Landmacht. 'Scorpions' klaar voor woestijnmissie. Groen vormen Landmachtdag 2014: Show your face

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Landmacht. 'Scorpions' klaar voor woestijnmissie. Groen vormen Landmachtdag 2014: Show your face"

Transcriptie

1 Landmacht Personeelsblad van de Koninklijke Landmacht nummer 3 april 2014 'Scorpions' klaar voor woestijnmissie Groen vormen Landmachtdag 2014: Show your face DE LANDMACHT VERSCHIJNT VOORTAAN DIGITAAL! Landmacht 1

2 facebook.com/landmacht twitter.com/landmacht Landmacht nummer 3 april 2014 Inhoud Komt u een van deze logo's in dit magazine tegen? Dan vindt u meer over het onderwerp op Facebook of Twitter. Adreswijzigingen: Als in de code op uw adresstrook onder meer uw militaire registratie nummer is afgedrukt (voorafgegaan door de letter T ) dan heeft het geen zin om een adreswijziging aan de redactie van het blad Landmacht te sturen. U dient in dat geval zelf via PeopleSoft je persoonsgegevens te wijzigen. Klik hiervoor op Startpagina P&O-selfservice op het Defensie Intranetportaal. De redactie is niet geautoriseerd om adressen te wijzigen. Reservisten die niet in staat zijn via selfservice hun adreswijziging door te geven, kunnen het formulier wijzigen adres en/of gegevens contactpersonen bij noodgevallen downloaden op de nl/personeel/reservisten. Het formulier vervolgens opsturen naar: DCHR, Postbus 295, 7500 AG Enschede. Postactieven en veteranen kunnen een wijziging sturen naar PLC/ Sie LPD/Postactieven, PB 90004, 3509 AA, Utrecht, of Sinds 1 december 2011 is de nieuwe Abonnementenwet van kracht. Deze is van invloed voor abonnementen van betalende abonnees. Kijk voor meer informatie op de website en de specifieke pagina voor dit blad. Betalende abonnees dienen contact op te nemen met Abonnementenland: (10 eurocent per minuut) of via de website voor abonneren, adreswijzigingen en overige vragen. Voorpagina: Een landmachtduiker van de Defensie Duikgroep oefent in de Nieuwe Maas bij Rotterdam. Hij staat stand-by voor de nucleaire top. Foto: kpl-1 Hille Hillinga 10 MINUSMA Commando s op alles voorbereid 4 Gezien 6 Column C-LAS 7 Korte berichten 13 Klok rond scherp in Adana 17 Project omvorming 13 Mechbrig Colofon Landmacht is een uitgave van de Koninklijke Landmacht, geproduceerd door het Mediacentrum Defensie (MCD). Hoofdredactie: Kolonel Nico van der Zee Eindredactie: Kapitein Marlous de Ridder Vormgeving: Paul Koebrugge Druk: OBT bv Den Haag, ISSN: Oplage: stuks Redactieadres: Plein Kalvermarkt Complex MPC 58 B Postbus ES Den Haag Telefoon: Adreswijzigingen: Zie linkerkolom 14 Vorming Terug naar de kerntaak 20 Landmachtdag 2014 Nederland kleurt groen 24 Landmacht voortaan op de digitale deurmat 28 Personeelsberichten 30 KL200: Helden 31 Korte berichten Editoriaal - Weerstand Ik vind het niet leuk om toe te geven maar soms heb ik wel eens moeite om over de berg heen te kijken. Zo ben ik bij veranderingen soms geneigd te reageren met weerstand. Wéér iets nieuws, weer iets anders, waarom nou? Laten we in vredesnaam toch een keer tevreden zijn met wat we hebben. Ik had dat bijvoorbeeld met de ipad. Ik kon het ding toch echt niet anders zien dan een gemankeerde laptop met een onhandig toetsenbord. Het kon ongeveer hetzelfde, maar dan vooral nét niet: te weinig opslagruimte (de cloud had ik nog niet ontdekt), geen USB-poorten, de programma s waren slappe aftreksels van wat ik op mijn PC gewend was, etc. En die apps snapte ik ook al niet. Gewoon via Google naar de gewenste site voldeed toch ook prima? Toch is die ipad er gekomen en inmiddels niet meer uit mijn handen te slaan. Die gekke tablet heeft zelfs mijn gedrag veranderd. Televisie kijken doe ik nauwelijks meer. Ik bepaal tegenwoordig zelf waar ik naar kijk. Heel gericht, waar en wanneer ík dat wil. En dan ligt opeens de hele wereld open, want ik ben niet meer beperkt tot Nederland 1, 2 en 3 en wat commerciële rommel. Leve de vrijheid! Zelfs dat toetsenbord wende snel. Mijn laptop zie ik eigenlijk nooit meer. Wel jammer want het was best een mooie. Kortom, die gemankeerde laptop bleek onverwachte mogelijkheden te bevatten. Mijn weerstand is gebroken en inmiddels trek ik met blij gemoed over de digitale snelweg. 26 EU-Battlegroup België en Nederland prima match WEETJES Op 23 april trekken landmachtmilitairen massaal het land in om hun persoonlijke verhaal te doen. Om in gesprek met de bevolking succesvol te communiceren, is het van belang munitie te hebben. Daarom kom je door deze hele editie weetjes over de KL tegen. De kernboodschap voor 23 april is simpel; wees ambassadeur van de professionele organisatie waar je voor werkt. En zo zal het bij de digitalisering van de Landmacht ook gaan. Natuurlijk doet afscheid nemen een beetje pijn, maar ik probeer toch vooral de nieuwe mogelijkheden te zien. Ook ik probeer te leren, niet waar? Maar misschien leren we wel op een andere manier met elkaar te communiceren via ons digitale lijfblad. Graag laat ik me verrassen door alle tweede-orde effecten die er vast gaan komen. Nu alleen nog even een echte Landmacht-app, en we zijn helemaal het heertje. Kolonel Nico van der Zee Hoofdredacteur Landmacht

3 Landmacht Gezien NSS Ze trokken misschien wel het meeste bekijks: de NASAMS van het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC). De lanceerinstallaties, geladen met middellange afstandsraketten, staan daags voor de nucleaire top al in stelling. In de duinen op Langevelderslag bij Noordwijk bijvoorbeeld, waar strandliefhebbers normaliter de auto parkeren. Samen met luchtmacht en marine beveiligen onze militairen het luchtruim tijdens de top. Het is voor het eerst dat dit luchtverdedigingssysteem in eigen land wordt ingezet. Meer over de landmacht-inzet tijdens de Nuclear Security Summit (NSS) ga naar ons digitale magazine. Foto: Korporaal-1 Hille Hillinga Veiligheid is één van de meest oorspronkelijke overheidstaken 4 Landmacht Landmacht 5

4 Landmacht Column Landmacht Berichten Van Commandant Landstrijdkrachten De beste in z n soort Militairen zijn de enige Nederlanders die zware wapens mogen hanteren Landmachters gaan samenwerken met Gelderse ziekenhuizen De Luchtmobiele Brigade gaat samenwerken met de ziekenhuizen in de omgeving. De brigade uit Schaarsbergen heeft hierover begin maart afspraken gemaakt met De Gelderse Vallei in Ede en het Arnhemse hospitaal Rijnstate. Dit is de laatste papieren uitgave van de Landmacht. Na vandaag moet u de digitale snelweg op. Dit is nog een uitvloeisel van de bezuinigingen die ons in 2011 zwaar troffen, maar sommigen zien de digitalisering ook als een vernieuwing. Dat neemt niet weg dat afscheid nemen pijn doet, en dat is hier zeker het geval. Ik ga de Landmacht missen. Ten eerste is het een prachtig middel om direct te communiceren met iedereen die de KL een warm hart toedraagt, zonder dat je een computer, tablet of Mulanaccount nodig hebt. En niet iedereen heeft dat. Het blad komt altijd, is virusvrij, in een oogopslag te scannen en kan, indien nodig, voor verschillende doeleinden worden gebruikt. Ten tweede kun je het voelen. Het is meer dan tekst en plaatjes. Het is iets wat je met trots op je salontafel legt, leest in de wachtkamer bij de arts of per ongeluk kunt achterlaten op een partijcongres. Maar bovenal is het een uniek en fantastisch blad, misschien wel het beste blad in zijn soort (laten we voor een keer eens onbescheiden zijn). Waarom? Door de lay-out, de structuur, maar vooral door de inhoud. Het is nooit een reclamefolder geweest maar een blad over mensen. En mensen doen heel vaak dingen goed, maar soms gaat er ook iets fout of is er slecht nieuws. En dat kun je lezen. Artikelen over bezuinigingen, verliezen, PTSS, er werd geen onderwerp gemeden. Juist daarom was de Landmacht anders, onderscheidde het zich. Op deze plaats wil ik iedereen bedanken die met zoveel passie heeft gewerkt aan ons blad. Ik was en ben trots op jullie inbreng en waar dat toe leidde, en wens jullie het allerbeste. Adieu. Maar: de koning is dood, leve de koning! Ik roep u allen op u te abonneren op de digitale Landmacht, want wij stoppen niet. Overal ter wereld kunt u ons nieuwe online magazine lezen, met een toegesneden lay-out en mooie styling. Hiermee hebben we tijdens ons 200-jarig bestaan een stap in de toekomst gezet. En we zien wel waar die toekomst ons brengt. Maar gezien de toestand in de wereld denk ik niet dat Nederland op korte termijn zonder een krijgsmacht kan, met onze mannen en vrouwen als speerpunt. À Bientôt. Luitenant-generaal Mart de Kruif Commandant Landstrijdkrachten Defensie verscheept materieel naar Mali Een nieuwe mijlpaal in de voorbereiding voor de missie in Mali. Een transportschip van de Verenigde Naties is half maart, volgestouwd met Nederlands materieel, vertrokken vanuit Eemshaven. Volgeladen met viertonners, jeeps en pantserwagens van het type Bushmaster en Fennek en 224 containers met onder meer gevechtsrantsoenen, uitrustingsstukken en reserveonderdelen, moet het schip over twee tot drie weken aankomen in West-Afrika. Vanuit havenstad Abidjan in Ivoorkust worden de spullen vervolgens naar het 2500 kilometer verderop gelegen Gao gebracht. Hier bouwen genisten het kamp dat als uitvalsbasis gaat dienen voor de Nederlandse bijdrage aan de VN-missie MINUSMA. Rond mei operationeel Defensie heeft eerder al materieel per transportvliegtuig naar Mali gebracht. Ook de vier Apache-gevechtshelikopters gaan, met de rotorbladen eraf, op deze manier worden ingevlogen. De militairen moeten volgens planning in mei operationeel zijn. Een algemeen militair verpleegkundige (AMV er) moet voor zijn registratie gemiddeld één dag per week patiëntencontact hebben. Door oefeningen, uitzendingen en andere werkzaamheden schiet dit er vaak bij in. Samenwerking met de ziekenhuizen zorgt ervoor dat de AMV er voldoende patiëntencontact opbouwt. Daarmee blijft de kwaliteit van zorg bij Defensie op het juiste niveau. Voor de ziekenhuizen betekent de komst van militair personeel extra geneeskundige capaciteit die niet op de eigen kosten drukt. Teambuilding De samenwerking tussen 11 Luchtmobiele Brigade en de ziekenhuizen gaat verder: de militairen gaan teambuildingsessies verzorgen en in de toekomst samen rampenscenario s beoefenen. Foto: kpl-1 Hille Hillinga Belgische en Nederlandse artilleriesamenwerking Bij militairen gaat de opdracht boven eigen veiligheid 30 keer per week inzet in Nederland België en Nederland werken steeds nauwer samen op artilleriegebied. Dat gebeurt met de Belgische 105 mm GIAT houwitser, de Nederlandse 155 mm pantserhouwitser, maar ook met 120 mm mortieren waar beide landen over beschikken. Om de gezamenlijk inzetbare vuursteun te bekijken, bracht Commandant Landstrijdkrachten luitenant-generaal Mart de Kruif onlangs een bezoek aan het Belgische Brasschaat. Voordeel van deze binationale samenwerking is niet alleen dat wapensystemen efficiënter zijn in te zetten. Ook een bepaald gebied is met gezamenlijke vuursteun beter af te dekken. Nu is het nog niet zo ver, maar het is de bedoeling dat Belgische en Nederlandse militairen uiteindelijk elkaars geschut kunnen bedienen. De artillerie-inzet is niet het eerste dat de landen samen doen. Ook andere landmachteenheden, beide luchtmachten en zeemachten werken al veelvuldig samen 6 Landmacht Landmacht 7

5 Landmacht Berichten Commando s springen van recordhoogte boven Nederland Commando s zijn afgelopen maand voor het eerst boven eigen land op een hoogte van voet uit een vliegtuig gesprongen. Met de succesvolle actie bij Tilburg zijn de Nederlandse C-130 Hercules transportvliegtuigen en hun bemanningen gekwalificeerd voor parachutesprongen vanaf grote hoogte. De kwalificatie was nodig vanwege de vernieuwde cockpit van de C-130 s. Sergeant Bart van het Korps Commandotroepen (KCT): Commando s springen vaker van deze hoogte, maar alleen in het buitenland. Boven Nederland heb je normaal een plafond van voet, ruim zes kilometer. Speciaal voor de kwalificatie hadden we toestemming. Nederlandse Special Forces mogen vanaf nu ook boven Nederland trainen op hoogtesprongen uit de C-130. Commando s springen van dergelijke grote hoogtes voor zogenoemde HALO (High Altitude Low Opening) en HAHO (High Altitude High Opening)-sprongen. Dit alles uiteraard met zuurstofmasker. Een militair met volle bepakking draagt al gauw 50 kilo Landmacht tweetbox De landmacht is goed vertegenwoordigd in de Social Media. Een blik in de - 16 maart Naast en nu ook Arjan Top #theater in #KL200 dlvvn-info/ Koninklijke Landmacht heeft een link gedeeld - 14 maart Benieuwd naar jullie mening... 'De langste dag' goed voor criminele jongeren mirkoschaefer - 20 maart scary how The Hague, "city of peace & justice", turns into a militarized zone for #NSS2014 pic. -17 maart 3300 KL-ers steunen NSS, veel buiten de organieke functie. Flexibel als motto, door mens als systeem, dat maakt Landmacht - 17 maart Prinses Beatrix bezoekt lotgenotendag Koninklijke Landmacht - RVD, nr. 65 Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatr maart Leuk voorgesprek gehad op de Clausschool in Zoetermeer voor "Praten met soldaten" 200 jaar #kl Luchtmobiele Brigade (aaslt) "7 december" - 7 maart De foto's voor het promotiemateriaal van Reliable Sword zijn klaar. Afgelopen week zijn de foto's genomen op een aantal karakteristieke locaties in het Alex_ismyname - 7 maart #KMar #Landmacht #Luchtmacht #Marine zorgen voor uw veiligheid! Laat die top maar komen ndmacht+treft+voorbereidingen+voor+nucleai 43MechBrig - 4 maart Eenheden van de Landmacht bij het bestrijden van illegale hennephandel. #43mechbrig GeneraalDeKruif - 4 maart 23 april: Landmacht komt naar u toe! Hoe? Bepalen onze mensen, maar wordt anders, onverwacht en mooi. En oud-collega's: uniform aan! Vierdaagse op cultureel erfgoedlijst De Vierdaagse van Nijmegen is op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland geplaatst. De beschermde status van het wandelevenement leidt onder meer tot een erfgoedzorgplan, waarin staat hoe de traditie kan worden gehandhaafd en verbeterd. Wat het tot een traditie maakt, en dus tot immaterieel erfgoed, zijn bijvoorbeeld de rituelen die ermee gepaard gaan. Een van de kleurrijkste tradities is de Via Gladiola, waar vrienden en bekenden op de laatste dag de wandelaars met gladiolen binnenhalen. De Vierdaagse werd voor het eerst gehouden in 1909, toen nog verdeeld over verschillende startplaatsen in heel Nederland. Sinds 1925 heeft de Vierdaagse zijn vaste plek in Nijmegen. De krijgsmacht steunt sinds jaar en dag het evenement met veel manschappen en middelen. De laatste edities wel in afgeslankte vorm. Vorig jaar is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst getekend waarmee steun in ieder geval tot en met 2017 is gegarandeerd. Freedom Trail: loop voor (oud) geüniformeerden Op 5 en 6 juni vindt de Freedom Trail plaats. Tijdens dit nieuwe en grootse sportevenement laten honderden militairen, veteranen en politie- en brandweermedewerkers in estafette-vorm zien waar zij zich dagelijks voor inzetten: vrede en veiligheid. De Freedom Trail volgt deels de route die de geallieerden precies zeventig jaar geleden aflegden toen zij Europa bevrijdden. De tocht tussen Normandië en Berlijn kan zowel per motor, fietsend, hardlopend, skeelerend, raftend en zwemmend worden afgelegd. De baas van de NAVO is bezorgd over het Landmachter aangesteld als bondscoach triathlon dalende Nederlandse defensiebudget Voormalig toptriatleet luitenant-1 Rik van Trigt is sinds kort bondscoach Lange Afstand bij de Nederlandse Triathlon Bond (NTB). Met twintig volbrachte lange afstand triatlons in negen jaar tijd en ruim dertig jaar ervaring als militair sportinstructeur bij Defensie lijkt deze rol hem op het lijf geschreven. De nieuwe bondscoach wil in vijf jaar tien toptriatleten aan de start hebben bij de Iron Man wereldkampioenschappen in Hawaii. Van Trigt behoorde zelf jarenlang tot de nationale top. Ik hoop in oktober met de beste drie atleten van de huidige selectie te starten. De lange afstand triatlon bestaat uit 3,8 kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen en 42,195 kilometer lopen. De landmachtmilitair werkt momenteel als trainingsdeskundige bij Defensie. Militairen met fysieke problemen helpt hij weer inzet gereed te worden. Daarnaast is Van Trigt trainer/coach van de nationale militaire triathlon equipe. Word vrienden en check de landmacht op: Facebook (facebook.com/landmacht) Twitter Goed doel Tijdens de tocht staan de onderlinge kameraadschap, saamhorigheid en solidariteit onder (oud) geüniformeerden centraal. Daarnaast zamelen de deelnemers geld in voor collegiale ondersteuning bij politie, brandweer en voor veteranenzorg. Belangstellenden kunnen zich tot 1 mei inschrijven via De Freedom Trail wordt gefinancierd door het V-fonds en is een initiatief van Stichting Waardering Erkenning Politie. 8 Landmacht Landmacht 9

6 Landmacht Missie Mali Swillens: Taak op maat voor het KCT Scorpions klaar voor Ongewild zijn alle ogen op hen gericht. Liever bereiden commando s hun operaties in stilte voor. Maar VN-missie MINUSMA heeft een meer open karakter en dus verschijnt de Nederlandse Special Operations Land Task Group (SOLTG) Scorpion, weliswaar onherkenbaar, in de media. Ter afsluiting van hun opwerktraject komen alle spelers eind februari in de Marnewaard nog één keer samen. TEKST: kap Marlous de Ridder FOTO S: Paul Tolenaar, Evert-Jan Daniels woestijnmissie Het koude Marnehuizen, waar het Korps Commandotroepen (KCT) de eerste editie van eindoefening Black Scorpion houdt, staat in schril contrast met het terrein en klimaat dat de militairen in Mali te wachten staat. De groene baretten deden in buurlanden Niger en Burkina Faso veel operationele ervaring op en weten dus hoe Spartaans de omstandigheden zijn. Niet voor niets vormen onze elitesoldaten straks de boots on the ground. Toch zullen temperaturen tot 55 graden Celsius, dichte stofstormen en het onherbergzame terrein zelfs van hen het uiterste vergen. Als ogen en oren van de internationale VN-missie MINUSMA (Multidimensional Integrated Stabilisation Mission in Mali) gaan de commando s diep in het gebied inlichtingen verzamelen. Een taak op maat, noemt commandant KCT, kolonel Jan Swillens, de uitdagende woestijnmissie die zijn mannen wacht. Door onze hoge mate van zelfredzaamheid zijn wij bij uitstek geschikt voor langeafstandsverkenningen. 17 missies wereldwijd Deelnemen aan een VN-missie is wezenlijk anders Het oefenen van gesprekken met lokale leiders komt veelvuldig aan bod in de Marnewaard. Andere bril Voor het zover is, wordt de SOLTG tegen een fictief Afrikaans decor nog één keer aan alle denkbare situaties onderworpen. Hoewel de hitte enig inbeeldingsvermogen vraagt, benadert het script volgens leider der oefening majoor Barry akelig dicht de realiteit. Dankzij een planningselement van het KCT op het hoofdkwartier in Bamako krijgen we realtime informatie uit het gebied. Een belangrijke oefendoelstelling is het verdiepen van de situational awareness (SA), gaat hij verder. Er zit veel Afrika-ervaring in het team maar deelnemen aan een VN-missie is wezenlijk iets anders. Neem alleen al de interne procedures, het aanvragen van een medische evacuatie loopt net even anders. We moeten echt met een andere bril naar deze operatie kijken. En ja, na jarenlange inzet in Afghanistan blijkt die bril toch behoorlijk gekleurd. Groot beroep En dus wordt de eenheid twee weken lang heen en weer geslingerd tussen ogenschijnlijk simpele logistieke issues als een lekke band en kapotte verbindingen, die de taakgoep letterlijk tot stilstand brengen. Tot gesprekken met lokale leiders, hinderlagen en het ontmantelen van wapenopslagplaatsen. De opdrachten volgen elkaar zowel overdag als s nachts razendsnel op, waarbij groot beroep wordt gedaan op de planningsskills en zelfredzaamheid van de mannen. Belangrijke eigenschappen, omdat de commando s niet alleen in de buurt van Gao gaan opereren, maar ook ver van het basiskamp. Toch al gauw een 10 Landmacht Landmacht 11

7 We zijn op alles voorbereid 24/7 scherp in Adana Goed getraind en helemaal klaar voor hun uitzending staan de commando s te trappelen om weg te gaan. Na Viper en Task Force 55 gaan de commando s in Mali als de Scorpions door het leven. Een bewuste keuze want naast het gegeven dat deze inheemse diersoort veelvuldig voorkomt, voortonen commando s opvallend veel overeenkomsten met het diertje. Beiden zijn vooral s nachts actief en bewegen zich het liefst heimelijk en onder de radar. Ze zijn allebei meester in camouflage, passen zich makkelijk aan de omgeving aan en hebben een vechtersmentaliteit. Ze kunnen als het moet een dodelijke steek toebrengen. Maar bovenal geven ze weinig van zichzelf prijs. Beeldmerk Speciaal voor de missie is een beeldmerk ontworpen. De afbeelding is opgebouwd uit een vlak waarin de commandodolk staat afgebeeld en daarachter de staart van een schorpioen met angel. De creatieve hand komt van sergeant Bart, communicatieadviseur bij het bureau Werving, Selectie & Communicatie van het KCT. gebied van 500 bij 700 kilometer. Het plannen vanuit de beweging is complex, meent Barry. "Wanneer een militaire missie langere tijd duurt en een groot geografisch gebied bestrijkt, moet er vaak ter plaatse op zaken worden gereageerd dan wel gepland. Daarnaast werkt het KCT volgens het Military Decision Making Process. Zeker voor de enablers is deze manier van besluitvorming wennen. Taakgroep Hoewel de kern van de SOLTG uit 105 Commandotroepencompagnie bestaat, kunnen de commando s voor hun langeafstandsverkenningen niet zonder ondersteuning van specialisten. Vandaar dat de taakgroep, naast zeventig operators, wordt aangevuld met onder meer een 81 mm mortiersectie, genie, explosievenruimers, EOV-personeel (Elektronische Oorlogsvoering) en verkenners met gepantserde Fennek-voertuigen. Zag het KCT in het verleden deze zogheten enablers pas in het uitzendgebied, nu traint een luchtmobiele compagnie structureel en in een vroeg stadium mee. Voor het optimaal afstemmen van de onderlinge tactieken en drills is dit cruciaal. Terug in het oefendorp heeft ploegcommandant eerste luitenant Mark net een gesprek met een dorpsoudste achter de rug (key leader engagement, red.). Hij zat behoorlijk goed in zijn rol en gaf weinig prijs, zegt Mark, doelend op een collega van de Natres. In dit soort gesprekken draait het om relatieopbouw en vertrouwen winnen. Verder moet je geduld hebben heel veel geduld. Het is voor ons écht een ander soort missie maar daardoor niet minder leuk. Persoonlijk vind ik het mooi om bij de eerste lichting te horen omdat we alles zelf mogen uitvinden. Reactie uitlokken Goed getraind en helemaal klaar voor hun uitzending, blijft het feit dat de eerste rotatie voor de zware taak staat om het toch al diffuse vijandsbeeld in kaart te brengen. Hoe? Dat is aan SOLTG-commandant majoor Sven. We beginnen daarom in onze eigen achtertuin rondom Gao. Simpelweg track krijgen op het gebied. Wie zit waar? Wat zijn de onderlinge verhoudingen? Voor we daar inzicht in hebben, zijn we een tijd verder. Dat de komst van de Special Forces reacties uitlokt bij de vijand, is volgens de majoor vrijwel zeker. We zijn op alles voorbereid en gelukkig is ons mandaat robuust genoeg om onszelf te verdedigen. Medio mei moeten de commando s operationeel zijn in het Malinese Gao. Kamp Castor begint langzaam vorm te krijgen maar in een gespreid bedje komt het KCT allerminst. De slechte infrastructuur en lange aanvoerlijnen stellen de Nederlandse militairen voor grote logistieke uitdagingen. Sven: Het is een missie in ontwikkeling. Nog niet alle middelen zijn beschikbaar en het zal op veel vlakken pionieren worden maar wat er nu is, is voor mij werkbaar. Na ruim een jaar onafgebroken dienst staan de Patriot luchtverdedigingssystemen in de Turkse stad Adana nog steeds op scherp. De Nederlandse krijgsmacht beschermt daarmee de twee miljoen inwoners tegen een mogelijke aanval met ballistische raketten vanuit Syrië. Patriot is het neusje van de zalm op het gebied van luchtverdediging. Naast Nederland beschikken binnen de NAVO de Verenigde Staten en Duitsland over dit geavanceerde wapensysteem. Op verzoek van bondgenoot Turkije hebben ook deze landen ieder twee Patriot fire units in het zuiden van Turkije gestationeerd. Weten hoe een Patriotbedienaar zijn missie beleeft? Bekijk het e-zine van de Landmacht en volg wachtmeester- 1 Gerard Draaijer op zijn shift. 12 Landmacht Landmacht 13

8 Terug naar de kerntaak Nieuwe focus op vorming bij de KL Tekst: kap Marlous de Ridder Foto s: kpl-1 Zadrach Salampessy, Evert-Jan Daniels, kpl-1 Hille Hillinga Kameraadschap en mentale en fysieke gehardheid zijn extreem belangrijk Waarom is een nieuwe visie Vorming nodig? De vraag die meteen opkomt: gaat het nu niet goed dan? Jawel, dat hebben onze militairen tijdens de operaties in Afghanistan bewezen. We moeten echter van onze ervaringen leren en ervoor waken dat we de focus uit het oog verliezen. Het ontbreekt op dit moment aan duidelijkheid wat onze kerntaak is en dus waar we voor vormen. Daarnaast schieten we tekort als het gaat om de doorlopende vormingslijn die als een rode draad door een militaire loopbaan loopt. We zien nu vaak dat eenheden een eigen invulling aan vorming geven. Daar zien we gelukkig goede voorbeelden en initiatieven van, zoals de Kennismakingsdagen bij de School Luchtmobiel, de wijze waarop 11 Pantsergeniebataljon inhoud geeft aan themadagen en de invulling van mentale trainingen bij de verschillende scholen. Maar we zien het ook nog wel eens fout gaan met vorming. Ik doel dan met name op de wijze waarop nieuwkomers, die de basisopleiding hebben afgerond, instromen binnen een operationele eenheid. Vorming kan leiden tot misvorming als de inwijding in de militaire cultuur buiten diensturen zonder goede begeleiding en toezicht gebeurt. Wat is vorming in uw ogen? Simpel gezegd: vormen is het reflecteren op gedrag. Dus die spiegel voorhouden. Vormen is gericht op het verder ontwikkelen van noodzakelijke eigenschappen en het aanleren van een beroepshouding tot een voor de operationele taak berekende militair. Onze organisatie beschouwt de landmachtmilitair klaar voor zijn taak als hij het gewenste, succesvolle gedrag laat zien. Maar vooral ook de onderliggende waarden, normen en overtuigingen deelt. Moed, toewijding en veerkracht kwamen naar boven als de onderscheidende kernwaarden van elke landmachtmilitair. Moed belichaamt de wil om te winnen. Toewijding staat voor teambelang en kameraadschap. Het collectief gaat bij ons altijd boven het individu. Het is ook het vermogen om te kunnen handelen in de geest van de opdracht. Veerkracht kenmerkt zich door het incasseringsvermogen en het vermogen snel te kunnen schakelen. Alles gericht op het halen van de opdracht. Het wie we zijn en waar we voor staan moet in de haarvaten van iedere militair zitten. Waarom is vorming binnen de KL zo belangrijk? Omdat militairen in extreme situaties komen waarbij ze het uiterste van zichzelf en het team vragen, waarbij hun eigen veiligheid ondergeschikt is aan het halen van de opdracht. Wij verwachten van onze mensen dat ze doorgaan waar anderen stoppen. Fit zijn is maar één aspect. Mentale weerbaarheid is nog belangrijker. De CLAS-visie: Vechten voor Vrede en Vrijheid onderstreept nogmaals de primaire taak van de KL: het kunnen uitvoeren van gevechtsoperaties. Het is de meest veeleisende taak voor de mens. Daar is een bepaalde attitude, en dus vorming, voor nodig. Iedereen denkt dat vorming stopt na de opleiding of dat het alleen paraat gebeurt. Maar je leert je leven lang. Daarom zien wij vorming als een continu proces dat plaatsvindt tot het moment van uitstroom. Over de huidige generatie jongeren wordt vaak gezegd dat ze lui en verwend zijn. Er wordt zelfs gesproken over de zesjescultuur onder jeugd die nu voor het leger kiest. Dan kan je nog zoveel vormen, maar wat als de wil ontbreekt? Er is niets mis met de jeugd. Je moet ze alleen de tijd geven om een acht te worden, om volwassen te worden en zich te ontwikkelen tot een voor zijn/haar taak berekende militair. De voorwaarde is natuurlijk wél dat iemand gemotiveerd is en beschikt over de noodzakelijke karaktereigenschappen en fysieke toelatingseisen. De meest ingrijpende periode in het proces van vorming is de initiële opleiding. Hier worden de mentale en fysieke grenzen verlegd, hier maken militairen kennis met de cultuur en doorlopen ze het proces van het zijn van het individu tot het worden van een groep. De meest ingrijpende periode in het proces van vorming is de initiële opleiding. Vechten is de kerntaak van de Koninklijke landmacht. Vechten is ook nog eens het meest veeleisend. Als je daarvoor gevormd en getraind bent, kun je alle andere taken ook aan. Dat is de stellige overtuiging van brigadegeneraal Otto van Wiggen. De commandant Opleidings- en Trainingscommando schreef op verzoek van C-LAS een nieuwe visie op het gebied van vorming. Brigadegeneraal Otto van Wiggen: Vechten is de kerntaak van de Koninklijke landmacht. Als je daarvoor gevormd en getraind bent, kun je alle andere taken ook aan. Randvoorwaarden om het Raamwerk Vorming tot een succes te maken: Eenheid van opvatting realiseren over CLAS-visie, de kernwaarden en het Credo van de Landmachtmilitair. De basisopleiding terugbrengen in één hand en in een veilige leeromgeving. Meer ruimte verschaffen om op de lagere niveaus vorming uit te voeren. Onderofficieren pas tot instructeur benoemen als hij leider en vakman is geweest en aantoonbaar hart voor de zaak heeft. Instructeurs en commandanten bewust maken dat vorming reflectie op gedrag is. Het functietoewijzingsproces gebruiken om de juiste man/vrouw op de juiste plaats te krijgen. Daarbij gaat geschiktheid boven beschikbaarheid. Meer aandacht voor leiderschap en vorming tijdens carrièrecursussen van (onder)officieren. 14 Landmacht Landmacht 15

9 Vormen is het reflecteren op gedrag Defensiebudget is gelijk aan een paar weken zorgkosten Project omvorming 13 Mechbrig Rhino on Wheels In de vorige Landmacht zijn de vijf pijlers van de Landmacht van Morgen genoemd. In deze uitgave zoomen we in op één van de nieuwe projecten: Rhino on Wheels. TEKST: kap Roel van de Wiel FOTO: sgt Sjoerd Hilckmann En juist de algemene militaire opleiding (AMO) is door de bezuinigingen in 2011 verkort. Ja, absoluut onwenselijk. We hebben er in 2011 voor gekozen om een deel van de opleiding over te hevelen naar de parate eenheden. Dat blijkt bij nader inzien geen verstandig besluit. Door een reparatie van de AMO, AMOL en Manoeuvre Functie Opleiding willen wij de basisopleiding weer uitbreiden zodat nieuwkomers zonder achterstand aan de eenheidsvorming van de groep kunnen deelnemen. Hierdoor vindt de initiële vorming plaats binnen een aaneengesloten opleiding én onder leiding van één ervaren instructeur. Zijn rol is cruciaal. Dit is de eerste persoon die aspirant militairen zien en ervaren in hun loopbaan. Hij/zij moet hart voor de zaak hebben en dus voor zijn/haar leerlingen. De instructeur is daarmee een rolmodel moet hét jaar van vorming worden. Een cultuurverandering vraagt draagvlak. Hoe gaat u de visie op de werkvloer tussen de oren krijgen? Aan de basis ligt het Credo van de Landmachtmilitair. Deze fotovideopresentatie beschrijft onze kernwaarden, waar de landmachtmilitair voor staat en wat we van hem mogen verwachten. Het credo is van ons allemaal en elke militair moet zich er in herkennen. Alle werkzaamheden en activiteiten van onze eenheden moeten op één of andere manier te herleiden zijn naar de strekking van het credo. Hierin ligt een belangrijke rol voor commandanten. Daarnaast gaan we veel energie steken in workshops. Met een poule van geselecteerde trainers met passie voor vorming gaan we de visie toelichten bij de schooleenheden, de vaktechnische opleidingen en bij de compagnieën. De welbekende inktvlekmethode doet de rest van het werk. Aanvullende opleiding maakt de leider bewust van zijn/haar eigen rol en verantwoordelijkheid als vormer. De vormingsketen in een militaire loopbaan kent zes fasen. Bron illustratie: militaire spectator Vorming staat al lang op de agenda, vele voorgangers hebben een poging gewaagd. Waarom gaat het nu wél werken? Omdat de visie niet alleen door Commandant Landstrijdkrachten maar ook door zijn directe ondercommandanten wordt gedragen. Daarnaast hebben we belangrijke stakeholders bij de Regiegroep Vorming betrokken, zoals de commandant NLDA, brigadecommandanten, de directeuren Training & Operatien en commandanten van de KMS, het Land Training Centre, het Land Warfare Centre en de LO/Sportorganisatie. De visie op Vorming is dus niet uitsluitend mijn opvatting maar van de KL-leiding. Het tussen de oren krijgen op de werkvloer zie ik als een team effort. Juist in het jaar dat we 200 jaar bestaan moeten we doorpakken en onze ambitie ook echt samen omzetten in concrete stappen. DOEL Door het omvormen van 13 Gemechaniseerde Brigade naar een gemotoriseerde brigade, beschikt het CLAS organiek over gemotoriseerde eenheden die het gat tussen inzet van de luchtmobiele en gemechaniseerde eenheden dichten. INHOUD 13 Gemechaniseerde Brigade in Oirschot vormt om tot een gemotoriseerde brigade, waarvan de infanteriebataljons beschikken over de Bushmaster (BuMa), Boxer, Fennek, Mercedes (MB) 280 CDI en andere operationele wielvoertuigen. De kern van de eenheid bestaat in de toekomst uit twee gemotoriseerde infanteriebataljons: 17 en 42 Infanteriebataljon Gemotoriseerd. In totaal worden 88 CV90 s van 13 en 43 Mechbrig voor 1 januari 2016 stilgezet. Het CLAS draagt 44 CV90 s aan de DMO over. De beoogde eindsituatie voor 13 Mechbrig is dat zij niet meer over CV90 s beschikken. RANDVOORWAARDEN Uitgangspunt voor het bouwen van het gemotoriseerde bataljon is het huidige functiebestand van een pantserinfanteriebataljon. Het Land Warfare Centre (LWC) beziet in een studie wat de gewenste organisatie en samenstelling van de gemotoriseerde bataljons, compagnieën en pelotons is. Dit gebeurt op basis van een te ontwikkelen concept-doctrine en de beschikbaarheid van diverse wielvoertuigen. Het LWC bekijkt daarbij onder andere in hoeverre het binnen gemotoriseerde eenheden wenselijk is om met de huidige dubbele kaderbezetting per peloton te werken. De BuMa is een voertuig met unieke capaciteiten. Defensie beschikt over 76 BuMa s waarvan een aantal in een zeer specifieke uitvoering, zoals bijvoorbeeld de counter-ied versie met onderzoeksarm. De BuMa en de MB 280 CDI worden in de organisatie van de infanteriebataljons opgenomen. Daarnaast maakt de Fennek al deel uit van die organisatie en zal ook de BOXER instromen. PROJECTORGANISATIE Binnen het programma Landmacht van Morgen is de omvorming van 13 Mechbrig het meest ingrijpende en omvangrijke project. Daarom zijn een projectleider en plaatsvervangend projectleider aangesteld die zich fulltime op dit project richten. TIJD Er is gestart met het uitvoeren van een studie over de doctrine gemotoriseerd optreden, het operatieconcept voor gemotoriseerd optreden op bataljonsniveau, het schrijven van concept-handboeken en het maken van een plan voor het inrichten van de organisatie van - straks - 13 Motbrig en daaruit voortvloeiende consequenties elders binnen CLAS. Om zo snel mogelijk de eerste ervaringen op te doen met het nieuwe concept krijgt de C-compagnie 17 Painfbat in augustus BuMa s en 12 MB 280 CDi s. 13 Mechbrig levert daarvoor 14 CV90 s in. De pilot-compagnie gaat de doctrine en concepten testen en ervaringen opdoen om te gebruiken bij de verdere omvorming van de beide pantserinfanteriebataljons, medio Dit geldt voor zowel de ontwikkeling van doctrine en handboeken, als voor de logistieke concepten voor de instandhouding van de wielvoertuigen. In het tweede kwartaal 2015 zal het merendeel van het bestand aan BuMa s beschikbaar en inzetbaar zijn, met uitzondering van die BuMa s die ingedeeld zijn in de missie MINUSMA. Medio 2015 leveren de overige pantserinfanteriecompagnieën van 17 Painfbat en 42 Painfbat de CV90 s in. Na MINUSMA neemt 13 Mechbrig de laatste voertuigen in ontvangst. Beide bataljons blijven tot de wisseling van voertuigen hun CV90-oefenprogramma volgen zodat het CLAS volgens de gereedstellingsritmiek blijft beschikken over opgewerkte en geoefende eenheden. De reorganisatie is eind 2015 voltooid. De KL van morgen: 5 pijlers 1. PERSONEEL 2. VEELZIJDIGHEID 3. ADAPTIEF VERMOGEN 4. (INTER)NATIONALE SAMENWERKING 5. REGIONALE ORIENTATIE Het succes van inzet wordt bepaald door de combinatie van individuele kwaliteit en teamwork 16 Landmacht Landmacht 17

10 Explosieven Opruimingsdienst in Soesterberg De Landmacht van Morgen Het Commando Landstrijdkrachten bouwt een nieuwe, relevante, bruikbare en toekomstbestendige landmacht. Dat heeft gevolgen voor alle eenheden. Kijk voor het nieuwe gezicht van de landmacht in het nieuwe, online magazine Landmacht. magazines.defensie.nl/landmacht FOTO'S: sgt Sjoerd Hilckmann Luchtafweer in De Peel 18 Landmacht Landmacht 19

11 Wat gaan we zien op 23 april? Een paar inzetvoorbeelden Als buschauffeurs bij watersnood hun gezin in veiligheid brengen, nemen militairen het stuur over 20 Landmacht Nederland kleurt groen op 23 april In het jaar dat de Koninklijke Landmacht tweehonderd jaar bestaat, start de organisatie met een pilot voor een Landmachtdag. Vroeger gaven militairen en middelen acte de présence op één kazerne. Nu rijden alle eenheden zelf het land in om de samenleving een breder beeld te geven van hun werk. TEKST: kap Jaap Wolting FOTO S: Evert-Jan Daniels, sm Gerben van Es Landmacht: show your face! Overal. Dus in Zwolle, Eindhoven, maar ook in Assen en Ermelo. Op minimaal tweehonderd locaties voeren eenheden op 23 april activiteiten uit, variërend van demonstraties van militair optreden tot sportactiviteiten en steunverlening aan lokale burgerinitiatieven. Daarnaast openen scholen op 22 april hun deuren voor de KL. Onder het mom van praten met soldaten gaan militairen de klassen in om de jeugd hun persoonlijke verhaal te vertellen. Nederland moet op 23 april groen kleuren. Daarom wordt er een moreel appèl gedaan op alle landmachters: draag de hele dag je tenue, waar je ook bent. Sportvereniging, gitaarles of ouderavond. Toon dat je trots bent op je werk. Leg contact met de samenleving en vertel, laat zien wat de landmacht voor en namens Nederland doet. Iets doen voor anderen Het afwijken van de traditionele Landmachtdagen is best spannend. Slaat het concept aan? Duidelijk is wel dat het ongelofelijk veel extra werk oplevert, zegt Wilma Blom, plaatvervangend hoofd Sectie Communicatie 43 Mechbrig. De brigade moet zelf, tussen het drukke oefenprogramma door, op zoek naar scholen en projecten. Maar, voegt ze toe, het is heel erg leuk om iets te doen voor veel verschillende organisaties en stichtingen. In gesprek met de mensen die we gaan helpen, blijkt dat ze onze ondersteuning helemaal geweldig vinden. Neem nu 43 Gemechaniseerde Brigade. De eenheid covert een groot gebied van zeven provincies. Activiteiten lopen uiteen van een dag op de kinderafdeling van het Universitair Medisch Centrum Groningen tot padvinders leren exerceren. Andere voorbeelden zijn een bouwproject bij een huis voor autistische kinderen en het opknappen van een Drents onderduikershol. 11 Luchtmobiele Brigade zet in Leiden en Den Haag een Push to add SpektaKL op. Door interactie met de burger speelt zich in de Hofstad een spectaculair scenario af. Arnhem kleurt groen door demo s bij de Eusebiuskerk, een bootcamp in het Sonsbeekpark en militaire hardlopers bij de AtjehRun. In Dordrecht en Zoetermeer eist de KL het stadhuisplein op. Militairen houden interactieve activiteiten met de bevolking en showen bootjes en een duiktank. Het Operationeel Ondersteuningscommando Land zet verschillende eenheden in. Het Vuursteuncommando demonstreert zijn vaardigheden in onder meer Nunspeet, Epe en Elburg. 400 Geneeskundig Bataljon gaat met een roadshow de weg op. En in Barneveld moet het publiek niet raar opkijken als 100 Bevoorradings- en Transportbataljon nieuwe mensen beëdigt ten overstaan van burgers. In Zuid-Nederland trekt een karavaan van 13 Gemechaniseerde Brigade van Zuid naar Noord. De eenheid start in Eindhoven, Helmond en Tilburg en toert dan naar boven. Verder geven infanteristen demonstraties en beklimmen ze de kerktoren van Roermond. En voor PSV-liefhebbers; 13 Mechbrig brengt een verrassingsbezoek aan de jeugddag van de voetbalclub. Veronica en landmacht bundelen krachten Tijdens Operatie 200 werken Radio Veronica en de KL samen om zoveel mogelijk activiteiten te ontplooien. Luisteraars konden de afgelopen maanden projecten aanmelden, waarbij de inzet van militairen werd gevraagd. Meer dan achthonderd mensen stuurden ideeën in. De leukste, meest creatieve en originele inzendingen kregen een plekje op de lange lijst met klussen die de gezamenlijke hulptroepen van Veronica en KL rond 23 april uitvoeren. Vier dagen lang, van 22 t/m 25 april, praat de zender de luisteraars bij over de activiteiten van Operatie 200. En hebben onze militairen de kans om uit te dragen wat zij namens de Nederlandse samenleving doen en wat daarbij komt kijken. Landmacht 21

12 Special Forces in Roosendaal Van brievenbus naar inbox Dit is de laatste papieren uitgave van Landmacht. Het blad gaat vanaf nu verder als online magazine. Abonneer je nu gratis op de digitale nieuwsbrief en dan weet je als eerste wat het laatste defensienieuws is: in woord, beeld en geluid op je computer, tablet en smartphone. Digitaal tijdschrift ontvangen? Zo doe je dat! Stap 1: Stap 2: Surf Ga naar Kies Kies de defensiebladen waarop je een abonnement wilt. Stap 3: Mail Laat je persoonlijke adres achter. Mijn uniform zorgt ervoor dat ik trots ben op collega s en mezelf. Ik ben blij dat ik deel uit maak van een groep mensen die voor veiligheid en vrede staat. In de relatieve korte tijd dat ik deel uit maak van deze organisatie heb ik met veel mensen mogen samenwerken en samen met hen aan een groter doel mogen werken. De vriendschappen die ontstaan zijn uit deze samenwerking zijn bijzonder. Voor de toekomst kan ik alleen maar zeggen dat ik probeer mijn opleiding af te ronden en werkzaam wil blijven binnen de Koninklijke Landmacht. Daarom draag ik op 23 april mijn uniform om gezien te worden. 23 april draag ik mijn uniform om gezien te worden! Jij ook? Landmachtdag 2014 Belangrijk Meld je aan met je persoonlijke adres: de video s van de digitale bladen zijn niet beschikbaar via Mulan of Internet op de werkplek. Na aanmelding ontvang je een bevestigingsmailtje. Klik op de internetlink. Een welkomstmailtje verschijnt in je inbox. Geen mail ontvangen? Kijk in je spammail. De opgegeven adressen worden alleen gebruikt voor de versturing van nieuwsbrieven van de online magazines. Mijn uniform zorgt ervoor dat ik trots ben op collega s en mezelf. Ik ben blij dat ik deel uit maak van een groep mensen die voor veiligheid en vrede staat. In de relatieve korte tijd dat ik deel uit maak van deze organisatie heb ik met veel mensen mogen samenwerken en samen met hen aan een groter doel mogen werken. De vriendschappen die ontstaan zijn uit deze samenwerking zijn bijzonder. Daarom draag ik op 23 april mijn uniform om gezien te worden. 22 Landmacht Landmacht 23 Gevechtsondersteuning met hoofdkwartier in Apeldoorn Stap 4: Stap 5: Bevestig Je ontvangt direct een ontvangstbevestiging per . Klik op het internetlinkje. Lees Maandelijks krijg je een nieuwsbrief met de inhoudsopgave en link naar het nieuwe digitale tijdschrift.

13 Landmacht voortaan op de digitale deurmat Zoals aangekondigd verandert de vorm van de Landmacht drastisch. Na dit nummer gaat het blad verder als online magazine. Hiermee komt een einde aan een decennialang vertrouwd beeld in koffiekamers, op tafel en in de wachtruimte bij de arts. De Landmacht was met een oplage van met trots één van de grootste personeelsbladen van Nederland. TEKST: kap Marlous de Ridder Afscheid nemen doet altijd een beetje pijn. Het gevoel van een tijdschrift: het vasthouden en doorbladeren, verdwijnt voorgoed. Het kleurrijke blad telde doorgaans 36 pagina s vol (foto)reportages, nieuws, achtergronden en interviews. De rubrieken wisselden regelmatig en er werd gewerkt volgens bladpijlers waardoor onderwerpen in vaste verhoudingen terugkwamen. Materieel voerde nooit de boventoon, het ging altijd om de mens. Daarmee onderscheidde Landmacht zich echt van de andere maandbladen. Oorsprong We komen ze nog tegen. Collega s die de Legerkoerier niet uit hun systeem krijgen. Niet vreemd, want het blad Landmacht ging tussen 1951 en 2003 als de Legerkoerier door het leven. Compleet met advertenties en het was zelfs in de winkel te koop. In september van dat jaar verschijnt de laatste Legerkoerier als gevolg van een overheveling van taken en bevoegdheden bij de Directie Voorlichting van het ministerie van Defensie. Vanaf dan is de landmachtstaf verantwoordelijk voor het personeelsblad. Door die overname grijpt de KL de gelegenheid om de Legerkoerier samen te voegen met het reorganisatieperiodiek Flex. Een nieuwe naam is snel gevonden, kort maar krachtig: Landmacht. Beleving De digitalisering van Landmacht is een gevolg van de bezuinigingen. Door de defensiebladen niet meer op huisadres te verspreiden, bespaart de organisatie miljoenen op druk- en verzendkosten. Daarnaast is er veel meer mogelijk op het gebied van video, infographics, interactie en foto. Bijvoorbeeld om een wapensysteem of militair aan te klikken om zo meer informatie te krijgen. Animaties maken de beleving nog groter. Maar ook de mogelijkheid om de digitale Landmacht altijd en overal te lezen, is een groot voordeel. Hoewel het een financiële keuze is, is volgens Hoofd Redactie van het Mediacentrum Defensie, Martin Zijlstra, in de volle overtuiging voor het digitale pad gekozen. Tijden veranderen nu eenmaal. We hebben als Defensie meer dan zeventig jaar plezier gehad van de papieren bladen maar met alle ontwikkelingen van deze tijd, waren ze gedoemd te verdwijnen. Eerste ervaringen Inmiddels zijn de eerste online ervaringen met onder meer de Defensiekrant opgedaan. Zijlstra: We krijgen meer complimenten dan andere reacties. Als het niet positief is, dan is het meestal van mensen die meedenken met ons. We gaan de komende tijd verdere verbeteringen aanbrengen aan de online magazines waardoor ze nog interessanter worden. Daarbij luisteren we dus goed naar wat de lezers ervan vinden en wat ze willen zien. Want we maken die magazines voor hen. En zo is het. We blijven de Landmacht met evenveel passie maken. Daarom is het ook geen echt afscheid. De titel blijft gelukkig bestaan en de informatievoorziening stopt niet. Reacties, missers, tips en onderwerpen blijven dus welkom! 24 Landmacht Landmacht 25

14 België en Nederland vormen ruggengraat EU-Battlegroup Attentie, dit is de EU-Battlegroup. Uw positie wordt aangevallen. Om te overleven moet u de bunker direct en ongewapend verlaten. De boodschap van adjudantchef Marc Mannaerts schalt over de open vlakte van het Duitse Grafenwöhr. Hij richt zijn megafoon op de overwoekerde ruïne, een vermoedelijke wapenopslag van rebellen. Mannaerts, lid van een Belgisch Psyops-team (psychologische oorlogvoering), is voor de actie toegevoegd aan een Nederlandse luchtmobiele infanteriecompagnie. TEKST: Jan Malschaert FOTO S: SGT Sjoerd Hilckmann Voor een veilige samenleving in Nederland heeft de staat het geweldsmonopolie Belgische militairen maken kennis met het Nederlandse materieel. De militair in het midden heeft het Accuracy scherpschuttersgeweer in zijn handen. Voor de aanval op de wapenopslag droppen vijf transporthelikopters een kleine zestig militairen van 12 Infanteriebataljon. Die leggen direct een beveiligingskordon aan om een mogelijke aanval van buitenaf af te slaan, terwijl genisten de bunker doorzoeken. Over de weg nadert intussen een Belgisch-Nederlands konvooi met EOD. Het is één van de events tijdens oefening Rampant Lion, bedoeld om de Infantry Task Force (ITF) klaar te stomen voor de EU-Battlegroup (EUBG). De gecombineerde infanterie-eenheid levert vanaf 1 juli de gevechtskracht van deze snel inzetbare Europese interventiemacht. Struikeldraad In de bunker zitten weliswaar geen rebellen meer, wel blijkt een ruimte geboobytrapt. De luchtmobiele genisten markeren het geïmproviseerde explosief. Een explosieven detectiehond van de zuiderburen doorsnuffelt taal. Het gaat dus vooral om het afstemmen van elkaars procedures en materieel. Nederlandse genisten informeren de Belgische groepscommandant van de EOD, adjudant Mario de Jonckheere (r.), over de boobytrap die ze hebben aangetroffen. De Nederlandse kapitein Marnix Provoost beaamt dit. Hij leidt de operatie in het veld. Het grootste praktische probleem is het afstemmen van de verschillende radiosystemen. Om dat op te lossen, heb ik in elk Belgisch peloton een Nederlandse verbindelaar gezet. De inzet van de Psyops-megafoon is volgens Provoost een kenmerkend verschil in optreden. Dat is hun manier van conflictvermijding. Wij proberen dat door eventuele tegenstanders te overrompelen. Schotwond in de buik Ook op geneeskundig vlak vragen kleine verschillen om afstemming. Dat blijkt wanneer één van de kordonbeveiligers een schotwond in zijn buik oploopt tijdens een korte rebellenaanval. Een helikopter brengt de oefengewonde naar het hospitaal op het kamp. Sergeant-majoor Jerry Schuurman coördineerde mede de evacuatie: We stemmen de zaken goed af. Bij ons heeft iedere compagnie een verpleegkundige die een gewonde ter plekke stabiliseert, terwijl de Belgen een dokter sturen. Daarom staan de twee hospitalen op het kamp naast elkaar. Mocht de Belgische dokter naar het front moeten, dan nemen wij het over. De Belgische begeleider brengt zijn explosieven detectiehond naar de bunker. De sokken beschermen de poten van de hond tegen scherpe dingen. De Belgen en Nederlanders spelen een prima match vervolgens de andere ruimtes, maar die blijken leeg. Het was een toffe ervaring om met jullie genie samen te werken, vertelt adjudant Mario de Jonckheere, commandant van de EOD-ploeg, na afloop. De briefing was perfect en maakte de job een stuk eenvoudiger. Afstemmen procedures De Belgische kolonel Philippe Boucké, vanaf 1 juli een half jaar EUBG-commandant, ziet een eventuele inzet met vertrouwen tegemoet: De samenwerking bevalt goed. We leren veel van elkaar. Op ons hoofdkwartier zitten bijvoorbeeld veel Nederlanders met ervaring in Uruzgan op een vergelijkbaar operationeel hoofdkwartier. Daarnaast spreken we dezelfde Kolonel Philippe Boucké leidt de EUBG de tweede helft van Prima match De Belgische Commandant Landstrijdkrachten generaal-majoor Hubert de Vos is speciaal langsgekomen om de samenwerking met eigen ogen te bekijken. De tussenstand na de luchtlandingsoperatie stemt hem tevreden: De Belgen en Nederlanders spelen een prima match. Ik zie vandaag de eerste resultaten tot op de laagste niveaus. De verschillende capaciteiten zoals infanterie, genie en EOD worden hier perfect gecombineerd. Deze momenten zijn goud waard. De EUBG staat de tweede helft van 2014 onder leiding van België. Nederland levert met twee infanteriecompagnieën en stafcapaciteit een flinke bijdrage. De ene compagnie komt van 11 Luchtmobiele Brigade, de ander van 43 Gemechaniseerde Brigade. Duitsland, Luxemburg, Macedonië en Spanje completeren de ongeveer drieduizend man sterke brigade. Mocht de Europese Unie bijvoorbeeld besluiten om in te grijpen in de Centraal Afrikaanse Republiek, dan moet de battlegroup binnen 15 dagen na het politieke besluit ter plaatse zijn. In juni volgt de certificering van de complete brigade. Dan komt de Infantry Task Force op de mat met het inlichtingenbataljon JISTARC, logistiek, artillerie, genie en militaire politie-eenheden. Slaagt de battlegroup dan kan de Europese Unie deze inzetten. 26 Landmacht Landmacht 27

15 Landmacht Personeelsmutaties Militair personeel bevorderd In Memoriam Brigadegeneraal GS van der Voet (gn) Kolonel JW Maas (art) PGFM Kemna (art) Sergeant / wachtmeester A Venema (natres); JHPM Verhoeven (cav); RMA Janssen (cav) Korporaal der eerste klasse P Terlouw (natres); S ten Wolde (log td); SC Balk Sergeant-majoor / opperwachtmeester CJM Geuijen (log gnk); E van der Laan (log gnk); JHH Lapré (log gnk) Sergeant der eerste klasse / wachtmeester der eerste klasse Sergeant-majoor HJJ Sagt Werkzaam bij 41 PAGNBAT / EARSPEL De heer RJH Vlug Werkzaam bij MatlogCo Heutsz (VVRvH) organiseert de reünie en nodigt ook het toenmalige toegevoegd personeel niet-van-heutszers uit. Aanmelden kan tot 16 juni via onder het kopje welkom. De kosten bedragen 7,50 per deelnemer. Luitenant-kolonel IM Schoenmaker (log b&t); JJH Gijzen (log td); GH Stokreef (luart); JB Kronshorst (log gnk); FJM van Gerven (vbdd); CJP Tiddens (vbdd); RMH Haan (log td) Majoor MEM Breij (log gnk); HJ Braat (gn); L de Goede (vbdd); WA Samson (cav); JA Groen-Haas (log b&t); AHP Pijnappel (gn); SR Maaskant (log b&t); PJM Butter (natres) Kapitein / ritmeester E Simons (log gnk); T Pasman (inf ); DAMP Jansen (log gnk); RM Ott (inf ); S de Waij (inf ); T Stassen (log td); RAF Gordebeke (log td); AJ Dekker (log gnk) Eerste luitenant A Stevens (gn); MR Feenstra (cav); TCA Martens (gn); AJ van Drongelen (gn); FHR van Schoote (natres); MD Weistra (cav); R Inen (log gnk); R Spiering (gn) Tweede luitenant MJ Gitz (log td); AJ Kooiman (log b&t); TJ Liedenbaum (natres); WL van Opijnen (log b&t); W de Boer (log gnk) Adjudant RA Martowirono (log b&t); JFH van de Voort (inf ); JPB Peters (vbdd) Sergeant-majoor / opperwachtmeester GJ Dijkstra (log gnk); J Romeijn (gn); GBW van Gennip (log gnk); MJ van Bree (log gnk); JJHC Verburg (log td); RWJ Ellenbroek (log gnk); TB Postma (log td); RGP van Berlo (lo/s); M Verbunt (log gnk); DR Berends (log gnk); AC van den Bosch (art); RFG Thijssen (lo/s); EM van de Hoef (lo/s); JF de Vries (log gnk) Sergeant der eerste klasse / wachtmeester der eerste klasse I Heij (log gnk); R Kelder (gn); P van der Linden (gn); BMG Vlassak (art); JG Smulders (gn); EGJ Hebels (log td); BHA Struijk (log gnk); (natres); JJM Kloek (natres); SF Bremer (log b&t); DJJ Rop (inf ); S Scholte (inf ); A Nijdam (natres); S Hut (inf ); N Bassant (vbdd); RH Zomer (log ma); M Swaap (inf ); CJ Bron (inf ); T Kroes (log b&t); A Deuzeman (vbdd); J Breijer (luart); M de Jong (inf ); HH de Boer (inf ); R ten Berge (log gnk); M Schotanus (inf ); K Greven (inf ); JG Moorman (inf ); CE van Wijngaarde (inf ); AS Elgabely (log td); JJM van Heijningen (log td); DHJ de Waal (log td); J Huizenga (log td); DM Homann (inf ) Militair personeel dienst verlaten Luitenant-kolonel MR van den Berg (cav); DHJ van Bommel (log gnk); JP Boom (vbdd); FR Elgin (inf ); G Fidder (log gnk); C Groothuijzen (log gnk); R Hagenus (lo/s); J van het Hekke (inf ); R van Hoogwaarden (log gnk); H Possel (vbdd); ALGM Schellekens (art); EP Vonk (cav) Majoor EJ Broere (inf ); TIJ Jansen (log ma) Kapitein / ritmeester JPJ Bakker (log gnk); RM van der Beek (log td); PAJ Bouten (vbdd); HFTM van den Ende (log ma); HJ Groote (log b&t); RCJ van Gurp (inf ); L Joppe (gn); CM van Os (inf ); AJM Snijder (log td) Eerste luitenant M Borst (inf ); N Brumlief (cav); JHA Tummers (log b&t) Tweede luitenant B Straten (inf ) Adjudant RG Bast (log td); RJ Caerteling (art); SS van Dijken (vbdd); M van Engelen (inf ); BLM Haghuis (log b&t); JPJA Hoeben (cav); FJG Janssen (inf ); LP Jongejan (log td); HJ Kuiper (inf ); JH Lucas (log td); LP van Meerendonk (inf ); J Mol (inf ); PJ Ruiter (vbdd); GAJT Schenkelaars (log ma); MHJA Smit (cav); JWH Brinker (log td); ME Dekker (log gnk); SJJ Konings (log td); R de Kort (gn); S Martinjak (log gnk); ML Polcyn (log b&t); RAF Raaijmakers (art); IJ Straub (gn); N Wierda (log gnk) Sergeant / wachtmeester GH Blokhuis (gn); T Muller (inf ); R Rutgers (gn); BPM Siedow (log td) Korporaal der eerste klasse I Antunovic (inf ); IDJ van Baren (log td); NR Doze (vbdd); DM Emanuels (vbdd); G Heddes (log b&t); BMJ Hertogh (log gnk); S Hoogland (log ma); A de Klerk (log gnk); T Kwantes (inf ); WJ van der Laan (log b&t); F Lotterman (log td); K van der Meer (art); RJ Mellema (log td); H Rafiei Dehbani (vbdd); RJTAM Rood (gn); M Rutten (log b&t); NPM Schaefer (inf ); DCH Schwarze (log b&t); M Smit (art); PGK Smit (log gnk); S Spijker (inf ); A Swenger (log gnk); B van Tilborg (gn); A van der Veen (art); H Veenstra (vbdd); AR Venema (log td); D Verhulst (gn); RWH Verwaaijen (vbdd); A Vonk (log b&t); MG Zondervan (art) Burgerpersoneel dienst verlaten Schaal 9 CMSP Verhaert Schaal 8 H van Dieren Schaal 7 P de Jonge; JM Scherrenberg; IF van Wattum Schaal 6 AJ Bloemendal; ACP van den Hout; JE Voet Schaal 5 ECWM Kouters Schaal 3 AMP Broers; G van Butselaar; W Wallet Tandarts R van der Lugt Reünies Herdenking Provinciaal Indië-Monument Groningen Datum: 3 juni 2014 van tot uur Locatie: Begraafplaats Selwerderhof, Iepenlaan 204, Groningen Info: Stichting Veteranen en Postactieve militairen Groningen (SVPG), voorzitter E. K. Hansen, Tel: SFIR 3, 4 en 5 (veteranen Regiment Van Heutsz) Datum: vrijdag 20 juni 2014 van tot uur Locatie: Oranjekazerne, Schaarsbergen Info en aanmelden: De Vereniging Veteranen Regiment van Landmacht Redactieraad Indië reunie, Regiment Infanterie Johan Willem Friso Datum: dinsdag 24 juni 2014 Locatie: Johannes Postkazerne, Havelte. Info en aanmelden: Tussen uur bustransport op station Meppel. Het programma begint om tot uur. De inschrijfkosten zijn gratis. De kosten voor consumpties in de bar zijn voor eigen rekening. Aanmelden kan tot 23 mei via of tel Reservisten verspreid over het hele land Voor ideeën en opmerkingen over het blad Landmacht kun je terecht bij de leden van de redactieraad: 1GNC: maj Tjeerd Dijkstra * KCT: kap Louis Wesselink * OTCo: maj Alie-Betty Bakker * Mechbrig: kap Martijn Bronkhorst * DGLC: elnt Jurriaan Esser * VustCo: aooi Erik Vriens * OTCMan KC: aooi Paul Fontein * Korps Natres: kap (r) Fred Warmer * OTCMan: maj Ron Sprokkereef * OOCL: aoo (R) Roel van Essen * DP&O: kap Anne-Marie Berndsen * MatlogCo: maj Cas Le Mahieu * Is jouw eenheid nog niet vertegenwoordigd in de redactieraad en praat je graag eens in de twee maanden mee over de inhoud van het blad? Neem dan contact op met de redactie van Landmacht: Nieuwe commandant voor MatlogCo Het Materieellogistiek Commando Land (MatlogCo) heeft een nieuwe commandant. Kolonel Hans Damen droeg 21 maart het commando over aan kolonel ir. Gerhard Schonewille. Damen stond stil bij de ingrepen op materieellogistiek gebied die het gevolg waren van de recente bezuinigingen. Het MatlogCo komt voort uit de reductie met 33% van de materieellogistieke capaciteit van het opgeheven Defensiebedrijf Grondgebonden Systemen en de herstelcompagnieën. "Ondertussen werd er loyaal doorgewerkt door ons personeel, zelfs als ze nog geen zicht hadden op een nieuwe functie", aldus Damen. Toekomstbestendig Ook werd SAP ingevoerd binnen het MatlogCo. "Onze klanten hebben daar helaas last van. Maar we bleven en blijven alle operationele missies ondersteunen. Verder gaf Damen aan dat de inzetbaarheid van de CV90 fors is gestegen. En dat de aanschaf en levering van reservedelen in 2013 steeg met meer dan vijftig procent ten opzichte van Verder zijn de contacten met de industriële partners door het Land Maintenance Initiative structureel versterkt. Damen: Er staat nu een toekomstbestendige organisatie, afgestemd op de behoeften van de krijgsmacht van de 21e eeuw. AJ Brakke (art); ALE Cuypers (log b&t); MD Meun L Steenvoorden (vbdd); J Verwer (log td); (gn); D Mulder (gn); AJ Neels (natres); JBH Wouters (lo/s) LP Drooger (gn) 28 Landmacht Landmacht 29

16 Landmacht Helden TEKST: ELNT Wouter Helders Heldhaftig generaal en koningsverwekker Hij is pas 24 jaar oud als hij, tijdens het oversteken van het Hollands Diep, verdrinkt. Toch heeft Johan Willem Friso van Nassau-Dietz ( ) tijdens zijn korte leven dan al grote daden verricht. Als generaal in het Staatse Leger vecht hij tijdens verschillende veldslagen in de voorste linies mee. En door zijn huwelijk met een Duitse prinses, waaruit de latere koning Willem IV geboren wordt, is Johan Willem Friso voorvader van alle momenteel door erfrecht regerende vorsten in Europa. Door het overlijden van zijn vader wordt Johan Willem Friso op 9-jarige leeftijd Vorst van Nassau-Dietz. Later komen daar nog de titels Prins van Oranje, Stadhouder van Friesland en Groningen bij. Zijn achterneef Willem III, koning van Engeland, bemoeit zich actief met Friso s opvoeding. Zelf heeft hij geen kinderen en hij benoemt zijn neefje in het geniep (om andere vorstenhuizen niet tegen de borst te stuiten) tot erfgenaam. Na zijn basisvorming wordt de dan 12-jarige Friso naar de hogeschool van Franeker gestuurd, anderhalf jaar later vervolgt hij zijn studie aan de universiteit van Utrecht. Op zijn vijftiende maakt de jonge prins zijn eerste veldtocht. Hij voelt zich op zijn plaats in het leger en wordt na enkele jaren aangesteld als generaal over de infanterie. Prins vecht in Europese machtsstrijd Het zijn roerige tijden. De Spaanse Successieoorlog ( ), een strijd om erfopvolging die in Europa een machtsstrijd ontketent, is losgebarsten en de jonge Friso bevindt zich aan het front. Het Staatse leger van de Nederlandse Republiek bereikt met man zijn grootste omvang ooit. Samen met de legers van bondgenoten trekt Friso op tegen de Fransen en hun handlangers. Vanaf 1707 heeft hij als opperbevelhebber van het leger in de Zuidelijke Nederlanden een zeer groot aandeel in de krijgsverrichtingen. Bijna dood door kanonskogel De geallieerden boeken een aantal klinkende, maar bloedige overwinningen bij Blenheim (1704), Ramillies (1706), Wijnendale (1708) en bij de belegering van Rijsel (1708). Tijdens dit laatste beleg ontsnapt de Prins ternauwernood aan de dood als een kanonskogel door het open raam van zijn kamer naar binnenvliegt. De kamerdienaar die hem aankleedt wordt wel gedood. Hetzelfde jaar spelen Friso en zijn troepen een sleutelrol in de slag bij Oudenaarde. En weer een jaar later, in een bloedige, zeven uur durende veldslag bij Malplaquet, houden de Staatse troepen ondanks zware verliezen op de linkerflank stand tegen de Franse troepen. Friso is tijdens de slag in de voorste linies te vinden. Verdrinkingsdood Ook op persoonlijk vlak woedt er een heftige strijd in het leven van Friso. Nadat zijn achterneef, Stadhouder Willem III, in 1702 overlijdt, erft hij de titel Prins van Oranje. Ook de Fransman Frans Lodewijk van Bourbon-Conti en Willems neef Frederik I van Pruisen maken echter aanspraak op de titel en erfenis. Om dit geschil bij te leggen, reist Friso in 1711 vanuit Vlaanderen naar Den Haag. Hij zal er nooit aankomen. Na het overleven van talloze veldslagen wordt een overtocht met een pont bij de Moerdijk de Prins in 1711 noodlottig. Het schip waarmee de Prins zeilt, slaat om en hij verdrinkt. Dit is een serie over Nederlandse militaire helden en wordt in elke editie van de Landmacht geplaatst. Landmacht Berichten Well done sergeant-1 Daniel Benne En wéér is een rode baret geslaagd voor de loodzware Amerikaanse Rangeropleiding. Sergeant-1 Daniel Benne volgde de opleiding samen met ranggenoot Liam Crompton. Dat beide Nederlandse onderofficieren voor de US Army Ranger Course slagen is heel uitzonderlijk. Het uitvalpercentage is met ruim vijftig procent erg hoog. Door de extreem zware winter liep het aantal uitvallers zelfs nog verder op. Dus dat de Nederlanders een two out of two succes rate scoorden, wordt door commandant van de Ranger Training Brigade, kolonel Kyle Lear, als zeer bijzonder beschouwd. Eén van de luchtmobielers wordt in de tweede helft van 2014 als instructeur geplaatst bij deze Brigade (Fort Benning, Georgia, red.). De landmacht gaat vanaf volgend jaar op regelmatige basis cursisten naar de rangeropleiding sturen. Landmacht oefent blusvaardigheden Ter voorbereiding op het natuurbrandseizoen trainden lucht- en landmacht onlangs samen met de civiele brandweer en de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland hun blusvaardigheden. Hiervoor werd een heideterrein op het Artillerieschietkamp (ASK) in t Harde gecontroleerd in brand gezet. De brandweer van het ASK zorgde ervoor dat de brand niet kon overslaan naar het gehele oefenterrein. Tegelijkertijd blusten twee Cougar transporthelikopters de brand vanuit de lucht. De belangrijkste oefendoelen waren de communicatie tussen de civiele en militaire brandweer en de helikopterbemanning, het ervaren van echt vuur en het opereren met een bambi-bucket (de waterzak onder een transporthelikopter, red.). Inzet landmacht Vanuit het veld kan de landmacht met verschillende middelen worden ingezet. Deze lopen uiteen van een waterboordetachement, bluswatertransport, wiellaadschoppen voor grondverzetwerk tot terreinvaardige tankautospuiten. CDS: 'Simulatie heeft de toekomst' Defensie loopt op het gebied van serious gaming (inter)nationaal voorop. Dat concludeerde Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp na zijn bezoek aan het Land Training Centre (LTC) in Amersfoort. Daar liet hij zich informeren over de ontwikkelingen rondom opleiding, training en evaluatie. De generaal ziet computersimulatie als veelbelovend. We besparen er geld mee, belasten het milieu minder en onze mensen worden er beter van. Het kan uiteraard de echte training nooit vervangen. De ervaringen laten zien dat we zo veel meer rendement uit die trainingen kunnen halen." App voor militaire basisvorming De CDS heeft enige tijd geleden ingezet op e-learning binnen de militaire basisvorming en zag daar bij het LTC een concreet resultaat van terug. Want inmiddels is de app Zelfhulp Kameradenhulp (ZKHK) online, waarmee de medewerkers via een spel diverse scenario s rondom medische verzorging kunnen oefenen. Internationaal hoofdkwartier 1 3 gevechtsbrigades in Havelte, Oirschot en Schaarsbergen 30 Landmacht (German/Netherlands) Corps in Münster Landmacht 31

17 23 april draag ik mijn uniform om gezien te worden! Jij ook? Landmachtdag 2014 Op 23 april kleurt Nederland groen met uniformen van de Koninklijke Landmacht. Dan trekken we Nederland in om onze verhalen met de samenleving te delen. Op meer dan 200 locaties, onder werktijd, maar ook daarbuiten! Doe mee en laat zien dat je trots op de landmacht bent! Check de #KL200-pagina op intranet voor meer informatie. Mijn uniform zorgt ervoor dat ik trots ben op collega s en mezelf. Ik ben blij dat ik deel uit maak van een groep mensen die voor veiligheid en vrede staat. In de relatieve korte tijd dat ik deel uit maak van deze organisatie heb ik met veel mensen mogen samenwerken en samen met hen aan een groter doel mogen werken. De vriendschappen die ontstaan zijn uit deze samenwerking zijn bijzonder. Voor de toekomst kan ik alleen maar zeggen dat ik probeer mijn opleiding af te ronden en werkzaam wil blijven binnen de Koninklijke Landmacht. Daarom draag ik op 23 april mijn uniform om gezien te worden. 32 Landmacht

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST DE KAZERNES VAN NEDERLAND 2012. Hier vind u een lijst van landmachtkazernes in Nederland. In de lijst vind u de eenheden die er gelegerd zijn en de plaats waar de kazerne staat. JOHANNES POSTKAZERNE, HAVELTE.

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken tekst: sgt. Derek de Vries Lees het volledige artikel in de FALCON Grizzly, this is Mike ready to copy nine-liner This is grizzly, ready to

Nadere informatie

Beroepsmilitair. bij de. Koninklijke Landmacht

Beroepsmilitair. bij de. Koninklijke Landmacht Beroepsmilitair bij de Koninklijke Landmacht 1 Inleiding Duur van de voorlichting en inhoud Voorlichting beroepsmilitair Koninklijke Landmacht Aansluitend aan de voorlichting mogelijkheid tot: Solliciteren

Nadere informatie

ISAF III Deployment Task Force

ISAF III Deployment Task Force ISAF III Deployment Task Force C-DTF Kolonel Henk Morsink 1 Deployment Task Force Mission Statement Taken Eenheden en Middelen Planning Voorbereiding 2 Mission Statement Schep als Deployment Task Force

Nadere informatie

Vorming binnen de Koninklijke Landmacht

Vorming binnen de Koninklijke Landmacht Vorming binnen de Koninklijke Landmacht In april 2001 organiseerde de LO/Sportorganisatie een symposium met als slogan Vorming, meer groen ook tussen de oren. Onder de sprekers waren de toenmalige Bevelhebber

Nadere informatie

werken bij DEFENSIE MARINE Denk je aan de Marine, dan denk je aan schepen. Logisch, want die hebben we bij de Marine in alle soorten en maten. Van mijnenjagers tot onderzeeboten. Toch is de Marine meer

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING ZEKERHEID VOOR DE TOEKOMST

DE VEVA OPLEIDING ZEKERHEID VOOR DE TOEKOMST ZEKERHEID VOOR DE TOEKOMST Defensie biedt prima doorgroeimogelijkheden. We worden wel het opleidingsinstituut van Nederland genoemd. Besluit je na een aantal jaren Defensie te verlaten, dan heb je in de

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie Reservist bij de Koninklijke Marechaussee De leukste baan! naast je werk of studie Operationeel Centrum Mobiel toezicht veiligheid Grensbewaking Schiphol Beveiliging Koninklijk Huis Als het erop aankomt

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

De Landmacht van Morgen

De Landmacht van Morgen De Landmacht van Morgen Dare to ride the winds of change! De kern van het operationele concept van het Commando Landstrijdkrachten is de Landmacht van Morgen: veelzijdig, adaptief en (inter)nationaal ingebed

Nadere informatie

Partieel bevel nr. 04 bij operatiebevel nr. 13208-1 nota (FGO MINUSMA)

Partieel bevel nr. 04 bij operatiebevel nr. 13208-1 nota (FGO MINUSMA) DEPMTTEMENTAAL VERTROUWELIJK Koninklijke Landmacht Cfm BIJLAGE ZZ (VERZENDLIJST) Partieel bevel nr. 04 bij operatiebevel nr. 13208-1 nota (FGO MINUSMA) HInIstarl* van D«r*n«i«Staf Commando LandrtrUdkrachten

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt Den Haag, 20. März 2013 Tel.: 0031 70-342.06.18 Fax: 0031 70-365.32.48 Toespraak ter gelegenheid van

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

10 gouden tips voor social media

10 gouden tips voor social media 10 gouden tips voor social media Social media voor positiviteit 10 gouden tips om succesvol te zijn met social media Op 28 februari 2011 ben ik begonnen met Twitteren. Ik had er totaal geen kaas van gegeten.

Nadere informatie

In hoeverre is jouw bedrijf zo ingericht dat mensen thuis aan de keukentafel een verhaal vertellen over jouw bedrijf?

In hoeverre is jouw bedrijf zo ingericht dat mensen thuis aan de keukentafel een verhaal vertellen over jouw bedrijf? Hoe word je als makelaar herinnerd? Hoe val je de dag van vandaag op? Hoe kan je uitspringen in deze schreeuwende multimedia maatschappij? Hoe zorg je ervoor dat je vertrouwen opbouwt en een goede indruk

Nadere informatie

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IVENT Postbus 20703 2500 ES MPC 58L (intern Defensie) Den Haag www.cdc.nl/ivent IN DIENST VAN DEFENSIE Om haar taak optimaal te kunnen uitvoeren is Defensie onder

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

11 Luchtmobiele Brigade Air Assault 7 december

11 Luchtmobiele Brigade Air Assault 7 december o pi n i e 11 Luchtmobiele Brigade Air Assault 7 december Inzet per parachute boven Senegal tijdens de oefening EMERALD MOVE. Veelzijdig inzetbaar, militair en maatschappelijk relevant Brig-gen O.P. VAN

Nadere informatie

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf BIJLAGE: ORGANOGRAMMEN Organogrammen vraag 98 Organogram Defensie Minister IGK SG/PSG ADD BSG DBO DCo DF&C DJZ CDS HDB HDFC HDBV HDP MIVD MLA CDC DMO CLSK CLAS Operationele Commando s CZSK Bestuursstaf

Nadere informatie

AANVULLING TOOLKIT FONDSENWERVING TIPS PERSBENADERING

AANVULLING TOOLKIT FONDSENWERVING TIPS PERSBENADERING AANVULLING TOOLKIT FONDSENWERVING TIPS PERSBENADERING groningen((((( over(de afsluitdijk amsterdam 500(KM binnen 24(uur utrecht veldhoven valkenburg MAASTRICHT( FINISH 500(km Versie: februari 2013 Stap

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 INHOUD 1 Inleiding 3 1.1 De drie categorieën 3 2 Inloggen op MaakJeTraining 4 2.1 Registreren op MaakJeTraining 4 2.2 Inloggen met account 5 2.3 Veranderingen

Nadere informatie

Uitgeest, 18 augustus 2014. Betr.: verbeterde toewijzing van taken binnen LCP. Beste allemaal,

Uitgeest, 18 augustus 2014. Betr.: verbeterde toewijzing van taken binnen LCP. Beste allemaal, Uitgeest, 18 augustus 2014 Betr.: verbeterde toewijzing van taken binnen LCP Beste allemaal, Het nieuwe basketbalseizoen staat weer voor de deur en daar hebben we natuurlijk allemaal erg veel zin in. Zoals

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

Sales: een nieuw inzicht

Sales: een nieuw inzicht Vergeet IQ-tests: het werkgeheugen is een betere voorspeller voor een succesvolle carrière dan het IQ. Dit nieuwe inzicht is een van de belangrijke vindingen van psychologisch onderzoek uit de afgelopen

Nadere informatie

Webdesign voor ondernemers

Webdesign voor ondernemers e-boek Webdesign voor ondernemers Veelgestelde vragen over het laten maken van een website Bart van den Bosch Inhoud 1. Zelf doen of uitbesteden? 4 2. Webdesigners 7 3. Wat is Wordpress 10 4. Maken van

Nadere informatie

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld 8 april 2011 Toekomst krijgsmacht Wat we doen, doen we goed eerste klas mensen eerste klas spullen Toegeven op het voortzettingsvermogen

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING LOB

DOCENTENHANDLEIDING LOB DOCENTENHANDLEIDING LOB Les LOB D0centenhandleiding Waarom dit lespakket? Met dit lesmateriaal verdiepen de leerlingen zich in de MBO-opleiding Veiligheid en Vakmanschap (VeVa). Loopbaanoriëntatie- en

Nadere informatie

Programma Leiderschap in onverwachte en onvoorspelbare situaties. Leadership is the lifeblood of an organisation

Programma Leiderschap in onverwachte en onvoorspelbare situaties. Leadership is the lifeblood of an organisation Programma Leiderschap in onverwachte en onvoorspelbare situaties Leadership is the lifeblood of an organisation Aanleiding Het programma De laatste decennia is er sprake van een toename van complexiteit

Nadere informatie

Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie.

Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie. Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie. Dames en heren, Ik ben nu ruim een jaar staatssecretaris van Defensie.

Nadere informatie

Vechten voor vrijheid

Vechten voor vrijheid tekst inge-mirjam bosveld Beeld Eljee Op uw plaatsen... Ook in Eva-radio kwamen op 22 januari militairen aan het woord. (Na)luisteren kan ook via www.eo.nl/eva. Vechten voor vrijheid Patrouilleren door

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Het sociale platform voor je organisatie

Het sociale platform voor je organisatie Het sociale platform voor je organisatie Laat de chaos achter je Tientallen CC tjes op een dag, maar nog steeds niet op de hoogte? Een dagelijkse zoektocht naar verdwenen documenten, specifieke informatie

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel 2 3 Waarom een interactief netwerk? Outdoor gaat mobiel Het nieuw gelanceerde netwerk maakt outdoor interactief. Het maakt het

Nadere informatie

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière TRAININGSPROGRAMMA VIER WORKSHOPS De wereld verandert snel en dat is van invloed op ieders plaats en functioneren op de arbeidsmarkt. We maken

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag

Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag Den Haag, 27 juni 2009 Koninklijke Hoogheid, veteranen, aangetreden militairen,

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

www.implementatieacademy.nl

www.implementatieacademy.nl Implementatie Stappenplan naar Succes Ben jij trainer, coach, heb je een eigen praktijk, kortom, ben jij een kleine ondernemer? Als je je business wilt doen laten groeien in de nieuwe economie dan moet

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Thuis het beste beeld en geluid?

Thuis het beste beeld en geluid? www.hcc.nl/home-entertainment Syllabus home entertainment Thuis het beste beeld en geluid? Deze syllabus geeft achtergrondinformatie over de lezing home entertainment. De onderwerpen die aan bod komen

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2014 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-14-066a Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

Personal Branding voor Ingenieurs

Personal Branding voor Ingenieurs Personal Branding voor Ingenieurs 8 juni 2012 Lustrumsymposium Jullie doelen - succesvolle loopbaan - een baan vinden - de allerbeste zijn? - Saskia Slotboom 2012 2 Personal Branding Tools en praktische

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten ter info buro70 De uitgeverij - handelend onder de naam BURO70 / Uitgeverij Neuféglise - werd opgericht in september 2006. Het eerste nummer van Hap&Tap Magazine verscheen begin december dat jaar. Nog

Nadere informatie

Inleiding. En uw parochie kan daaraan meedoen!

Inleiding. En uw parochie kan daaraan meedoen! MaS In de Parochie Inleiding De maatschappelijke stage (MaS) is definitief begonnen en in volle gang. In Nederland zijn middelbare scholieren verplicht gedurende hun middelbare school carrière een maatschappelijke

Nadere informatie

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Dit document helpt je om een actie voor ZOA op te zetten. Je kan met een maatschappelijke stage voor ZOA 15 tot 30 uur maken. Wat vind je in

Nadere informatie

Op wat voor manier bent u de afgelopen maand in contact gekomen met HorSense? (meerdere opties mogelijk) Anders, namelijk.

Op wat voor manier bent u de afgelopen maand in contact gekomen met HorSense? (meerdere opties mogelijk) Anders, namelijk. Op wat voor manier bent u de afgelopen maand in contact gekomen met HorSense? (meerdere opties mogelijk) 9 8 7 6 5 4 1 Anders, namelijk. o op bezoek geweest bij de boerderij o leden vergadering o tijdens

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Nieuws over MediaSpecs

Nieuws over MediaSpecs MediaSpecs News 24, 08/2010 Beste lezer, We wensen iedereen die keert van vakantie een frisse start toe, en voor iedereen die deze maand zijn koffers maakt een fijne reis! Vakantie of geen vakantie, veel

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Leren omgaan met... Computers, internet en nieuwe media

Leren omgaan met... Computers, internet en nieuwe media Leren omgaan met... Computers, internet en nieuwe media Vooraf Leren omgaan met internet, de computer, de ipad of andere tablet? Met nieuwe of sociale media? Dat kan in de bibliotheek! Ook dit jaar zijn

Nadere informatie

Om het thuisfront goed te informeren, heb ik regelmatig

Om het thuisfront goed te informeren, heb ik regelmatig door Gertjan van der Ree Mij is gevraagd een stukje te schrijven over de ervaringen van het A- pel, 1 ste bt, 11 AfdRA tijdens onze uitzending naar Afghanistan. Wij vielen onder BG5 en zijn vanaf dec.

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief. Inzameling voor vluchtelingen

In deze nieuwsbrief. Inzameling voor vluchtelingen regel van de week Ik houd me aan de regels van de school. belangrijke data 15 september informatieavond voorgezet onderwijs voor de ouders uit groep 7 en 8 24 september informatieavond social media 7 oktober

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 55 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 23 september 2014 De vaste commissie voor Defensie heeft een

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN

beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN We willen u als gast graag een WOW-ervaring of beleving bezorgen. We doen dit door kennis te delen, kennis toe te voegen en aan te bieden. Maar ook door aan onze gasten

Nadere informatie

Netwerk. Hooggevoelig heel gewoon

Netwerk. Hooggevoelig heel gewoon Netwerk Hooggevoelig heel gewoon Netwerkmodel Hooggevoelig heel gewoon Het netwerk van Hooggevoelig heel gewoon is ontstaan met het idee om krachten te bundelen. Toen we bekender werden kwamen er vragen

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

Webdesign en Online Marketing www.webcare4all.nl

Webdesign en Online Marketing www.webcare4all.nl Webdesign en Online Marketing www.webcare4all.nl Hoger in Google komen Een hoge positie in Google op een relevant zoekwoord zorgt voor een constante stroom aan potentiële klanten. Zo n hoge positie krijg

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

Ter Land, ter zee en op de fiets

Ter Land, ter zee en op de fiets Ter Land, ter zee en op de fiets Eerste druk, maart 2012 2012 Lucas Graver isbn: 978-90-484-2285-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Leidinggevende korporaal naast groepscommandant

Leidinggevende korporaal naast groepscommandant Een leidinggevende korporaal, te herkennen aan de gekruiste geweren op zijn rangonderscheidingstekens, geeft een bevel uit aan zijn groepsleden. Prestigestrijd NAVO en Rusland Voorbeeldgedrag en leidinggeven

Nadere informatie

AFFILIATE WORDEN Geld verdienen met het promoten van onze diensten.

AFFILIATE WORDEN Geld verdienen met het promoten van onze diensten. AFFILIATE WORDEN Geld verdienen met het promoten van onze diensten. In deze paper leer je: Wat een affiliate is Hoe je zo geld kunt verdienen Hoe je zelf een affiliate wordt Welke tools we hiervoor gebruiken

Nadere informatie

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van Juiste mens, juiste plek Maak er werk van Mens & werk De juiste mens op de juiste plek: wie wil dat nou niet? Mensen die goed op hun plek zitten presteren immers beter, hebben meer plezier in hun werk

Nadere informatie

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Student Recruitment 2.0 Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Inleiding Inhoudsopgave Ben jij op zoek naar jong talent? Zorg dan dat je up-to-date bent en vind de beste afstudeerders van top-universiteiten.

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Viaa Online - OneDrive

Viaa Online - OneDrive Viaa Online - OneDrive Wat is OneDrive Onedrive maakt het mogelijk om je bestanden op te slaan in de cloud. Cloudopslag betekent dat je bestanden opgeslagen worden op het internet en je ze ook vanaf iedere

Nadere informatie

Sociale Media voor iedereen. Seniorentraining Utrecht Mei 2014

Sociale Media voor iedereen. Seniorentraining Utrecht Mei 2014 Sociale Media voor iedereen Seniorentraining Utrecht Mei 2014 Programma Van Tot Agenda 10:00 10:30 Voorbereiding training en zaal (/apparatuur) 10:30 11:00 Ontvangst Samsung trainers 11:00 11:30 Ontvangst

Nadere informatie

30 TIPS OM ZELF E-MAILADRESSEN TE VERZAMELEN

30 TIPS OM ZELF E-MAILADRESSEN TE VERZAMELEN 30 TIPS OM ZELF E-MAILADRESSEN TE VERZAMELEN copyright 2011 Blinker BV Inhoudsopgave Inleiding... 2 Algemeen... 3 Website algemeen... 4 Inschrijfpagina... 5 Formulieren... 6 Online communicatie... 7 Offline...

Nadere informatie

Cadettencorps Breda. Koninklijke Militaire Academie

Cadettencorps Breda. Koninklijke Militaire Academie Cadettencorps Breda Koninklijke Militaire Academie Colofon Uitgave september 2009. Deze brochure is een uitgave van het Cadettencorps Breda. Voor meer informatie kun je terecht op internet: www.nlda.nl/cadettencorps.

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013 Rapportnummer 2013-022 Datum 20-11-2013 Samensteller Ineke Radstaat-Koopmans Offerte ingediend bij Prins

Nadere informatie

Speech Pensioenfederatie Meeting tomorrow s challenges

Speech Pensioenfederatie Meeting tomorrow s challenges Speech Pensioenfederatie Meeting tomorrow s challenges 17 mei 2016 Merel van Vroonhoven Koninklijke Hoogheid, geacht bestuur en geachte leden van de Pensioenfederatie, beste aanwezigen. Hartelijk dank

Nadere informatie

Nieuwsbrief Januari 2011

Nieuwsbrief Januari 2011 Nieuwsbrief Januari 2011 Eerste nieuwsbrief 2011 Het jaar 2010 is een jaar geweest waarin hard is gewerkt en ook weer veel is gebeurd. Een mens kan veel meer dan hij/zij denkt, als hij/zij vertrouwen heeft

Nadere informatie

Het Regionaal Risicoprofiel 2015-2018 Nieuwsbrief over de actualisatie van het Regionaal Risicoprofiel Zaanstreek-Waterland

Het Regionaal Risicoprofiel 2015-2018 Nieuwsbrief over de actualisatie van het Regionaal Risicoprofiel Zaanstreek-Waterland Het Regionaal Risicoprofiel 2015-2018 Nieuwsbrief over de actualisatie van het Regionaal Risicoprofiel Zaanstreek-Waterland Nieuwsbrief voor professionals met een functie in risico- en/of crisisbeheersing

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

Gebruik van sociale media

Gebruik van sociale media Gebruik van sociale media Het klikt tussen jongeren en sociale media. Facebook, Facetime, Twitter, Instagram, Swarm, Snapchat en andere zijn een deel van het leven van de jongeren geworden. Voor heel wat

Nadere informatie

Wat is social media nou eigenlijk?

Wat is social media nou eigenlijk? Social media Wat is social media nou eigenlijk? Social media is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele redactie, de inhoud

Nadere informatie

radio&tv station voor veteranen en door veteranen.

radio&tv station voor veteranen en door veteranen. Als DJ in Libanon (UNIFIL Detachement DUTCHBATT 83/03-83/10 Nederlandse Unifil Vereniging (NUV) T.a.v. Bestuur NUV Betreft: oprichting www.veteransradio.nl internet online veteranen radio&tv station voor

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop.

Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop. WEST JAVA- Bantam 1949. Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop. Het is 19 december 1948. De legercommandant, de generaal S. Spoor, komt met zijn dagorder, waarin

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Reservistenbeleid. Van beleid naar activiteit. PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang

Reservistenbeleid. Van beleid naar activiteit. PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang Van beleid naar activiteit PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang PRESENTATIE Aanleiding Wat is de reservist Stand van zaken Korte en lange termijn visie 2 Aanleiding Financieel duurzame Krijgsmacht Toekomstige

Nadere informatie