Ethische overwegingen en vraagstukken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ethische overwegingen en vraagstukken"

Transcriptie

1 Ethische overwegingen en vraagstukken Congres Domotica & E-Health 24 juni 2010 Claire Huijnen, Smart Homes Stichting Smart Homes, Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen

2 Inhoud Domotica + Zorg + Ethiek Ethisch model ontwikkeld Voorbeelden toepassing model

3 Ethiek en technologie? Grenzen vaststellen versus richting geven Hoe kunnen we de zorg menswaardig maken/houden? Ethische dimensie kan helpen om technische zorginnovaties zo te ontwerpen dat ze in moreel opzicht zo goed mogelijk zijn Rapport van Inspectie Gezondheidszorg: Visie op rol technologie in zorg ontbreekt vaak: Rol techniek vaak leidend Te weinig aandacht voor: implicaties kwaliteit van zorg, betrouwbaarheid systeem, veranderingen in werkprocessen, welzijn en veiligheid cliënt/patiënt Opname technologie in zorgplan en evaluatie niet standaard, Geen ethisch normenkader Ethisch perspectief is cruciaal

4 Ambient Intelligence Toekomst visie, convergentie van: Ubiquitous computing Ubiquitous communication Mens omringd door onzichtbaar netwerk van intelligente computers, sensoren en andere ICT apparaten en diensten. Gebruiker centraal Adaptive interfaces Intelligente, onzichtbare ICTinfrastructuur is zich bewust van personen in omgeving en kan op basis van voorkeuren anticiperen en reageren Marzano, S. en E. Aarts, The new every day. Views on ambient intelligence

5 Ambient Intelligence Ubiquitous Computing Niet alleen pc s, ook alledaagse apparaten; (zoals koelkast) Apparaten nemen waar; ( sense ) Apparaten zijn slim; ( smart ) Ubiquitous Communication Apparaten gaan communiceren; Apparaten worden onderling verbonden Ubiquitous computing Adaptive interfaces Ubiquitous communication Adaptive Interfaces Intelligente adaptieve gebruiksvriendelijke interfaces Pro-actief, context-aware and gepersonaliseerd

6 Objecten worden slim en gaan samenwerken Computers monitoren ons gedrag, routines en activiteiten en voorspellen vervolgens wat we willen of gaan doen enproducts/smart-shopper-tape.jpg radio.weblogs.com/ /2003/10/13.html

7 Nieuw informatie landschap Digitalisering leefomgeving Onderlinge verbondenheid Bewuste & onbewuste informatiestromen Grenzen privé en publieke sfeer vervagen Samenstellen profiel (gedrag) mensen Aanpassen omgeving aan wensen en behoeften Ambient Intelligence > Assisted living >Domotica Cartoon by Jeff MacNelly

8 Ethisch model Ontwikkeld in kader EU projecten Geeft inzicht in mogelijke ethische issues Gebaseerd op ethische principes en mogelijke risico s SWAMI project Verschillende niveaus Toepassen model bij innovaties en in projecten

9 Ethische principes (o.a. Beauchamp and Childress) Goed doen: handel in het belang van de cliënt Niet schaden: handelen dat geen schade toebrengt, voorkomen van schade of wegnemen van schade. Rechtvaardigheid: verdeling van schaarse middelen (eerlijkheid en gelijkheid) Autonomie: zelfbeschikking, mensen hebben het recht zelf iets te weigeren of te kiezen, zelfstandig en onafhankelijk handelen. Ethical principles (a.o. Beauchamp and Childress) Vertrouwen: gaat meer over de relatie, eerlijkheid en vertrouwen

10 1. Privacy 2. Security 3. Identiteit 4. Vertrouwen 5. Controle 6. Digital divide 7. Dependency 8. Exclusion 9. Victimisation 10.Surveillance 11.Identity theft: 12.Malicious attacks 13.Spamming Risico s

11 Ethische principes versus mogelijke risico s

12 Ethical model Verschillende niveau s

13 Ethiek gaat over afwegingen Apparaat om veiligheid te monitoren kan privacy of vrijheid aantasten Mag een stuk privacy aangetast worden om onafhankelijkheid te vergroten? Technieken voor vergroten bewegingsvrijheid zou privacy kunnen verminderen Hoe moet je autonomie/vrijheid van handelen balanceren tegen het mogelijke risico? Tracking; vergroten risico op isolatie of stel je mensen in staat om rond te wandelen? (deur sensoren, leef cirkels, GPS) Technologie kan strengere vrijheidsbeperkende middelen vervangen (domotica, bewegingssenoren en bedmatjes versus vastbinden in bed of kalmerende medicatie) Grens technologie als hulpmiddel voor onafhankelijkheid en beperking autonomie?

14 NETCARITY: Gezondheidscheck Niveau: Dienstverlener, gebruiker, technologie als oplossing voor probleem Ethisch principe: Goed doen, Niet schaden Risico: Vertrouwen, Controle (Dependency) Vragen: Krijgen mensen onterecht een gevoel dat alles in orde is wanneer ze dagelijks hun waarden meten? Overmedicalisatie? Worden mensen afhankelijk van het weten van hun waarden?

15 CompanionAble: robot in slimme woning Niveau: Gebruiker Ethisch principe: Autonomie, Niet schaden Risico: Controle (Dependency), Privacy Vragen: Wordt autonomie van mensen aangetast wanneer robot medicatie herinneringen geeft? Gaan mensen anticiperen op het gedrag van de robot? oh, als ik zelf niet denk aan mijn medicatie hoor ik het wel Ontwerp van dialoog is cruciaal Robot op afstand bedienen: wat gebeurt er met de waardigheid en het gevoel van controle? Permanente bewaking <> Maatje dat er altijd is?

16 Wat kunnen we dan doen? In veel situaties zal er geen correcte, perfecte manier zijn of één juist antwoord Enablement versus disablement Ga uit van wat mensen wel kunnen of hoe je mensen weer in staat kunt stellen zelf taken uit te voeren. Gebruiker/client gerichte innovatie Multidisciplinair werken, testen en evalueren Betrek eindgebruikers, zorgverleners, naasten Analyseer nieuwe diensten / producten structureel ook van ethisch perspectief (bv met ethisch model) Er bestaat geen allesomvattende oplossing Individuele oplossingen Selectieve selectie van technologische oplossingen versus de menselijke hand/oor/oog/hart Automatische verlichting <> ommetje maken / babbeltje maken Neem beslissingen met de beste intenties

17 Bedankt voor uw aandacht! Voor meer informatie en/of contact:

Domotica & Robotica. Claire Huijnen Herjan v.d. Heuvel

Domotica & Robotica. Claire Huijnen Herjan v.d. Heuvel Domotica & Robotica Claire Huijnen Herjan v.d. Heuvel Smart Homes Beurs Domotica & Slim Wonen Congressen en themabijeenkomsten Smart Homes Partnercommunity Smart Homes Magazine De Slimste Woning van NL

Nadere informatie

1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29. 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37

1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29. 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37 Inhoud Voorwoord 8 Inleiding 11 Over de auteurs 16 deel 1 zorg 27 1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37 3 Jong en zorgbehoevend;

Nadere informatie

Online Hulp voor ouderen. CONGRES ONLINEHULP 28-11-2014 1

Online Hulp voor ouderen. CONGRES ONLINEHULP 28-11-2014 1 Online Hulp voor ouderen. JOOP BLOM, VOORZITTER COMMISSIE ZORG EN WELZIJN EN WONEN NVOG. LID COMMISSIE ZORG EN WELZIJN EN WONEN CSO. UTRECHT 28 NOVEMBER 2014. CONGRES ONLINEHULP 28-11-2014 1 Wat is e-health?

Nadere informatie

Ervaringen en ontwikkelingen van domotica in de zorgsector

Ervaringen en ontwikkelingen van domotica in de zorgsector Ervaringen en ontwikkelingen van domotica in de zorgsector Aanvang presentatie 11.00 uur Corien van Berlo Stichting Smart Homes Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Wie is Smart Homes? Opbouwen

Nadere informatie

DOMOTICA. Technologie bij geïntegreerde zorg

DOMOTICA. Technologie bij geïntegreerde zorg DOMOTICA Technologie bij geïntegreerde zorg Wil Rijnen 2 oktober 2014 Expo HealthCare 2014 Programma Wie is Smart Homes? Wat is Domotica? Waarom (nu) van belang? Geïntegreerde zorg De rol van technologie

Nadere informatie

Een maatje in huis: sociale robots die voor jezorgen. Herjan van den Heuvel & Claire Huijnen

Een maatje in huis: sociale robots die voor jezorgen. Herjan van den Heuvel & Claire Huijnen Een maatje in huis: sociale robots die voor jezorgen Herjan van den Heuvel & Claire Huijnen CompanionAble Sociale robot en slimme woning ter ondersteuning van mensen met milde geheugenproblemen Mobiserv

Nadere informatie

DIGITALE ZORG EN PRIVACY

DIGITALE ZORG EN PRIVACY DIGITALE ZORG EN PRIVACY MAARTEN VERKERK DANIEL TIJINK ALDERT DE JONGSTE INLEIDING 1 Samenleving wordt steeds complexer 2 Meer aandacht voor individu (pluriformiteit) 3 Grote hoeveelheden data 4 Steeds

Nadere informatie

Ambient Intelligence in de zorg Matthijs Oosterbos Gezondheidszorg Technologie

Ambient Intelligence in de zorg Matthijs Oosterbos Gezondheidszorg Technologie Januari 12 Ambient Intelligence in de zorg Matthijs Oosterbos Gezondheidszorg Technologie Avans Hogeschool Tilburg Prof. Cobbenhagenlaan 13 5037 DA Tilburg Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding... 1 Hoofdstuk

Nadere informatie

SMART HOMES. Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen. Op weg naar slimme, duurzame en toegankelijke ICT toepassingen en diensten.

SMART HOMES. Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen. Op weg naar slimme, duurzame en toegankelijke ICT toepassingen en diensten. SMART HOMES Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Op weg naar slimme, duurzame en toegankelijke ICT toepassingen en diensten. SMA Werelden verbinden RT HOMES Smart Homes is het kenniscentrum in

Nadere informatie

Implementatie van technologische vernieuwingen in de VVT. Nienke Nijhof

Implementatie van technologische vernieuwingen in de VVT. Nienke Nijhof Implementatie van technologische vernieuwingen in de VVT Nienke Nijhof Even voorstellen Quiz Wie is een robot? a) Allemaal (staan) b) Nummer twee en drie (zitten) Bestaat dit? a)ja (staan) b)nee (zitten)

Nadere informatie

Domotica. (de oudste vorm van ehealth, maar ook nog o zo jong )

Domotica. (de oudste vorm van ehealth, maar ook nog o zo jong ) 1 Domotica (de oudste vorm van ehealth, maar ook nog o zo jong ) 2 Even voorstellen. Teun Jonker. - Achtergrond in techniek en verpleegkunde en management - Nu zorginformaticus en manager ehealth en domotica

Nadere informatie

Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger. Marijke Prins projectleider

Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger. Marijke Prins projectleider Toepassing van domotica in de zorg moet zorgvuldiger Marijke Prins projectleider Aanleiding onderzoek Technologie in de zorg in opkomst en gebruik wordt gepromoot Technologie in de zorg kent voordelen

Nadere informatie

SLIMME TECHNOLOGIE IN WOON- EN LEEFOMGEVING. Joke Dessin Coördinator/Projectadviseur Cretecs

SLIMME TECHNOLOGIE IN WOON- EN LEEFOMGEVING. Joke Dessin Coördinator/Projectadviseur Cretecs SLIMME TECHNOLOGIE IN WOON- EN LEEFOMGEVING Joke Dessin Coördinator/Projectadviseur Cretecs - AGENDA - Achtergrond Wonen en zorg vs. domotica en zorg op afstand Eindgebruikers + noden Randvoorwaarden ZT

Nadere informatie

Waarom krijgt project Alice van mij meer voorrang dan andere projecten?

Waarom krijgt project Alice van mij meer voorrang dan andere projecten? Domotica opdracht 2 1. Zoek op internet 3 voorbeelden van (onderzoek)projecten in Europa op het gebied van AAL (Ambient Assisted Living) die op dit moment lopen. a. WeCare 2.0 http://www.zonmw.nl/nl/projecten/project-detail/wecare-20/

Nadere informatie

Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM

Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM Domotica is geen technische invulling maar een veranderingstraject waar techniek zinvol wordt toegepast Avics; Sinds 2001, Vestiging Groningen en Apeldoorn, 50 werknemers

Nadere informatie

Tijdbesparing in de zorg met apps

Tijdbesparing in de zorg met apps De alles-in-1 Zorgapp Efficiënt en veilig Tijdbesparing in de zorg met apps Zorgapps maken al het coördinerende en administratieve werk eenvoudiger en efficiënter zodat tijd overblijft Moderne technologie

Nadere informatie

ehealth in mijn praktijk?! Datum 28 januari 2014, S.Timmer

ehealth in mijn praktijk?! Datum 28 januari 2014, S.Timmer ehealth in mijn praktijk?! Datum 28 januari 2014, S.Timmer 1 Introductie Saskia Timmer Changinghealthcare Academy (online) opleiden voor (e)health #ehealth #Socialemedia #CHCacademy 2 Kijkje in de digitale

Nadere informatie

ehealth en sensortechnologie Johan van der Leeuw Senior adviseur zorgtechnologie Vilans, Kenniscentrum Langdurende Zorg

ehealth en sensortechnologie Johan van der Leeuw Senior adviseur zorgtechnologie Vilans, Kenniscentrum Langdurende Zorg ehealth en sensortechnologie Johan van der Leeuw Senior adviseur zorgtechnologie Vilans, Kenniscentrum Langdurende Zorg Ouderen met dementie Nu 250.000 Verwachte groei naar 400.000 450.000 Ziektebeeld

Nadere informatie

BrabantConnect. van Diensten op afstand naar User generated content in Intelligente woningen. Frans Stravers Commercieel Directeur Mextal

BrabantConnect. van Diensten op afstand naar User generated content in Intelligente woningen. Frans Stravers Commercieel Directeur Mextal BrabantConnect van Diensten op afstand naar User generated content in Intelligente woningen Frans Stravers Commercieel Directeur Mextal Opzet van de presentatie 1. Historie en filosofie van de ontwikkelingen

Nadere informatie

Gewoon een veilig gevoel.

Gewoon een veilig gevoel. Gewoon een veilig gevoel. Kwaliteit van leven, comfort, zelfredzaamheid en gevoel van vrijheid voor gebruikers. Dat is wat wij als Telezorg nastreven met het ComServer platform. ComServer De scheiding

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Moreel Beraad Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Wat is goed handelen? Wat en wie bepaalt dat? Ethiek Het systematisch nadenken over normen en waarden die in handelings- en beslissituaties

Nadere informatie

Domotica loont voor slim wonen en Leven!

Domotica loont voor slim wonen en Leven! Domotica loont voor slim wonen en Leven! Bouw & ICT 2011 Smart Homes Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen www.smart-homes.nl, info@smart-homes.nl Duizelseweg 4A, Eersel, tel. 0497-514984 Agenda

Nadere informatie

Presentatie gebruikerservaringen met domotica(klassiek en SOS) in De Enk Marian Kors, 17 Maart 2015

Presentatie gebruikerservaringen met domotica(klassiek en SOS) in De Enk Marian Kors, 17 Maart 2015 Presentatie gebruikerservaringen met domotica(klassiek en SOS) in De Enk Marian Kors, 17 Maart 2015 Uitgangspunten nieuwbouw 5 jaar geleden Visie op zorgverlening: geen woorden op papier, maar een leidraad

Nadere informatie

Technolgie & e-health

Technolgie & e-health Technolgie & e-health Nationaal Zorgberoepen Debat Prof.dr.ir. Pieter Jonker Utrecht 13 December 2013 Delft University of Technology Technolgie & e-health Nationaal Zorgberoepen Debat Prof.dr.ir. Pieter

Nadere informatie

TECHNOLOGIE IN DE ZORG

TECHNOLOGIE IN DE ZORG TECHNOLOGIE IN DE ZORG MET DE MAATWERKMODULES VAN ZORGTECHNIEK LIMBURG ZIJN UW OPLEIDINGEN IN ÉÉN KLAP UP-TO-DATE KENNISMAKING ZORGTECHNOLOGIE ZORG OP AFSTAND ONDERSTEUNENDE TECHNOLOGIEËN EN HULPMIDDELEN

Nadere informatie

E-HEALTH: DE IMPACT. Baanbrekende ontwikkelingen. Wat verandert er in de zorg?

E-HEALTH: DE IMPACT. Baanbrekende ontwikkelingen. Wat verandert er in de zorg? E-HEALTH: DE IMPACT Baanbrekende ontwikkelingen Wat verandert er in de zorg? TEUN JONKER Manager E-Health en domotica Zorginformaticus WAT KOMT ER AAN BOD? Wat is E-Health? En wat levert het op? Overzicht

Nadere informatie

Smart Cities Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt

Smart Cities Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt Smart Cities Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt Pieter Ballon Directeur Living Labs, iminds & Professor, Vrije Universiteit Brussel 1 I. De slimme stad als 2 Smart cities are places

Nadere informatie

Controle over domotica Plan van aanpak

Controle over domotica Plan van aanpak Controle over domotica Plan van aanpak April 2005 Student Naam: Studentnr: 0249440 E-mail: bas@tonissen.com Radboud Universiteit Nijmegen Begeleider: Gert Veldhuijzen van Zanten Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

Technologie en de toekomst van de zorg. Luc de Witte Maastricht University Zuyd University of Applied Sciences

Technologie en de toekomst van de zorg. Luc de Witte Maastricht University Zuyd University of Applied Sciences Technologie en de toekomst van de zorg Luc de Witte Maastricht University Zuyd University of Applied Sciences Deze presentatie De zorg is in transformatie; innoveren moet Technologie gaat hierbij een grote

Nadere informatie

Ready healthcare. Actieplan gezondheidszorg. Vodafone Power to you

Ready healthcare. Actieplan gezondheidszorg. Vodafone Power to you Ready healthcare Actieplan gezondheidszorg Vodafone Power to you 2 Hoe kunnen onze zorgverleners efficiënter werken? Uw kansen Naarmate de vraag naar zorg groter wordt, neemt de druk op zorgverleners toe.

Nadere informatie

AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?

AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? PATIËNTENRECHTEN EN ETHIEK IN DE PSYCHIATRIE AXEL LIÉGEOIS Inleiding Verschillende benaderingen van de zorgrelatie Ethische beschouwingen bij de Wet Patiëntenrechten

Nadere informatie

Zorg kan ook anders. Met kennis en respect. Met kennis en respect

Zorg kan ook anders. Met kennis en respect. Met kennis en respect Zorg kan ook anders Van Dorp zorg en welzijn biedt diverse zorggerelateerde oplossingen voor de intra- en extramurale markt. Onze producten zorgen voor efficiëntere zorg en tevreden medewerkers. Wij ontwikkelen

Nadere informatie

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Geschiedenis commissies medische ethiek Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Medisch-technologische vooruitgang Economische impact van gezondheidszorg Integriteit en waardigheid van

Nadere informatie

Ondersteunende technologie. Inhoud. EMGO Institute - Care and Prevention 1. Functionele eisen ondersteunende technologie.

Ondersteunende technologie. Inhoud. EMGO Institute - Care and Prevention 1. Functionele eisen ondersteunende technologie. Functionele eisen ondersteunende technologie Franka Meiland fj.meiland@vumc.nl Brabantse kennisdag dementie 11 december 2013 Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Onderzoekslijn Zorg

Nadere informatie

Komen tot succesvolle implementatie van Digital Care

Komen tot succesvolle implementatie van Digital Care Komen tot succesvolle implementatie van Digital Care Charles G.Willems Lector Technologie in Zorg en Welzijn Saxion Senior medewerker Kenniscentrum Zorg en Technologie HsZuyd Digital care Vernieuwingen

Nadere informatie

het digitale landschap van de zorg in 2016

het digitale landschap van de zorg in 2016 het digitale landschap van de zorg in 2016 zorg & ict 6 april 2016 Presentatoren Erik van Laar CEO Multrix Peter Vermeulen Pb7 Research het digitale landschap van de zorg in 2016 / Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

Zorg op Afstand bij Dementerenden

Zorg op Afstand bij Dementerenden Zorg op Afstand bij Dementerenden Monique Kemner, projectleider Zorg en Diensten op Afstand, Sector Thuisdiensten, ZuidZorg Gerard van Glabbeek, Innovatie en Implementatie Zorg en Diensten op Afstand,

Nadere informatie

Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011

Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011 Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011 Vandaag Recap Being Human Hoofdstuk 1 Wat zijn de 5 Transformations in Interaction Waarin zien we dat terug? Trend versus Hype Changing computers Changing

Nadere informatie

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4 Zorg in vrijheid Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie Versie 4 Inleiding Vrijheid is voor de meeste mensen in Nederland een gegeven. Toch komt het in zorginstellingen

Nadere informatie

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Intro IoT IoT en business! I-real B.V.: H2g0 Real-time

Nadere informatie

Praktijkverpleegkundigen en de wet zorg en dwang

Praktijkverpleegkundigen en de wet zorg en dwang Praktijkverpleegkundigen en de wet zorg en dwang 17 maart 2015 Simone Abrahams, specialist ouderengeneeskunde, kaderarts psychogeriatrie en BOPZ-arts St. Zorgspectrum, locatie Het Houtens Erf Houten Wat

Nadere informatie

Intelligent waarnemen Geautomatiseerd herkennen van gedrag en incidenten

Intelligent waarnemen Geautomatiseerd herkennen van gedrag en incidenten Intelligent waarnemen Geautomatiseerd herkennen van gedrag en incidenten Bron: Volkskrant 23/03/13 2 3 Enorme groei aan data Er zijn meer apparaten aan het internet gekoppeld dan het aantal mensen op aarde.

Nadere informatie

De Open Datasamenleving

De Open Datasamenleving Gevolgen voor standaarden en interoperabiliteit Interoperabiliteit = Het vermogen tot samenwerken Afspraken zijn nodig voor interoperabiliteit tussen organisaties Rol van TNO TNO werkt aan het mogelijk

Nadere informatie

Internet of Things in de revalidatiezorg

Internet of Things in de revalidatiezorg Internet of Things in de revalidatiezorg Anja van der Heide 23 juni 2016 Inhoud Intro UMCG Centrum voor Revalidatie ehealth en IoT in de revalidatiezorg Voorbeelden van innovaties Impact IoT op mens en

Nadere informatie

Verwantenpanel over Technologie in de zorg

Verwantenpanel over Technologie in de zorg Verwantenpanel over Technologie in de zorg Datum 13 juni 2011 Auteurs Drs. R. Tap, Kennis- en Onderzoekscentrum Talant Dr. M.L.M. Brouns, Opleiding & Ontwikkeling Zorggroep Alliade Wilt u zich ook aanmelden

Nadere informatie

Internet Of Things & Sensorrevolutie

Internet Of Things & Sensorrevolutie Internet Of Things & Sensorrevolutie Smart Farming in de Veehouderij Bennie van der Fels, WUR Livestock Research Wageningen, 27 mei 2013 Smart Farming Agenda: IoT en de Sensor Revolutie Perspectieven Smart

Nadere informatie

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city ICT-ontwikkelingen Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city Wouter van de Kasteele, Hoofd van de sector I&B en Johannes van Veen, Strategisch adviseur, CIO office, sector Strategie

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15

Inhoud. Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15 5 Inhoud Woord vooraf 11 Deel 1: Enkele filosofische kaders m.b.t. handicaps en rechtvaardigheid 15 Hoofdstuk 1: John Rawls en personen met een handicap: een moeizame relatie 19 Rechtvaardigheid als billijkheid

Nadere informatie

Even voorstellen/programma. Met e-health fit (in de chronische fase) ehealth volgens min. van VWS. EHealth in de chronische fase

Even voorstellen/programma. Met e-health fit (in de chronische fase) ehealth volgens min. van VWS. EHealth in de chronische fase Even voorstellen/programma Eelco Sengers Fysio/manueel therapeut Innovatie medewerker Onderzoeker FAST@HOME e.sengers@sophiarevalidatie.nl Met e-health fit (in de chronische fase) Eelco Sengers, MSc Kenniscentrum

Nadere informatie

De computer verdwijnt, lang leve ambient intelligence! Auteur Henk van Leeuwen Saxion E-mail: h.vanleeuwen@saxion.nl

De computer verdwijnt, lang leve ambient intelligence! Auteur Henk van Leeuwen Saxion E-mail: h.vanleeuwen@saxion.nl De computer verdwijnt, lang leve ambient intelligence! Auteur Henk van Leeuwen Saxion E-mail: h.vanleeuwen@saxion.nl Samenvatting De dominante, zichtbare aanwezigheid van computers is op zijn retour. De

Nadere informatie

2-10-2013. ehealth & Sociale media: op naar fysiotherapie2.0 4 oktober 2013, Saskia Timmer

2-10-2013. ehealth & Sociale media: op naar fysiotherapie2.0 4 oktober 2013, Saskia Timmer ehealth & Sociale media: op naar fysiotherapie2.0 4 oktober 2013, Saskia Timmer Ik 2 1 Introductie Passie voor de zorg van Morgen ehealth & Sociale media in de praktijk 3 Agenda 1. Introductie 2. Inleiding:

Nadere informatie

Belfius award Slimme stad Maneblussers gaan met visie voor Lunavision

Belfius award Slimme stad Maneblussers gaan met visie voor Lunavision Belfius award Slimme stad Maneblussers gaan met visie voor Lunavision Maneblussers gaan met visie voor Lunavision 1. Inleiding en algemeen kader 2. Investeren in innovatieve infrastructuur 3. Investeren

Nadere informatie

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant!

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant! Mhealth-strategie Bekijk het van de andere kant! Wie zijn wij? Marco Boonstra, Senior Communicatieadviseur Sjoerd van Dekken Communicatieadviseur Inhoud Wat is mhealth? Eerste ervaringen met mhealth Implementatierisico

Nadere informatie

Naar een menselijke verwevenheid in het Internet der dingen : Ethische uitdagingen voor de arts-patiënt relatie

Naar een menselijke verwevenheid in het Internet der dingen : Ethische uitdagingen voor de arts-patiënt relatie Naar een menselijke verwevenheid in het Internet der dingen : Ethische uitdagingen voor de arts-patiënt relatie CRTL-ALT-F*CK. Huisarts en internet? 45 ste Medisch-Psychologische Dag Gent, 4 oktober 2014

Nadere informatie

Kleinschalig Wonen met Domotica: Evaluatie

Kleinschalig Wonen met Domotica: Evaluatie Kenniscentrum Innovatie van Zorgverlening Kleinschalig Wonen met Domotica: Evaluatie E.R.C.M. Huisman, G.J. Lanting, C.A.M. Huisman, H.B. Duits, H.S.M. Kort 1 Opzet 1. Dataverzameling Verzamelen en ordenen

Nadere informatie

Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids!

Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids! Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids! Smart Homes Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Duizelseweg 4a 5521 AC Eersel www.smart-homes.nl info@smart-homes.nl Peter Brils tel.

Nadere informatie

Van koffietafel naar Tablet

Van koffietafel naar Tablet Van koffietafel naar Tablet Zelfregie en netwerkversterking 2.0 Maurice Magnée & Sara Mansour Lectoraat Levensloopbegeleiding bij Autisme Kenniscentrum HAN SOCIAAL Inhoud workshop Wat is ehealth? Huidige

Nadere informatie

ICT en Zorg (ehealth)

ICT en Zorg (ehealth) ICT en Zorg (ehealth) Op weg naar Warme en Slimme Zorg in Den Haag Dienst OCW S. Santokhi, projectleider ehealth Wat is ehealth? Inzetten van ICT middelen ter versterking van gezondheid en zorg Accent

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

In gesprek over digitale zorg

In gesprek over digitale zorg In gesprek over digitale zorg Ervaringen en meningen van cliënten en zorgprofessionals met digitale zorg. 2 oktober 2015 Programma Welkom Brengen en halen Wat weten we al? Wat vind jij? Nagesprek 2 cliënten

Nadere informatie

beter achteraf vergiffenis vragen, dan toestemming vooraf

beter achteraf vergiffenis vragen, dan toestemming vooraf beter achteraf vergiffenis vragen, dan toestemming vooraf Grid Platform Chief Technology Officer Sun Vision Council Member Sun Microsystems, Inc. Lector Multidisciplinaire Informatica Hanzehogeschool,

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik vandaag hier op dit congres ben. Als iemand zich verzet tegen wassen moet je even doorzetten

Ik ben blij dat ik vandaag hier op dit congres ben. Als iemand zich verzet tegen wassen moet je even doorzetten Stap voor stap van vrijheidsbeperkende maatregelen af Ik ben blij dat ik vandaag hier op dit congres ben 11 januari 2016 Femke de Wit Senior adviseur Vilans Het uitluistersysteem is niet vrijheidsbeperkend

Nadere informatie

PETZ. Predictors voor gebruik van e-health door ouderen en professionals in de zorg

PETZ. Predictors voor gebruik van e-health door ouderen en professionals in de zorg PETZ Predictors voor gebruik van e-health door ouderen en professionals in de zorg PETZ Predictors voor gebruik van e-health door ouderen en professionals in de zorg Sonja Barends Projectleider Kenniscentrum

Nadere informatie

ICT in het onderwijs / ICT-innovaties in de zorg in het onderwijs

ICT in het onderwijs / ICT-innovaties in de zorg in het onderwijs ICT in het onderwijs / ICT-innovaties in de zorg in het onderwijs Doel van deze bijeenkomst Belang van ICT in het onderwijs en van het integreren van ICT-innovaties in de zorg in het onderwijs duidelijk

Nadere informatie

ehealth betaalbaar implementeren doe je zo! 1 december 2015

ehealth betaalbaar implementeren doe je zo! 1 december 2015 ehealth betaalbaar implementeren doe je zo! 1 december 2015 #zorgvisie @redmax_nl Jack van Gils Principal Consultant ehealth Manager Innovator Ondernemer Bedrijfskunde Contact via jack@redmax.nl @jackvangils2

Nadere informatie

Informatie & Beroepsgeheim

Informatie & Beroepsgeheim Informatie & Beroepsgeheim Duffel 1 december 2009 Axel Liégeois, Waarden in dialoog, hoofdstuk 7, p. 147-181. Inleiding Afbakening onderwerp Alle gegevens over zorgvrager in zijn of haar leefwereld Mondeling

Nadere informatie

De slimme woning wordt werkelijkheid?

De slimme woning wordt werkelijkheid? De slimme woning wordt werkelijkheid? Dominic Ectors Onderzoeker VITO/EnergyVille 1 VITO, KU Leuven, imec Onderzoek naar duurzame energie en intelligente energiesystemen 200 tal onderzoekers www.energyville.be

Nadere informatie

Internet of Things. Business kansen voor het MKB in een connected wereld

Internet of Things. Business kansen voor het MKB in een connected wereld Internet of Things Business kansen voor het MKB in een connected wereld Joris Castermans Syntens Innovatiecentrum Zeeuws Innovatie Evenement Vlissingen, 12-12-2013 Joris Castermans Syntens Innovatiecentrum

Nadere informatie

Beurs Domotica. Slim Wonen CONNECTING WORLDS. 18 en 19 november 2015 Evoluon Eindhoven. www.beursdomoticaenslimwonen.nl

Beurs Domotica. Slim Wonen CONNECTING WORLDS. 18 en 19 november 2015 Evoluon Eindhoven. www.beursdomoticaenslimwonen.nl Beurs Domotica & Slim Wonen 18 en 19 november 2015 Evoluon Eindhoven CONNECTING WORLDS www.beursdomoticaenslimwonen.nl Connecting Worlds Alles is met elkaar te verbinden. Steeds meer apparaten zijn te

Nadere informatie

Van zorg op afstand naar samen zorgen in de wijk. Toon van de Looy VanMorgen

Van zorg op afstand naar samen zorgen in de wijk. Toon van de Looy VanMorgen Van zorg op afstand naar samen zorgen in de wijk Toon van de Looy VanMorgen Programma 1. Stand van zaken Zorg op Afstand 2. Integratie Zorg op Afstand binnen het zorgproces bij ZuidZorg 3. Geleerde lessen

Nadere informatie

Robert Meijburg, VSggz & opleider Parnassia Groep

Robert Meijburg, VSggz & opleider Parnassia Groep Robert Meijburg, VSggz & opleider Parnassia Groep (potentiele) belangenverstrengeling Geen Voor deze bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Nee Sponsoring/ onderzoeksgeld Honorarium Aandeelhouder

Nadere informatie

Technisch productontwerper gezocht. met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten

Technisch productontwerper gezocht. met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten Technisch productontwerper gezocht met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten juli 2014 Panton Ontwerpstudio Panton zet zich in voor het verbeteren van

Nadere informatie

Asset 1 van 5. Consumerisation of IT vraagt andere aanpak beheer. Gepubliceerd op 1 march 2014

Asset 1 van 5. Consumerisation of IT vraagt andere aanpak beheer. Gepubliceerd op 1 march 2014 Asset 1 van 5 Consumerisation of IT vraagt andere aanpak beheer Gepubliceerd op 1 march 2014 De grenzen tussen werk en privé vervagen en steeds vaker wordt technologie van thuis op het werk gebruikt. Bring

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Onvrijwillige opname op een BOPZ-afdeling met vrijheidsbeperkende maatregelen Inbewaringstelling of rechtelijke machtiging

Onvrijwillige opname op een BOPZ-afdeling met vrijheidsbeperkende maatregelen Inbewaringstelling of rechtelijke machtiging Onvrijwillige opname op een BOPZ-afdeling met vrijheidsbeperkende maatregelen Inbewaringstelling of rechtelijke machtiging Inleiding Het standpunt van de cliënt ten opzichte van een opname Met deze folder

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het is een uitdaging om ouderen te identificeren die baat kunnen hebben bij een interventie gericht op de preventie van beperkingen in het dagelijks leven op het moment dat dergelijke

Nadere informatie

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Dr. Franck L.B. Meijboom Ethiek Instituut & Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Welzijn We zijn niet de eerste! Welzijn

Nadere informatie

De Domoticatoets. Persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis. Programma Ontgroening en Vergrijzing

De Domoticatoets. Persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis. Programma Ontgroening en Vergrijzing De Domoticatoets Persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis Programma Ontgroening en Vergrijzing De Domoticatoets: persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis Lang thuis in eigen huis

Nadere informatie

Eskills in de zorg anno Dr. Erik de Vries Lector Innovatie in de Publieke Sector

Eskills in de zorg anno Dr. Erik de Vries Lector Innovatie in de Publieke Sector Eskills in de zorg anno 2020 Dr. Erik de Vries Lector Innovatie in de Publieke Sector Vraagstelling Welke Eskills zouden verschillende beroepsgroepen in de zorg moeten ontwikkelen om anno 2020 vaardig

Nadere informatie

LED & de integratie in slimme netwerken met diverse sensoren, bieden nieuwe kansen voor openbare verlichting,

LED & de integratie in slimme netwerken met diverse sensoren, bieden nieuwe kansen voor openbare verlichting, / solution partner of the at TU/e De vraag Samenhangende vraagstellingen mbt openbare verlichting: Mogelijke vervanging van 21.000 lichtmasten in de stad Strategie die breder kijkt dan energiebesparing

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

GRENZEN IN HET BIEDEN VAN ZORG : DE PRAKTIJK..

GRENZEN IN HET BIEDEN VAN ZORG : DE PRAKTIJK.. GRENZEN IN HET BIEDEN VAN ZORG : DE PRAKTIJK.. Katrien Naudts Diensthoofd Zorgkwaliteit Domeinverantwoordelijke Ethisch zorg verlenen 1 Overzicht 1.Inleiding 2.Onderzoek Artevelde Hogeschool 3.Stappenplan

Nadere informatie

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?)

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) - Zorgvuldigheidseisen en systematische aanpak - - De Acht van de IGZ : zo maak je jouw zorginstelling inspectieproof 29 mei 2015 Mr R. Helle, specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Innovatie Agenda Veiligheid en Justitie. Denk en doe mee! innovatie@minvenj.nl

Innovatie Agenda Veiligheid en Justitie. Denk en doe mee! innovatie@minvenj.nl Innovatie Agenda Veiligheid en Justitie Denk en doe mee! innovatie@minvenj.nl Voorwoord Het ministerie van Veiligheid en Justitie staat voor een veilige en rechtvaardige samenleving. Dat is geen statische

Nadere informatie

Ubiquitous & Mobile Computing

Ubiquitous & Mobile Computing Ubiquitous & Mobile Computing Ontwerpen van Interactieve Systemen Christof van Nimwegen, 26 maart 2015 Ubiquitous (pervasive) computing De integratie van computers en het gebruik ervan in de dagelijkse

Nadere informatie

Almere Kennisstad bijdrage aan de complete stad breedband in de praktijk

Almere Kennisstad bijdrage aan de complete stad breedband in de praktijk bijdrage aan de complete stad breedband in de praktijk Frank Halsema 16 januari 2003 Onderwerpen I-visie van Almere Strategische opgave Almere Almere Kennisstad Telecominfrastructuur Gezondheidsportaal

Nadere informatie

Innovatie Agro & Tuinbouw via digitalisering - schets van de problematiek

Innovatie Agro & Tuinbouw via digitalisering - schets van de problematiek Innovatie Agro & Tuinbouw via digitalisering - schets van de problematiek ZLTO VLB LEI Wageningen UR - Rabobank December 2012 Krijn J. Poppe Door de ICT worden naast GELD- en GOEDERENstromen de DATA-stromen

Nadere informatie

Onvrijwillige zorg in de thuissituatie

Onvrijwillige zorg in de thuissituatie Onvrijwillige zorg in de thuissituatie Jan Hamers 1 Voorbeelden lopende projecten 24-uurs verpleeghuiszorg voor mensen met dementie op de zorgboerderij Nurses on the move Bewegen gerelateerd aan dagelijkse

Nadere informatie

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De digitale revolutie vindt nu ook zijn weg in huis Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De laatste paar jaar volgen de technologische ontwikkelingen zich in een snel tempo op. Wat

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11 Inleiding 17. Deel I Ethische reflectie 19

Inhoud. Voorwoord 11 Inleiding 17. Deel I Ethische reflectie 19 Voorwoord 11 Inleiding 17 Deel I Ethische reflectie 19 1 Wat is ethische reflectie en waarom is het belangrijk? 21 1.1 Eigen welzijn 22 1.2 Algemeen welzijn 25 1.2.1 Afhankelijkheid van andere mensen 25

Nadere informatie

Bosch NurseCall met dwaalfunctie Grotere efficiëntie voor verpleegtehuizen

Bosch NurseCall met dwaalfunctie Grotere efficiëntie voor verpleegtehuizen Bosch NurseCall met dwaalfunctie Grotere efficiëntie voor verpleegtehuizen 2 Veiligheid in verpleegtehuizen: een grote uitdaging Bij het runnen van een verzorgings- en verpleegtehuis staat u voor de uitdaging

Nadere informatie

Het (gedeeld) beroepsgeheim

Het (gedeeld) beroepsgeheim Reling Sint-Truiden, 20 januari 2015 Het (gedeeld) beroepsgeheim Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde Morele intuïtie Probleemstelling en ethische reflectie Patiëntenrechten: recht op informatie

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Directoraat-generaal Bedrijfsleven & Innovatie Bezoekadres Postadres Factuuradres Overheidsidentificatienr Ons kenmerk

Directoraat-generaal Bedrijfsleven & Innovatie Bezoekadres Postadres Factuuradres Overheidsidentificatienr Ons kenmerk > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Het eindexamen (februari 2007) Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Everything as a Service

Everything as a Service Everything as a Service Een bespiegeling over de toekomst van IT Dick van Gaalen Program Manager Business Technology HP Nederland Technology for better business outcomes 2007 Hewlett-Packard Development

Nadere informatie