46 Green Deal Gemeente Amsterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "46 Green Deal Gemeente Amsterdam"

Transcriptie

1 46 Green Deal Gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam, Stichting Green IT Regio Amsterdam, platform Amsterdam Smart City, Westpoort Warmte. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties De Gemeente Amsterdam maakt zich sterk voor energiebesparing en/of verduurzaming. Diverse projecten zijn hiervoor aangedragen. Vergroening van de ICT-sector; Versnellen van de aanleg stadswarmtenet Kleine Ring, uitbreiding en flexibilisering van warmtenetten; Klimaatneutraal bouwen in 2015; Amsterdam Smart City; een bestaand open platform voor proces en produkt-innovatie schaalt op naar de Metropoolregio Amsterdam. Fonds voor Klimaat en Energie, een bestaand revolverend fonds zoekt samenwerking met andere fondsen en partijen voor massa en meerwaarde Green Finance Lab realiseren, waarbij experts gezamenlijk zoeken naar financieringsmechanismen voor urgente uitdagingen op de duurzaamheidsagenda; Woningisolatie, aanpak, een gezamenlijk zoeken naar mogelijkheden voor gezamenlijk initiatief om woningisolatie te stimuleren Projecten gericht op hernieuwbare energie: Tijdelijk Wind, gericht op tijdelijke inzet van test windmolens bij toekomstige woon-werkgebieden. Realisatie van windmolens op locaties die slechts tijdelijk voor dit doel beschikbaar zijn. 40% CO 2 -reductie in 2025 ten opzichte van 1990; Vergroening ICT sector, Green Data Port; Aansluiting woningequivalenten op warmtenet, 50-80% CO 2 -reductie per woningaansluiting; In twee jaar aantal laadpunten elektrisch vervoer uitbreiden naar 1.000; Windenergie op tijdelijke locaties; Klimaatneutraal bouwen vanaf 2015: woningen van ; Investeringsfonds Klimaat en Energie; Green Finance Lab.

2 Ondersteuning innovatieve concepten; Bereidheid financiële ondersteuning voor onderzoek naar verbetering energieprestatie bestaande datacenters; Bereidheid financiële ondersteuning voor onderzoek haalbaarheid, voorontwerp en voorbereiding Kleine Ring stadswarmtenet; Beleidsintegratie en opschaling; Ondersteuning Metropool Regio Amsterdam met een rol als focus- en experimenteergebied elektrisch vervoer; Internationale positionering Amsterdam als smart city; Eventueel aanpassing wet- en regelgeving en ondersteuning snelle implementatie; Samenwerking overige fondsen bewerkstelligen; Bereidheid financiële ondersteuning voor opschaling platform Amsterdam Smart City naar Metropoolregio Amsterdam. M. van Goethem t Green Deal

3 47 Green Deal Nieuw Financieringsmodel voor zonnepanelen Gemeente Groningen en onderneming de Groene Golf. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties. Onderzoek naar alternatieve financiering van zonnepanelen volgens het PACE- model uit de Verenigde Staten. De gemeente Groningen heeft de ambitie de komende jaren meters te maken op het gebied van energieneutraliteit. Eén van de maatregelen die de gemeente hiervoor in gedachten heeft, is het stimuleren van zonnepanelen op daken van woningen. Omdat zonnepanelen steeds goedkoper worden, vindt de gemeente Groningen dat de overheid juist nu een forse beweging op gang kan brengen door zonnepanelen bereikbaar te maken voor veel mensen en daarmee de energierekening te verlagen. Het idee is om, naar Amerikaans voorbeeld, zonnepanelen voor particuliere huiseigenaren te gaan financieren en periodiek hiervoor een bedrag te innen via de gemeentebelasting. De gemeente Groningen wil daarmee stimuleren dat particulieren grootschalig zonnepanelen aanleggen op de daken van woningen. Om dit mogelijk te maken wil de gemeente intermediair zijn en een innovatieve financieringsmethode (volgens het model PACE uit de VS) mogelijk maken. Nieuw financieringsmodel voor zonnepanelen en creëren van werkgelegenheid door aanleg van zonnepanelen. Het Rijk zal samen met de gemeente Groningen en de Groene Golf onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de financiering van zonnepanelen bij bewoners te organiseren volgens het PACE-model uit de Verenigde Staten. I.Wiersma t

4 48 Green Deal 50 projecten in Noord-Nederland (Drenthe, Fryslân, Groningen en Noord-Holland) Diverse gemeenten (Alkmaar, Assen, Den Helder, Emmen, Groningen, Leeuwarden), de stichting Energy Valley als vertegenwoordiger van diverse bedrijven en kennisinstellingen (ruim 150 partijen, zoals Avebe, Suiker Unie, GasTerra, Gasunie, Rijksuniversiteit Groningen, ECN, Hanzehogeschool Groningen, BioMCN, etc.), SER Noord-Nederland en de vier noordelijke provincies. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en het ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninksrijksrelaties. Noord-Nederland wil haar positie als Energyport van Nederland en Noordwest Europa uitbouwen. In grote lijnen is het noorden ambitieus op het gebied van energie (duurzame energie, energiebesparing), bundeling van energieonderwijs en onderzoek, innovatie, verduurzaming van diverse projecten. De Green Deal bevat een kleine 50 projecten die bijdragen aan deze ambitie. Duurzame energie: Noord-Nederland wil onder meer als groene Gasrotonde in tot 750 miljoen Nm 3 biogas/groen gas gaan produceren per jaar (200 miljoen Nm 3 in 2015). Energie: Men is hard aan de slag met de oprichting van de Energy Academy / College waarbij MBO, HBO en WO onderwijs wordt gebundeld en nauwe samenwerking met kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Hierbij wordt ook nauwe samenwerking gezocht met NW-Duitsland. Innovatie: Uitrol van innovatieve duurzame energieprojecten, zoals de productie van synthesegas en biomethanol, het gebruik van rest- en duurzame warmte, slimme netten, versnelling van elektrisch rijden, verduurzaming woningvoorraad (oa. met financieringsvorm als lenen op basis van woonlasten). Noord-Nederland zal als praktijkregio fungeren om technologische en beleidsmatige innovaties op de speerpunten versneld toe te passen, onderzoek te doen naar en een voorbeeldfunctie te vervullen voor mogelijke uitrol elders. Productie: in 2020 productie van 500 tot 750 miljoen Nm 3 biogas/groen gas per jaar (200 miljoen Nm 3 in 2015); Oprichting Energy Academy / College; Versnelling bijna 50 (innovatieve) duurzame energieprojecten op het gebied van energie en grondstoffen en mobiliteit. Op het gebied van bijvoorbeeld de verduurzaming van de woningvoorraad zal dat leiden tot een toename van de lokale werkgelegenheid en voor energiebesparing bij gebouwen een besparing van Nm 3 aardgas opleveren.

5 Het Rijk werkt actief mee aan de verdere duurzame uitbouw van het concept Energyport, waar bijna 50 Green Deal projecten onder hangen; Het Rijk werkt actief mee aan de opzet van de Energy Academy / College; Vanuit het Rijk is men enthousiast over de inrichting van de energieproeftuin Noord-Nederland. D. I. de Vries t m www. provinciegroningen.nl 2 Green Deal

6 49 Green Deal DE-on Provincie Flevoland (contract partij), en alle gemeenten in Flevoland, het waterschap Zuiderzeeland, HVC, en Alliander als beoogde mede-oprichters van DE-on. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en ministerie van Infrastructuur & Milieu. Partijen streven samen naar een energieneutraal Flevoland in 2020 ( groen ) en het verzilveren van de economische kansen die daarmee samengaan ( groei ). De provincie, alle gemeenten in Flevoland, het waterschap Zuiderzeeland, HVC, en Alliander zijn van plan om hiervoor een professionele ontwikkelingsmaatschappij (DE-on) op te richten. Banken en financiële instellingen zoals de ING bank, HFC en de Rabobank hebben aangegeven te willen participeren in de projectorganisatie die het businessplan opstelt. Ook kennis- en onderwijsinstellingen zoals de WUR/ ACRRES, CAH en de TUD (onder meer de leerstoel Future Energy Systems) hebben aangegeven een bijdrage te willen leveren. Met een relatief bescheiden inleg vanuit de publieke partners kan met DE-on een miljard aan investeringen in energiebesparing en duurzame energie in de markt worden aangejaagd. Daarmee kan een groot deel van het totale Flevolandse potentieel (circa kton CO 2 reductie per jaar) voor 2020 worden gerealiseerd. Uiteindelijk doel is om in 2020 Flevoland energieneutraal te maken (excl. transport). Het Rijk heeft de bereidheid een financiële bijdrage beschikbaar te stellen als bijdrage aan de realisatie van een tiental projecten waarin verduurzaming van de energiehuishouding wordt gecombineerd met economische groei. Met ontwikkeling en realisatie van deze projecten krijgt DE-on een vliegende start. Vooralsnog gaat het om de volgende projecten: Duurzame energie en smart grids Zeewolde Polderwijk; Zon PV voor asbestdaken bij agrariërs; Pilot voor verduurzaming brandstofverbruik van de vissersvloot in Urk; Verduurzaming van het festival en evenemententerrein Lowlands/Walibi; Een studie naar de ontwikkeling van een duurzame energiehuishouding van het organisch groeiende OMALA (OntwikkelingsMaatschappij Airport Lelystad Almere); Provinciebrede toepassing van warmte-koudeopslag; Enkele pilots t.b.v. de verduurzaming van de energiehuishouding van Almere (Masterplan energiehuishouding Almere 2.0), t.w. ESCO voor de bestaande stad, biogas Flevoland Zuid en duurzame energie langs grootschalige infrastructuur; Uitbreiding van het project opschalen en saneren van windenergie. Daarbij wordt een gebiedsbrede, integrale aanpak gevolgd, is er aandacht voor het ruimtelijk optimaal faciliteren van de door DE-on in gang te zetten energietransitie en voor het verzilveren van economische kansen die ontstaan door het creëren van afzetmarkt(en); Indien mogelijk stelt het Rijk additionele middelen beschikbaar via het Innovatiefonds. Het Rijk draagt het DE-on concept (inter)nationaal uit en legt verbindingen met nationale kennis- en expertisedragers. A. van Beek t m

7 50 Green Deal Provincie Gelderland Provincie Gelderland, Regio Achterhoek, Alliander, glastuinbouwgebied Bergerden te Lingewaard, ECN, Universiteiten van Nijmegen en Wageningen, TCS Solar BV, OTB Solar, Eurotron, Rimas, Solar Total, Milieudefensie, Eneco, diverse aanliggende gemeenten, Rijkswaterstaat, KEMA, Prorail, E-laad en Euregio Rhein-Waal. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en ministerie van Infrastructuur & Milieu. De diverse initiatieven dragen bij aan verdere verduurzaming van Gelderland. Bij dit project gaat het om duurzame energieproductie. Het project omvat verschillende activiteiten: streven naar de aanleg en exploitatie van een biogasnet in de Achterhoek. De gashub heeft mogelijkheden voor directe afname van biogas en opwerkingsmogelijkheden voor groen gas en transportbrandstoffen; Kennis in kaart brengen voor het toepassen van geothermie in het tuinbouwgebied Bergerden in de gemeente Lingerewaard; De mogelijkheden onderzoeken voor de ontwikkeling van een kenniscluster van Nederlandse bedrijven, universiteiten en kennisinstellingen op het gebied van zonne-energietechnologie; Onderzoeken of er voldoende draagvlak is voor een duurzame energiecorridor rond de A15, waarbij diverse duurzame energievormen zoals zon, wind, waterkracht en biomassa worden toegepast in combinatie met oplaadpunten voor elektrische auto s. De productie van 50 miljoen m 3 biogas en het creëren van directe en indirecte werkgelegenheid in de regio (circa 45 fte); Het wegnemen van knelpunten over kennis van de ondergrond bij geothermie als het gaat om de toepassing hiervan. Geothermie levert een besparing op in het gasverbruik en verbetert de concurrentiepositie van glastuinbouwbedrijven door lagere energiekosten; De ontwikkeling van hoogwaardige werkgelegenheid op het gebied van zonne-energietechnologie en het versterken van de positie van Nederland op dit terrein in de wereld; De aanleg van een duurzame energiecorridor rond de A15. Uitbreiden van de positieve lijst covergisters en SDE-beschikkingen omzetten naar hub-beschikkingen. Ook deelt de Rijksoverheid kennis over de pilot met digestaat, waarbij onderzocht wordt of dit te gebruiken is als kunstmest; Kennis delen over de (ultradiepe) ondergrond en onderzoeken of de garantiestelling verbreed kan worden voor projecten waarbij minder bekend is over de ondergrond; Helpen bij het in kaart brengen van de financiële en niet-financiële belemmeringen. Wellicht kan de business case worden versterkt met bestaande instrumenten van het Rijk; Het project voor de duurzame energiecorridor rond de A15 is gericht op het verzilveren van innovatiekansen en het ontwikkelen van voorstellen op het gebied van duurzame energie. De Rijksoverheid neemt deel als partner. P. van den Broek programma management energietransitie provincie Gelderland t m

8 51 Green Deal Provincie Limburg Provincie Limburg en meerdere gemeenten en bedrijven, onder meer de bedrijventerreinen Chemelot (Sittard-Geleen) en De Beitel (Heerlen), ingenieursbureau Imtech en de Zorgvastgoed sector. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Zeven projecten die bijdragen aan verdere verduurzaming van Limburg: Realisatie van duurzame energiecentrales, restwarmtenetten; Verbeteren van energie-efficiëntie van bedrijventerreinen; Investeringen versnellen door opzet van een energiefonds voor de zorgvastgoedsector. Projecten gericht op energiebesparing/-efficiëntie: Twee projecten gaan over het leveren van rest- en duurzame warmte vanuit de industrie aan bedrijven en woningen. Hiervoor is onder meer de aanleg van infrastructuurnetwerk nodig; Twee bedrijventerreinen, te weten Chemelot (gemeente Sittard Geleen) en De Beitel (Heerlen); Opzet van een energiefonds waarmee investeringen in energiebesparing in de zorgsector in Limburg kunnen worden bekostigd. Projecten gericht op hernieuwbare energie: Realisatie van twee duurzame energiecentrales met opwekking uit meerdere hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon, biomassa en waterkracht; Het versnellen van het project Ondergrondse Pomp Accumulatie Centrale (OPAC), gericht op waterkracht. - Realisatie duurzame energiecentrales; woningen voorzien van hernieuwbare energie; Restwarmte leveren aan woningen en bedrijven; Bedrijventerrein wordt 5% energie efficiënter. Ondersteuning met kennis en regie van complexe vergunningverlening bij duurzame energiecentrales; Versnelling van het OPAC-project door het bieden van kennis en kunde op dit terrein; Restwarmteprojecten ondersteunen met kennis en kunde bij haalbaarheid en het risico verlagen voor investeerders; Ondersteuning, facilitering en interdepartementale afstemming bieden bij de opzet van een energiefonds, met mogelijk opschaling van de structuur naar nationaal niveau; Bedrijventerreinen ondersteunen door het bieden van kennis en kunde op dit gebied. E. Hanssen m

9 52 Green Deal provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant, kennisinstellingen (ECN, TNO, TU/e, Holst en Imec), Eindhoven Energy Institute, KIC InnoEnergy en FOM, Green Chemistry campus (Cargill, Sabic en Avans), Agro & Food cluster Nieuw Prinsenland (Suikerunie, glastuinbouw), duurzame procesindustrie Moerdijk en BrabantStad Gemeenten (Breda, Helmond, s-hertogenbosch, Tilburg en Eindhoven). Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en ministerie van Infrastructuur & Milieu. Deze Green Deal draagt bij aan verdere verduurzaming van Noord-Brabant. Het inrichten van een zon-pv valorisatie-programma. Het programma heeft als doel de onderzoeksresultaten uit het Solliance-initiatief om worden gezet in commerciële producten en diensten. Aanvullend ontwikkelen de partijen ook een grootschalige proeftuin voor duurzame energieopwekking, zodat kennis en technologie in de praktijk kan worden getest en sneller tot economische waarde leidt; Het verlagen van de risico s voor private investeerders bij drie zogenaamde schaalsprongprojecten, waardoor zij sneller en tegen meer gunstige voorwaarden kunnen deelnemen. Het gaat om het realiseren van een schaalsprong bij de volgende projecten: 1. Doorontwikkeling van de Green Chemistry Campus te Bergen op Zoom; 2. Agro & Food cluster Nieuw Prinsenland; 3. Duurzame procesindustrie Moerdijk. Het ontwikkelen van een focus- en experimenteergebied voor elektrisch rijden in Noord-Brabant. Kennis over zonnecel-technologie omzetten in commerciële producten en diensten en deze toepassen in het experimenteergebied, om zo sneller tot economische waarde te leiden. Het realiseren van een schaalsprong bij de volgende projecten: 1. Incubatiecentrum voor jonge innovatieve bedrijven gericht op opschaling en businessontwikkeling; 2. Productie en inzet van groene grondstoffen voor groene materialen en chemicaliën en besparing van fossiele brandstoffen; 3. Besparing van fossiele brandstoffen en versterking concurrentiepositie door lagere energiekosten bedrijven. Het ontwikkelen van een focusgebied elektrisch rijden, gericht op niche markten zoals zero-emissie openbaar vervoer, stadsdistributie en afvalinzameling, met laadpunten en elektrische voertuigen. Tot en met 2014 worden in Noord-Brabant minimaal drie slimme wijken gerealiseerd waarin slimme netten en slimme mobiliteit worden gecombineerd.

10 Bedrijven in de zonne-energie industrie helpen bij het gebruik maken van bestaande instrumenten zoals de Innovatiekredietregeling en instrumenten die in het kader van het Topgebied Energie worden ontwikkeld; Bereidheid tot financiële bijdrage om de risico s voor private investeerders in projecten in de grootschalige proeftuin voor duurzame energieopwekking en de schaalsprongprojecten te verlagen, zodat zij sneller en tegen gunstigere voorwaarden de projecten kunnen realiseren; Hulp bij de ontwikkeling van revolverende investeringsfondsen, dat zijn fondsen die eindeloos zijn in die zin dat leningen worden verstrekt die afgelost worden, met een goede aansluiting op het nieuwe innovatiefonds MKB+ 1. J. Speelman t t m Green Deal

11 53 Green Deal Provincie Overijssel Provincie Overijssel en meerdere bedrijven, waaronder AkzoNobel, stadion Grolschveste van FC Twente, Biorights, VOF Biobrandstoffen, en glastuinbouwbedrijven in Kampen. Daarnaast zijn MKB Nederland en gemeente Hardenberg betrokken. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties. Zes projecten die bijdragen aan verdere verduurzaming van Overijssel: De provincie gaat een fonds inrichten (omvang tweehonderdenvijtig miljoen euro) dat in 2012 van start gaat, na instemming van Provinciale Staten. Met dit fonds wordt ondersteuning geboden aan het bedrijfsleven voor de financiering van projecten op het gebied van duurzame energie en energiebesparing; Realisatie van restwarmtenetten (warmtelevering vanuit de industrie aan voetbalclub FC Twente en mogelijke uitbreiding naar de omgeving); Twee projecten die gericht zijn op het verbeteren van het energiegebruik van bedrijven en bestaande woningen; Bedrijven Biorights en VOF Biobrandstoffen gaan met een innovatietechniek uit biomassa (vooral bermgras) twintig m 3 biogas per jaar produceren; Uitbreiding van aardwarmtegebied Koekoekspolder in Kampen. De inzet van een provinciaal fonds leidt naar verwachting tot investeringen vanuit het bedrijfsleven die geschat worden op een tot anderhalf miljard euro; Uit biomassa (vooral bermgras) zal twintig miljoen m 3 biogas per jaar worden geproduceerd; Uitbreiding aardwarmtegebied, dat een besparing van vijf miljoen m 3 aardgas/jaar kan opleveren; Het realiseren van energiebesparingsmaatregelen bij bedrijven en bestaande woningen in de komende jaren. Dit levert ook extra werkgelegenheid op. Ondersteuning bieden met kennis bij het technisch beoordelen van duurzame projecten. De provincie kan hier gebruik van maken voor de uitvoering van haar fonds; Het Rijk biedt kennis, kunde en bereidheid tot financiële ondersteuning voor onderzoek naar restwarmtelevering vanuit de industrie aan de omgeving. Actieve betrokkenheid bij het gebruik van restwarmte; Het Rijk denkt actief mee bij het energiezuiniger maken van bedrijven en woningen; Kennis en kunde wordt geboden bij de uitbreiding van het aardwarmtegebied. M. Pierhagen t

12 54 Green Deal provincie Zeeland Provincie Zeeland, Zeeland Seaports. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en ministerie van Infrastructuur & Milieu. Projecten gericht op energiebesparing en energie-efficiëntie: De provincie Zeeland realiseert samen met bedrijven in het Sloegebied en de Kanaalzone tenminste twee restwarmtekoppelingen in de periode Daarbij gaat het bijvoorbeeld om koppelingen tussen een raffinaderij van Total en Martens Cleaning, een bedrijf dat schepen reinigt en maritieme afvalstoffen inzamelt en verwerkt. De provincie Zeeland zal in de periode een pilot over mobiele warmtebenutting uitvoeren, waarbij warmte per tankwagen wordt vervoerd van leverancier naar klant; Zeeland Seaports realiseert infrastructuur voor de benutting van duurzame restwarmte van Lijnco Green Energy (LGE) op het Ecopark Terneuzen. De warmte gaat naar ICL Industrial Products, een bedrijf dat gespecialiseerde chemische producten produceert. Projecten gericht op duurzame energie en groene grondstoffen: Industriële algenteelt: met afvalwater en CO 2 uit de industrie worden algen geteeld, die ingezet kunnen worden als diervoedsel of voor groene grondstoffen; Groene Poort: een initiatief voor de productie van bio-ethanol uit biogas, waarbij restwarmte, CO 2 en water wordt geleverd aan een kassencomplex; Opschaling van de teelt van groene grondstoffen: teelt van nu nog experimentele nieuwe gewassen voor de BBE; Waterkringloop Zeeuws Vlaanderen: hergebruik van gezuiverd regenwater en afvalwater in de industrie en landbouw. Project gericht op duurzame energie uit water: In de provincie Zeeland werken partijen aan het realiseren van een getijde-energiecentrale in de Brouwersdam. De beoogde centrale maakt via een opening gebruik van het verval van water. Restwarmtebenutting: investeringen van enkele tot enkele tientallen miljoenen euro s, en tot energiebesparing van 17 miljoen kilowattuur elektriciteit en enkele miljoenen kubieke meters aardgas per jaar; Rondom het thema biobased economy zijn investeringen voorzien van circa 95 miljoen euro. Het gaat daarbij o.a. om groene grondstoffen uit algen, productie van bio-ethanol en hergebruik van gezuiverd regen- en afvalwater; Water: groene stroom voor huishoudens (Brouwersdam) plus ruimte voor verdere opschaling.

13 Bereid tot financiële ondersteuning ter afdekking van risico s voor het Sloegebied en voor Zeeland Seaports; Kennis en kunde, onder meer onderzoek naar welke gevolgen een koppeling zou hebben op het gebied van CO 2 -rechten; Ondersteunen van Europese lobby voor Biobased Economy Zuidwest-Nederland; Intentie tot aanwijzen van waterwerken die in aanmerking komen voor winning van duurzame energie uit water. M. van Ooijen Afdeling Communicatie Provincie Zeeland t m Green Deal

14 55 Green Deal Provincie Zuid-Holland Duurzame Warmte Provincie Zuid-Holland en diverse bedrijven, gemeenten en instellingen, zoals Eneco, E.On Benelux, Flora Holland, Gemeente Delft, Gemeente Pijnacker-Nootdorp, Gemeente Zoetermeer, HVC, Hydreco, LTO Glaskracht, Nuon, OCAP, Platform Geothermie, Rotterdam Climate Initiative, Stadsgewest Haaglanden, Warmtebedrijf Eneco Delft en Warmtebedrijf Rotterdam. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Vanuit de Green Deal aanpak geven de Rijksoverheid en partijen in Zuid-Holland een extra impuls aan de verduurzaming van de warmte- en koudevoorziening en de economische ontwikkeling in deze provincie die hiermee gepaard gaat. Projecten gericht op energiebesparing en/of verduurzaming: Strategie verduurzaming warmtevoorziening; Restwarmte en warmte-infrastructuur, realisatie van een warmtenet, verduurzaming bestaande warmtenetten; Warmte-koudeopslag en hoge temperatuuropslag, realisatie bestendigen en intensiveren. Projecten gericht op hernieuwbare energie: Aardwarmte, realisatie projecten diepere aardwarmte, structurele oplossing vinden voor het ongewenst vrijkomen van aardolie of aardgas bij de winning van aardwarmte; Verdere ontwikkeling duurzame energie, onder meer duurzaam bedrijventerrein Nieuw-Reijerwaard, biogas en getijdencentrale. 14% duurzame warmte, 20 PJ in 2020; een analyse van Zuid-Holland heeft aangetoond dat opwekking van 20 PJ duurzame warmte in te leveren aan woningen, utiliteit en kassen - mogelijk moet zijn. Dit komt overeen met het jaarlijkse warmtegebruik van bijvoorbeeld woningequivalenten (huishoudens plus utiliteit) en 700 hectare glastuinbouw; Realisatie van een aardwarmteproject waarbij een nominaal vermogen van 20 megawatt warmte onttrokken kan worden met hoge temperatuur opslag; Realisatie diepere geothermie; dat wil zeggen aardwarmteprojecten (of geothermieprojecten) op een grotere diepte dan 2 km. Dit is de diepte van de bestaande projecten. Het gaat bij diepere geothermie om dieptes van 3,5 tot 4 km. Deze projecten worden concreter gemaakt in Onderzoek naar alternatieve financieringsinstrumenten zoals revolverende fondsen en verruimde financieringsgarantie, onder meer voor het werken met diepere aardwarmte; Bereidheid tot financiële ondersteuning ten behoeve van hoge temperatuuropslag binnen het project GeoMEC; dit project omvat een aardwarmteboring met ruim 20 megawatt thermisch vermogen, in combinatie met een warmtenet, hoge temperatuuropslag en externe CO 2 levering; Faciliteren verduurzaming stadswarmtenetten; Onderzoek knelpunten warmtelevering onder meer in relatie tot nieuwe toewijzing emissierechten; Gezamenlijk onderzoek oplossingsrichtingen voor bijvangst aardwarmte. A. Lammerse E t m

15 56 Green Deal Rotterdam Climate Initiative Rotterdam Climate Initiative/Gemeente Rotterdam, DCMR (milieudienst). Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties. Zeven projecten die bijdragen aan halvering van de CO 2 -uitstoot in 2025 en versterking van de Rotterdamse economie: Duurzame stedelijke mobiliteit; Uitwisseling industriële restenergie (stoompijp); Rotterdam Biopoort; Groene gebouwen; Wind op Maasvlakte 2; Energiebesparing MKB; Duurzaam Heijplaat (wijk in Rotterdam). Resultaten Mobiliteit: elektrische voertuigen en oplaadpunten per 2014, 25% van gemeentelijk wagenpark is elektrisch of hybride; Restenergie: aanleg van een stoomleiding die in 2013 circa ton CO 2 bespaart, uitzicht op ton besparing in 2017; Biopoort: aantrekken investeringen voor biomassaverwerking, oprichten handelsbeurs, voorbereiden op- en overslagfaciliteiten; Groene gebouwen: energieprestatiecontracten voor eigen maatschappelijk vastgoed, uitzicht op toepassing in commerciële kantoorpanden; Wind: 100 MW op de zeewering van maasvlakte 2 in 2014; MKB: toetsing van bedrijven op hun energieprestatie door milieudienst Rotterdam, training van andere milieudiensten; Heijplaat: klimaatneutrale wijk. Mobiliteit: Rotterdam is focusgebied voor nationale aanpak Elektrisch Rijden. Intentie tot wegnemen knelpunten in regelgeving, nationale afstemming, kennisverspreiding. Restenergie: bereidheid tot financiële bijdrage. Meewerken aan ontwerp van stimulerend kader voor energie-efficiency, onderzoeken mogelijke garantstelling, zoeken naar mogelijkheden voor toepassing van restwarmte in de gebouwde omgeving; Biopoort: meewerken aan pilotprojecten, in kaart brengen van handelsbarrières, ontwikkelen van stimulerend kader en ondersteuning van businesscases; Groene Gebouwen: bijdragen aan organisatie van kennis en capaciteit om de aanpak ook elders toe te passen. Zoeken naar financiële prikkels voor gebouweigenaren in kader van Plan van Aanpak Energiebesparing Gebouwde Omgeving van Binnenlandse Zaken); Wind: samen met Havenbedrijf een selectieprocedure ontwerpen en randvoorwaarden opstellen voor een veilige exploitatie van windmolens op de zeewering; MKB: bereidheid tot financiële ondersteuning voor training van milieudiensten, samen met DCMR bezien waar regelgeving kan worden vereenvoudigd; Heijplaat: actief meedenken en helpen zoeken naar mogelijkheden en oplossingen om zoveel mogelijk bewoners te betrekken bij een klimaatneutrale wijk.

16 Esther Philipsen t m Green Deal

17 57 Green Deal Unie van Waterschappen Meerdere waterschappen, omliggende gemeenten en bedrijven, waaronder de papierfabriek Norske Skog Parenco. Rijksoverheid:ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en ministerie Infrastructuur & Milieu. De waterschappen spelen een belangrijke rol bij de opwekking van duurzame energie en energiebesparing. Ze willen nu ook een belangrijke rol spelen bij het terugwinnen van nutrieten/grondstoffen zoals fosfaat (struviet) en opwekken van biogas, groene stroom en duurzame warmte. Resultaten Realisatie komende jaren van twaalf grootschalige energiefabrieken die biogas, groene stroom en duurzame warmte opwekken. De ambitie is om op termijn alle 350 rioolwaterzuiveringen om te bouwen tot Energiefabrieken. Op dit moment zijn de waterschappen gezamenlijk al één van de grootste biogasproducenten (ruim 80 miljoen kuub per jaar). Terugwinnen van nutriënten/grondstoffen, in plaats van deze stoffen uit verre landen te halen. Overigens worden veel grondstoffen zoals fosfaat schaarser. Het Rijk gaat de waterschappen ondersteuning geven bij een zestal exemplarische waterschapsprojecten in de afvalwaterzuivering. Het gaat daarbij om juridische, financiële, organisatorische en communicatieve issues; Zet zich in voor gewenste aanpassingen van wet- en regelgeving om zo duurzame energiewinning en fosfaatterugwinning (bijv. afzet struviet en zuiveringsslib) te versnellen en op te schalen; Het Rijk levert mogelijk een financiële bijdrage bij de opzet van een langjarig innovatief onderzoeksprogramma naar tweede en derde generatie Energiefabrieken, met nog hogere rendementen. H. Heeres t

18 58 Green Deal Netbeheer Nederland : Netbeheer Nederland, brancheorganisatie van landelijke en regionale netbeheerders: Alliander N.V., Enexis B.V., Delta Netwerkbedrijf B.V., Cogas Holding N.V., Gas Transportservices B.V., Intergas energie B.V., N.V. Rendo, Stedin Netbeheer B.V., Tennet TSO B.V., Westland Infra Netbeheer B.V., en Endinet. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en ministerie van Infrastructuur & Milieu. De netbeheerders willen als maatschappelijk verantwoorde ondernemers actief bijdragen aan een duurzame energievoorziening, door daar waar mogelijk bij te dragen aan innovatie en duurzaamheid. De netbeheerders willen door middel van deze Green Deal afspraken maken om betere randvoorwaarden te creëren en gezamenlijke barrières op te heffen zodat concrete initiatieven in deals met individuele netbeheerders voortvarender kunnen worden gerealiseerd. Smart grid proeftuinen: Netbeheerders nemen concrete initiatieven in verschillende gemeenten en gaan de juridische ruimte verkennen voor nieuwe arrangementen zoals voor tariefprikkels en opslag van energie; Energiebesparing en slimme meter: Netbeheerders ontplooien rond de kleinschalige uitrol van slimme meters - in samenwerking met marktpartijen - pilots voor energiebesparingsdiensten, displays en aanverwante diensten; Groen gas: Netbeheerders stimuleren en faciliteren de meest efficiënte invoeding van groen gas in het net; Elektrisch vervoer: De netbeheerders investeren vijfentwintig miljoen euro in het realiseren van laadpunten in de openbare ruimte, zonder dit via de tarieven ten laste van de afnemers te laten komen. Succesvolle smart grid proeftuinen die een voorbereiding zijn op grootschalige toepassingen; Optimale energiebesparingsresultaten rond de uitrol van de slimme meter; Efficiënte groen gas projecten en onbelemmerde invoeding van groen gas in het gasnet; Een basisinfrastructuur van laadpunten voor elektrisch auto s in de openbare ruimte. Proeftuinen smart grids subsidiëren en belemmerende regelgeving aanpakken en juridische experimenteerruimte creëren in het kader van proeftuinen; Regierol bij samenwerking tussen netbeheerders en marktpartijen bij diensten rondom slimme meter; Bezien hoe investeringen t.b.v. groen gas in tarieven ondergebracht kunnen worden; Regierol bij elektrisch vervoer. M. Boelhouwer t m

19 59 Green Deal Energie-Nederland Energie Nederland, belangenbehartiger van vrijwel alle energiebedrijven die actief zijn op de Nederlandse markt. Rijksoverheid: ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, ministerie van Infrastructuur & Milieu en ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De energiesector houdt de inzet van biomassa in kolencentrales, ondanks het aflopen van MEPsubsidies, voor eigen rekening en risico op peil tot Dit levert genoeg energie op voor bijna 1 miljoen huishoudens. Sector en overheid gaan verder in gesprek over afspraken rond een verdere intensivering van de bij- en meestook; De energiesector zet zich in voor kostprijsverlaging van wind op zee; De energiesector beoogt separate afspraken te maken over energiebesparing. Platform hiervoor is de herijking van de bestaande convenanten die het ministerie van Binnenlandse Zaken uiterlijk eind 2012 zal afronden; Leveranciers van elektriciteit zullen investeren in laadpunten en verzekeren dat laadpunten worden voorzien van groene stroom; De energiesector blijft investeren in verder onderzoek en ontwikkeling van CCS en in de realisatie van demonstratieprojecten. Resultaten Voortzetting van het bij- en meestookniveau van 10% tot 2015, zonder nieuwe subsidie; Voorbereiding van een verplicht aandeel duurzame energie voor leveranciers; elektrische auto s in 2015 met een voldoende dekkende en goed werkende laadinfrastructuur en dienstverlening daar omheen; Minimaal één grootschalig CCS-demonstratieproject operationeel in Nederland, waarbij de afgevangen CO 2 wordt opgeslagen onder zee. Het Rijk biedt de energiesector de mogelijkheid om tot aan 2015 certificaten op te sparen voor 2% bij- en meestook. Zodra een leveranciersverplichting in werking treedt, zal de energiesector deze certificaten kunnen inzetten onder de verplichting; Het Rijk zal in 2011 starten met de voorbereidingen voor een verplicht aandeel duurzame energie voor energieleveranciers, met inachtneming van de in het Energierapport 2011 genoemde randvoorwaarden; De minister zal uiterlijk in 2014 wetsvoorstellen aan de Tweede Kamer sturen met betrekking tot een net op zee en een toekomstig uitgiftebeleid voor windenergie op zee; Het Rijk zal de Rijkscoördinatieregeling voor projecten groter dan 100 MW continueren, en in 2012 een rijksstructuurvisie wind aanbieden aan de Tweede Kamer, die ruimte biedt voor doorgroei tot tenminste 6000 MW windenergie op land; Het Rijk blijft investeren in verder onderzoek en ontwikkeling van CCS en in de realisatie van demonstratieprojecten, vooralsnog alleen op zee. W.Ruijgrok t m

Green Deal van Provincie Gelderland met de Rijksoverheid

Green Deal van Provincie Gelderland met de Rijksoverheid Green Deal van met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia Persbericht Vereniging Energie-Nederland Den Haag, 3 oktober 2011 Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Nadere informatie

Green Deal van Provincie Zeeland met de Rijksoverheid

Green Deal van Provincie Zeeland met de Rijksoverheid Green Deal van Provincie Zeeland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder

Nadere informatie

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 9400 AC Assen Dit is een gezamenlijk persbericht van de provincies Groningen, Fryslân, Drenthe en Noord- Holland, de gemeenten

Nadere informatie

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Biopark Terneuzen Duurzame havens Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Terneuzen Diepgang 12,50 meter Oppervlakte circa 2100 ha Ports of Vlissingen and Terneuzen Vlissingen Diepgang

Nadere informatie

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres Samen op weg naar een klimaatneutraal Den Haag Rabin Baldewsingh wethouder duurzaamheid gemeente Den Haag 27 juni SBR congres Den Haag Ambitie Den Haag klimaatneutraal in 2040 CO 2 -emissie reduceren door:

Nadere informatie

B-130 Green Deal Nijmegen

B-130 Green Deal Nijmegen B-130 Green Deal Nijmegen Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer M.J.M. Verhagen, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevrouw J.W.E. Spies,

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Green Deal van Gedeputeerde Staten van de Provincie Zuid-Holland met de Rijksoverheid

Green Deal van Gedeputeerde Staten van de Provincie Zuid-Holland met de Rijksoverheid Green Deal van Gedeputeerde Staten van de Provincie Zuid-Holland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de Minister van Ministerie van Binnenlandse

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM MAART 2014 NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM HOE ENEXIS BIJDRAAGT AAN DE REALISATIE VAN DE ENERGIEDOELSTELLINGEN TOEKOMSTVAST MAKEN VAN DE ENERGIENETTEN Enexis neemt haar verantwoordelijkheid om, vanuit

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. RS/20U /6>53. Dat. ontv.: 19 OKT 2011. Routing

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. RS/20U /6>53. Dat. ontv.: 19 OKT 2011. Routing Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Fax 038 425 48 88 overijssel.nl postbus@overijssel. nl Provinciale Staten van Overijssel PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr.

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl Energievisie Borne 22 september 2011 Michel Leermakers Linda Rutgers Twence Co Kuip HVC Inhoud van vanochtend Gemeente Borne Visie Twence Werkwijze Energievisie Resultaten Huidige energieconsumptie Bronpotentieel

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht Eljo Vos-Brandjes HVC Stage raadsleden Dordrecht Historie HVC Opgericht (1991) voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval uit regio Na loslaten beleidsuitgangspunt regionale/provinciale zelfvoorziening

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

Smart Grids proeftuinen. Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN)

Smart Grids proeftuinen. Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten

Nadere informatie

Griffier van de Staten. - Geleidebrief Kaderstellend Provincie Zeeland

Griffier van de Staten. - Geleidebrief Kaderstellend Provincie Zeeland Griffier van de Staten - Geleidebrief Kaderstellend Provincie Zeeland GROENLINKS N DE TOEMMST GROENLINKS-VOORSTEL RESTWARMTEBENUTTING SAMENVA'ITING In Zeeland wordt - vooral door de industrie - een enorme

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

De overheid als launching customer

De overheid als launching customer De overheid als launching customer Julia Williams Project leader elektrisch rijden Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie Waarom elektrisch rijden? Klimaat Het duurzame energiesysteem

Nadere informatie

Green Deal Focusgebied Provincie Brabant

Green Deal Focusgebied Provincie Brabant Green Deal Focusgebied Provincie Brabant Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

C-192 Green Deal Bevorderen van de (consumenten)vraag naar collectieve duurzame warmte en koude in de Metropoolregio Amsterdam en Zuid-Holland

C-192 Green Deal Bevorderen van de (consumenten)vraag naar collectieve duurzame warmte en koude in de Metropoolregio Amsterdam en Zuid-Holland C-192 Green Deal Bevorderen van de (consumenten)vraag naar collectieve duurzame warmte en koude in de Metropoolregio Amsterdam en Zuid-Holland Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J.

Nadere informatie

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen Masterclass IV Energie op bedrijventerreinen Programma Tijd Onderwerp Wie 16.00 Welkom Aleida van den Akker / Margreet Verwaal (Provincie Zuid-Holland) 16.05 Context en urgentie Wiebe Brandsma (Provincie

Nadere informatie

Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2014

Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2014 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2014 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter

Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter Activiteit Toelichting Categorie Doelgroep In samenwerking met Initiatief geplaatst onder Financiering activiteit Zelf Energie

Nadere informatie

Eljo Vos Aandeelhoudersmanagement. 8 december 2015 Gorinchem

Eljo Vos Aandeelhoudersmanagement. 8 december 2015 Gorinchem Eljo Vos Aandeelhoudersmanagement 8 december 2015 Gorinchem Introductie HVC Opgericht in 1991 voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval Ballotage overeenkomst op basis van Samen uit, samen thuis wel

Nadere informatie

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM MAART 2014 NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM HOE ENEXIS BIJDRAAGT AAN DE REALISATIE VAN DE ENERGIEDOELSTELLINGEN TOEKOMSTVAST MAKEN VAN DE ENERGIENETTEN Enexis neemt haar verantwoordelijkheid om, vanuit

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Net voor de toekomst. Frans Rooijers directeur CE Delft rooijers@ce.nl

Net voor de toekomst. Frans Rooijers directeur CE Delft rooijers@ce.nl Net voor de toekomst Frans Rooijers directeur CE Delft rooijers@ce.nl CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, Transport en Grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Groene InvesteringsMaatschappij (GIM)

Groene InvesteringsMaatschappij (GIM) Groene InvesteringsMaatschappij (GIM) Voordelen impuls verduurzaming Reductie broeikasgassen Groene groei Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen Economische structuurversterking Maar, verduurzaming

Nadere informatie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie Irene Mouthaan, themaleider Bio-based Economy, directie Industrie & Handel, ministerie van LNV en IPE 0 Opbouw Presentatie Bio-based Economy

Nadere informatie

Energiewinst in de regio Plan van aanpak

Energiewinst in de regio Plan van aanpak Energiewinst in de regio Plan van aanpak Samenvatting Energie heeft een sterk (inter)nationaal karakter. De ontwikkeling van energiebesparing en duurzame energie in de glastuinbouw wordt landelijk vormgegeven,

Nadere informatie

Green Deal van Energie-Nederland met de Rijksoverheid

Green Deal van Energie-Nederland met de Rijksoverheid Green Deal van Energie-Nederland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid van bestuursorgaan, tezamen hierna ook te noemen: Rijksoverheid;

ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid van bestuursorgaan, tezamen hierna ook te noemen: Rijksoverheid; Green Deal tussen Energie-Nederland en Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

Kennis van Energietransitie Kansen voor Noord Nederland EDIAAL

Kennis van Energietransitie Kansen voor Noord Nederland EDIAAL Kennis van Energietransitie Kansen voor Noord Nederland EDIAAL EDIAAL is een programma van Energy Delta Institute dat zich toelegt op het verzamelen, bewerken en ontsluiten van onafhankelijke, toepasbare

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

Rotterdam, 23 mei 2013. Geachte heer Van der Touw, beste Ab,

Rotterdam, 23 mei 2013. Geachte heer Van der Touw, beste Ab, Rotterdam, 23 mei 2013 Geachte heer Van der Touw, beste Ab, Onlangs was u te gast in de RCI Board waar we spraken over de totstandkoming van het nationale energieakkoord. Inmiddels hebben wij dit onderwerp

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Raadsvoorstel. categorie/agendanr. stuknr. B. en W RA B 3 12/167. jaar stuknr. Raad. Onderwerp: Energienota gemeente Emmen

Raadsvoorstel. categorie/agendanr. stuknr. B. en W RA B 3 12/167. jaar stuknr. Raad. Onderwerp: Energienota gemeente Emmen svoorstel Onderwerp: Energienota gemeente Emmen Portefeuillehouder: T. Houwing-Haisma Afdeling Beleid en Regie Team Ruimtelijk Beleid Rudi Gengler, telefoon ((0591)68 54 39) Aan de gemeenteraad Voorgesteld

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Flevoland maakt werk van duurzame energie

Flevoland maakt werk van duurzame energie Flevoland maakt werk van duurzame energie Hans Rijnten Provincie Flevoland Chris de Visser Acrres Pieter Bergmeijer Trilance 6 december 2007 Workshop bioraffinage 1 Inhoud presentatie Flevoland maakt werk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Programma Kas als Energiebron

Programma Kas als Energiebron Programma Kas als Energiebron Co-innovatie in de glastuinbouw KIVI NIRIA jaarcongres 2010 Ir. P. Jan Smits 6 oktober 2010 Inhoud Introductie Kengetallen en energietransitie Convenant Schone en Zuinige

Nadere informatie

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases Mei 18, 2011 Waarom koploper? Zuidwest-Nederland: Aanwezigheid grondstoffen Hoogwaardige bedrijven in agro,

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Zou het niet prachtig zijn als

Zou het niet prachtig zijn als , YouCongres 2014 6-2-2014 Zou het niet prachtig zijn als YouCongres 6 feb 2014 Duurzame infra: ambities van opdrachtgevers ProRail wil in 2020 de energie-efficiency met 30 procent verbeterd hebben ten

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G. Datum 05 april 2011

De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G. Datum 05 april 2011 De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G Datum 05 april 2011 EMT debat 5 apr. 2011 Stef Huisman & Sjaak Bakker Economisch belang glastuinbouw Glastuinbouw Ned - Groente & Bloemen Areaal 10.000

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid Circulaire Economie Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid John Nederstigt Inleider Hoe maken we de MRA Circulair? Jacqueline Cramer Ambassadeur

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei. 6 september 2013

Energieakkoord voor duurzame groei. 6 september 2013 Energieakkoord voor duurzame groei 6 september 2013 Programma perspresentatie Korte toelichting Energieakkoord voor duurzame groei Wiebe Draijer Korte toelichting doorrekeningen ECN/PBL/EIB Maarten Hajer

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Nationaal Expertisecentrum Warmte maakt duurzame warmte en koude mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk In opdracht van 1 Warmte kost veel energie

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie