«I wish It wouldn t all depend on Me» Elizabeth ERWIN, Leslie SOODAK, Pamela WINTON, Ann TURNBULL (2001)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "«I wish It wouldn t all depend on Me» Elizabeth ERWIN, Leslie SOODAK, Pamela WINTON, Ann TURNBULL (2001)"

Transcriptie

1 «I wish It wouldn t all depend on Me» Elizabeth ERWIN, Leslie SOODAK, Pamela WINTON, Ann TURNBULL (2001)

2 UITGANGSPUNTEN dit onderzoek steunt op de gedachte dat families partners zijn in school- en interventieprogramma s voor kinderen met speciale noden families zijn de eerste bron van ondersteuning én een te respecteren bron van informatie

3 UITGANGSPUNTEN partnerschappen tussen families en professionelen zijn essentieel voor het bekomen van resultaten v.w.b. gezondheid, ontwikkeling en welzijn kinderen bij de groeiende aandacht voor inclusieprocessen komt de positie van ouders nog meer centraal te staan sommige ouders moeten zoveel verantwoordelijkheid opnemen bij inclusieprocessen dat het oude evenwicht tussen professionelen en ouders soms anders komt te liggen globaal evaluatie-onderzoek wees uit dat inclusie méér kans heeft op slagen als de ouders als volwaardige partners participeren

4 Waar gaat dit onderzoek over? 1. er wordt een overzicht geleverd van onderzoek m.b.t. de relatie tussen familieperspectieven en inclusie sinds er wordt een kader gepresenteerd waarmee de betrokkenheid van ouders in inclusie-processen beter kan begrepen worden 3. er wordt een een geheel aan voorstellen gepresenteerd waarmee de partnerschappen tussen ouders en professionelen versterkt kunnen worden

5 I.ONDERZOEK sinds 1980 De vroegste studie dateert van De ouders (moeders!) van 31 kinderen met lichte tot matige beperking waarvan sommigen minimaal 6 uur per week in het gewone onderwijs doorbrachten werden betrokken. - ouders waren vooral op zoek naar een school die de ontwikkeling van hun kind zou bevorderen - ouders die voor een gewone school kozen dachten dat de interactie met gewone kindjes de (sociale) ontwikkeling van hun kinderen zou ten goede komen

6 ONDERZOEK sinds ouders die kozen voor de gewone school hoopten dat hun kind zou groeien door de confrontatie met de échte wereld. Ze maakten zich wel zorgen over de ondersteuning, over het niet voldoende opgeleid zijn van leerkrachten en staff, en over het tekort aan steun vanuit sociale diensten e.d. - ouders die kozen voor een speciale school waren vooral ongerust over het eventueel pesten of verwerpen van hun kind door de andere kinderen - ouders die kozen voor een speciale school dachten hier voor zichzelf een beetje rust te kunnen vinden (ze moesten niet altijd met hun kind werken )

7 ONDERZOEK sinds 1980 het was opvallend dat moeders uit de inclusiegroep de meest positieve resultaten rapporteerden (werden doelen gehaald, werd er voldaan aan de noden van hun kinderen?)

8 Verder onderzoek in de 80 er jaren de perspectieven van ouders werden steeds meer betrokken (ook in longitudinaal onderzoek) de uitdagingen van de echte wereld, het kunnen leren van andere kinderen kwamen als positieve effecten aan bod. de opleiding van leerkrachten, de combinatie van school met intensieve therapie en het ontbreken van speciale uitrusting/materiaal werden als minpunten vermeld

9 Verder onderzoek in de 80 er jaren veel families gaven aan dat inclusie beter werkte voor hun kinderen dan voor hen families zagen dat ze niet de verhoopte eigen contacten met gezinnen met kinderen zonder speciale noden hadden

10 Onderzoek in de jaren 90 GURALNICK voerde een grote studie uit met 222 kleine kinderen (4 tot 6 jaar) en kwam tot dezelfde resultaten als vorig onderzoek hij kon wel nog aantonen dat bvb. de oude indelingen met graad van beperking weinig of geen invloed hadden op de mening van de ouders; alleen ouders van kinderen met gedragsproblemen maakten zich méér dan anderen zorgen over de mogelijks negatieve gevolgen van inclusie

11 Onderzoek in de jaren 90 STOIBER, GETTINGER en GOETZ (1998) vonden uit onderzoek met grote groepen ouders dat: 1). ouders met hogere of middenklasse inkomens positiever stonden tgo. inclusie dan ouders uit lagere inkomensklassen 2). hoe hoger de opleidingsgraad van de ouders, hoe positiever de ingesteldheid, 3). ouders met 1 of 2 kinderen stonden positiever dan ouders met vier of meer kinderen, 4). gehuwde ouders stonden positiever dan alleenstaande ouders, 5). er werden geen verschillende houdingen gevonden tussen families die in de stad of op het platteland wonen

12 Onderzoek in de jaren 90 BENNET en collega s (1997, 1998) werkten o.a. met diepteinterviews met ouders en leerkrachten: 1)inclusieouders rapporteerden zeer positieve resultaten 2). de aanwezigheid van rolmodellen om te imiteren stond hoog op de positieve rangorde 3). leerkrachten bleken minder breed positief t.o.v. inclusie te staan dan ouders, 4). de ouders zagen goede samenwerking, het ondersteunen van vriendschappen en de betrokkenheid van ouders als dé factoren die inclusie zouden helpen slagen

13 Onderzoek in de jaren 90 in 1998 probeerde BENNETT voor het eerst consequent het perspectief van vaders in zijn onderzoek te betrekken. Belangrijkste resultaten: - het wereldbeeld van de ouders was een belangrijke factor bij het kiezen voor inclusie - de ouders waren op zoek naar mogelijkheden voor inclusie in alle levensdomeinen - inclusie bestond uit meer dan fysieke integratie; ondersteuning en indien nodig therapie worden mee van belang geacht

14 Onderzoek in de jaren 90 - rolmodellen en contacten in de échte wereld bleken hier ook voorop te staan als beoogde voordelen; angst voor verwerping door andere kinderen en het niet (voldoende) aanwezig zijn van nodige ondersteuning bleek ook hier de grootste vrees - ouders mochten dan wel veel belang hechten aan participatie en samenwerking, toch vonden velen dat informale contacten van groot belang waren

15 Voorlopige conclusies ondanks de vele en snelle veranderingen veranderde er niet zoveel er vond een verschuiving plaats van het familieperspectief met focus op het kind naar een focus op het welzijn van de hele familie onderzoek moet niet langer alleen voor-en nadelen van inclusie onderzoeken maar ook de rol die families willen spelen en de resultaten inclusieprocessen voor het gehele gezin

16 II.Onderzoek verschuift van het al dan niet naar het HOE zoekend naar oplossingen voor een proces met meervoudige en complexe factoren die meespelen in het al dan niet kwaliteitsvol kunnen participeren van ouders(soodak en ERWIN, 2000): 1. het binnenkomen in het proces heeft een blijvend effect 2. het algemene schoolklimaat/schoolcultuur speelt een kapitale rol 3. de visie op zichzelf was cruciaal 4. de kwaliteit van ouder-professioneel relatie is van groot belang

17 Het binnenkomen in een inclusieproces het begint al dikwijls met de grote hoeveelheid energie die ouders in het zoeken van een school stoppen de soms ronduit negatieve ervaringen hebben invloed op het vertrouwen, de communicatie en de interactie met het personeel

18 schoolklimaat/schoolcultuur de formele en informele structuren en kanalen van de school zijn van groot belang een open deur politiek de visie op kinderen blijkt van groot belang dit geheel heeft een sterk effect op de samenwerking, de participatie en de inclusie met en van de ouders

19 de visie van ouders op zichzelf een zeer belangrijke factor kan omschreven worden als het in evenwicht houden van de BALANS tussen alle opdrachten in hun leven de ouders willen gehoord en geïnformeerd worden veel ouders willen de HARMONIE in het hele proces centraal stellen

20 de kwaliteit van de relatie tussen ouders en hulpverleners blijkt dat sommige ouders contacten hebben op verschillende niveau s belangrijkste thema s blijken te zijn:vertrouwen gedeelde visie - open communicatie

21 III.een agenda voor de toekomst:programma-binnenkomst(1) het aantal kwaliteitsvolle inclusieve projecten voor kleine kinderen zou moeten toenemen zodat ouders meer keuzemogelijkheden hebben overleg tussen verschillende diensten zou vlotter (naar integraal overleg?) moeten verlopen zodat ouders bij overgangssituaties minder lang moeten dwalen

22 III.een agenda voor de toekomst:programma-binnenkomst (2) organisaties van ouders kunnen best als netwerken van experten ingeschakeld worden om nieuwe ouders bij hun zoektocht te bemoedigen en te ondersteunen scholen kunnen barrières vanbij het begin kleiner maken door hun inschrijvingsprocedures duidelijk op inclusieprojecten af te stemmen

23 III.een agenda voor de toekomst: schoolcultuur de scholen slagen het makkelijkst in hun inclusieprojecten als deze consequent gekoppeld worden aan globale onderwijsvernieuwingen scholen kunnen best gebruik maken van middelen die leiden tot systemische veranderingen en waarbij teambuilding/- ondersteuning een belangrijk aspect vormt

24 III.een agenda voor de toekomst:kwaliteitsvolle relaties tussen ouders en professionelen de kloof tussen woord en daad zou moeten gedicht kunnen worden de opleiding van betrokken professionelen zou van hogere kwaliteit moeten worden door o.a. een grotere multidisciplinaire oriëntatie programma s en diensten zoeken best naar een oplossing die nauw aansluit bij het waarden-systeem van de familie/ouders er wordt best gezorgd voor adekwate onder-steuning van leerkrachten en kinderen in inclusieve omgevingen

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Doelgroep Methodiek Thema s 11 ouders van jongeren in secundaire scholen (2014) Waarderende benadering Ouderbetrokkenheid- Communicatie Ondersteuning

Nadere informatie

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Voor- en achternaam Geboortedatum Geslacht Adres OUDERS Voor- en achternaam moeder Voor- en achternaam vader Adres (indien anders dan adres

Nadere informatie

Het Ontwikkelingshuis: Een kijk op de co- evolutie van kinderen en gezinnen

Het Ontwikkelingshuis: Een kijk op de co- evolutie van kinderen en gezinnen Het Ontwikkelingshuis: Een kijk op de co- evolutie van kinderen en gezinnen Greet Splingaer Congres GGZ 16-17 september 2014 Antwerpen casus 1 Een systemische kijk op groei en ontwikkeling. Ruimere kijk

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Scheiding en kinderen

Scheiding en kinderen Scheiding en kinderen Dat ik van mijn vader hou, Doet moeder soms verdriet En dat ik van mijn moeder hou Dat weet mijn vader niet. Zo draag ik mijn geheimen mee En loop van hier naar daar. Nog altijd hou

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

Autisme in het gezin. Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda

Autisme in het gezin. Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda Autisme in het gezin Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda Disclosure belangen spreker Achtergrond Problemen in de sociale ontwikkeling: belangrijk kenmerk

Nadere informatie

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING Samen maken wij meedoen voor jeugd mogelijk Kinderen en jongeren met een beperking moeten de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen, zodat zij zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij.

Nadere informatie

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis Werkvelden & uitdagingen Catechisatie, De jongeren in hedendaagse taal, communicatie en vorm vertellen van Gods grootheid en liefde vanuit de bijbel (Geloofsinhoud & Verdieping) Vereniging, Jongeren uitdagen

Nadere informatie

Stichting Lochem Beleidsplan 2015-2019

Stichting Lochem Beleidsplan 2015-2019 Stichting Lochem Beleidsplan 2015-2019 Kinderen doe mee, meedoen is meetellen Stichting Leergeld Lochem Beleidsplan 2015-2019 Inleiding. Op dit moment leven in Nederland in gezinnen met lage inkomens bijna

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

I. Wat is dat Inclusief onderwijs?: een eerste algemene inleiding.

I. Wat is dat Inclusief onderwijs?: een eerste algemene inleiding. I. Wat is dat Inclusief onderwijs?: een eerste algemene inleiding. 1. werken aan de reguliere school als de school voor alle kinderen 2. er wordt van uit gegaan dat diversiteit normaal is 3. kinderen met

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO

Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO Innovatie? o Aanpassing: beperkt zich tot de reeds aanwezige systeemeigenschappen

Nadere informatie

Systemische Benadering wat is dat eigenlijk?

Systemische Benadering wat is dat eigenlijk? Systemische Benadering wat is dat eigenlijk? Mens-zijn is in-relatie-zijn Ieder maakt deel uit van een groter geheel. We horen bij diverse gehelen. Een familie, wijk, organisatie, team, land, geloofsgemeenschap,

Nadere informatie

PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL

PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL Gie Deboutte Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL Welke aanpak is wenselijk en haalbaar? Kennis over het pestfenomeen Voorwaarde 1 voor geslaagde samenwerking Waarom?

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Sturen op uitkomsten in de Wmo. Investeren in maatschappelijke participatie

Sturen op uitkomsten in de Wmo. Investeren in maatschappelijke participatie Investeren in maatschappelijke participatie November 2013 Kernboodschappen voor sturing op uitkomsten in de Wmo 1 Stel de beoogde uitkomsten centraal bij de inkoop van zorg en ondersteuning Om zichtbaar

Nadere informatie

Jongeren in de residentiele zorg; Shenna Werson & Francien Lamers-Winkelman

Jongeren in de residentiele zorg; Shenna Werson & Francien Lamers-Winkelman Jongeren in de residentiele zorg; het doorbreken van de spiraal van problemen en traumatische gebeurtenissen Shenna Werson & Francien Lamers-Winkelman FIER EN VERDER. MEIDEN OVER HUN LEVEN NA DE HULPVERLENING.

Nadere informatie

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Achtergrond (Toekomstige) leraren voelen zich niet voorbereid (o.a. Cook 2001, Loreman e.a., 2005) Handelingsverlegenheid Consequenties naar

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Gestichtstraat 4 9000 Gent 09/2401325 Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Binnen ambulante begeleidingsdienst ZigZag onderscheiden wij twee types van ondersteuning in

Nadere informatie

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs Aanbevelingen voor scholen, ouders en andere betrokkenen, om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Uit de ervaringen van ouders, scholen en hun netwerk in het project Van hinderpaal naar mijlpaal (2012-2014)

Nadere informatie

Workshop: Familiegericht werken. SOFA-model

Workshop: Familiegericht werken. SOFA-model Workshop: Familiegericht werken SOFA-model In de zorg staat de zorgvrager centraal, maar ook de familie is betrokken partij als iemand wordt opgenomen in het WZC. Om de zorg goed te laten verlopen, is

Nadere informatie

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders.

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Benedikte Van den Bruel en Sarah Vanden Avenne Inhoud 1. Waarom aandacht naar

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Sterk in verbondenheid

Sterk in verbondenheid Similes verenigt de families met een psychisch ziek gezinslid Similes verenigt gezinnen met een psychisch ziek familielid Sterk in verbondenheid presentatie Jef Geldof 17 januari 2012 ouders, broers en

Nadere informatie

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van 9 Samenvatting 173 174 9 Samenvatting Kanker is een veel voorkomende ziekte. In 2003 werd in Nederland bij meer dan 72.000 mensen kanker vastgesteld. Geschat wordt dat het hier in 9.000 gevallen om mensen

Nadere informatie

De Sociale plattegrond. Missie en opdrachten

De Sociale plattegrond. Missie en opdrachten De Sociale plattegrond Sector: VAPH (minderjarigen) Spreker: Paul Ongenaert (De Hagewinde) Missie en opdrachten Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) wil de participatie, integratie

Nadere informatie

M-decreet: redelijke aanpassingen 1

M-decreet: redelijke aanpassingen 1 M-decreet Redelijke aanpassingen Inge Van de Putte Vakgroep Orthopedagogiek Ugent Redelijke aanpassingen Als aanpassing wordt beschouwd, elke concrete maatregel, van materiële of immateriële aard, die

Nadere informatie

Vernieuwende elementen. 1. Stuurgroep ouderbetrokkenheid

Vernieuwende elementen. 1. Stuurgroep ouderbetrokkenheid Ds. Joannes Beukelmanschool, Alblasserdam pagina 1 De Ds. Joannes Beukelmanschool, locatie Weverstraat: samenwerken met ouders aan de ontwikkeling van kinderen op basis van de Bijbel Ouders worden gezien

Nadere informatie

Belevingen en opvattingen van schoolteams. Gerlinde Snoeck Expertisecentrum ErvaringsGericht Onderwijs

Belevingen en opvattingen van schoolteams. Gerlinde Snoeck Expertisecentrum ErvaringsGericht Onderwijs Belevingen en opvattingen van schoolteams Gerlinde Snoeck Expertisecentrum ErvaringsGericht Onderwijs Fundamenteel diepte-onderzoek naar krachtige GOK-leeromgevingen Centrum Taal & Onderwijs, KULeuven

Nadere informatie

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT HOE ZIET UW PRAKTIJK ERUIT? Veel cliënten zien hun probleem als een individueel probleem en komen

Nadere informatie

Wat doen wij ermee en wat doen ze voor ons? Dorothé van Slooten

Wat doen wij ermee en wat doen ze voor ons? Dorothé van Slooten Sociale netwerken Wat doen wij ermee en wat doen ze voor ons? Dorothé van Slooten Disclosure belangen Dorothé van Slooten (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Een mooie toekomst voor ieder kind

Een mooie toekomst voor ieder kind Een mooie toekomst voor ieder kind www.altra.nl Sanne Pronk Esme van der Ley Doelgroep School2Care Externaliserende gedragsproblemen Grensoverschrijdend / risicovol gedrag Geen acceptatie van gezag Ontbrekende

Nadere informatie

Aan de slag met de context: tips en tricks

Aan de slag met de context: tips en tricks Aan de slag met de context: tips en tricks Werkvelddag Keep Calm and Get Inspired 5 juni 2014 De huidige situatie binnen MFC s Kind ouders Gezins begeleider Context begeleider Doel van de lezing Focus

Nadere informatie

Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap

Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap Prof. dr. Bea Maes, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek, K.U.Leuven 1. Centrale rol van taal en communicatie

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning. Daphne J. Vinke- van Steijn

The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning. Daphne J. Vinke- van Steijn The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning Autisme Spectrum Stoornissen (autisme) 1. Sociale interactie 2. Communicatie 3. Starheid en stereotypieën Attention Deficit

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Wat doet armoede met ons en hoe daarop in te spelen? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat weten we al? 2. Armoede in Nederland

Nadere informatie

Inclusieproject 28/01/2015

Inclusieproject 28/01/2015 Inclusieproject 28/01/2015 Wat doen we deze namiddag? 1. Kennismaking en doel project 2. Inclusief onderwijs 3. Co-teaching 4. Actie-onderzoek Reflective practioner 5. Praktische afspraken 1. Kennismaking

Nadere informatie

leerlingen sociale veiligheid

leerlingen sociale veiligheid Verslag vragenlijst voor leerlingen over sociale veiligheid juni 2011 OBS De Rolpaal Samenvatting Eens in de 2 jaar wordt er een vragenlijst afgenomen over de sociale veiligheid op school. Dit is in 2009

Nadere informatie

Bij zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind van 0-7 jaar. Integrale Vroeghulp Regio Arnhem, Nijmegen en Tiel

Bij zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind van 0-7 jaar. Integrale Vroeghulp Regio Arnhem, Nijmegen en Tiel Bij zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind van 0-7 jaar. ONS KIND ONTWIKKELT ZICH ANDERS. ER KLOPT IETS NIET, MAAR WAT? IK MAAK ME ZORGEN OVER ONS KIND, MET WIE KAN IK DIE DELEN? Onze jongste

Nadere informatie

Vrijetijdsbesteding en -behoeften van Brusselse jeugd met een handicap. Roeland Janssen Joris Van Puyenbroeck Dirk Smits

Vrijetijdsbesteding en -behoeften van Brusselse jeugd met een handicap. Roeland Janssen Joris Van Puyenbroeck Dirk Smits Vrijetijdsbesteding en -behoeften van Brusselse jeugd met een handicap Roeland Janssen Joris Van Puyenbroeck Dirk Smits Doelgroep Kinderen met een functiebeperking (6-12 jaar) en hun ouders Nederlandstalig

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG Enkele voorbeelden: - Vormings- of begeleidingstraject voor medewerkers en verantwoordelijke(n)

Nadere informatie

Evaluatie plan van aanpak cbs de Wâlikker schooljaar 2011-2012 EVALUATIE. plan van aanpak schooljaar 2011-2012. 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1

Evaluatie plan van aanpak cbs de Wâlikker schooljaar 2011-2012 EVALUATIE. plan van aanpak schooljaar 2011-2012. 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1 EVALUATIE plan van aanpak schooljaar 2011-2012 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1 Plan van aanpak 2011-2012 1. Professionele schoolcultuur Het team kan op aantoonbaar voldoende wijze functioneren door: resultaat-

Nadere informatie

Het verschíl maken vanuit Inzicht & Systemisch overzicht!

Het verschíl maken vanuit Inzicht & Systemisch overzicht! Thales HR-dag 24 september 2015 Het verschíl maken vanuit Inzicht & Systemisch overzicht! De oplossing vind je nooit op het niveau van het probleem zelf Waar of Niet Waar? De kracht van systemische (organisatie)

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen Conceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering Deze conceptnota heeft tot doel om, binnen de contouren van het Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee.

Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee. Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee. 10.00-10.15 uur: Welkom en inleiding. 10.15-11.15 uur: Een ander geluid als het gaat om gezin en relatie 1. Wat

Nadere informatie

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement?

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Definitie outplacement Outplacement is een geheel van begeleidende diensten en adviezen die in opdracht van

Nadere informatie

Perspectief in Pleegzorg:

Perspectief in Pleegzorg: Perspectief in Pleegzorg: hoe lang zoekend en hoe snel biedend? Peter van den Bergh Pleegzorg Laatste 20 jaar populair Verdubbeling van het aantal plaatsingen Weinig onderzoek naar effectiviteit Veel retrospectief

Nadere informatie

Observatielijst bezoek op de werkplek Competentieprofiel

Observatielijst bezoek op de werkplek Competentieprofiel Observatielijst bezoek op de werkplek Competentieprofiel 1) Kunnen vragen en luisteren naar informatie over de kinderen Sleutelcompetentie: communicatie Je luistert naar wat je ouders hoort vertellen over

Nadere informatie

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden.

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden. Studiedag peer-mediation 15 december 2015 Argumenten om voor een extra publicatie te zorgen Heel wat beleidsinstrumenten voor het voorkomen en aanpakken van vormen van geweld op scholen door scholen niet

Nadere informatie

het Domein patiëntenperspectief

het Domein patiëntenperspectief het Domein patiëntenperspectief omschrijving: Het effect van de behandeling op de levenskwaliteit van de patiënt, gemeten op basis van een combinatie van een objectieve (op basis van meetschalen) en een

Nadere informatie

STUDIEDAG IN SAMENSPRAAK PROJECT DIENST ONDERSTEUNINGSPLAN DIENSTEN GEZINSZORG PROVINCIE OOST-VLAANDEREN

STUDIEDAG IN SAMENSPRAAK PROJECT DIENST ONDERSTEUNINGSPLAN DIENSTEN GEZINSZORG PROVINCIE OOST-VLAANDEREN STUDIEDAG IN SAMENSPRAAK PROJECT DIENST ONDERSTEUNINGSPLAN DIENSTEN GEZINSZORG PROVINCIE OOST-VLAANDEREN Gewoon waar mogelijk Specifiek waar nodig Gretl Dons - 5 maart 2015 D.O.P. PERSPECTIEF 2020 Zoveel

Nadere informatie

Hulp voor jonge ouders. Informatie voor professionals

Hulp voor jonge ouders. Informatie voor professionals Hulp voor jonge ouders Informatie voor professionals Zorg voor kwetsbare meiden Meiden tussen de 16 en 27 jaar die zwanger zijn, of een kind hebben gekregen, kunnen terecht bij Vitree. Het gaat om kwetsbare

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Bisconceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering 1.1. Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Toegankelijkheid van gezondheidszorg voor de Roma populatie in Gent

Toegankelijkheid van gezondheidszorg voor de Roma populatie in Gent Toegankelijkheid van gezondheidszorg voor de Roma populatie in Gent Een schets op basis van diepte-interviews met Roma en intermediairen Prof. dr. Sara Willems Onderzoeksgroep Equity in Health Care Vakgroep

Nadere informatie

Een recept voor Vakmanschap. Bejegeningsstijl en opleiding van personeel

Een recept voor Vakmanschap. Bejegeningsstijl en opleiding van personeel Een recept voor Vakmanschap Bejegeningsstijl en opleiding van personeel 6 november 2015 Veiligheid, humaniteit en re-socialisatie 2 De cruciale schakel Het personeel is de cruciale schakel om de missie

Nadere informatie

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Marijke Lemal, Steven Wellens & Eric Goubin Juni 2012 # 1 Opzet en

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

Samenwerken met families. Mike Doolan, ONZM, MSW, BA; Dip.Soc.Sci, MANZASW

Samenwerken met families. Mike Doolan, ONZM, MSW, BA; Dip.Soc.Sci, MANZASW Samenwerken met families Mike Doolan, ONZM, MSW, BA; Dip.Soc.Sci, MANZASW Mike Doolan 2011 Christchurch Christchurch 12.51pm 22 February 2011 Our national symbols both called kiwi De oorsprong van FGC

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg Proces klachtbehandeling 2011................................................................... Antidiscriminatievoorziening Limburg Mei 2012...................................................................

Nadere informatie

EUROPEAN DISABILITY FORUM...

EUROPEAN DISABILITY FORUM... Deïnstitutionalisering en de rechten van personen met een handicap perspectief van Europese Unie... An-Sofie Leenknecht, EDF Human Rights Officer, Brussel, 26 november 2014 EUROPEAN DISABILITY FORUM Vertegenwoordigen

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Effecten in de praktijk Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Armoede en schulden: en paar cijfers? 1. Effecten armoede 2.

Nadere informatie

Bachelor in de orthopedagogie

Bachelor in de orthopedagogie Bachelor in de orthopedagogie Opties traject Orthopedagogie Onderwijsondersteuning Community Care Intercultureel Werk Lintstage 26 weken 3 dagen op 5 Sem 5 & 6 Blokstage 16 weken 5 dagen op 5 Sem 5 Blokstage

Nadere informatie

Cultureel management van hogescholen

Cultureel management van hogescholen Cultureel management van hogescholen Workshop Fontys Docentevent Yolanda te Poel Lector Diversiteit in de jeugdzorg Fontys Hogeschool Pedagagogiek Eindhoven 10 januari 2013 Dialoog: Wat is goed cultureel

Nadere informatie

Pitch-presentaties onderzoekers D-SCOPE: So far, so good?

Pitch-presentaties onderzoekers D-SCOPE: So far, so good? Pitch-presentaties onderzoekers D-SCOPE: So far, so good? De relatie tussen zorgzame sociale omgeving en frailty Daan Duppen zoeken naar relaties van sociale omgeving en frailty d.m.v. Systematische literatuurstudie

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding en adviesvraag

Samenvatting. Aanleiding en adviesvraag Samenvatting Aanleiding en adviesvraag In de afgelopen jaren is een begin gemaakt met de overheveling van overheidstaken in het sociale domein van het rijk naar de gemeenten. Met ingang van 2015 zullen

Nadere informatie

In verbinding zelf keuzes maken. Petri Embregts

In verbinding zelf keuzes maken. Petri Embregts In verbinding zelf keuzes maken Petri Embregts Cliënten eigen keuzes laten maken, ze regie geven over hun eigen leven, dat is wat we nastreven Dhr Hans Bouter Leidsch Dagblad Eigen regie, zelf keuzes maken

Nadere informatie

Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief

Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief Studiedag EXPOO 10 december 2015 Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris Er steekt zoveel in de Huizen van het Kind

Nadere informatie

Participatie, waarom niet? Misschien draaien we de vraag waarom participatie? beter om. Dan wordt het: waarom zou je er niet aan beginnen?

Participatie, waarom niet? Misschien draaien we de vraag waarom participatie? beter om. Dan wordt het: waarom zou je er niet aan beginnen? Participatie, waarom niet? Misschien draaien we de vraag waarom participatie? beter om. Dan wordt het: waarom zou je er niet aan beginnen? Zijn er gegronde redenen om participatie geen plaats te geven?

Nadere informatie

Ik bouw aan mijn toekomst. Stap voor stap. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn

Ik bouw aan mijn toekomst. Stap voor stap. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik bouw aan mijn toekomst. Stap voor stap. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn De zorgbehoefte van jongeren en hun gezin staat centraal. Pluryn onderschrijft deze stelling uit het huidige zorgstelsel.

Nadere informatie

BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN THERAPIETROUW EN ZELFMANAGEMENT BIJ ORALE TKIs: EEN KWALITATIEF ONDERZOEK. Mathieu Verbrugghe Prof. dr.

BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN THERAPIETROUW EN ZELFMANAGEMENT BIJ ORALE TKIs: EEN KWALITATIEF ONDERZOEK. Mathieu Verbrugghe Prof. dr. BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN THERAPIETROUW EN ZELFMANAGEMENT BIJ ORALE TKIs: EEN KWALITATIEF ONDERZOEK Mathieu Verbrugghe Prof. dr. Ann Van Hecke INLEIDING THERAPIEONTROUW Een patiënt wordt therapieontrouw

Nadere informatie

Probleemgedrag begrijpen en preventief aanpakken

Probleemgedrag begrijpen en preventief aanpakken Probleemgedrag begrijpen en preventief aanpakken Albert Janssens 12.12.2011 Kinderen die probleemgedrag stellen, raken ons in ons werk en in onze persoon. In ons werk: Gevoel van te weinig aandacht voor

Nadere informatie

2. Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid

2. Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid Visie van de netoverstijgende werkgroep DRM m.b.t. bekwaamheid 1. Inleiding Het Decreet Rechtspositie van de Minderjarige in de Integrale Jeugdhulp (DRM) is geen doel op zich, maar een werkingsprincipe

Nadere informatie

Resultaten enquête. Onderzoek van Leen Leys. Master in de pedagogische wetenschappen

Resultaten enquête. Onderzoek van Leen Leys. Master in de pedagogische wetenschappen Resultaten enquête Onderzoek van Leen Leys Master in de pedagogische wetenschappen Voorwoord van de directie BESTE OUDERS, In wat volgt, tonen we de resultaten van een enquête die tijdens het eerste trimester

Nadere informatie

Assertiviteit Training

Assertiviteit Training Assertiviteit Training Inleiding Onzeker in sociale situaties. Assertief kunnen zijn heeft te maken met de mate van zelfvertrouwen. Niet iedereen heeft dit goed ontwikkeld. Veel mensen laten zich in een

Nadere informatie

Workshop. Drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen

Workshop. Drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen Workshop Drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen 1 Verloop Voorstelling Tipi-werking Follow-up onderzoek Een uitwisseling over de uitdagingen voor de toekomst 2 Vzw De Kiem RESIDENTIEEL AMBULANT

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

GESPECIALISEERDE JEUGDZORG

GESPECIALISEERDE JEUGDZORG GESPECIALISEERDE JEUGDZORG We zoeken nadrukkelijk de samenwerking met gemeenten voor gespecialiseerde jeugdhulp aan jongeren, voor wie de reguliere ambulante en residentiële jeugdzorg niet toereikend is.

Nadere informatie

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim Deze visienota richt zich specifiek op preventie van arbeidsverzuim. Deze visie is door te vertalen naar terugkeer vanuit arbeidsverzuim en op instroom, doorstroom en uitstroom vraagstukken. Deze doorvertaling

Nadere informatie

Ondersteuning Organiseren Is Zelforganisatie de oplossing? emb congres 2015 Jan

Ondersteuning Organiseren Is Zelforganisatie de oplossing? emb congres 2015 Jan Ondersteuning Organiseren Is Zelforganisatie de oplossing? Het eendje kwam boven al wat onder water was stond in zijn ogen (Jösö) EMB ERNSTIG MEERVOUDIG BEPERKT JJ 2015 * Organisatie vg zorg, historie

Nadere informatie

Niet familiale managers in het. familiebedrijf

Niet familiale managers in het. familiebedrijf Niet familiale was het bijzonder boeiend en actueel onderwerp van de 9de dag van het georganiseerd door IFB (Instituut voor het Familiebedrijf) en bezieler Prof. Jozef Lievens. Deze dag van het is dan

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

Hervorming Langdurige Zorg. Rian van de Schoot expert wijkgericht werken Vilans

Hervorming Langdurige Zorg. Rian van de Schoot expert wijkgericht werken Vilans Hervorming Langdurige Zorg Rian van de Schoot expert wijkgericht werken Vilans Hervorming langdurige zorg Waarom? 1. Meer voor elkaar zorgen 2. Betere kwaliteit ondersteuning en zorg 3. Financiële houdbaarheid

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam. Prof.dr. Anna Nieboer

Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam. Prof.dr. Anna Nieboer Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam Prof.dr. Anna Nieboer Presentatie Toelichting Even Buurten Integrale wijkaanpak in Rotterdam Gericht op de ondersteuning van zelfstandigwonende ouderen Onderdeel

Nadere informatie

Kinderopvang gewikt en gewogen. Joris Ghysels TIER (UM) Centrum voor Sociaal Beleid (UA)

Kinderopvang gewikt en gewogen. Joris Ghysels TIER (UM) Centrum voor Sociaal Beleid (UA) Kinderopvang gewikt en gewogen Joris Ghysels TIER (UM) Centrum voor Sociaal Beleid (UA) Focus = Voorschoolse opvang Drie stellingen 1. Vlaanderen doet het beter dan (bijna) alle andere landen 2. Genoeg

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving. Breed Welzijn s-hertogenbosch. Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd

Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving. Breed Welzijn s-hertogenbosch. Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving Breed Welzijn s-hertogenbosch Juvans Maatschappelijk Werk en Dienst verlening // Welzijn Divers //

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Ontwikkeling van Familiebeleid in Geestelijke Gezondheidszorg Wat? Waarom? Hoe?

Ontwikkeling van Familiebeleid in Geestelijke Gezondheidszorg Wat? Waarom? Hoe? Ontwikkeling van Familiebeleid in Geestelijke Gezondheidszorg Wat? Waarom? Hoe? Inhoud Uitgangspunt vanuit familieperspectief Wat is familiebeleid? Verantwoording en vaststellingen vanuit familieperspectief

Nadere informatie