R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren"

Transcriptie

1 R a p p o r t Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren Telefonisch onderzoek onder ouders en jongeren 2013 In opdracht van Laat ze niet (ver)zuipen Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland november 2013, kenmerk LBru/CdR L.M. de Bruijne Epidemioloog

2 i n h o u d s o p g a v e omschrijving bladzijde 1. Inleiding Belangrijkste conclusies Methode Gegevensverzameling Steekproef Vragenlijst Resultaten Onderzoekspopulatie Jongeren onder de 16 jaar Jongeren van 16 jaar en ouder Ouders Discussie Referenties Bijlagen Bijlage 1 - resultaten Bijlage 2 - vragenlijst... 34

3 1. Inleiding In september 2010 is de Zeeuwse aanpak jeugd en alcohol gestart. In de campagne Laat ze niet (ver)zuipen! (LZNVZ) werken de dertien Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland, GGD Zeeland, Indigo preventie, de politie Zeeland en andere (maatschappelijke) partners samen aan de alcoholproblematiek onder de jeugd in Zeeland. De Zeeuwse aanpak richt zich vooral op de omgeving van de jongeren zoals ouders, familie, sportverenigingen, scholen, horeca en andere plaatsen waar veel jongeren komen. In februari 2011, aan het begin van het project LZNVZ, heeft de GGD Zeeland een draagvlakonderzoek onder Zeeuwse jongeren en hun ouders uitgevoerd. Om te kijken of de boogde doelstellingen zijn behaald en om de bekendheid van de campagne inzichtelijk te maken heeft LZNVZ in september 2013 de GGD Zeeland opdracht gegeven om dit draagvlakonderzoek nogmaals te herhalen. De resultaten van dit onderzoek kunnen door LZNVZ gebruikt worden in het kader van borging van de Zeeuwse samenwerking ten aanzien van de jeugd en alcoholaanpak richting gemeentebesturen en samenwerkingspartners. Het onderzoek is ingegaan op wat op dit moment het publiek draagvlak is voor de normen geen alcohol onder de 16 jaar en geen overmatig alcoholgebruik door jongeren in de leeftijd van 16 t/m 23 jaar, wat is de mening over de wetaanpassing van 16 jaar naar 18 jaar, wat op dit moment de kennis is over de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik door jongeren en wat op dit moment de rol is van de ouders in het drinkgedrag van de jongeren. Aanvullend zijn ook vragen gesteld over de bekendheid van de campagne LZNVZ. 3

4 2. Belangrijkste conclusies Kennis en houding van Zeeuwse jongeren van 12 t/m 15 jaar 52% geeft terecht aan dat alcohol onder de 16 jaar in alle gevallen schadelijk is. 51% stelt de leeftijdsgrens om alcohol te drinken bij 16 jaar en 36% bij 18 jaar. 59% vindt de gevolgen zo ernstig dat er iets aan het probleem van alcoholgebruik onder de 16 jaar gedaan moet worden. 45% heeft wel eens alcohol gedronken. 55% is het (beetje) eens met de leeftijdsverhoging naar 18 jaar per 1 januari Kennis en houding van Zeeuwse jongeren van 16 t/m 18 jaar 36% vindt dat het drinken van minimaal 5 glazen alcohol bij een gelegenheid (binge drinken) nogal tot erg schadelijk is. 77% van de geïnterviewde jongeren heeft recent (in de afgelopen maand) alcohol gedronken. 54% is het (beetje) eens met de leeftijdsverhoging naar 18 jaar per 1 januari % zal zich (waarschijnlijk) niet aan deze leeftijdsverhoging houden. Kennis en houding van ouders van Zeeuwse jongeren van 12 t/m 18 jaar 82% geeft terecht aan dat alcohol door jongeren onder de 16 jaar in alle gevallen schadelijk is. 84% vindt dat er iets gedaan moet worden aan het probleem van alcoholgebruik onder de 16 jaar en 82% vindt dat er iets gedaan moet worden aan het probleem van te vaak en teveel alcohol drinken vanaf 16 jaar. 54% stelt de leeftijdsgrens om alcohol te drinken bij 16 jaar en 23% bij 18 jaar. 68% denkt dat de invloed van vrienden en/of leeftijdsgenoten op het drinkgedrag van hun kind groter is dan hun eigen invloed hierop. 76% is het (beetje) eens met de leeftijdsverhoging naar 18 jaar per 1 januari % vindt het een goede zaak als de gemeente zich met het alcoholgebruik van jongeren bezighoudt. 64% kent de Zeeuwse aanpak Laat ze niet (ver)zuipen. Verschillen tussen 2011 en 2013 Zowel door jongeren (16- en 16+) als hun ouders worden misdragingen/ agressie vaker genoemd als schadelijk gevolg van alcohol. Jongeren onder de 16 jaar noemen nu in vergelijking met 2011 verstoring van hersenontwikkeling/ hersenschade minder vaak spontaan (77% versus 89%). Meer jongeren onder de 16 jaar en meer ouders geven in 2013 aan dat de leeftijdsgrens op 18 jaar zou moeten liggen (respectievelijk 36% en 23%) dan in 2011 (respectievelijk 14% en 15%). De gemiddelde startleeftijd waarop jongeren voor het eerst een glas alcohol dronken is gestegen ten opzichte van 2011; van 14,6 jaar naar 15,1 jaar. In vergelijking met 2011 kennen meer ouders in 2013 de activiteiten die gemeenten uitvoeren rondom alcoholmatiging (31% in 2011 en 57% in 2013). 4

5 3. Methode 3.1. Gegevensverzameling In de laatste twee weken van september 2013 zijn telefonische interviews afgenomen bij Zeeuwse jongeren in de leeftijd van 12 t/m 18 jaar en hun ouders. De interviews werden uitgevoerd door een extern bureau Viavox, gespecialiseerd in secretariaatsdiensten en met ruime ervaring in telefonische interviews. Voor het afnemen van de interviews is gekozen voor tijdstippen waarop de meeste mensen thuis zijn; op doordeweekse dagen, tussen 17 uur en 18 uur en 18:30 uur tot 21:00 uur. De antwoorden op de vragen werden tijdens het interviewen direct ingevoerd in een webenquête (ontwikkeld door data-analiste GGD Zeeland). In het belprotocol is de introductie van het interview opgenomen. Om de respons te verhogen is gebeld namens de gemeente waarin de jongere woonachtig was. De gemeenten zijn daarvan op de hoogte gesteld middels een . Vanwege de minderjarige leeftijd van de jongere werd eerst aan de ouders gevraagd om aan het onderzoek deel te nemen. Na instemming van de ouders kon de vragenlijst voor de ouders afgenomen worden. Wanneer de ouders weigerden, werd de reden daarvan genoteerd. Nadat het interview voor de ouders was afgenomen, werd hen toestemming gevraagd voor deelname van hun kind aan het onderzoek. Als de jongere hiertoe eveneens bereid was, werd afhankelijk van de leeftijd (12 t/m 15 jaar of 16 t/m 18 jaar) de betreffende vragenlijst afgenomen. Het interview voor ouders duurde ongeveer 10 minuten en voor de jongere 5 minuten. Wanneer het tijdstip waarop de ouders en/of jongeren gebeld werden niet uitkwam, werd een afspraak gemaakt om terug te bellen. 5

6 3.2. Steekproef Het steekproefkader dat gebruikt is voor de nulmeting zijn Zeeuwse jongeren die geboren zijn tussen 1 januari 1995 en 1 januari Daarmee zijn de jongeren in de leeftijd van 12 t/m 18 jaar wanneer ze voor de telefonische interviews zijn benaderd. Om betrouwbare uitspraken over de resultaten te kunnen doen, zijn 250 respondenten nodig. Bij het trekken van de steekproef is vooraf rekening gehouden met non-respons. Vaak ligt de respons bij telefonische interviews tussen de 40% en 60%. Daarnaast is rekening gehouden met het aantal waarvoor het telefoonnummer niet via internet te achterhalen is. Zo had de steekproef een omvang van 750 adressen van 12 t/m 18 jarigen. Daarbij is het aantal jongeren per gemeente naar verhouding van het aantal 12 t/m 18 jarigen dat in de desbetreffende gemeente woonachtig is. Van de 750 adressen in de steekproef is van 487 huishoudens het telefoonnummer achterhaald. In tabel 1 zijn de daadwerkelijke aantallen jongeren per gemeente weergegeven, met daarnaast het aantal beschikbare telefoonnummers en het aantal respondenten. Tabel 1. Het aantal 12 t/m 18-jarigen per gemeente en het aantal respondenten Gemeente Bevolking Beschikbare telefoonnummers Respondenten Respondenten leeftijdsgroep jr Leeftijdsgroep jr Ouders Jongeren Aantal Aantal Aantal % Aantal % Borsele , ,6 Goes , ,0 Hulst , ,1 Kapelle , ,0 Middelburg , ,8 Noord-Beveland ,9 2 28,6 Reimerswaal , ,2 Schouwen-Duiveland , ,9 Sluis , ,2 Terneuzen , ,8 Tholen , ,6 Veere , ,4 Vlissingen , ,6 Totaal , ,6 6

7 3.3. Vragenlijst Voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen komen in de vragenlijsten de volgende onderwerpen aan de orde (bijlage 2): a. Kennis van de negatieve gevolgen b. Kennis van het probleem en de normen c. Drinkgedrag Onderwerp is alleen van toepassing op de jongeren. Aan de jongeren wordt gevraagd in hoeverre zij weerstand kunnen bieden tegen alcoholgebruik en of ze alcohol drinken. d. Kennis en gedrag binnen de opvoeding Onderwerp is alleen van toepassing op de ouders. Er zijn een aantal uitspraken voorgelegd om na te gaan in hoeverre ouders op de hoogte zijn van de invloed die zij kunnen uitoefenen op het drinkgedrag van hun kind. Om binnen de opvoeding het gedrag van de ouders in relatie tot het alcoholgebruik van hun kind te meten, worden vragen gesteld over: de leeftijd waarop het eigen kind alcohol mag drinken, het eigen kind ervan weerhouden om dronken te worden, het toezicht op het drinken van alcohol door het eigen kind en het zelf drinken van alcohol in het bijzijn van het eigen kind. e. Regels over alcoholgebruik f. Meting bereik voorlichtingsactiviteiten 7

8 4. Resultaten In het volgende hoofdstuk worden achtereenvolgens de resultaten uit 2013 van de jongeren onder de 16 jaar, jongeren van 16 jaar en ouder en de ouders besproken. Daarnaast wordt een vergelijking met het onderzoek in 2011 gemaakt. Alleen significante verschillen (niet berustend op toeval) tussen de jaren worden beschreven. In de bijlagen zijn alle cijfers uit 2013 terug te vinden (bijlage 1) Onderzoekspopulatie Bij 217 jongeren is het interview succesvol afgerond. Dit komt overeen met een respons van 45% (zie tabel 1). Van deze jongeren is 61% in de leeftijd van 12 t/m 15 jaar en 39% is in de leeftijd van 16 t/m 18 jaar. Vrijwel evenveel jongens als meisjes hebben deelgenomen aan het onderzoek. Bij de ouders lag de respons iets hoger dan bij de jongeren. 234 ouders oftewel 48%, heeft meegedaan aan het onderzoek. Bij het onderzoek in 2011 lag de respons veel hoger: 62% bij de jongeren en 76% bij de ouders Jongeren onder de 16 jaar Kennis van negatieve gevolgen Voor jongeren onder de 16 jaar is het drinken van alcohol altijd schadelijk. Van de in 2013 geïnterviewde jongeren onder de 16 jaar geeft 52% aan dat het drinken van alcohol op deze leeftijd in alle gevallen schadelijk is (zie tabel 2). In vergelijking met 2011 geven in 2013 minder jongeren aan dat af en toe een glas alcohol of regelmatig zelfstandig alcoholgebruik geen kwaad kan. Tabel 2. Denk je dat het voor een jongere, jonger dan 16 jaar, schadelijk is om alcohol te drinken (lichamelijk of anders)? Aantal % Aantal % af en toe een slokje alcohol kan geen kwaad 42 29% 44 33% af en toe een glas alcohol kan geen kwaad 35 24% 18 14% regelmatig zelfstandig alcoholgebruik kan geen kwaad 7 5% 1 1% het drinken van alcohol op deze leeftijd is in alle gevallen schadelijk 60 42% 69 52% *vet en cursief is significant verschil (p<0,05) Aan de 12 t/m 15-jarigen is ook gevraagd of voor jongeren onder de 16 jaar de gevolgen van alcohol zo ernstig zijn dat er iets aan gedaan moet worden. Net zoals in 2011 zijn ongeveer zes op de tien jongeren het (een beetje) eens met deze stelling. 8

9 De meest (spontaan) genoemde gevolgen van alcoholschade door jongeren onder de 16 jaar zijn verstoring van hersenontwikkeling/ hersenschade (77%) en gezondheidsproblemen op latere leeftijd (22%). In vergelijking met 2011 wordt hersenschade minder vaak genoemd en misdragingen/agressie vaker (zie figuur 1) verstoring van hersenontwikkeling/hersenschade gezondheidsproblemen op latere leeftijd anders verminderde leerprestaties alcoholverslaving op latere leeftijd sociale problemen op latere leeftijd verminderde fitheid misdragingen/agressie verkeersongevallen onveilige seks schoolverzuim % Figuur 1. Schadelijke gevolgen van alcoholgebruik door en volgens jongeren onder de 16 jaar in 2011 en 2013 Tot slot is gevraagd of de schadelijke effecten van alcoholgebruik op de gezondheid van jongeren even groot zijn als voor volwassenen. Van de geïnterviewde jongeren denkt 86% dat de gezondheidseffecten voor jongeren schadelijker zijn dan voor volwassenen (dit is het correcte antwoord), 10% denkt even schadelijk, 3% minder schadelijk en 2% weet dit niet. Dit beeld wijkt niet af van dat in Kennis van het probleem en normen Van de 12 t/m 15-jarigen vindt 69% dat jongeren op te jonge leeftijd alcohol drinken (zie tabel 3). Wordt echter gevraagd naar de norm die voor hen geldt dan is een kleinere groep het hier mee eens: 57% vindt dat jongeren onder de 16 jaar helemaal geen alcohol mogen drinken. Tabel 3. Alcoholgebruik jongeren als probleem ervaren door jongeren (16-) en percentage jongeren (16-) dat eens is met de norm alcoholgebruik voor jongeren Probleem % (beetje) mee eens Norm % (beetje) mee eens Jongeren drinken op te jonge leeftijd alcohol: 69% Jongeren onder de 16 jaar zouden helemaal geen alcohol mogen drinken: 57% 9

10 Van de jongeren die het alcoholgebruik onder de 16 jaar als problematisch ervaren (jongeren drinken op te jonge leeftijd alcohol), vindt 51% dat jongeren onder de 16 jaar helemaal geen alcohol mogen drinken. Aan de jongeren onder de 16 jaar is ook gevraagd tot welke leeftijd jongeren volgens hem/haar geen alcohol mogen drinken (zie tabel 4). Van de jongeren stelt 51% de leeftijdsgrens om alcohol te drinken bij 16 jaar. Ten opzichte van 2011 geven nu veel meer jongeren aan dat de leeftijdsgrens op 18 jaar zou moeten liggen. Zeven jongeren noemden spontaan dat de leeftijdsgrens wettelijk verhoogd wordt naar 18 jaar op 1 januari Tabel 4. Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? Aantal % Aantal % maakt niet uit een jongere mag drinken wanneer hij/zij wil 2 1% 2 2% tot zijn/haar 14e 9 6% 3 2% tot zijn/haar 15e 7 5% 8 6% tot zijn/haar 16e 93 65% 67 51% tot zijn/haar 17e 6 4% 8 6% tot zijn/haar 18e 20 14% 47 36% tot andere leeftijd, namelijk.. 7 5% 9 7% *vet en cursief is significant verschil (p<0,05) Drinkgedrag Aan de jongeren van 12 t/m 15 jaar is gevraagd zich voor te stellen dat ze zich hebben voorgenomen geen alcohol te drinken. Het merendeel van de jongeren onder de 16 jaar (83%) geeft aan dat het waarschijnlijk tot zeker wel gaat lukken om geen alcohol te drinken als vrienden wel drinken. Daarnaast zou 83% het lukken om geen alcohol te drinken als vrienden een glas alcohol zouden aanbieden. Dit geldt niet voor alle jongeren. Zo geeft 13% aan dat het waarschijnlijk tot zeker niet lukt om geen alcohol te drinken als vrienden alcohol drinken. Als vrienden een glas alcohol aanbieden, denkt 13% dat het niet zou lukken om nee te zeggen. Hier zijn geen verschillen met de resultaten van 2011 te zien. Aanvullend hebben we in 2013 ook vragen over het drinkgedrag van de jongeren zelf gevraagd. Iets minder dan de helft van de 16-minners (45%) geeft aan wel eens iets met alcohol te hebben gedronken. Ongeveer de helft van deze groep (48%) heeft in de voorgaande vier weken iets met alcohol gedronken. De gemiddelde leeftijd waarop zij voor het eerst een glas alcohol dronken ligt op 13,5 jaar Regels over alcoholgebruik Vanaf 1 januari 2014 gaat de leeftijdsgrens voor het drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar. Dit betekent dat er geen alcohol meer verkocht mag worden aan jongeren onder de 18 en dat 10

11 jongeren onder de 18 ook strafbaar zijn als zij in het openbaar in het bezit zijn van alcohol. We hebben de jongeren gevraagd of ze het eens zijn met deze leeftijdsgrens en of ze van plan zijn zich daaraan te gaan houden. Iets meer dan de helft (55%) was het (beetje) eens, 20% neutraal en 24% (beetje) oneens. Bijna acht op de tien jongeren (79%) gaat zich aan deze nieuwe leeftijdsgrens houden. Maar 19% geeft aan dit (waarschijnlijk) niet te doen en 2% weet dit nog niet Jongeren van 16 jaar en ouder Kennis van de negatieve gevolgen Bij jongeren van 16 jaar en ouder is met behulp van drie vragen nagegaan hoe schadelijk zij overmatig drinken van alcohol vinden (zie figuur 2). Bijna alle jongeren (94%) denken dat het drinken van 20 glazen alcohol of meer per week nogal tot erg schadelijk is. Een veel kleiner deel van de jongeren vindt het een keer dronken worden (60%) of het drinken van minimaal 5 glazen bij een gelegenheid schadelijk (37%). Dit beeld is vergelijkbaar met dan van niet schadelijk beetje schadelijk nogal schadelijk erg schadelijk per week 20 glazen alcohol of meer drinken bij een gelegenheid 5 glazen alcohol of meer drinken in afg. maand per maand minimaal een keer dronken of aangeschoten 0% 50% 100% Figuur 2. Schadelijkheid van overmatig alcoholgebruik door en volgens 16 t/m 18-jarigen Ruim de helft (55%) van de jongeren boven de 16 jaar vindt dat de gevolgen van veel en vaak drinken door jongeren vanaf 16 jaar zo ernstig zijn dat er iets aan gedaan moet worden. Een derde (33%) is hier neutraal over en 12% is het hier mee oneens. Ook hier zijn geen verschillen met 2011 in te zien. De meest genoemde gevolgen van alcoholschade door jongeren van 16 t/m 18 jaar zijn verstoring van hersenontwikkeling/ hersenschade (84%) en gezondheidsproblemen op latere leeftijd (42%) (zie figuur 3). In vergelijking met jongeren onder de 16 jaar worden gezondheidsproblemen op latere leeftijd bij oudere jongeren en verminderde fitheid veel vaker genoemd. Ten opzichte van 2011 worden misdragingen/agressie vaker als schadelijk gevolg genoemd. 11

12 verstoring van hersenontwikkeling/hersenschade gezondheidsproblemen op latere leeftijd anders verminderde leerprestaties verminderde fitheid verkeersongevallen alcoholverslaving op latere leeftijd sociale problemen op latere leeftijd misdragingen/agressie onveilige seks schoolverzuim % Figuur 3. Schadelijke gevolgen van alcoholgebruik door en volgens jongeren van 16 jaar en ouder in 2011 en 2013 Tot slot is ook bij jongeren van 16 jaar en ouder gevraagd of de gevolgen van alcohol drinken voor jongeren even schadelijk zijn als voor volwassenen. In 96% van de gevallen denken jongeren van 16 jaar en ouder dat de gezondheidseffecten van alcohol voor jongeren schadelijker zijn dan voor volwassenen, 1% denkt even schadelijk en 2% denkt minder schadelijk. Dit beeld is vergelijkbaar met dat van Kennis van het probleem en normen Van de 16 t/m 18-jarigen vindt 59% dat jongeren vanaf 16 jaar te vaak en te veel alcohol drinken (zie tabel 5). Als gevraagd wordt naar de norm die voor hen geldt geeft 67% aan dat jongeren in de leeftijd vanaf 16 jaar niet te vaak en te veel alcohol zouden mogen drinken. Tabel 5. Alcoholgebruik jongeren als probleem ervaren door jongeren (16+) en percentage jongeren (16+) dat eens is met de norm alcoholgebruik voor jongeren Probleem % (beetje) mee eens Norm % (beetje) mee eens Jongeren vanaf 16 jaar drinken te vaak en teveel Jongeren in de leeftijd vanaf 16 jaar zouden niet te vaak alcohol: 59% en teveel alcohol mogen drinken: 67% 12

13 Bij de 16 t/m 18-jarigen die het overmatig alcohol drinken vanaf 16 jaar een probleem vinden (jongeren vanaf 16 jaar drinken te vaak en te veel alcohol), ligt het percentage dat het eens is met de norm vanaf 16 jaar op 79% Drinkgedrag Aan de geïnterviewde jongeren van 16 jaar en ouder is gevraagd of ze wel eens alcohol hebben gedronken. Vier procent van de jongeren geeft aan nooit alcohol te hebben gedronken. Het merendeel van de jongeren (77%) heeft recentelijk in de voorgaande maand alcohol gedronken. De jongeren waren gemiddeld 15,1 jaar toen zij voor het eerst een glas alcohol dronken. En een derde (33%) was 16 jaar of ouder. In 2011 lag de gemiddelde leeftijd waarop jongeren voor het eerst een glas alcohol dronken nog op 14,6 jaar. De verhoging van de startleeftijd is significant toegenomen. Aan de jongeren van 16 t/m 18 jaar is gevraagd zich voor te stellen dat ze zich hebben voorgenomen geen alcohol meer te drinken. Ruim acht op de tien (82%) geeft aan dat het waarschijnlijk tot zeker wel gaat lukken om geen alcohol meer te drinken als vrienden wel drinken en een zelfde aantal zou het lukken om geen alcohol te drinken als vrienden een glas alcohol zouden aanbieden. Dit geldt niet voor alle jongeren. Ongeveer 18% van de 16 t/m 18-jarigen geeft aan dat het waarschijnlijk tot zeker niet lukt om geen alcohol meer te drinken als vrienden alcohol drinken. Als vrienden een glas alcohol aanbieden, denkt eveneens 18% dat het niet zou lukken om nee te zeggen Regels over alcoholgebruik Net zoals bij de jongeren jonger dan 16 jaar is ook aan de oudere jongeren de vraag gesteld hoe zij tegenover de verhoging per 1 januari 2014 van de leeftijdsgrens van 16 naar 18 jaar staan en of zij denken dat ze zich aan deze nieuwe regel gaan houden. De helft (54%) van de 16 t/m 18-jarigen is het (beetje) eens met deze nieuwe leeftijdsgrens, een derde (35%) is het (beetje) oneens en 11% is neutraal. Of ze zich aan deze nieuwe grens gaan houden, geeft 58% aan dit (waarschijnlijk) wel te doen, 36% (waarschijnlijk) niet en 6% weet het nog niet. In vergelijking met de 12 t/m 15-jarigen zijn oudere jongeren het vergelijkbaar eens met de nieuwe leeftijdsgrens (beide ongeveer 54%), maar zijn er echter minder jongeren neutraal over de wijziging (11% vs. 20%) en dus meer oudere jongeren zijn het oneens met de norm (35% vs. 24%). Ook geven meer 16 t/m 18-jarigen aan dat ze zich niet aan deze nieuwe leeftijdsgrens zullen gaan houden. 13

14 Alcoholvrij uitgaansleven? Aan enkele jongeren is de vraag voorgelegd hoe volgens hun een leuk alcoholvrij uitgaansleven eruit zou kunnen zien? Van de 16-plussers waar deze vraag aan is gesteld geeft het merendeel het antwoord dat zo n avond hetzelfde zou zijn als met alcohol en dat alcohol niet persé nodig is om het gezellig te hebben. Enkele jongeren geven aan dat zo n avond zonder alcohol saaier zou zijn, je bent meer ingetogen en minder gek. Specifieke voorbeelden die gegeven worden hoe zo n avond in te vullen: leg de nadruk minder op alcohol en benoem een thema gezellig de film en kletsen met fris leuke gesprekken voeren, pizza eten, niet altijd naar een bar gaan. Bij de jongeren onder de 16 jaar geven veel jongeren aan dat zij dit niet weten, omdat zij nog niet uitgaan. Verder valt op dat zij vaker aangeven dat een uitgaansleven zonder alcohol gezelliger, gezonder en veiliger zou verlopen. Enkele voorbeelden: gezellig en veiliger, als je dronken wordt ga je rare dingen doen iedereen weet dan alles nog, dus kun je nakletsen, geen hoofdpijn veel rustiger op straat, niet zoveel zatte mensen dus minder ruzie en geweld zelfde als met alcohol. het drinken zit tussen je oren, zonder alcohol kan het ook gezellig zijn. 14

15 4.4. Ouders Kennis van de negatieve gevolgen Om de kennis van ouders over de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik op jonge leeftijd te meten, zijn dezelfde vragen gesteld als voor de jongeren. Acht op de tien ouders (82%) geeft terecht aan dat het drinken van alcohol door jongeren onder de 16 jaar in alle gevallen schadelijk is (zie tabel 6). In vergelijking met 2011 zijn er nu minder ouders die af en toe een slokje alcohol geen kwaad vinden kunnen, maar wel meer ouders die af en toe een glas alcohol geen kwaad vinden kunnen. Tabel 6. Denkt u als ouder dat het voor een jongere, jonger dan 16 jaar, schadelijk is om alcohol te drinken (lichamelijk of anders)? Aantal % Aantal % af en toe een slokje alcohol kan geen kwaad 44 17% 22 9% af en toe een glas alcohol kan geen kwaad 9 3% 21 9% regelmatig zelfstandig alcoholgebruik kan geen kwaad 4 2% 0 0% het drinken van alcohol op deze leeftijd is in alle gevallen schadelijk % % *vet en cursief is significant verschil (p<0,05) Van de ouders denkt 84% dat het schadelijk is om per maand minimaal 1 keer dronken of aangeschoten te zijn en 80% denkt dat het drinken van 5 glazen alcohol of meer per gelegenheid in afgelopen maand (binge drinken) schadelijk is. Dit is vergelijkbaar met niet schadelijk beetje schadelijk nogal schadelijk erg schadelijk bij een gelegenheid 5 glazen alcohol of meer drinken in afg. maand per maand minimaal een keer dronken of aangeschoten 0% 50% 100% Figuur 4. Schadelijkheid van overmatig alcoholgebruik door 16 t/m 18-jarigen volgens ouders Het overgrote deel van de ouders is het net zoals in 2011 eens met de aanpak van de alcoholproblematiek, omdat de gevolgen zo schadelijk zijn: 84% vindt dat er iets gedaan moet worden aan het probleem van alcoholgebruik door jongeren onder de 16 jaar. 82% vindt dat er iets gedaan moet worden aan het probleem van te vaak en teveel alcohol drinken door jongeren vanaf 16 jaar. 15

16 Uit de volgende figuur blijkt dat met name verstoring van hersenontwikkeling/ hersenschade (85%), gezondheidsproblemen op latere leeftijd (35%) en verminderde leerprestaties (20%) door ouders veelal als schadelijke gevolgen van alcoholgebruik door jongeren wordt genoemd. In vergelijking met 2011 worden verminderde fitheid en misdragingen/agressie nu vaker genoemd als schadelijke gevolgen verstoring van hersenontwikkeling/hersenschade gezondheidsproblemen op latere leeftijd anders 6 18 verminderde leerprestaties alcoholverslaving op latere leeftijd 7 12 verkeersongevallen 6 8 sociale problemen op latere leeftijd 6 8 misdragingen/agressie 5 12 verminderde fitheid 7 3 schoolverzuim 1 2 onveilige seks 0 % Figuur 5. Schadelijke gevolgen van alcoholgebruik door jongeren volgens ouders Tot slot denkt 93% van de geïnterviewde ouders dat de gezondheidseffecten van alcoholgebruik voor jongeren schadelijker zijn dan voor volwassenen. Dat de gezondheidseffecten even schadelijk zijn voor jongeren als voor volwassenen denkt 6% en 1% denkt dat deze voor jongeren minder schadelijk zijn Kennis van het probleem en normen Aan de ouders is ook eerst gevraagd of ze het alcoholgebruik door jongeren een probleem vinden, voordat gevraagd wordt of ze het eens zijn met de norm die geldt voor jongeren: geen alcohol onder de 16 jaar en geen overmatig alcoholgebruik door jongeren vanaf 16 jaar. Tabel 7. Alcoholgebruik jongeren als probleem ervaren door ouders en percentage ouders dat eens is met de norm alcoholgebruik voor jongeren Probleem % (beetje) mee eens Norm % (beetje) mee eens Jongeren drinken op te jonge leeftijd alcohol: 88% Jongeren onder de 16 jaar zouden helemaal geen alcohol mogen drinken: 89% Jongeren vanaf 16 jaar drinken te vaak en teveel Jongeren in de leeftijd vanaf 16 jaar zouden niet te vaak alcohol: 85% en teveel alcohol mogen drinken: 93% 16

17 Vergeleken met de resultaten van de jongeren, vinden ouders het alcoholgebruik van jongeren vaker een probleem en zijn zij het ook vaker eens met de bijbehorende normen (zie tabel 7). Van de ouders die het alcoholgebruik onder de 16 jaar als problematisch ervaren, vindt 92% dat jongeren onder de 16 jaar helemaal geen alcohol mogen drinken. Bij de ouders die het overmatig alcohol drinken vanaf 16 jaar een probleem vinden, is 96% het eens met de norm vanaf 16 jaar Kennis en gedrag binnen de opvoeding De ouders is een aantal stellingen voorgelegd over de invloed die de opvoeding kan hebben op het alcoholgebruik door jongeren. Uit figuur 6 blijkt dat 89% van de ouders het eens is met de stelling door open met kinderen over alcoholgebruik en de gevolgen te praten, zullen zij verstandiger met alcohol omgaan. Zes op de tien (60%) denkt dat je als ouder kunt voorkomen dat je kind (veel) alcohol gaat drinken en 58% denkt dat als je kind eenmaal (veel) alcohol drinkt, het als ouder erg moeilijk is daar nog iets aan te veranderen. Opvallend is dat 68% van de ouders aangeeft te denken dat de invloed van vrienden en/of leeftijdsgenoten op het drinkgedrag van hun kind groter is dan hun eigen invloed hierop. (beetje) mee oneens neutraal (beetje) mee eens ik geloof dat de invloed van vrienden/leeftijdsgenoten op het drinkgedrag van mijn kind groter is dan mijn eigen invloed hierop door open met kinderen over alcoholgebruik en de gevolgen te praten, zullen zij verstandiger met alcohol omgaan als je kind eenmaal (veel) alcohol drinkt, is het als ouder erg moeilijk daar nog iets aan te veranderen ik geloof dat je als ouder kunt voorkomen dat je kind (veel) alcohol gaat drinken 0% 20% 40% 60% 80% 100% Figuur 6. Kennis van de ouders over invloed van opvoeding op het alcoholgebruik door jongeren Het stellen van regels door de ouders Van de ouders geeft 9% aan dat ze geen leeftijdsgrens hebben gesteld aan het alcoholgebruik van hun kind. Van de helft (54%) van de ouders mag hun kind geen alcohol drinken tot hun 16 e jaar. In vergelijking met 2011 zijn er nu meer ouders die de leeftijdsgrens bij 18 jaar 17

18 stellen (23% vs. 15% in 2011). Zes ouders (totaal 234 ouders) geven spontaan aan dat de leeftijdsgrens per 1 januari 2014 wordt verhoogd naar 18 jaar. Op de vraag of ouders denken dat ze hun kind ervan kunnen weerhouden als hij/zij een keer dronken wil worden, antwoordt 28% daarop dat ze dat kunnen. Uit de reacties blijkt dat ouders met name met praten over alcoholgebruik hun kind proberen ervan te weerhouden dronken te worden. Het feit dat de ouders niet altijd zicht hebben op het alcoholgebruik door hun kind wordt het meest genoemd waarom het niet lukt om hun kind ervan te weerhouden dronken te worden. Ook de invloed van vrienden en de groepsdruk wordt vaak genoemd. Het merendeel van de ouders (74%) heeft in het afgelopen half jaar met hun kind gesproken over zijn/haar drinkgedrag (22% 1 of 2 keer, 19% 3 of 4 keer, 12% 5 of 6 keer en 21% 7 keer of vaker). Daarnaast geeft 88% van de ouders aan dat ze toezien op de door hen gestelde regels met betrekking tot het drinken van alcohol. Hier zien we geen verschillen met de resultaten van Het voorbeeldgedrag van ouders Acht op de tien (81%) ouders geeft aan wel eens alcohol te drinken in het bijzijn van hun kind Regels over alcoholgebruik Net zoals bij de jongeren hebben we de vraag over de verschuiving van de leeftijdsgrens van 16 naar 18 jaar ook aan de ouders gesteld. Driekwart van de ouders is het (beetje) eens hiermee, 16% (beetje) oneens en 8% is neutraal. Ouders zijn dus positiever over deze aanpassing van de wet dan de jongeren zelf. We hebben daarnaast nog twee stellingen over alcohol en de regels aan ouders gesteld (zie figuur 7). Veel ouders hebben deze stellingen goed beantwoord maar een deel respectievelijk 26% en 20% weet deze vragen niet goed of niet te beantwoorden. correct antwoord fout antwoord weet het niet Als jongere onder de 16 kun je een boete krijgen als je alcoholische drank bestelt in de horeca (correct antwoord: ja) Een jongere van 17 mag in de slijterij een fles whisky voor zijn/haar vader kopen (correct antwoord: nee) 0% 50% 100% Figuur 7. Kennis van de ouders over de regels rondom alcoholgebruik door jongeren 18

19 Meting bereik voorlichtingsactiviteiten Alle dertien Zeeuwse gemeenten zijn betrokken bij regionale aanpak omtrent het alcoholgebruik door jongeren. Daarnaast zijn lokale activiteiten hier op gericht. Uit de telefonische interviews blijkt dat 90% van de ouders het een goede zaak vindt als de gemeente zich met het alcoholgebruik van jongeren bezighoudt. Daarnaast geeft 7% aan dat ze dit goed vinden, maar niet altijd. Daarbij geven ouders aan dat de bemoeienis van de gemeente niet te groot mag zijn en dat het de verantwoordelijkheid blijft van de ouders. Slechts 3% van de ouders vindt het absoluut niet goed dat de gemeente zich hiermee bezighoudt. Op moment van het onderzoek kent 57% van de ouders de activiteiten die in Zeeland op het gebied van alcoholmatiging voor jongeren worden uitgevoerd. In vergelijking met 2011 kennen veel meer ouders activiteiten die worden uitgevoerd (31% in 2011). Als activiteiten worden nu vaak spontaan door de ouders genoemd: de voorlichting voor jongeren op scholen en de bijeenkomsten georganiseerd voor ouders. Ook de georganiseerde kroegentochten voor ouders, blaastesten, frisfeesten, BOB campagne, boek over alcohol, activiteiten van Indigo, Stichting Voorkom, worden genoemd. Vrijwel alle ouders vinden deze activiteiten die ze kennen goed en belangrijk. Tweederde van de ouders (64%) geeft aan de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen te kennen. 19

20 5. Discussie In dit onderzoek is voor het verzamelen van de gegevens gebruik gemaakt van telefonische interviews. Met deze methode is een respons van 46% bij de jongeren en 48% bij de ouders bereikt. In vergelijking met het onderzoek in 2011 ligt de respons nu lager. We zien in andere enquêtes ook een teruggang in respons en mogelijk kan de uitvoering door een extern bureau ook gevolgen hebben voor de respons. Dit omdat zij bellen met nummer onbekend en veel mensen niet opnemen bij een onbekend nummer. De steekproefsamenstelling is niet helemaal representatief voor de doelpopulatie. Er zijn echter geen verschillen per gemeenten in de beschikbaarheid van de telefoonnummers. De verhouding van de (uiteindelijke) steekproefaantallen klopt nog steeds met de verhouding van de aantallen 12 t/m 18 jarigen die daadwerkelijk in de gemeenten wonen. Kennis van de negatieve gevolgen Zowel het merendeel van de jongeren als de ouders geven aan dat de gevolgen van alcoholgebruik voor jongeren schadelijker zijn dan voor volwassenen. Hersenschade en gezondheidsproblemen op latere leeftijd worden het meest als schadelijke gevolgen van alcoholgebruik genoemd door zowel jongeren als ouders. Opvallend is dat zowel ouders als jongeren in vergelijking met 2011 vaker agressie en misdragingen als schadelijk gevolg van alcohol noemen. Ook verminderde fitheid wordt nu meer genoemd. Schadelijke gevolgen zoals onveilige seks en schoolverzuim worden door zowel jongeren als ouders niet of nauwelijks genoemd. Hieruit kunnen we concluderen dat dit minder bekend is onder de doelgroep. Acht op de tien ouders geeft terecht aan dat alcohol in alle gevallen voor jongeren onder de 16 jaar schadelijk is. Dit percentage ligt een stuk hoger dan wat de jongeren zelf zeggen: 52% van de 12 t/m 15-jarigen vindt alcohol voor jongeren onder de 16 jaar altijd schadelijk. Alcoholgebruik door jongeren onder de 16 jaar is in alle gevallen schadelijk. Er zijn nu minder ouders die af en toe een slokje alcohol geen kwaad vinden kunnen, maar toch geeft 9% dit nog aan. Van de jongeren onder de 16 jaar vindt 33% dit. Aan de hand van drie stellingen is nagevraagd in welke hoeveelheden alcoholgebruik door jongeren schadelijk is. Bijna alle jongeren vanaf 16 jaar (94%) vindt dat het drinken van 20 glazen alcohol of meer per week schadelijk is. De percentages voor minimaal één keer dronken zijn per maand en binge drinken (5 glazen alcohol of meer per gelegenheid in de afgelopen maand) liggen een stuk lager. Van de ouders vindt het merendeel (80%) binge drinken schadelijk, terwijl dit bij jongeren maar 37% is. Minimaal een keer dronken zijn per maand vindt 84% van de ouders schadelijk en 60% van de jongeren. Zowel bij ouders als jongeren zien we geen verschillen in deze stellingen in 2013 vergeleken met

21 Draagvlak voor de normen geen alcohol onder de 16 jaar en geen overmatig alcoholgebruik door jongeren in de leeftijd van 16 t/m 23 jaar De gevonden resultaten op de stellingen over in hoeverre jongeren en ouders het eens zijn met het advies/de norm met betrekking tot het alcoholgebruik door jongeren, zouden beïnvloed kunnen worden door de neiging om sociaal wenselijke antwoorden te geven. Toch is met name het percentage 12 t/m 15 jarigen dat het (een beetje) eens is met de stelling jongeren onder de 16 jaar zouden helemaal geen alcohol mogen drinken niet (heel) hoog, namelijk 57%. Het percentage 12 t/m 15 jarigen dat vindt dat jongeren op te jonge leeftijd alcohol drinken (69%) is in vergelijking met het percentage dat het eens is met de norm (57%) een stuk hoger. Jongeren onder de 16 jaar geven wel aan dat het een probleem is, maar zijn het minder eens met de norm geen alcohol onder de 16 jaar. Ook hier zien we geen verschil met Uit de resultaten van de ouders blijkt dat meer ouders (88%) dan jongeren (57%) het (een beetje) eens zijn met de norm geen alcohol onder de 16 jaar. Dit geldt ook voor de norm geen overmatig alcoholgebruik door jongeren in de leeftijd van 16 t/m 23 jaar (67% van de jongeren en 93% van de ouders). Wat wel opvalt, is dat zowel voor jongeren als ouders het draagvlak voor geen alcohol onder de 16 jaar lager ligt dan voor geen overmatig alcoholgebruik door jongeren in de leeftijd van 16 t/m 23 jaar. Daarbij moet wel rekening gehouden worden met het feit dat in de norm niet wordt aangegeven wat verstaan wordt onder vaak en teveel alcohol drinken. De jongeren en ouders hebben zelf een beeld van welke hoeveelheid alcohol schadelijk is. Nee kunnen zeggen tegen alcohol Merendeel van de jongeren (83% 12 t/m 15-jarigen en 82% 16 t/m 18-jarigen) denkt dat ze nee kunnen zeggen tegen alcohol wanneer vrienden wel alcohol drinken en als vrienden een glas alcohol aanbieden. Drinkgedrag van de jongeren Driekwart van de 16-plussers heeft alcohol gedronken in de voorgaande maand. In vergelijking met 2011 ligt de startleeftijd waarop jongeren voor het eerst alcohol hebben gedronken nu hoger: 15,1 jaar in 2013 en 14,6 jaar in Deze is significant toegenomen. Maar als we aan de jongeren onder de 16 jaar de vraag stellen of ze wel eens alcohol hebben gedronken dan heeft 45% dit wel eens gedaan en van deze groep heeft de helft dit ook recentelijk (in de voorgaande maand) gedaan. Hier liggen dus nog verbeterpunten. Rol van de ouders in het drinkgedrag van de jongeren De vragen met betrekking tot gedrag binnen de opvoeding kunnen sociaal wenselijk beantwoord zijn. De resultaten van dit onderzoek zijn in dat geval een onderschatting van de werkelijkheid. 21

22 Merendeel van de ouders weet dat het praten met hun kind over hun alcoholgebruik en de gevolgen daarvan, van invloed is op het drinkgedrag van hun kind: 89% is het (een beetje) eens met de stelling door open met kinderen over alcoholgebruik en de gevolgen daarvan te praten, zullen zij verstandiger met alcohol omgaan. Het praten over het alcoholgebruik van hun kind en de gevolgen daarvan, wordt ook door de ouders genoemd als manier om het eigen kind ervan te weerhouden om dronken te worden. Opvallend is dat 68% van de ouders aangeeft te denken dat de invloed van vrienden en/of leeftijdsgenoten op het drinkgedrag van hun kind groter is dan hun eigen invloed hierop. Zowel aan jongeren onder de 16 jaar als aan de ouders is gevraagd tot welke leeftijd jongeren geen alcohol zouden mogen drinken. Je ziet hier een duidelijke verschuiving in ten opzichte van Nu geven zowel jongeren als ouders vaker aan dat deze grens bij 18 jaar ligt. Toch stelt nog steeds 9% van de ouders geen leeftijdsgrens. Uit (landelijk) onderzoek blijkt dat wanneer ouders toestaan dat hun kind alcohol drinkt (of er niets van zeggen) de kans vergroot wordt dat hun kind alcohol gaat drinken (1). Regels over alcoholgebruik Vanaf 1 januari 2014 gaat de leeftijdsgrens voor het drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar. Dit betekent dat er geen alcohol meer verkocht mag worden aan jongeren onder de 18 en dat jongeren onder de 18 ook strafbaar zijn als zij in bezit zijn van alcohol. Ouders zijn positiever over deze aanpassing dan jongeren. Driekwart van de ouders is het hier mee eens. Maar ook onder de jongeren, zowel 16- als 16+, geeft de helft aan het eens te zijn met deze leeftijdsverhoging. Op de vraag of je denkt je aan deze leeftijdsgrens te houden zien we wel duidelijke verschillen tussen jongeren en geeft 36% van de oudere jongeren aan dit (waarschijnlijk) niet te doen in vergelijking met 19% van de 12 t/m 15-jarigen. Meting bereik voorlichtingsactiviteiten Bijna alle ouders (90%) vinden het een goede zaak dat de gemeente zich met het alcoholgebruik van jongeren bezighoudt. Een klein deel vindt dat de bemoeienis van de gemeente niet te groot moet zijn en dat het de verantwoordelijkheid van de ouders blijft. De voorlichtingsactiviteiten rondom alcohol die in Zeeland worden uitgevoerd zijn nu beter bekend bij ouders dan in 2011 (57% versus 31%). Daarnaast geeft tweederde (64%) aan de Zeeuwse aanpak Laat ze niet (ver)zuipen te kennen. 22

23 6. Referenties 1. Rapportage nulmeting regionaal alcoholproject Think before you drink West-Brabant. GGD West-Brabant, april Rapportage draagvlakonderzoek onder ouders en jongeren. Laat ze niet (ver)zuipen. GGD Zeeland, april

24 7. Bijlagen 7.1. Bijlage 1 - resultaten Jongeren onder de 16 jaar [maakt niet uit, een jongere mag drinken wanneer hij/zij wil] leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? Tot welke [TOT zijn/haar 14e] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? [TOT zijn/haar 15e] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? [TOT zijn/haar 16e] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? [TOT zijn/haar 17e] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? [TOT zijn/haar 18e] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? [TOT andere leeftijd, namelijk] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? [Jongere weet dat leeftijdsgrens 18 jaar wordt/ wettelijke regeling Aankruisen als jongere dit spontaan noemt.] Tot welke leeftijd mag een jongere volgens jou GEEN alcohol drinken? Aantal % Niet % geselecteerd Ja 2 2% Niet % geselecteerd Ja 3 2% Niet % geselecteerd Ja 8 6% Niet 65 49% geselecteerd Ja 67 51% Niet % geselecteerd Ja 8 6% Niet 85 64% geselecteerd Ja 47 36% Niet % geselecteerd Ja 9 7% Niet % geselecteerd Ja 7 5% Denk je dat het voor een jongere, jonger dan 16 jaar, schadelijk is om alcohol te drinken (lichamelijk of anders)? af en toe een slokje alcohol kan geen kwaad af en toe een glas alcohol kan geen kwaad regelmatig zelfstandig alcoholgebruik kan geen kwaad het drinken van alcohol op deze leeftijd is in alle gevallen schadelijk Aantal % 44 33% 18 14% 1 1% 69 52% [gezondheidsproblemen op latere leeftijd (hart- en vaatziekten,levercirrose, kanker, korsakov, depressie, psychische problemen)] [sociale problemen op latere leeftijd] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [alcoholverslaving op latere leeftijd] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verkeersongevallen] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? 24 Niet geselecteerd Ja Aantal % Aantal % % 29 22% % 1 1% % 8 6% % 5 4%

25 [misdragen/agressie] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [onveilige seks] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [schoolverzuim] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verminderde leerprestaties] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verminderde fitheid] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verstoring van hersenontwikkeling/hersenschade] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [anders ('weet niet' hier invullen)] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? % 12 9% % 0 0% % 0 0% % 19 14% % 8 6% 30 23% % % 15 11% Denk je dat de effecten op de gezondheid voor jongeren meer, minder of even schadelijk zijn als voor volwassenen? De gevolgen van alcoholgebruik door jongeren zijn zo ernstig dat er iets aan het probleem van alcoholgebruik onder de 16 jaar gedaan moet worden: Aantal % even schadelijk 13 10% schadelijker % minder schadelijk 4 3% weet niet 2 2% mee oneens 13 10% beetje mee oneens 0 0% neutraal 40 30% beetje mee eens 3 2% mee eens 75 57% weet niet 1 1% [jongeren drinken op te jonge leeftijd alcohol] [jongeren onder de 16 jaar zouden helemaal geen alcohol mogen drinken] mee oneens beetje mee oneens neutraal beetje mee eens mee eens Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % 16 12% 1 1% 24 18% 5 4% 86 65% 29 22% 7 5% 21 16% 1 1% 74 56% Stel, je hebt je voorgenomen om geen alchohol te drinken. Nu ben je op een feestje, op een gezellige avond of in een jeugdsoos. Lukt het jou om geen alcohol te drinken als al je vrienden wel drinken? Lukt het jou om geen alcohol te drinken als je vrienden je een glas alcohol aanbieden? dat lukt me zeker wel dat lukt me waarschijnlijk wel dat lukt me waarschijnlijk niet dat lukt me zeker niet weet niet Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % 62 47% 47 36% 13 10% 4 3% 6 5% 69 52% 41 31% 13 10% 4 3% 5 4% Aantal % Heb je wel eens iets met alcohol gedronken? ja 60 45% 25

26 Hoe vaak heb je de laatste 4 weken iets met alcohol gedronken? Dan bedoel ik het aantal gelegenheden, zoals een feestje of uitgaan. nee 72 55% 72 55% 0 keer 31 23% 9 keer 0 0% 10 keer 0 0% 11 t/m 0 0% 19 keer 20 keer 0 0% of vaker 1 keer 14 11% 2 keer 8 6% 3 keer 4 3% 4 keer 1 1% 5 keer 1 1% 6 keer 0 0% 7 keer 0 0% 8 keer 1 1% Hoe oud was je toen je voor het eerst een glas alcohol dronk? % % % % % % % Vanaf 1 januari 2014 gaat de leeftijdsgrens voor het drinken van alcohol naar 18 jaar. Dit betekent dat er geen alcohol meer verkocht mag worden aan jongeren onder de 18 en dat jongeren onder de 18 ook strafbaar zijn als zij in het openbaar in het bezit zijn van alcohol. In welke mate ben jij het eens met deze nieuwe grens? Aantal % mee oneens 29 22% beetje mee 3 2% oneens neutraal 27 20% beetje mee 7 5% eens mee eens 66 50% Ga jij je aan deze nieuwe leeftijdsgrens, alcohol vanaf 18 jaar, houden? Ja, zeker wel 54 41% Ja, 50 38% waarschijnlijk wel Nee, 19 14% waarschijnlijk niet Nee, zeker niet 6 5% Weet ik niet 3 2% 26

27 Jongeren van 16 jaar en ouder Hoe schadelijk denk je dat het voor een jongere, vanaf 16 jaar, is om per maand minimaal een keer dronken of aangeschoten te zijn (lichamelijk of anders)? Hoe schadelijk denk je dat het voor een jongere, vanaf 16 jaar, is om per week 20 glazen alcohol of meer te drinken (lichamelijk of anders)? Hoe schadelijk denk je dat het voor een jongere, vanaf 16 jaar, is om bij één gelegenheid 5 glazen alcohol of meer te drinken (lichamelijk of anders)? niet schadelijk beetje schadelijk nogal schadelijk erg schadelijk weet niet Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % 1 1% 32 39% 31 37% 19 23% 0 0% 0 0% 5 6% 18 22% 60 72% 0 0% 13 16% 40 48% 22 27% 8 10% 0 0% [gezondheidsproblemen op latere leeftijd (hart- en vaatziekten, levercirrose, kanker, korsakov, depressie, psychische problemen] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [sociale problemen op latere leeftijd] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [alcoholverslaving op latere leeftijd] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verkeersongevallen] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [misdragen/agressie] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [onveilige seks] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [schoolverzuim] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verminderde leerprestaties] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verminderde fitheid] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [verstoring van de hersenontwikkeling/hersenschade] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? [anders ('weet niet' hier invullen)] Welke schadelijke gevolgen zou je zo spontaan kunnen bedenken? Niet geselecteerd Ja Aantal % Aantal % 48 58% 35 42% 81 98% 2 2% 79 95% 4 5% 81 98% 2 2% 74 89% 9 11% % 0 0% 82 99% 1 1% 74 89% 9 11% 73 88% 10 12% 13 16% 70 84% 80 96% 3 4% Denk je dat de effecten op de gezondheid voor jongeren meer, minder of even schadelijk zijn als voor volwassenen? De gevolgen van veel en vaak drinken door jongeren vanaf 16 jaar zijn zo ernstig dat er iets aan gedaan moet worden: 27 Aantal % even schadelijk 1 1% schadelijker 80 96% minder 2 2% schadelijk weet niet 0 0% mee oneens 10 12% beetje mee 0 0% oneens neutraal 27 33% beetje mee 5 6%

28 eens mee eens 41 49% weet niet 0 0% [jongeren vanaf 16 jaar drinken te vaak en te veel alcohol] Geef voor de volgende uitspraken aan in welke mate je het daarmee eens bent [jongeren in de leeftijd vanaf 16 jaar zouden niet te vaak en te veel alcohol mogen drinken] Geef voor de volgende uitspraken aan in welke mate je het daarmee eens bent mee oneens beetje mee oneens neutraal beetje mee eens mee eens Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % 10 12% 0 0% 24 29% 2 2% 47 57% 12 14% 0 0% 15 18% 1 1% 55 66% Stel, je hebt je voorgenomen om geen alcohol meer te drinken. Nu ben je op een feestje, op een gezellige avond of in een jeugdsoos. Lukt het jou om geen alcohol te drinken als al je vrienden wel drinken? Lukt het jou om geen alcohol meer te drinken als je vrienden je een glas alcohol aanbieden? Aantal % dat lukt me zeker 56 67% wel dat lukt me 12 14% waarschijnlijk wel dat lukt me 10 12% waarschijnlijk niet dat lukt me zeker 4 5% niet weet niet 1 1% dat lukt me zeker 48 58% wel dat lukt me 20 24% waarschijnlijk wel dat lukt me 9 11% waarschijnlijk niet dat lukt me zeker 6 7% niet weet niet 0 0% Aantal % Heb je wel eens iets met alcohol gedronken? Ja 80 96% Hoe vaak heb je de laatste 4 weken iets met alcohol gedronken? Dan bedoel ik het aantal gelegenheden, zoals een feestje of uitgaan. Nee 3 4% 3 4% 9 keer 1 1% 10 keer 1 1% 11 t/m % keer 20 keer of 2 2% vaker 0 keer 18 22% 1 keer 13 16% 2 keer 18 22% 3 keer 6 7% 4 keer 8 10% 5 keer 7 8% 28

29 6 keer 1 1% 7 keer 0 0% 8 keer 1 1% Hoe oud was je toen je voor het eerst een glas alcohol dronk? 0 1 1% % % % % % % % Vanaf 1 januari 2014 gaat de leeftijdsgrens voor het drinken van alcohol naar 18 jaar. Dit betekent dat er geen alcohol meer verkocht mag worden aan jongeren onder de 18 en dat jongeren onder de 18 ook strafbaar zijn als zij in het openbaar in het bezit zijn van alcohol. In welke mate ben jij het eens met deze nieuwe grens? Aantal % mee oneens 26 31% beetje mee 3 4% oneens neutraal 9 11% beetje mee 9 11% eens mee eens 36 43% Ga jij je aan deze nieuwe leeftijdsgrens, alcohol vanaf 18 jaar, houden? Ja, zeker wel 32 39% Ja, 16 19% waarschijnlijk wel Nee, 18 22% waarschijnlijk niet Nee, zeker niet 12 14% Weet ik niet 5 6% 29

R a p p o r t. draagvlakonderzoek onder ouders en jongeren. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland april L.M. de Bruijne Epidemioloog

R a p p o r t. draagvlakonderzoek onder ouders en jongeren. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland april L.M. de Bruijne Epidemioloog R a p p o r t draagvlakonderzoek onder ouders en jongeren Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland april 2011 L.M. de Bruijne Epidemioloog i n h o u d s o p g a v e omschrijving bladzijde 1. Inleiding...

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren. Digitaal onderzoek onder ouders en jongeren 2016

R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren. Digitaal onderzoek onder ouders en jongeren 2016 R a p p o r t Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren Digitaal onderzoek onder ouders en jongeren 2016 In opdracht van Laat ze niet (ver)zuipen! Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland Juni 2016 Jeroen

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Publicatiedatum: 29-5- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek van het 1V Jongerenpanel, gehouden van 13 t/m 21 mei 2014, deden 725 jongeren van 16

Nadere informatie

Onderzoek Drank en horeca - gemeente Dalfsen

Onderzoek Drank en horeca - gemeente Dalfsen Onderzoek Drank en horeca - gemeente Dalfsen Resultaten inwoners 12-17 jaar Mei 2013 Opdrachtgever Opdrachtnemer Versie 1 Gemeente Dalfsen Gemeente Zwolle - Onderzoek & Statistiek Inhoud Samenvatting 3

Nadere informatie

Nalevingsonderzoek verkoop alcohol Zeeuwse gemeenten 2016

Nalevingsonderzoek verkoop alcohol Zeeuwse gemeenten 2016 Nalevingsonderzoek verkoop alcohol Zeeuwse gemeenten 2016 Inleiding Het Zeeuwse project Laat Ze Niet Verzuipen! (LZNVZ) 1 en de 13 Zeeuwse gemeenten willen inzicht in de mate waarin alcoholverstrekkers

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland. Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012

Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland. Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012 Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.

Nadere informatie

Jongeren & hun levensstijl. Resultaten van Young Opinions onderzoek in opdracht van de Stichting Nationale DenkTank

Jongeren & hun levensstijl. Resultaten van Young Opinions onderzoek in opdracht van de Stichting Nationale DenkTank Jongeren & hun levensstijl Resultaten van Young Opinions onderzoek in opdracht van de Stichting Nationale DenkTank Conclusie Algemeen: Jongeren geven aan veel ongezond gedrag te vertonen. Met name roken

Nadere informatie

Onderzoek: Verhoging leeftijdsgrens alcohol

Onderzoek: Verhoging leeftijdsgrens alcohol Onderzoek: Verhoging leeftijdsgrens alcohol Publicatiedatum: 24-12- 2013 Over dit onderzoek Aan het onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel, gehouden van 9 t/m 19 december 2013, deden ruim 29.000 volwassenen

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

Concept Peiling. Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen

Concept Peiling. Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen Concept Peiling Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen 2016 Oktober 2016 Uitvoering: Platform Nuchtere Fries Platform Nuchtere Fries is een samenwerking tussen alle Friese gemeenten, GGD Fryslân,

Nadere informatie

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Partijen: De minister van Veiligheid en Justitie (VenJ); De Vereniging van Zeeuwse Gemeenten, namens de 13 gemeenten in Zeeland, hierna te noemen de gemeenten;

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Alcoholmatigingsbeleid Gemeente De Wolden

Alcoholmatigingsbeleid Gemeente De Wolden Alcoholmatigingsbeleid Gemeente De Wolden Resultaten meting 2013 December 2014 Definitief Colofon: Uitgave: GGD Drenthe Epidemiologie, Cluster GIO Epidemiologie@ggddrenthe.nl Auteurs: Esther Huisman (auteur)

Nadere informatie

Alcohol FACT. Twee op de drie jongeren heeft weleens gedronken. Helft 4 e -klassers heeft recent gedronken SHEET. Gelderland-Zuid E-MOVO

Alcohol FACT. Twee op de drie jongeren heeft weleens gedronken. Helft 4 e -klassers heeft recent gedronken SHEET. Gelderland-Zuid E-MOVO Gelderland-Zuid E-MOVO 2015-2016 De resultaten in deze factsheet zijn afkomstig uit het 4 e E-MOVO jongerenonderzoek. In 2015 werd dit onderzoek uitgevoerd onder ruim 10.000 leerlingen in het voortgezet

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

NATIONAAL WATERONDERZOEK 2016

NATIONAAL WATERONDERZOEK 2016 NATIONAAL WATERONDERZOEK 2016 Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van water in opdracht van FWS CAROLINE VAN TEEFFELEN JORIS DE JONG TESSA DE KRUIJK AMSTERDAM, 2016 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Vind je het een goede zaak of een slechte zaak dat de leeftijdsgrens van het kopen en drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar wordt verhoogd?

Vind je het een goede zaak of een slechte zaak dat de leeftijdsgrens van het kopen en drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar wordt verhoogd? Vind je het een goede zaak of een slechte zaak dat de leeftijdsgrens van het kopen en drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar wordt verhoogd? Goede zaak 60,3% Slechte zaak 34,5% Weet niet / geen mening

Nadere informatie

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken Themarapport Voortgezet onderwijs NR Gezonde Leefstijl april 008 De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende instellingen die

Nadere informatie

Tieners en alcohol. GGD Zeeland - Westwal 37, Postbus 345, 4460 AS Goes - T: (0113) , F: (0113) , I:

Tieners en alcohol. GGD Zeeland - Westwal 37, Postbus 345, 4460 AS Goes - T: (0113) , F: (0113) , I: Tieners en alcohol Wijzigingen per 2014 Per 1 januari 2014 verhoogt de rijksoverheid de leeftijdsgrens voor alcoholhoudende drank van 16 naar 18 jaar. Reden hiervoor is dat de overheid jongeren wil beschermen

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

Alcoholopvoeding Durf Nu! Onderzoek onder ouders in regio Nijmegen

Alcoholopvoeding Durf Nu! Onderzoek onder ouders in regio Nijmegen Alcoholopvoeding Durf Nu! Onderzoek onder ouders in regio Nijmegen Onderzoek onder ouders in regio Nijmegen (beginmeting) Onderzoek uitgevoerd door IrisZorg, onder verantwoordelijkheid van GGD Regio Nijmegen

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Ouders over alcoholgebruik van kinderen in De Gemeente Hardenberg

Ouders over alcoholgebruik van kinderen in De Gemeente Hardenberg Ouders over alcoholgebruik van kinderen in De Gemeente Hardenberg Resultaten van een enquête onder ouders in het kader van het project "Fris over drank" Mr. dr. R.H.L.M. Bovens Drs. A. Schuitema m.m.v.

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS OVERGEDRAGEN

ALCOHOLKENNIS OVERGEDRAGEN Al cohol kenni s over gedr agen Eval uat i eal cohol voor l i cht i ng doorpeer si ndehor eca ALCOHOLKENNIS OVERGEDRAGEN Evaluatie alcoholvoorlichting door peers in de horeca Juli 2005 INTRAVAL Groningen-Rotterdam

Nadere informatie

Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009. ten behoeve van:

Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009. ten behoeve van: Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009 ten behoeve van: Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1 Inleiding...3 2 Conclusie...4 3 Achtergrond onderzoek...5 3.1 Doelstelling van het onderzoek...

Nadere informatie

Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen

Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen Achtergrond Veilig uitgaan = Veilig thuiskomen Onderzoeksdoel en onderzoeksopzet Steekproef Resultaten werkelijk gebruik Resultaten gebruik in verkeer Resultaten

Nadere informatie

Water drinken. Resultaten 1-meting op de CJ s in Zaanstad

Water drinken. Resultaten 1-meting op de CJ s in Zaanstad Water drinken Resultaten 1-meting op de CJ s in Zaanstad Deelnemers In de eerste maanden van 215 hebben 339 ouders die de 5 Centra Jong (CJ) in Zaanstad bezochten een vragenlijst ingevuld over hun kind

Nadere informatie

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier

NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief onderzoek naar de beleving en waardering van bier JORIS DE JONGH MSC. LIANNE WORRELL MSC. AMSTERDAM, MEI 2013 NATIONAAL BIERONDERZOEK NEDERLAND Een kwantitatief

Nadere informatie

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar - Factsheet - Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar NIGZ, Project Alcohol Voorlichting en Preventie 3 juli 2003 Inleiding Het NIGZ voert elk jaar, als onderdeel van het Alcohol

Nadere informatie

JEUGD WERKLOOSHEID 1-METING Onderzoek naar de perceptie van jeugdwerkloosheid onder jongeren in opdracht van het Ministerie VWS - Jeugd en Gezin

JEUGD WERKLOOSHEID 1-METING Onderzoek naar de perceptie van jeugdwerkloosheid onder jongeren in opdracht van het Ministerie VWS - Jeugd en Gezin JEUGD WERKLOOSHEID 1-METING Onderzoek naar de perceptie van jeugdwerkloosheid onder jongeren in opdracht van het Ministerie VWS - Jeugd en Gezin FERNANDO MC DOUGAL MSC ODETTE VLEK MSC AMSTERDAM, AUGUSTUS

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

Evaluatie betaald parkeren Noorderplantsoenbuurt en Oranjebuurt

Evaluatie betaald parkeren Noorderplantsoenbuurt en Oranjebuurt B A S I S V O O R B E L E I D Evaluatie betaald parkeren Noorderplantsoenbuurt en Oranjebuurt Evaluatie betaald parkeren Noorderplantsoenbuurt en Oranjebuurt Erik van der Werff Onderzoek en Statistiek

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575b_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie en

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders.

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Onderzoeksrapport Hou vol! Geen alcohol Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Suzanne Mares, MSc Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Prof. Dr. Rutger Engels Inleiding

Nadere informatie

Clientervaringsonderzoek Wmo & Jeugd

Clientervaringsonderzoek Wmo & Jeugd Clientervaringsonderzoek Wmo & Jeugd Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Inleiding 4 1.1 Doelgroep 4 1.2 Methode 4 1.3 Respons 4 2. Resultaten Wmo 5 2.1 Contact en toegankelijkheid van hulp of ondersteuning

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland

Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland Opdrachtgever Koninklijke Horeca Nederland (augustus 2009) Marktonderzoeksbureau De Vos & Jansen Marktonderzoek Onderzoekers: Robert Turk, MSc & dr. Marnix

Nadere informatie

Evaluatie veilig uitgaan

Evaluatie veilig uitgaan Evaluatie veilig uitgaan Gemeente Amersfoort Dorien de Bruijn, Ben van de Burgwal 5 december 2014 Ruim 90% van het ondervraagde uitgaanspubliek voelt zich altijd of meestal veilig tijdens het uitgaan in

Nadere informatie

14 april 2015. Onderzoek: Verkeersonderzoek: rijden met alcohol op en agressief rijgedrag

14 april 2015. Onderzoek: Verkeersonderzoek: rijden met alcohol op en agressief rijgedrag 14 april 2015 Onderzoek: Verkeersonderzoek: rijden met alcohol op en agressief rijgedrag Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten

Nadere informatie

Rapportage TIP MooiRooi. 31 maart 2016. Inhoud. Alcohol 1

Rapportage TIP MooiRooi. 31 maart 2016. Inhoud. Alcohol 1 Rapportage TIP MooiRooi 31 maart 2016 Inhoud Alcohol 1 Alcohol 6 53% 1. Drinkt u alcohol? (n=258) 37% Toelichting: Ja Soms Nee Ja In het weekend of soms een wijntje s avonds Soms is toch ook ja... Soms

Nadere informatie

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet September 2014 Opdrachtgever: Platform Nuchtere Fries Platform Nuchtere Fries is een samenwerking

Nadere informatie

Internetpeiling Attitudes Alcoholgebruik

Internetpeiling Attitudes Alcoholgebruik Internetpeiling Attitudes Alcoholgebruik Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord November 2007 Colofon Uitgave I&O Research BV L. Meliszweg 1 1622 AA Hoorn tel. (0229) 282555 Rapportnummer

Nadere informatie

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009 EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP - eindrapport - dr. Marga de Weerd Amsterdam, november 2009 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds Voorburgwal 35 1012 RD Amsterdam Tel.: +31 (0)20-5315315

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Draagvlak nieuwe sluitingstijden Horeca Uitkomsten van een peiling onder het Westfriese burgerpanel 8 september 2008

Draagvlak nieuwe sluitingstijden Horeca Uitkomsten van een peiling onder het Westfriese burgerpanel 8 september 2008 Draagvlak nieuwe sluitingstijden Horeca Uitkomsten van een peiling onder het Westfriese burgerpanel 8 september 2008 Samenvatting De Westfriese gemeenten hebben in samenwerking met onder meer de politie

Nadere informatie

Tips voor Ouders van drinkende pubers

Tips voor Ouders van drinkende pubers Tips voor Ouders van drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: - Kies als ouders samen regels voor het gezin. - Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Factsheet onderzoek naar de effecten van de wijziging van de leeftijdsgrens in de drank- en horecawet 2014 in gemeentes Almere, Huizen en Zeist

Factsheet onderzoek naar de effecten van de wijziging van de leeftijdsgrens in de drank- en horecawet 2014 in gemeentes Almere, Huizen en Zeist Factsheet onderzoek naar de effecten van de wijziging van de leeftijdsgrens in de drank- en horecawet 2014 in gemeentes Almere, Huizen en Zeist Margreth Egelkamp Marina Horseling Andrea Donker Contactgegevens:

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Gezondheidsbeleid 2013 Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Onderzoek en Statistiek Venlo, mei 2013 2 Samenvatting Inleiding In mei 2011 is de landelijke

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

De Tabakswet. Rapport. Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief roken, houding t.a.v. en steun voor rookverboden Cyrille Koolhaas

De Tabakswet. Rapport. Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief roken, houding t.a.v. en steun voor rookverboden Cyrille Koolhaas Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 00 AE Amsterdam t 0 522 54 44 f 0 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport De Tabakswet Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief

Nadere informatie

Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8

Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8 Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8 februari/maart 2015 Bewaren van geld Hoe bewaar jij je geld? (meerdere antwoorden mogelijk) In mijn spaarpot Op de bank In mijn portemonnee Op een speciale plek,

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 40 t/m 51. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 40 t/m 51. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 40 t/m 51 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 27 december 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Rijssen-Holten epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Rijssen-Holten en de factoren

Nadere informatie

Uitgaan jarigen in Roosendaal. Een rapportage over het uitgaansgedrag van jarigen en hun wensen m.b.t. uitgaansmogelijkheden.

Uitgaan jarigen in Roosendaal. Een rapportage over het uitgaansgedrag van jarigen en hun wensen m.b.t. uitgaansmogelijkheden. Uitgaan 16-17 jarigen in Roosendaal Een rapportage over het uitgaansgedrag van 16-17 jarigen en hun wensen m.b.t. uitgaansmogelijkheden. Colofon Gemeente Roosendaal Afdeling Bedrijfsondersteuning Team

Nadere informatie

Jongeren en de sociale druk om (niet) te roken

Jongeren en de sociale druk om (niet) te roken Jongeren en de sociale druk om (niet) te roken Veranderingen tussen 1998 en 2005 Cyrille Koolhaas en Dr. Marc Willemsen Dit is een publicatie van STIVORO voor een rookvrije toekomst Correspondentieadres

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17 Jongeren en alcohol peiling Leids JongerenPanel Colofon Serie Statistiek 2011 / 17 Gemeente Leiden Afdeling Strategie en Onderzoek, BOA Sociaal en Economisch Beleid, SEB Postbus 9100, 2300 PC Leiden E-mail:

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 28 t/m 39. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 28 t/m 39. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 28 t/m 39 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 29 september 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting

Nadere informatie

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal!

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Resultaten van het evaluatieonderzoek in 2008/2009 Achtergrond De negen gemeenten van West-Friesland, de gemeente Schagen, organisaties in de preventieve gezondheidszorg,

Nadere informatie

* *

* * INFORMATIENOTITIE AAN DE RAAD Postregistratienummer *17.0005259* 17.0005259 Opmeer, d.d.: 21-4-2017 Raadsvergadering 8-6-2017 Onderwerp Informatienotitie Raad Rapport: Jongeren over middelengebruik Aanleiding

Nadere informatie

Inhoud Voorwoord Steekproefsamenstelling Resultaten Conclusies

Inhoud Voorwoord Steekproefsamenstelling Resultaten Conclusies Onderzoek Instagram Uitgevoerd door Scholieren.com in november 2015 Inhoud Voorwoord Steekproefsamenstelling Resultaten Conclusies Voorwoord Scholieren.com heeft haar bezoekers middels een enquête vragen

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

Flitspeiling begeleid wonen

Flitspeiling begeleid wonen Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Flitspeiling begeleid wonen Bart Koenen, Valerie Vieira

Nadere informatie

Themarapport. Criminaliteit & Veiligheid NR4. Enquête Jongvolwassenen. januari Gedragingen

Themarapport. Criminaliteit & Veiligheid NR4. Enquête Jongvolwassenen. januari Gedragingen Themarapport Criminaliteit & Veiligheid Enquête Jongvolwassenen januari 2007 NR4 De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende instellingen

Nadere informatie

Kinderen in Nederland - Bijlage B Respons, representativiteit en weging

Kinderen in Nederland - Bijlage B Respons, representativiteit en weging Kinderen in Nederland - Bijlage B Respons, representativiteit en weging Respons thuiszorgorganisaties en GGD en In deden er tien thuiszorgorganisaties mee aan het, verspreid over heel Nederland. Uit de

Nadere informatie

MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland 2012/2013. Gemeente Vlissingen

MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland 2012/2013. Gemeente Vlissingen MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland 2012/2013 Gemeente Vlissingen Voorwoord Groningen, september 2013 Voor u ligt het resultaat van het in 2012 en 2013 gehouden onderzoek naar de MKBvriendelijkste

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Sexting 7 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 26 februari tot en met 9 maart 2015 deden 1852 jongeren mee, waaronder 961 middelbare scholieren. De uitslag is

Nadere informatie

Meting maart 2014 DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN

Meting maart 2014 DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN Meting maart 2014 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Peil.nl DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN Nederland is duidelijk op weg naar een

Nadere informatie

Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten. 17 maart 2014

Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten. 17 maart 2014 Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten 17 maart 2014 DATUM 17 maart 2014 TITEL Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten ONDERTITEL

Nadere informatie

Tabel 1. Achtergrondgegevens van de deelnemende scholieren uit Waterland en de regio (%) Waterland 209 scholieren

Tabel 1. Achtergrondgegevens van de deelnemende scholieren uit Waterland en de regio (%) Waterland 209 scholieren Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Waterland Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren

Nadere informatie

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Oostzaan Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Oostzaan Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Oostzaan Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Jan Widdershoven Annemieke van der Weij Marianne van Steenbergen Kinderartsen JBZ. Dokters op dinsdag 22 januari 2013

Jongeren en alcohol. Jan Widdershoven Annemieke van der Weij Marianne van Steenbergen Kinderartsen JBZ. Dokters op dinsdag 22 januari 2013 Jongeren en alcohol Jan Widdershoven Annemieke van der Weij Marianne van Steenbergen Kinderartsen JBZ Dokters op dinsdag 22 januari 2013 U voelt u onrustig en krijgt het volgende voorgeschreven: Suspensie

Nadere informatie

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017 Gemeente Cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2016 Onderzoeksrapportage 26 juni 2017 DATUM 26 juni 2017 Dimensus Beleidsonderzoek Wilhelminasingel 1a 4818 AA Breda info@dimensus.nl www.dimensus.nl (076) 515

Nadere informatie

Onderzoek Kooppogingen alcohol door jongeren

Onderzoek Kooppogingen alcohol door jongeren CO LO F O N St. I NTRAVAL Postadres Postbus 1781 971 BT Groningen E-mail info@intraval.nl www.intraval.nl Kantoor Groningen: St. Jansstraat 2C Telefoon - 313 4 2 Fax - 312 7 26 Kantoor Rotterdam: Goudsesingel

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers Opdrachtnemer: Bureau O&S Heerlen Opdrachtgever: Bureau Economie Januari 2013 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Onderzoeksvragen 3 3. Onderzoeksopzet 3 4.

Nadere informatie

Omgekeerd Inzamelen. Datum: 11 augustus 2014. Versie 3.0. drs. S. Buitinga & de heer R. Sival, BSc. Mevr M. Stam

Omgekeerd Inzamelen. Datum: 11 augustus 2014. Versie 3.0. drs. S. Buitinga & de heer R. Sival, BSc. Mevr M. Stam Omgekeerd Inzamelen Datum: 11 augustus 2014 Versie 3.0 Uitgevoerd door: Auteurs: Opdrachtgever: Newcom Research & Consultancy B.V. drs. S. Buitinga & de heer R. Sival, BSc. Gemeente Woerden Mevr M. Stam

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

ALCOHOL. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011. regio Gelderland-Midden. www.vggm.nl

ALCOHOL. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011. regio Gelderland-Midden. www.vggm.nl ALCOHOL Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011 regio Gelderland-Midden www.vggm.nl FACTSHEET ALCOHOL E-MOVO 2011 ALCOHOL Jongeren zijn volop in de groei en hun hersenen, maar ook andere

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie