat er als activiteit verder los van. Het is en blijft echter een hele belangrijke: het besluit om goed te doen is genomen en wordt ook uitgevoerd. 8 9

7 CASE: DE AH FOUNDATION Een mooi voorbeeld van hoe het begint bij niveau 1 is de AH Foundation. Al jaren koopt Albert Heijn fruit in bij vaste leveranciers in Afrika. Dit groente en fruit vult een groot deel van de schappen in hun supermarkten. De honderden lokale boeren en boerinnen die dit verbouwen zijn afhankelijk van de lokale bedrijven die aan Albert Heijn leveren. Sinds 2007 storten Albert Heijn en een groot aantal Afrikaanse leveranciers een deel van hun opbrengst in de AH Foundation. Met als doel het verbeteren van de levensomstandigheden van de boerengezinnen en hun gemeenschap én het opbouwen van duurzame handelsrelaties. De leveranciers en de boeren bepalen zelf welke projecten worden gefinancierd uit het fonds. Meestal wordt er geïnvesteerd in het verbeteren van scholen, sportvoorzieningen en sanitair, maar ook in het betrekken van boeren bij een groeiende vraag. ICCO is hier fondsbeheerder en beoordeelt mede de projecten. Langlopende relaties met onze leveranciers zijn bij groenten en fruit van groot belang. Samen investeren we in beschikbaarheid, voedselveiligheid en duurzaamheid. De activiteiten die we samen met onze leveranciers binnen de AH Foundation ondernemen versterken deze band. Het vertaalt zich naar grotere betrokkenheid van Albert Heijn bij de lokale boeren en telers. En naar een grotere betrokkenheid van de lokale boeren en telers bij de producten die bij Albert Heijn in het schap liggen. Gé Happe, manager strategische inkoop groenten en fruit, Albert Heijn Dit voorbeeld van de AH Foundation wil niet zeggen dat Albert Heijn alleen handelt op het eerste niveau van ICCOnomics. Het bedrijf gaat veel verder. Zo wil Albert Heijn samen met alle Afrikaanse leveranciers zorgen dat alle groente, fruit en bloemen die in Afrika duurzaam worden geproduceerd en er wordt geparticipeerd in de AH Foundation. Maar daarover straks meer Ga naar voor een filmpje over de AH Foundation in een halve minuut. 10 Foto: Rieneke de Man 11

8 ALBERT HEIJN & ICCO EEN SUCCESVOLLE SAMENWERKING Tien procent van het fruit in de schappen van de Albert Heijn komt uit Afrika. Zo zijn bijvoorbeeld de ananassen, mango s en papaja s uit de fruitsalades van Albert Heijn afkomstig van akkers in Ghana. Bij de leverancier in Ghana leven lokale werknemers en honderden boeren met hun gezinnen van de opbrengsten van de groente- en fruitoogst voor Albert Heijn. Albert Heijn en ICCO willen een positieve bijdrage leveren aan de leefomstandigheden van groente- en fruitproducenten en hun gezinnen. Inmiddels lopen er in Afrika vele projecten gelijktijdig en met succes. Niet alleen de medewerkers van de leveranciers, maar de hele gemeenschap profiteert van het fonds. Albert Heijn en ICCO geloven in empowerment door onderwijs in de strijd tegen armoede, werkeloosheid en analfabetisme. 12 Foto: Elise Kant 13

9 Betere toekomst Gezondheidszorg Betere educatie Hele Afrikaanse gemeenschappen profiteren inmiddels van de projecten van de AH Foundation. Lees meer over dit succesvolle initiatief aan de hand van drie inspirerende voorbeelden: Voorbeeld 1 Betere toekomst Er zijn life long learning centers gerealiseerd in afgelegen dorpen voor de seizoenarbeiders van Zuid-Afrikaanse leveranciers en andere omwonenden. Het doel is de leefomstandigheden en toekomstmogelijkheden voor deze mensen en hun families te verbeteren. In Ghana beschikken de boerenfamilies en medewerkers niet over voldoende schoon drinkwater. De AH Foundation heeft daarom putten aangeboord en leidingen gelegd. Ook zijn er nieuwe scholen en sanitaire voorzieningen, een nieuwe graanmolen en sportfaciliteiten gerealiseerd. Voorbeeld 2 - Gezondheidszorg In samenwerking met lokale autoriteiten is de renovatie van de Oloirien Clinic in Kenia en de training van het personeel gerealiseerd. De kliniek richt zich op de Olerai-bevolking, een Masai-stam die te maken heeft met etnische discriminatie. De kliniek biedt nu gezondheidszorg voor 420 families. Het vervolg van het project is gericht op financiële duurzaamheid van de kliniek. Voorbeeld 3 Betere educatie In Kenia wordt samen met de de haricots verts-leverancier van Albert Heijn via de AH Foundation de nabije Emmanuelschool gesteund. De kinderen krijgen bijvoorbeeld uniformen, lesmateriaal en les van goede docenten. Vorig jaar werd de school uitgebreid. De volgende fase is de ontwikkeling van een compleet nieuwe school die ook als servicecentrum voor de omliggende gemeenschap zal gaan dienen op het gebied van onderwijs, watervoorziening en bewustwording over het milieu

10 Certificering Om in aanmerking te komen voor financiële ondersteuning van de AH Foundation moeten leveranciers ten minste voldoen aan de eisen voor de BSCI-certificering of een vergelijkbare standaard. De BSCI (Business Social Compliance Initiative) is een initiatief om de sociale omstandigheden in landen waar Albert Heijn producten inkoopt, te verbeteren. BSCI brengt arbeidsomstandigheden in kaart, zoals: afwezigheid van kinderarbeid, het aantal werkuren, lonen, discriminatie, veiligheid en gezondheid voor mannen en vrouwen en recht om zich te verenigen. Al vanaf het begin werkt de AH Foundation samen met ICCO. Wat houdt deze brede samenwerking precies in? Als specialist in ontwikkelingssamenwerking is ICCO een goede partner voor de AH Foundation. Want Albert Heijn heeft verstand van groente en fruit en ICCO van de elementen die nodig zijn om sociaal te ondernemen. We beheren de fondsen en verzorgen de administratieve en financiële afhandeling van de projecten. Met de fondsen worden concrete en structurele projecten in Afrika gefinancierd. Met onze jarenlange ervaring analyseren we de voorstellen. We kijken of ze werkelijk kunnen bijdragen aan de verbetering van de leefomstandigheden. Bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, basisvoorzieningen, huisvesting en gezondheid. Ook waarborgen we de kwaliteit en duurzaamheid van de projecten, ondersteunen we de uitvoering door lokale partners en helpen we bij de monitoring en evaluatie van de projecten. Lees op hoe Albert Heijn haar sociale ondernemerschap verder heeft ontwikkeld en uiteindelijk in 2013 de Best Partnership Award kreeg uitgereikt. 16 Foto: Raymond Rutting 17

11 Een fonds oprichten en er geld in storten is niet zo moeilijk. Het geld aan de andere kant van Een fonds de wereld efficiënt en duurzaam inzetten is oprichten en er geld minder eenvoudig. Albert Heijn is één van in storten is niet de bedrijven die met ICCO samenwerken zo moeilijk. om te zorgen dat hun MVO-beleid zowel hier als daar wat oplevert. Niet voor niets vormen beide organisaties een winnende combinatie; daarover meer in stap 2. ICCO helpt u graag om ook succesvol te zijn met ICCOnomics. Maar leest u eerst nog even over de andere niveaus. FairClimateFund. Een andere manier om een goede start te maken. De samenwerking van ICCO met de AH Foundation is maatwerk. Maar dat is niet altijd nodig om een stap vooruit te zetten in maatschappelijk verantwoord ondernemen. Een goed voorbeeld is de CO 2 -compensatie voor bedrijven, geleverd door het FairClimateFund van ICCO. Klimaatprojecten op huishoudelijk niveau in o.a. Afrika en India leveren rechten op waarmee u uw uitstoot kunt compenseren. Meer weten? HET EERSTE NIVEAU VAN ICCONOMICS SAMENGEVAT Op het eerste niveau van ICCOnomics gaat een bedrijf nadenken over welke bijdrage het kan leveren aan de verbetering van levensomstandigheden van mensen in ontwikkelingslanden. Vaak is dat een fonds waaruit maatschappelijke activiteiten betaald worden, maar dat verder los staat van de core business. Maar het besluit om goed te doen is genomen en wordt ook uitgevoerd. 18 Foto: Raymond Rutting 19

12 NIVEAU 2 NAAST KANSEN OOK VERANTWOORDELIJKHEID We schuiven nu op naar een breder proces waarbij de organisatie niet zozeer maatschappelijk verantwoorde projecten faciliteert, maar er juist onderdeel van gaat uitmaken. De organisatie accepteert haar plaats in de keten en gaat daar op een maatschappelijk en sociaal verantwoorde manier naar handelen. Ketenverantwoordelijkheid dus. Dat klinkt misschien wat zwaar, maar het zorgt ervoor dat de organisatie meewerkt aan een duurzamere economie waar de rechten van alle mensen worden gerespecteerd. Hier én daar. Rechten staan immers al snel onder druk als er economische belangen in het spel zijn. Als de betrokken ondernemingen echter sociaal verantwoord ondernemen, dan is er tenminste aandacht voor rechten van mannen, vrouwen en kinderen ter plekke

13 WAT BETEKENT KETENVERANTWOORDELIJKHEID? Bedrijven besteden steeds meer activiteiten uit om kosten te besparen en risico s te spreiden. Dit zorgt ervoor dat internationale productieen toeleveringsketens steeds complexer worden. Een product gaat immers langs vele schakels voordat het bij de eindgebruiker belandt. De toenemende complexiteit van de keten vraagt steeds meer om het nemen van ketenverantwoordelijkheid: een bedrijf heeft continu inzicht in (mogelijke) mensenrechtenschendingen (en milieubelasting) in de keten, ontwikkelt samen met haar leveranciers een mechanisme om die schendingen/milieuschade te voorkomen en, waar nodig, te verhelpen. Dit wordt ook wel respect, protect and remedy genoemd. Proactief Steeds meer organisaties breiden hun MVO-beleid verder uit. Dat is niet alleen ingegeven door de ambitie om goed te doen. Ook andere zaken, zoals het bedrijfsimago, de zorg om klimaatverandering en het besef dat onze natuurlijke bronnen ooit opraken, spelen een rol. Nog belangrijker is wellicht het besef dat het binnenkort simpelweg van bedrijven, groot en klein, wordt verwacht dat ze maatschappelijk verantwoord, dus ook sociaal ondernemen. Sommige bedrijven nemen het voortouw, zoals Unilever. Een invloedrijke multinational die grote hoeveelheden grondstoffen inkoopt en verwerkt in of uit landen waar mensenrechten en duurzaamheid niet altijd vanzelfsprekend zijn. Het bedrijf is zich bewust van haar positie en voert proactief een beleid waarin ze ketenverantwoordelijkheid neemt. Met dit beleid borgt Unilever niet alleen haar eigen belang, maar ook van alle andere spelers in de keten, waaronder vrouwen. Lees op meer over hoe Unilever prioriteit geeft aan de verbetering van vrouwenrechten en hun arbeidspositie. Ga naar voor een filmpje van VN-gezant prof J. Ruggie over het beleid van Unilever in een halve minuut. ICCO organiseert periodiek een Human Rights & Business conferentie in Nederland. We doen dit samen met VBDO (Vereniging van Beleggers voor Duurzaam Ondernemen), PwC en CNV Internationaal. Met deze conferentie willen we zoveel mogelijk kennis delen en u handelingsperspectieven aanreiken waarmee u nog succesvoller sociaal kunt ondernemen. De bezoeker van deze conferentie zijn vertegenwoordigers van bedrijven, maatschappelijke organisaties, consultants en beleidsmakers. Wilt u dat wij u op de hoogte houden? Ga dan naar Als u uw gegevens invult, dan krijgt u bericht waar en wanneer de volgende Human Rights & Business conferentie plaatsvindt. U bent van harte welkom! 22 23

14 RICHTLIJNEN Waarom het goed is om je verantwoordelijkheid te nemen, dat is voor de meeste managers en ondernemers wel helder. Hoe, dat is nog vaak een vraag. Nu is ketenverantwoordelijkheid opgenomen in een aantal recente richtlijnen. Deze scheppen een duidelijk kader voor het (internationale) bedrijfsleven en stellen dat organisaties een eigen verantwoordelijkheid hebben om onder meer arbeidsrechten, mensenrechten en milieu te respecteren. De richtlijnen zijn voor veel managers een eye opener: ze helpen goed bij het bepalen, voorbereiden en uitvoeren van beleid. We noemen ze hier richtlijnen, maar overheden worden inmiddels gestimuleerd om wetgeving hierop te ontwikkelingen. We kunnen ze daarom niet langer als vrijblijvend zien, laat staan ze negeren. Het is daarom verstandig om ze te volgen, en niet alleen vanuit het oogpunt van bedrijfsrisico s. Ga naar In deze video van tweeënhalve minuut gaat prof. J. Ruggie dieper in op zijn richtlijnen: in welke gevallen ze het meest van toepassing zijn, wat de rol van de overheid in bepaalde situaties is en dat de grootte van een zakenpartner geen indicatie is voor eventuele risico s en verantwoordelijkheden. Foto: Eric Bridiers Het meest bekend zijn de richtlijnen van de Verenigde Naties, de Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten (UN Guiding Principles on Business and Human Rights), opgesteld door speciaal VN-gezant prof. J. Ruggie. Deze VN-principes bevestigen: de bestaande verplichtingen van landen om mensenrechten en fundamentele vrijheden te beschermen en te realiseren; de verantwoordelijkheid van bedrijven om mensenrechten te respecteren; de noodzaak te voorzien in effectieve mechanismen om schendingen te voorkomen en waar nodig te verhelpen

15 AbuDhabiColomboCopenhagenLondonLuandaSanJoséSana azagrebabujachongqingcotonouljubljanaluxembourgsanfranciscosantiagodechileya Nationaal Contactpunt OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen Nederlandse vertaling, versie 2011 AbuDhabiCopenhagenCotonouLondonLuandaSanJoséSana azagrebabujacolombodakarljubljanaluxembourgsanfranciscosantiagodechilewellingtonaccrachicagodamascuslisbonmadridromesantodomingowashingtonaddisababacaracasdaressalaamlimamanilariyadhsaopaulowarsawalgierscapetowndhakakuwaitmaputoriodejaneirosarajevovilniusammancanberradohakualalumpurmexi eisen steeds meer bedrijven en overheden van toeleveranciers dat ze zich aan de OESO-richtlijnen en daarmee vergelijkbare normenkaders als ISO houden. Maatschappelijke organisaties beroepen zich op deze richtlijnen als ze bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheden. Waar mogelijk wordt de relatie aangegeven met risicomanagement op andere aspecten van MVO, zoals milieu of Op basis van deze richtlijnen heeft ons eigen Ministerie van Buitenlandse corruptie. Zaken het Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten MVO-risicomanagement in 6 stappen In opgesteld. 6 stappen krijgt Daarnaast u onderstaand zijn de praktische principes handvatten onder aangereikt Nederlands om voorzitterschap MVO-risicomanagement opgenomen in de Richtlijnen vorm te geven voor en te Multinationale implementeren. Deze Bedrijven informatie van geeft de OESO, een verdieping aan de internationale richtlijnen op basis van de OESO-richtlijnen, de UN Guiding de Organisatie Principles on voor Business Economische and Human Samenwerking Rights ISO en De Ontwikkeling. stappen zijn (volgens De de logica van een standaard beleidscyclus) als volgt. Sociaal Economische Raad (SER) heeft de OESO-richtlijnen vervolgens Klik overzichtelijk op de pijlen samengevat om alle stappen in te een doorlopen. Checklist MVO Risicomanagement. Beleidsplan Risico-analyse Verankering Monitoring Herstellen Communicatie Bron: SER/MVO Risicomanagement De stappen richten zich met name op de hoe-vraag. Voorbeelden en instrumenten (zoals bestaande handleidingen) zorgen voor verduidelijking. Om de risico s op te sporen en aan te pakken is het essentieel ook in gesprek te gaan met de mensen om wie het gaat: de Ondernemingsraad (OR) of Personeelsvertegenwoordiging (PVT), vakbonden en maatschappelijke Lees organisaties meer over die de kennis hebben over en opkomen Het Nationaal voor de belangen Actieplan van mensen verder weg. Nationaal Actieplan bedrijfsleven Checklist MVO Risicomanagement: Waar heeft uw bedrijf de grootste impact op negatieve effecten, kijkend naar uw eigen bedrijfsvoering en die van uw keten? Hoe beperkt u deze impacts? Wat kunt u hierover vertellen en met wie bent u hierover in gesprek? VN Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten en mensenrechten De OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen Aanbevelingen voor verantwoord ondernemen in een mondiale context voor Bedrijfsleven en Mensenrechten De OESO Richtlijnen voor Multinationale Bedrijven print RECHTEN Bij sociaal ondernemen wordt rekening gehouden met mensen-, land- en arbeidsrechten. Als u ook die rechten respecteert, erkent u het bestaansrecht van iedereen in de keten en zorgt u dat bestaanszekerheid op termijn mogelijk wordt. Pas dan hebben we het pas écht over sociaal ondernemen. Het op ketenniveau in kaart brengen van schendingen van mensenrechten in landen waar u zaken doet, is een goede eerste stap. Van de 48 mensenrechten gaan er een aantal over arbeidsrecht. En die worden vaak geschonden, bijvoorbeeld met excessief overwerk dat niet wordt betaald. Een werknemer moet goede werkomstandigheden hebben: voldoende licht, regelmatige pauzes en heel belangrijk voldoende veiligheid op de werkplek. Een voorbeeld van waar het vreselijk mis is gegaan, is de ramp van april 2013 in een kledingfabriek in Bangladesh, waar ruim mensen het leven lieten door instortende gebouwen. Daarnaast hebben werknemers recht op een living wage, een loon waarmee ze kunnen voorzien in hun eerste levensbehoefte. Maar ook te lage lonen zijn nog vaak een probleem. Daarnaast worden ook landrechten aangehaald in de OESOrichtlijnen voor multinationale ondernemingen. Terecht. Want ook al is alles goed geregeld met de lokale boeren, onduidelijke landrechten kunnen er zomaar voor zorgen dat een boer van de ene dag op de andere dag van zijn land wordt gezet van :36

16 BANGLADESH: WEL WERK, GEEN RECHTEN De ramp in Dhaka, Bangladesh bracht een brede maatschappelijke discussie op gang waarbij minister Ploumen Nederlandse bedrijven vroeg om geen zaken meer te doen met malafide kledingleveranciers. Winkelketens die het zgn. Bangladesh Akkoord niet ondertekenden werden publiekelijk aan de schandpaal genageld. Hoezeer de Bengaalse fabriek de arbeidsrechten negeerde en wat de vreselijke gevolgen zijn voor de overlevenden, dat kunt u zien in deze video van 8 minuten, die werd gemaakt door ICCO. Een uitgebreidere reportage van 24 minuten staat op 28 Foto: Elske van Gorkum 29

17 ZORGVULDIGHEID Door arbeids- en landrechten in één adem te noemen met mensenrechten zorgt u dus niet alleen eerder voor bestaansrecht, maar ook voor bestaanszekerheid van mensen. Zo wordt sociaal ondernemen zelfs duurzaam sociaal ondernemen. Een beleid van gepaste zorgvuldigheid, ook wel due diligence genoemd, kan u hierbij helpen. Meer over mensenrechten volgens MVO Platform Mensenrechten omvatten zowel economische, sociale en culturele als burgerlijke en politieke rechten. Ook arbeidsrechten en rechten van de gemeenschap behoren tot de universele rechten van de mens. De meest fundamentele mensenrechten zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De Universele Verklaring van de Rechten van de mens dient weer als basis voor twee VN-verdragen, namelijk het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten. Ondernemingen hebben de verantwoordelijkheid internationaal erkende mensenrechten na te leven binnen het domein van hun activiteiten en zakenrelaties. In 2011 zijn VN Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten aangenomen die nader omschrijven wat deze verantwoordelijkheid inhoudt. Enkele belangrijke aspecten hiervan zijn: Foto: Florinda Nieuwenhuis Kort gezegd komt due diligence neer op ten eerste het in beeld brengen van de huidige en potentiële effecten van uw onderneming op mensenrechten, ten tweede actie ondernemen en nagaan of die succesvol zijn en ten derde naar buiten brengen hoe de effecten worden aangepakt. Effecten komen niet alleen rechtstreeks voort uit de eigen bedrijfsvoering, ze kunnen ook ontstaan via de keten. Maar vooral: due diligence is geen eenmalige activiteit. Het is een continu proces. geen betrokkenheid bij of (indirecte) bijdrage leveren aan mensenrechtenschendingen; waar schendingen dreigen of zich voordoen, inspanning leveren om schendingen te voorkomen of schade te compenseren; een actief beleid voeren dat risico s in kaart brengt en tijdig aanpakt. Naast de VN Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten en de (bredere) OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen legt ook ISO een sterke nadruk op naleving en daarnaast op bevordering van de mensenrechten. Enkele belangrijke elementen in deze richtlijn zijn: in oorlogssituaties of het ontbreken van goed bestuur extra alert zijn op naleving van mensenrechten, en geen voordeel halen uit de situatie; een bijdrage leveren aan het verbeteren van de positie van kwetsbare groepen, minderheden en vrouwen; adequate basisvoorzieningen respecteren en waar mogelijk helpen realiseren

18 Meer over landrechten volgens MVO Platform Bij het verwerven en/of gebruik van land en andere natuurlijke hulpbronnen in ontwikkelingslanden of landen met zwak bestuur dienen eigendomsrecht en gewoonterecht van de bevolking gerespecteerd te worden. Tegenover de verwerving van land of het gebruik van hulpbronnen moet een redelijke schadeloosstelling staan. In situaties waarin onduidelijkheid bestaat over het formele eigendomsrecht dienen internationale conventies en richtlijnen zoals de VN Verklaring van de Rechten voor inheemse volkeren en de VN- resolutie inzake het recht op voedsel in acht genomen te worden bij de te maken afweging. De UN Basic Principles and Guidelines on Developmentbased Displacement and Evictions beschrijven de voorwaarden waaraan bij huisuitzetting moet worden voldaan. In ieder geval moet altijd alternatieve huisvesting voorhanden zijn. Meer over arbeidsrechten volgens MVO Platform Mensenrechten met betrekking tot arbeid zijn vastgelegd in verschillende artikelen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De Internationale Arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties (International Labour Organization, ILO) heeft de rechten op het gebied van arbeid nader uitgewerkt in conventies en aanbevelingen, waarvan er acht als fundamenteel zijn aangemerkt. Deze gaan over de onderwerpen: non-discriminatie; vrijheid van vakvereniging en erkenning van het recht op collectieve onderhandeling; verbod op alle vormen van gedwongen arbeid en verbod op kinderarbeid. Het zijn gezaghebbende MVO-normen waarmee bedrijven de volgende arbeidsrechten dienen na te leven, te respecteren en te bevorderen: vrijheid van vakvereniging en het recht op collectieve onderhandelingen verbod op dwangarbeid verbod op kinderarbeid verbod op discriminatie het recht op arbeidszekerheid het recht op veilige en gezonde werkomstandigheden inachtneming maximaal aantal werkuren het recht op gelijke beloning voor mannen en vrouwen het recht op een leefbaar loon Foto: Toto Camba Het MVO-platform stimuleert en faciliteert maatschappelijke organisaties en vakbonden om bij bedrijven maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit bereikt het platform door kennis te delen en gezamenlijke (lobby) activiteiten uit te voeren richting de overheid. ICCO is actief en betrokken lid van het platform

19 CASE: AVOCADO S UIT ZUID-AFRIKA Wist u dat ICCO en Albert Heijn in 2013 de Best Partnership Award hebben gewonnen met een prachtige business case over avocado s uit Zuid-Afrika? Lees hier hoe sociaal ondernemen uw bedrijf in de spotlights kan zetten. De Best Partnership Award is er voor samenwerkingen tussen bedrijven en sociale organisaties, die internationale maatschappelijke vraagstukken omzetten in een business opportunity. In de categorie nieuwe corporate partnerschappen beoordeelde een vijfkoppige jury de samenwerking tussen Albert Heijn en ICCO uiteindelijk als beste. Het doel van de samenwerking is dat kleine avocadoboeren uit het noorden van Zuid- Afrika op de juiste manier zijn aangesloten op de productieketen van Albert Heijn. De juryvoorzitter roemde de partnerschap vanwege de daadwerkelijke integratie van duurzaamheid in het business model. Met dit voorstel worden producten duurzamer geteeld. Het verandert de hele keten. De winnende case Albert Heijn wilde het hele jaar door avocado s in de schappen van de winkel hebben. Dit mocht echter geen negatieve invloed hebben op de omstandigheden van lokale boeren. Mede dankzij de lokale kennis en aanwezigheid van ICCO worden avocadoboeren georganiseerd en lokaal opgeleid en tot een sterke organisatie gesmeed. Een partner stelt haar technische kennis aan boeren en boerinnen beschikbaar, zodat de verzorging van bomen en de irrigatie worden geoptimaliseerd. Zo wordt de productie van de kleine boeren verhoogd en verbeterd naar internationale standaarden die gelden voor export. Het mooie van de AH Foundation is dat hoe meer Afrikaanse groenten en fruit we verkopen, hoe meer geld er beschikbaar komt voor projecten van de AH Foundation. En dat zonder dat we onze klanten een meerprijs vragen. Steeds vaker krijg ik de vraag van onze winkelmedewerkers en onze klanten waarom we dat niet vaker vertellen. Daar mogen we best wat minder bescheiden in zijn. Said Belhassan, senior director AGF en bloemen & planten, Albert Heijn 34 Foto: B. Narez 35

20 Marian van Weert, bedrijvenspecialist ICCO: Als specialist in ontwikkelingssamenwerking is ICCO al meerdere jaren de partner voor Albert Heijn. Dankzij ons lokale kantoor in Pretoria spelen wij een belangrijke rol in het verduurzamen van de keten. Dat levert een win-winsituatie op voor alle betrokkenen: de boeren in Zuid-Afrika produceren meer en betere avocado s in het vroege seizoen en verdienen daardoor meer. En Albert Heijn is verzekerd van het hele jaar door verse avocado s. Aan richtlijnen ontbreekt het u niet. Maar er is meer nodig om van uw MVO-beleid een goede business case te maken. Een partner om mee te sparren bijvoorbeeld. Zoals ICCO. En dan beginnen we bij voorkeur met een vliegende start: de Six-Step-Approach by ICCOnomics. SIX-STEP-APPROACH BY ICCONOMICS Tijdens een tweedaagse training leren u en collega s de VN Principes voor Bedrijfsleven en Mensenrechten te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Onontbeerlijk voor internationaal opererende organisaties met internationale toeleveranciers en de beste start voor bedrijven met de ambitie om hun bedrijfsvoering naar het buitenland uit te breiden. Het bedrijfsleven wordt tegenwoordig geacht de mensenrechten in hun bedrijfsvoering en toeleveringsketen te respecteren. Maar wat betekent dat voor u? Waar moet u beginnen? En wat wordt er binnen de VN-Principes van u verwacht? De ICCOnomics Six-Step-Approach training introduceert zes stappen waarmee u en uw team concreet aan de slag kunnen. En waarmee u een volgende stap kunt zetten in uw maatschappelijk verantwoord ondernemerschap. Lees meer over de ICCOnomics Six-Step-Approach training: Meld u aan voor de ICCOnomics Six-Step-Approach training: Foto: Merel de Boer

Internationaal ondernemen: maatschappelijk verantwoord met de OESO-richtlijnen

Internationaal ondernemen: maatschappelijk verantwoord met de OESO-richtlijnen Nationaal Contactpunt OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen Internationaal ondernemen: maatschappelijk verantwoord met de OESO-richtlijnen omesantodomingowashingtonaddisababacaracasdaressalaamlimamanilariyadhsaopaulowarsawalgierscapetowndhakakuwaitmaputoriodejaneirosarajevovilniusammancanberra

Nadere informatie

Datum 3 maart 2014 Betreft Beantwoording vragen van het lid Voordewind over het rapport Working on the Right Shoes

Datum 3 maart 2014 Betreft Beantwoording vragen van het lid Voordewind over het rapport Working on the Right Shoes Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Directie Internationale Marktordening en Handelspolitiek Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT Het klimaatprobleem treft ons allemaal. Maar huishoudens en kleine boeren in ontwikkelingslanden hebben meer last van klimaatverandering

Nadere informatie

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015 MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN ICCO Onderzoek 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 2. Onderzoek Demografie Bedrijfsgegevens Functie van de respondent Landen Wat zijn mensenrechten? Waarom mensenrechten? Six step

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

Inkopen en de sociale impact over de grens

Inkopen en de sociale impact over de grens Inkopen en de sociale impact over de grens Thea Smid-Verheul, gemeente Amersfoort Jaap Stokking en Shirley Justice Namens Programmadirectie DI, Ministerie VROM 27 sept 2010 Programma workshop Starring:

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Onze Referentie Minbuza 2015.710578 Datum

Nadere informatie

Vattenfall Gedragscode voor leveranciers

Vattenfall Gedragscode voor leveranciers Vattenfall Gedragscode voor leveranciers Introductie Vattenfall levert energie voor de maatschappij van vandaag en draagt bij aan het energiesysteem van morgen. Bij de uitvoering van onze bedrijfsactiviteiten

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Contents P. 2 Introductie P. 2 VINCI s commitments P. 4 Leveranciers commitments P. 6 Implementatie 1 15 april 2012 Introductie Deze Code «Global Performance

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Directie Arbeidszaken Publieke Sector Arbeidsvoorwaarden en Overleg

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

VERKLARING VAN RENAULT INZAKE FUNDAMENTELE ARBEIDSRECHTEN

VERKLARING VAN RENAULT INZAKE FUNDAMENTELE ARBEIDSRECHTEN VERKLARING VAN RENAULT INZAKE FUNDAMENTELE ARBEIDSRECHTEN De groei- en concurrentiestrategie van RENAULT is gebaseerd op vakmanschap, kwaliteit en aantrekkelijkheid van producten, tevredenheid van klanten,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 19 november 2014. Betreft MVO Sector Risico Analyse

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 19 november 2014. Betreft MVO Sector Risico Analyse Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Ministerie van Buitenlandse Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 19 november

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring 1 Waarom MVO? Moeten: Horen: Lonen: gedrag af MVO handelen wordt afgedwongen MVO handelen o.b.v. vrijwilligheid (morele motivatie) De markt beloont MVO en straft

Nadere informatie

Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen?

Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen? Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen? Welke invloed heeft u op uw toeleveringsketen? En hoe kunt u invloed uitoefenen om uw (in)directe toeleveranciers maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

2012 MVO Jaarverslag

2012 MVO Jaarverslag 2012 MVO Jaarverslag MVO-beleid Tomingroep Als mensontwikkelbedrijf werkt Tomingroep aan duurzaamheid in de volle breedte. Wij willen op een maatschappelijk verantwoorde wijze zaken doen in samenwerking

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Genoeg water voor iedereen

Genoeg water voor iedereen Genoeg water voor iedereen eerlijk verdeeld - betaalbaar - schoon - duurzaam Of je nu rijk bent of arm, als je een dag niet drinkt heb je dorst. Niemand kan zonder water. Met genoeg en schoon water hebben

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000 Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties 2 Inhoudsopgave ISO 26000: een richtlijn voor iedereen

Nadere informatie

6e Sustainability Congres 17 maart 2005. Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN)

6e Sustainability Congres 17 maart 2005. Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN) 6e Sustainability Congres 17 maart 2005 Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN) Programma Voorstel voor ISO Guidance on Social Responsibility Resultaten eerste vergadering

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring omtrent de sociale rechten en de industriële betrekkingen bij LEONI

Verklaring omtrent de sociale rechten en de industriële betrekkingen bij LEONI Verklaring omtrent de sociale rechten en de industriële betrekkingen bij LEONI Preambule LEONI legt aan de hand van deze verklaring de principiële sociale rechten en beginselen vast. Deze vormen de basis

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 De kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 waarom deze campagne? zit er een luchtje aan uw bedrijfskleding? Met deze campagne willen wij u de werknemers

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds

Nadere informatie

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Stakeholderdialoog VNCI Pieterstraat 11 3512 JT Utrecht T +31 (0) 30 234 00 31 info@vbdo.nl www.vbdo.nl Samenvatting Op 14 oktober 2013 heeft de Vereniging van de Nederlandse

Nadere informatie

Voor 2014 vragen we u bijgaande documenten, waarin u de uitgangspunten onderschrijft, ondertekend met uw offerte mee te sturen.

Voor 2014 vragen we u bijgaande documenten, waarin u de uitgangspunten onderschrijft, ondertekend met uw offerte mee te sturen. Rijksbrede beleidsregels Inkoop De overheid koopt per jaar voor bijna 60 miljard euro in en heeft daarmee een belangrijke invloed op het milieu en sociale aspecten binnen Nederland en in andere landen.

Nadere informatie

MVO gedragscode gavilar B.V.

MVO gedragscode gavilar B.V. PAGINA 1 MVO gedragscode B.V. Documentgegevens Bedrijf Adres Opgesteld Gecontroleerd Akkoord : B.V. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht : R. ten Hove : QHSE-coördinator : P. Klijs : Operations

Nadere informatie

Resultaten tot en met 2014

Resultaten tot en met 2014 Duurzaam thema: Organisatie: Doelstelling: Eerlijke handel Solidaridad Fashion Programma: verbetering van de arbeidsomstandigheden in en milieubelasting van Aziatische textielfabrieken Resultaten tot en

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

Maatschappelijke verantwoord ondernemen door het Midden en KleinBedrijf. Theo Aalbers en Kees Vringer

Maatschappelijke verantwoord ondernemen door het Midden en KleinBedrijf. Theo Aalbers en Kees Vringer Maatschappelijke verantwoord ondernemen door het Midden en KleinBedrijf Theo Aalbers en Kees Vringer Samenvatting Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is belangrijk voor het Midden en KleinBedrijf

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

Vanuit gedeelde waarden naar een betere wereld

Vanuit gedeelde waarden naar een betere wereld Vanuit gedeelde waarden naar een betere wereld De wereld verandert. De vraag is: hebben wij invloed op hoe zij verandert? Het antwoord van UN Global Compact op die vraag is een volmondig ja. Wij geloven

Nadere informatie

Voor een beter milieu.

Voor een beter milieu. Voor een beter milieu. Milieubewust ondernemen, in uw voordeel De zorg voor een beter klimaat zit Berendsen in de genen. We willen onze ecologische voetafdruk zo klein mogelijk houden, en daarom leveren

Nadere informatie

ICCO en het bedrijfsleven

ICCO en het bedrijfsleven Fotografie: Hester Foppen ICCO en het bedrijfsleven Uitgangspunten en prioriteiten inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen en samenwerking met bedrijven ICCO werkt aan een wereld waarin mensen in

Nadere informatie

WIJ WILLEN LEREN WIJ WILLEN SPELEN

WIJ WILLEN LEREN WIJ WILLEN SPELEN WIJ WILLEN LEREN WIJ WILLEN SPELEN Geen kind hoort te werken. Ieder kind heeft recht op onderwijs, het recht om te spelen en om écht kind te zijn. Een wereld zonder kinderarbeid is mogelijk, als iedereen

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn

ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn Zet goede bedoelingen om in goede acties Ingeborg Boon NEN met dank aan Hans Kröder 1 Europees: 30 leden Wereldwijd: 159 leden ruim 60 jaar 18.000 publicaties Missie:

Nadere informatie

Ecological Management Foundation

Ecological Management Foundation Ecological Management Foundation Beleidsplan Frederik Claasen In opdracht van Bestuur EMF December 2013 Projectnummer 2047 Ecological Management Foundation C/o Aidenvironment Barentszplein 7 1013 JN Amsterdam

Nadere informatie

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong U geniet van goede en eerlijke producten U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong Voor mens en milieu Steeds meer organisaties willen in de bedrijfsvoering een balans vinden tussen planet, people

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

SCHONE KLEREN CAMPAGNE 1. mode is niet schoon

SCHONE KLEREN CAMPAGNE 1. mode is niet schoon SCHONE KLEREN CAMPAGNE 1 99van de % mode is niet schoon 2 SCHONE KLEREN CAMPAGNE SCHONE KLEREN CAMPAGNE 3 Voor jouw kleren worden wereldwijd mensen uitgebuit en mensenrechten geschonden. Jij kunt helpen

Nadere informatie

maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

maatschappelijk Verantwoord Ondernemen maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Met het oog op werkenden 1. Sociale elementen van MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) behoort tot de kernactiviteiten van een onderneming. MVO behoort

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

The Sustainable Suitcase. The Sustainable Suitcase is een handige koffer voor erfgoedinstellingen die met duurzaamheid actief aan de slag willen

The Sustainable Suitcase. The Sustainable Suitcase is een handige koffer voor erfgoedinstellingen die met duurzaamheid actief aan de slag willen The Sustainable Suitcase The Sustainable Suitcase is een handige koffer voor erfgoedinstellingen die met duurzaamheid actief aan de slag willen December 2011 The Sustainable Suitcase is een handige koffer

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z10572 Datum 15 juni

Nadere informatie

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken DutchSpirit vervaardigt duurzame maatpakken en richt zich op de doorontwikkeling van circulaire stoffen voor werkkleding. Met een vernieuwend businessconcept

Nadere informatie

01 Inleiding... 3 02 Wie is Agrico?... 5. 03 Scope MVO 2013/2014... 7 04 MVO principes... 7

01 Inleiding... 3 02 Wie is Agrico?... 5. 03 Scope MVO 2013/2014... 7 04 MVO principes... 7 Inhoudsopgave 01 Inleiding... 3 02 Wie is Agrico?... 5 03 Scope MVO 2013/2014... 7 04 MVO principes... 7 1. Agrico legt rekenschap af over effecten op de maatschappij, de economie en het milieu... 8 2.

Nadere informatie

Leeswijzer convenant.

Leeswijzer convenant. Leeswijzer convenant. Waarom een convenant? In 2013 nam minister Ploumen ons plan van aanpak Verduurzaming van de Nederlandse textiel- en kledingsector in ontvangst. Hier uitte de minister de wens dat

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

onderneemt maatschappelijk verantwoord

onderneemt maatschappelijk verantwoord onderneemt maatschappelijk verantwoord www.coffeefresh.nl Coffee Fresh investeert in MVO Koffie is tegenwoordig meer dan zomaar een kopje koffie. Het is een beleving waarbij wij u nét dat beetje meer bieden.

Nadere informatie

Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden.

Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden. Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden. Hout kom je overal tegen... 2 Nog wel ja. De vloer. Een pak kopieerpapier. Een verhuisdoos. Een deur. Een tuinstoel. Openhaardhout. Overal komen we hout

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Stop Child Labour Challenge. Powered by

Stop Child Labour Challenge. Powered by Stop Child Labour Challenge Powered by Stop Child Labour Challenge Challenge: Bedenk een actie waardoor bedrijven open communiceren over kinderarbeid Deadline: 15 februari 2015 Prijzen: 1e prijs: Fairphone

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds)

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) April 2012 Inhoud 1. Algemeen...3 1.1 Inleiding...3 1.2 Wet- en regelgeving...3 2. Financiële middelen...3 2.1 Algemeen...3 2.2 Schulden en reserves...4

Nadere informatie

Stichting So Logical Foundation

Stichting So Logical Foundation Stichting So Logical Foundation BELEIDSPLAN 2015-2016 Stichting So Logical Foundation Postbus 5823 1410 GA Naarden Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Werkwijze 6 4. Organisatie 7 5. Financiën

Nadere informatie

HELP HET FiKSEN. FiKS. Fairtrade in Koffie & Schone Lucht

HELP HET FiKSEN. FiKS. Fairtrade in Koffie & Schone Lucht HELP HET EN Elke dag lekkere koffie? Vandaag nog vanzelfsprekend, straks niet meer. Oogstverliezen doen zich nu al voor op een nieuwe, ongekende schaal. Klimaatverandering is voor kleine boeren een donkere

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie

Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie

Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie VAKKEN PAV, Humane Wetenschappen, Aardrijkskunde DOELSTELLINGEN EN EINDTERMEN Gemeenschappelijke stam De leerlingen brengen belangrijke elementen van communicatief

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds

Beleggingsstatuut Longfonds Beleggingsstatuut Longfonds April 2016 Inhoud 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Wet- en regelgeving... 3 2. Financiële middelen... 3 2.1 Algemeen... 3 2.2 Schulden en reserves... 4 2.3 Doel en tijdshorizon

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame boodschap Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame koers als familiebedrijf Jumbo is een echt familiebedrijf, dat middenin de samenleving staat. Daar zijn we trots op. Een

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Onze Referentie Minbuza 2015.667199 Uw

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

MVO actieplan HKV 2015-2016

MVO actieplan HKV 2015-2016 MVO actieplan HKV 2015-2016 November 2015 November 2015 MVO actieplan HKV Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Onze MVO doelen en actiepunten... 5 3 Implementatie, review en communicatie... 8 4 Verantwoording...

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015

Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015 Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015 Organisatie : Stichting Duurzame Ontwikkeling Nederland Suriname Inleider : Trusty Green, Loes Trustfull, directeur Trusty Green Begeleider :

Nadere informatie

MVI & EMVI: Perfect match? 24 november 2015, SMI Stabi congres, Zoetermeer

MVI & EMVI: Perfect match? 24 november 2015, SMI Stabi congres, Zoetermeer MVI & EMVI: Perfect match?, SMI Stabi congres, Zoetermeer Prof dr ir, Tilburg University Het is de route niet de kaart Niet de uitkomst maar het raadsel Het zijn je ogen niet de kleppen Niet het eindpunt

Nadere informatie

LEVEN ZONDER KOFFIE? HELP HET FiKSEN

LEVEN ZONDER KOFFIE? HELP HET FiKSEN LEVEN ZONDER KOFFIE? HELP HET FiKSEN KOFFIE IN GEVAAR Elke dag lekkere koffie? Vandaag nog vanzelfsprekend, straks niet meer. Oogstverliezen doen zich nu al voor op een nieuwe, ongekende schaal. Klimaatverandering

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

Samenwerken aan een gezonde business

Samenwerken aan een gezonde business Samenwerken aan een gezonde business The Greenery 2 Gezonde ideeën The Greenery is een internationaal groente- en fruitbedrijf. We leveren jaarrond een compleet en dagvers assortiment verse groente en

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie