Leerlingen in verleiding en in conflict

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leerlingen in verleiding en in conflict"

Transcriptie

1

2 Leerlingen in verleiding en in conflict Agressiviteit, seksualiteit, middelengebruik en conflicten op school beheersen de media. De vraag hoe hier mee om te gaan, houdt de samenleving en de politiek bezig. Veel jongeren (16%) in het voortgezet onderwijs tussen de twaalf en zeventien jaar hebben last van sociaalemotionele problemen. Dat blijkt uit een onderzoek naar de gezondheid van jongeren dat in 2005 is gehouden op middelbare scholen in Nederland. Het betreft hier emotionele problemen, zoals depressies en psychosomatische klachten, en agressief gedrag, zoals vechten en stelen. Emotionele problemen komen drie keer zo veel voor onder meisjes als onder jongens. Agressief gedrag komt anderhalf keer zo veel voor onder jongens als onder meisjes. Ongeveer 15% van alle jongeren heeft problemen met het aangaan van relaties met leeftijdsgenootjes. Ruim eenderde van de leerlingen heeft het afgelopen jaar gepest of gevochten. Met het toenemen van de leeftijd neemt het vechten onder meisjes toe en worden meer jongeren ondervraagd door de politie. Ook neemt met het stijgen van de leeftijd het gebruik van genotmiddelen toe. In de puberteit ontwikkelen jongeren een eigen identiteit. Vaak gebeurt dit op school, in groepsverband en los van hun ouders. Veel volwassenen verwachten daarbij dat de jongeren in staat zijn leeftijdsgenoten te ondersteunen en dat zij hun mening en ongenoegen eerlijk en op een adequate manier uiten. Maar vaak beschikken jongeren (nog) niet over deze vaardigheden en kunnen ze hun onzekerheid verbergen achter een masker van bravoure. Levensvaardigheden helpt Levensvaardigheden is een lesprogramma voor het bevorderen van een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling bij jongeren in het middelbaar onderwijs. Het is bedoeld om de ontwikkeling van sociale en emotionele vaardigheden te stimuleren, gevoelens van spanning in moeilijke situaties te verminderen, een positieve manier van denken aan te leren, gevoel van eigenwaarde te vergroten evenals het vermogen om conflictsituaties beter te hanteren. Levensvaardigheden is bedoeld voor jongeren van alle schooltypen van het middelbaar onderwijs (VMBO, HAVO, VWO) in de leeftijd van dertien tot zeventien jaar. Het programma wordt doorgaans gegeven in de tweede en derde of in de derde en vierde klas. Levensvaardigheden bestaat al een poosje: het is ontwikkeld bij de GGD Rotterdam door René Diekstra en Carolien Gravesteijn. Sinds 1996 wordt het programma aangeboden aan het onderwijs. Sindsdien werken tal van scholen met de methode.

3 Opbouw van de methode Levensvaardigheden bestaat uit zeventien basislessen, voor de tweede of derde klas, en negen modulelessen voor het leerjaar daarop. De lessen duren vijftig minuten en worden gegeven door docenten van de school. Ik vind het goed dat je leert dat je naar elkaar moet luisteren en hoe je moet reageren op (negatieve) dingen Ik vind de rollenspelen die je samen voor klas moet doen leerzaam; zo leer je dat je je niet hoeft te schamen en word je zelfverzekerder Basislessen: In de eerste vier basislessen leren leerlingen hun gedachten en gevoelens te benoemen en te herkennen om vervolgens beter te kunnen handelen. Ook leren ze conflictsituaties als zodanig te herkennen en daar beter mee om te gaan. In de volgende dertien lessen passen de leerlingen deze vaardigheden toe in situaties, waarin jongeren doorgaans een conflict ervaren. In deze lessen proberen de leerlingen ook nieuw gedrag uit, om hun mogelijkheden van gedrag uit te breiden. De onderwerpen van deze lessen zijn: Conflicten met ouders, medeleerlingen en docenten Roddelen en (cyber)pesten Genotmiddelen en gokken Vriendschap, relaties en seksualiteit Minderwaardigheidsgevoelens en weerbaarheid Normen en waarden Modules: Als vervolg op de basislessen zijn drie modules ontwikkeld om extra aandacht te geven aan bepaalde onderwerpen. Elke module bestaat uit drie lessen. De modules gaan over de volgende onderwerpen: Module 1: Omgaan met (ernstige) emotionele problemen (angsten, depressies, suïcidaliteit) Leerlingen leren wat emotionele problemen zijn. Ze leren zo goed mogelijk te reageren op deze emoties, er hulp voor te zoeken of elkaar te helpen. Module 2: Omgaan met agressie Leerlingen leren op een effectieve manier om te gaan met agressie en moreel verantwoord op te komen voor zichzelf. Module 3: Jezelf presenteren Leerlingen leren zichzelf op een goede en correcte manier te presenteren en gebruik te maken van feedback, bijvoorbeeld in een sollicitatiegesprek of bij een voordracht in de klas.

4 Didactische werkvormen Om sociaal-emotionele vaardigheden aan te leren, wordt er geoefend met een variëteit aan werkvormen, zoals discussies, rollenspelen en schriftelijke oefeningen. Elke les begint met een opstartoefening, een energizer en eindigt met een gedragsafspraak. Het programma wordt ondersteund door film op DVD of video. In Levensvaardigheden gaat het om: Problemen oplossen Omgaan met stress Relationele vaardigheden Besluiten nemen Vergroten van zelfbewustzijn Kritisch denken Inleven in anderen Maatschappelijk en moreel bewustzijn Het nemen van eigen verantwoordelijkheid Omgaan met feedback Stellen van grenzen. Ik heb geleerd meer voor mijzelf op te komen en eerder nee te zeggen tegen drugs Je leert de leerlingen op een andere manier kennen. Daarnaast worden actuele conflictsituaties direct bespreekbaar. De leerlingen hebben meer begrip gekregen voor andere mensen en voor andere meningen. Ze begrijpen beter dat mensen op verschillende manieren kunnen reageren.

5 Docententraining Voordat docenten Levensvaardigheden onderwijzen, nemen ze deel aan een docententraining. In deze training leren ze over de uitgangspunten van Levensvaardigheden en oefenen ze in het geven van het lesprogramma. Waarop is de methode gebaseerd? Levensvaardigheden is gebaseerd op de uitgangspunten van Rationeel Emotieve Therapie (RET). RET gaat ervan uit dat denken (en wat je tegen jezelf zegt) van invloed is op je gevoelens en gedrag. Het zijn de gedachten die je hebt over een gebeurtenis die bepalen hoe jij je voelt en gedraagt. Resultaten tot nu toe In Rotterdam gebruikt meer dan de helft van de middelbare scholen Levensvaardigheden. Onder docenten en leerlingen van deze scholen is gevraagd naar hun ervaringen met Levensvaardigheden. Leerlingen geven aan zich op belangrijke punten sociaal en emotioneel vaardiger en veiliger te zijn gaan voelen. Zo ervaren zij meer controle over hun gedrag in conflictsituaties. Ook docenten zijn enthousiast. Zij geven onder andere aan een verbetering te ervaren in hun relatie met de leerlingen. Door de lessen kan ik beter omgaan met boze leraren, ik blijf nu rustiger Lijkt Levensvaardigheden iets voor uw school? U heeft NU de gelegenheid om op voordelige wijze één docent per locatie de Het zijn gezellige lessen en je leert je klasgenoten wat beter kennen training Levensvaardigheden te laten volgen en het lesmateriaal voor één klas voordelig aan te schaffen. Doe mee met het landelijk project Levensvaardigheden (en kijk op de volgende bladzijde)!

6 Het onderzoek Waarom project Levensvaardigheden? De eerste resultaten uit het Rotterdamse onderzoek naar de basislessen van Levensvaardigheden zijn veelbelovend: de ervaringen van docenten en leerlingen die Levensvaardigheden in Rotterdam gebruiken zijn heel positief. In dit grootschalige project Levensvaardigheden gaan we bekijken of het totale lesprogramma Levensvaardigheden de sociale en emotionele vaardigheden en de psychische gezondheid van jongeren verbetert, ook op de langere termijn. We zullen de sociale en emotionele vaardigheden van leerlingen die les hebben gekregen uit het lesprogramma Levensvaardigheden, vergelijken met leerlingen die geen les hebben gehad uit een methode voor sociale en emotionele vaardigheden. Wij kunnen de effectiviteit van Levensvaardigheden alleen onderzoeken, als er docenten zijn die met een klas mee willen doen aan het onderzoek. Hoe verloopt het onderzoek? De 66 schoollocaties die meedoen aan het onderzoek zullen wij verdelen in twee groepen van 33. Dat doen wij door middel van loten. De ene groep, de zogenoemde Levensvaardigheden -groep, zal Levensvaardigheden gaan geven. De andere groep, de zogenoemde Alleen-toetsen - groep, zal geen lessen Levensvaardigheden geven. De docenten van beide groepen zullen vragenlijsten afnemen bij hun leerlingen, die gaan over hun sociaal emotionele vaardigheden en psychische gezondheid. Docenten van de Levensvaardighedengroep geven de zeventien basislessen in schooljaar aan één klas. In het schooljaar daarna geven zij aan dezelfde groep leerlingen, die dan één leerjaar verder is, de negen modulelessen. Deze docenten nemen bij hun leerlingen in totaal vier vragenlijsten af: in beide schooljaren één keer voor en één keer na de lessen Levensvaardigheden. De docenten krijgen gratis een training voor het geven van de basislessen en de modulelessen. Ook ontvangen ze het lesmateriaal gratis. De docenten van de Alleentoetsengroep geven tijdens het onderzoek geen les in Levensvaardigheden. Zij nemen in schooljaar wel twee vragenlijsten af bij de leerlingen van één klas. In schooljaar nemen ze bij dezelfde leerlingen, die dan in een hoger leerjaar zitten, eveneens twee vragenlijsten af. Docenten vullen ook zelf een korte vragenlijst in over de psychische gezondheid van leerlingen. Welke docenten? Alle docenten van alle onderwijsniveaus voor voortgezet onderwijs kunnen meedoen aan het project Levensvaardigheden. Het maakt dus niet uit welk vak zij geven. VMBO-docenten kunnen meedoen met een derde klas in In schooljaar doen zij dan mee met dezelfde klas die dan in het vierde leerjaar zit. HAVO-, VWO-docenten alsook docenten van atheneum of gymnasium kunnen meedoen met een tweede klas in In schooljaar doen zij mee met dezelfde klas die dan in het derde leerjaar zit. Per schoollocatie kan één docent meedoen met het project. Een school kan meedoen met meerdere locaties. Eén docent Hoewel per schoollocatie uiteindelijk één docent aan het onderzoek mee zal doen, zullen we van de locaties die in de Levensvaardighedengroep vallen, twee docenten uitnodigen voor een intakegesprek. Op basis van deze gesprekken zal in overleg met hen worden bepaald wie van hen zal meedoen met het onderzoek. Op de andere docent zullen we geen beroep meer op doen.

7 Verloop project Levensvaardigheden De Levensvaardighedengroep De Alleentoetsengroep De schoollocatie krijgt bericht over de groep waarin zij meedoet aan het onderzoek: de Levensvaardighedengroep of de Alleentoetsengroep. December 2007 of januari 2008 De schoollocatie krijgt bericht over de groep waarin zij meedoet aan het onderzoek: de Levensvaardighedengroep of de Alleentoetsengroep. In overleg met René Diekstra en de twee docenten wordt afgesproken welke docent zal meedoen aan het onderzoek en Levensvaardigheden zal geven en welke docent niet meedoet Januari - april De docent volgt gratis de basistraining Levensvaardigheden Mei 2008 of september De docent geeft de zeventien basislessen Levensvaardigheden. Ook nemen zij twee keer de vragenlijst af en vullen zelf een vragenlijst in. Schooljaar De docent neemt twee keer een vragenlijst af en vult zelf ook een vragenlijst in. De docent geeft de negen modulelessen en neemt twee keer een vragenlijst af. Ook vult hij of zij zelf een vragenlijst in. Schooljaar De docent neemt twee keer een vragenlijst af en vult zelf ook een vragenlijst in. Waarom meedoen aan project Levensvaardigheden? U krijgt de gelegenheid om ervaring op te doen met Levensvaardigheden. Als uw locatie in de Levensvaardighedengroep komt, dan wordt de docent gratis getraind in Levensvaardigheden (à 1600,-) en krijgt hij het leerlingmateriaal voor één klas gratis (à 125,-). Als uw locatie in de Alleentoetsengroep terecht komt, dan kunt u er op rekenen dat u na het onderzoek één docent onder zo gunstig mogelijke omstandigheden de training kunt laten volgen. U vindt het belangrijk om in het voortgezet onderwijs aandacht te besteden aan sociaal emotionele vaardigheden. Want u bent van mening dat naast cognitieve vaardigheden, ook sociaal-emotionele vaardigheden van belang zijn om je te kunnen ontwikkelen tot een gezond en gelukkig mens. U vindt het belangrijk dat lesmethoden op effectiviteit worden onderzocht en wilt daaraan een bijdrage leveren. Hoe kunt u meedoen aan het project Levensvaardigheden? Als u mee wilt doen aan het project Levensvaardigheden, dan vult u een inschrijfformulier in en stuurt dat op naar het NIGZ. U schrijft zich dan in als schoollocatie. Als uw school meerdere locaties heeft, dan kunnen meerdere locaties meedoen aan het onderzoek. U kunt zich op twee manieren inschrijven: Per post: U vult bijgevoegd papieren inschrijfformulier in, en stuurt het in de retourenveloppe zonder postzegel terug naar het NIGZ. Per telefoon/ U laat Mirande Dawson van het NIGZ per of per telefoon weten dat u zich wilt aanmelden voor dit project. Zij mailt u dan een elektronisch inschrijfformulier. U kunt dat dan invullen en terugmailen. Mirande is te bereiken op telefoonnummer (0348) en via het adres Wilt u eerst nog meer informatie? Heeft u vragen of wilt u algemene informatie? Neem dan contact op met uw plaatselijke GGD of met Mirande Dawson op telefoonnummer (0348)

8 Het project Levensvaardigheden is een samenwerkingsproject van drie instituten: De medewerkers die hierbij betrokken zijn, zijn: van TNO: Paul Kocken en Nicole van Kesteren, van de Haagse Hogeschool: René Diekstra en Carolien Gravesteijn, van het NIGZ: Mirande Dawson en Kathelijne de Groot.

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

GIDS VOOR OUDERS. Zippy s Vrienden. Sociaal-emotioneel leren

GIDS VOOR OUDERS. Zippy s Vrienden. Sociaal-emotioneel leren GIDS VOOR OUDERS Zippy s Vrienden Sociaal-emotioneel leren PARTNERSHIP FOR Good mental health for children - for life www.zippysvrienden.nl Op onze website vindt u uitgebreide informatie over het Zippy

Nadere informatie

Enkele gegevens evens over jezelf en de school:

Enkele gegevens evens over jezelf en de school: VEILIGHEID VRAGENLIJST LEERLINGEN Een belangrijke taak voor de school is te zorgen dat leerlingen zich prettig en veilig voelen. Dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld, omdat er soms wordt gediscrimineerd

Nadere informatie

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen MEE & de Wering Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen 1 Weerbaarheid & sociale vaardigheden Voor kinderen van 9 12 jaar (basisschool) Het hoofddoel van de cursus Ho, tot hier en niet verder! is het bevorderen

Nadere informatie

Mentale Kracht. De succestraining van Olympische sporters en de Nationale Politie

Mentale Kracht. De succestraining van Olympische sporters en de Nationale Politie Mentale Kracht De succestraining van Olympische sporters en de Nationale Politie Mentale Kracht De succestraining van Olympische sporters en de Nationale Politie Veel organisaties kiezen ervoor om, als

Nadere informatie

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Mentoren van Duhamel College Den Bosch (vmbo) hebben het programma Een Positieve Klas in het schooljaar 2011-2012 uitgevoerd met eerste en tweede

Nadere informatie

Levensvaardigheden is bedoeld voor leerlingen van 14 tot en met 17 jaar in alle typen voortgezet onderwijs.

Levensvaardigheden is bedoeld voor leerlingen van 14 tot en met 17 jaar in alle typen voortgezet onderwijs. Interventie Levensvaardigheden Samenvatting Doel Levensvaardigheden wil de ontwikkeling van sociale en emotionele vaardigheden van adolescenten stimuleren, om gevoelens van spanning in moeilijke situaties

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015

Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Effectmeting onder leerlingen en leraren 2014-2015 Gegevens meting leraren Respons : 45 leraren, 21 mannen & 24 vrouwen Scholen : Blariacum College (Venlo) Summa College (Eindhoven) Vakcollege Tilburg

Nadere informatie

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Therapie en training, iets voor jou? Als je bij De Hoenderloo Groep komt wonen, heb je vaak al veel meegemaakt in je leven. Het valt niet altijd

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

De Kanjertraining Wat moet je weten over de kanjertraining? Doelen Aanpak

De Kanjertraining Wat moet je weten over de kanjertraining? Doelen Aanpak De Kanjertraining Wat moet je weten over de kanjertraining? Kanjertraining is bedoeld voor kinderen en jongeren van 4 tot 16 jaar die problemen hebben in de omgang met anderen en voor hun klasgenoten en/of

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers THERAPIE Samen werken aan jouw toekomst Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Soms gebeurt er iets naars. Je wilt er wel over praten, maar je weet niet met wie. Of misschien kun je er niet

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Open Dag Ook dit jaar organiseren wij een Open Dag. Ouders die op zoek zijn naar een basisschool voor hun kind, kunnen deze ochtend een kijkje komen

Open Dag Ook dit jaar organiseren wij een Open Dag. Ouders die op zoek zijn naar een basisschool voor hun kind, kunnen deze ochtend een kijkje komen Nieuwsbrief Projectweken Februari 2016 IN DIT NUMMER: Projectweken 1 Het jaar van het boek 1 Open dag 16 maart 2 Sportservice fit-week 3 GGD Flits 3 Op dinsdag 8 maart starten wij weer met ons jaarlijkse

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO

2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2016 VOORTGEZET ONDERWIJS/MBO 2017 INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER INTERACTIEF & EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN EN DOCENTEN PLAYBACK MAAKT AL TIEN JAAR HERKENBAAR, INTERACTIEF EN EDUCATIEF THEATER VOOR, HUN

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

De volgende vragen gaan over jouw gevoel van veiligheid op school.

De volgende vragen gaan over jouw gevoel van veiligheid op school. Bureau Brekelmans heeft deze vragenlijst met zorg samengesteld. We zien dat de vragenlijst haar weg weet te vinden naar scholen die actief zoeken naar mogelijkheden om leerlingen te betrekken bij de veiligheid

Nadere informatie

Niet meer door het lint

Niet meer door het lint GGzE centrum volwassenenpsychiatrie en de forensische poli De omslag Niet meer door het lint Behandelprogramma voor mannen om agressief gedrag te leren beheersen Informatie voor cliënten >> 1 Niet meer

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden DAGBEHANDELING: DRIE DAGEN PER WEEK, TWAALF WEKEN LANG Onderdeel van Arkin De intensieve behandeling tijdens de Dagbehandeling helpt om uw verslaving

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland)

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Programma 1. Seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren 2. Criteria om normaal

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Maak kennis met Social

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

G I D S V O O R O U D E R S. Zippy s. Vrienden

G I D S V O O R O U D E R S. Zippy s. Vrienden G I D S V O O R O U D E R S Zippy s Vrienden Gezond zijn We besteden veel aandacht aan de lichamelijke gezondheid van onze kinderen. We zorgen dat ze goed eten, we kleden ze in de winter warm aan en laten

Nadere informatie

ABC - Ambulant Behandelcentrum

ABC - Ambulant Behandelcentrum ABC - Ambulant Behandelcentrum Als het thuis en/of op school dreigt vast te lopen Informatie voor verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Vergroten van sociale competenties. Vergroten zelfbeeld/zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Sterk Weerbaarheidstraining

Sterk Weerbaarheidstraining Een cursus van Doras, Blijfgroep en Combiwel Sterk Weerbaarheidstraining Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Sterk Weerbaarheidstraining Doras Algemeen Maatschappelijk Werk, Blijfgroep Amsterdam

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid.

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Een onderwijsprotocol tegen pesten houdt in dat door samenwerking het probleem van het pestgedrag bij kinderen wordt aangepakt. Hiermee willen

Nadere informatie

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden DAGBEHANDELING: VIER DAGEN PER WEEK, TWAALF WEKEN LANG Onderdeel van Arkin De intensieve behandeling tijdens de Dagbehandeling helpt om uw verslaving

Nadere informatie

Gemaakt door: Kelly.

Gemaakt door: Kelly. De kanjertraining. Gemaakt door: Kelly. Inhoud. Inhoud. 1 Inleiding. 2 Wat is de Kanjertraining? 3 Hoe en wanneer is de Kanjertraining ontstaan? 4 Wanneer ga je naar de Kanjertraining? 6 Welke stappen

Nadere informatie

E-LEARNING. Beroepsoriëntatie 2014/2015. HEART4HAPPINESS Eva Hendrix s1081296

E-LEARNING. Beroepsoriëntatie 2014/2015. HEART4HAPPINESS Eva Hendrix s1081296 E-LEARNING Beroepsoriëntatie / HEARTHAPPINESS Eva Hendrix s896 Voorwoord De zoektocht naar geluk is zo oud als de mensheid zelf en heeft in de loop van de geschiedenis verschillende vormen aangenomen.

Nadere informatie

Beleid Kanjertraining op De Meeander

Beleid Kanjertraining op De Meeander Beleid Kanjertraining op De Meeander Voor u ligt het beleidsstuk Kanjertraining. We hopen dat het zicht geeft op wat we doen op school en waar we voor staan. Kanjertraining is meer dan een lesmethode.

Nadere informatie

Durft jouw kind zichzelf te zijn en voor zichzelf op te komen??

Durft jouw kind zichzelf te zijn en voor zichzelf op te komen?? 1 Durft jouw kind zichzelf te zijn en voor zichzelf op te komen?? Kinderen opvoeden, adviseren en ondersteunen is een hele taak dat veel ouders best lastig vinden. Als ouder wil je je kind beschermen en

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 1. Morele dilemma discussie methode 50 minuten Maximale groepsgrootte: 15 leerlingen Benodigdheden: klaslokaal of andere ruimte, stoelen in kring, ruimte in

Nadere informatie

Informatie over de brugklas voor ouders

Informatie over de brugklas voor ouders Open Huis vrijdag 29 januari 2016 16.00-21.00 uur scholengemeenschap voor mavo, havo en vwo (atheneum en gymnasium) Informatie over de brugklas voor ouders Open lessen 11, 12, 14 en 15 januari 2015 Deelname

Nadere informatie

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst!

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! KLINISCHE BEHANDELING: ALS U DE CONTROLE OVER UW LEVEN TERUG WILT Onderdeel van Arkin Stoppen met alcohol of drugs en uw manier

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

BELEIDSPLAN SOCIAAL EMOTIONELE ONTWIKKELING EN SOCIALE VEILIGHEID

BELEIDSPLAN SOCIAAL EMOTIONELE ONTWIKKELING EN SOCIALE VEILIGHEID BELEIDSPLAN SOCIAAL EMOTIONELE ONTWIKKELING EN SOCIALE VEILIGHEID VAN ZELFREDZAAMHEID TOT SOCIALE VAARDIGHEDEN B e l e i d s p l a n S E O e n S V D e B l o e i e n d e B e t u w e Pagina 1 Voorwoord Voor

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Trainingen SWV VO-VPR voor onderwijsondersteunend personeel

Trainingen SWV VO-VPR voor onderwijsondersteunend personeel Trainingen SWV VO-VPR voor onderwijsondersteunend 2016-2017 Met veel plezier organiseert het samenwerkingsverband Voorne-Putten/Rozenburg volgend schooljaar een drietal goede trainingen voor onderwijsondersteunend.

Nadere informatie

AGRESSIE EN WEERBAARHEID. Overzicht Elementen Training

AGRESSIE EN WEERBAARHEID. Overzicht Elementen Training AGRESSIE EN WEERBAARHEID Overzicht Elementen Training Voorwoord Hier is een overzicht van Agressie en Weerbaarheid Wat leuk dat je interesse hebt in onze training Agressie en Weerbaarheid! In deze training

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Gebruik deze toelichting om uw keuze te bepalen en als hulp bij het invullen van het keuzemenu. U kunt een aanvraag doen van 7 oktober tot 29 november 2013 via het

Nadere informatie

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top.

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Heb je een mavo- of mavo/havo-advies en wil je het beste uit jezelf halen? Kom dan eens

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 9: voor de opleider (1) Reageren op discriminatie Werkvorm 9: voor de opleider (1) Hoe kun je reageren op discriminatie op school? Iedereen in het onderwijs krijgt er vroeg of laat mee te maken: vooroordelen en discriminatie. Het is zaak om hier goed

Nadere informatie

Pestprotocol Basisschool De Violier

Pestprotocol Basisschool De Violier Beleid: Pestprotocol Versie: januari 2013 Pestprotocol Basisschool De Violier In de missie en visie van de school hebben wij het volgende aangegeven: Wij verzorgen inspirerend onderwijs in een rijke leer-en

Nadere informatie

Kanjerbeleid Samenvatting voor ouders

Kanjerbeleid Samenvatting voor ouders Kanjerbeleid Samenvatting voor ouders Voor u ligt het kanjerbeleid. We hopen dat het zicht geeft op wat we doen op school en waar we voor staan. Dit is de samenvatting van het kanjerbeleid. Het volledige

Nadere informatie

15 januari 2016

15 januari 2016 1294 www.clarafabriciusschool.nl 15 januari 2016 20 januari Studiedag, alle kinderen zijn vrij 23 januari Volleybaltoernooi groep 7 en 8 27 januari Minilessen groep 8 op het HPC Studiedag Aanstaande woensdag

Nadere informatie

MAAK WERK VAN JOUW TALENT

MAAK WERK VAN JOUW TALENT MAAK WERK VAN JOUW TALENT Schatgraven heeft altijd iets spannends. Zeker als je weet dat je iets gaat vinden. Wat komt er tevoorschijn? De komende jaren ga jij schatgraven. Als het kan op onze school.

Nadere informatie

Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken

Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken Sociale vaardigheden Menselijke eigenschappen die er voor zorgen om goed met je medemens te kunnen omgaan. Deze vaardigheden

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Pestprotocol Theo Thijssenschool Waddinxveen

Pestprotocol Theo Thijssenschool Waddinxveen Pestprotocol Theo Thijssenschool Waddinxveen 1. Plagen en pesten Het verschil tussen plagen en pesten is duidelijk aan te geven. Bij plagen is sprake van incidenten. Pesten gebeurt systematisch. Een definitie

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

: Mw F. Langerak- Oostrom

: Mw F. Langerak- Oostrom RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Datum Forum vergadering : 1 december 2015 Zaaknummer :203787 Datum Raadsvergadering : 14 december 2015 Portefeuillehouder Verantwoordelijk MT-lid : Mw F. Langerak-

Nadere informatie

Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel

Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel Cursussen, conferenties en advies Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel Overzicht cursusaanbod voor (startend) personeel in het onderwijs 2009/2010 Volg een cursus bij AOb scholing De AOb

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

Aandacht voor ouderschap

Aandacht voor ouderschap Aandacht voor ouderschap Het versterken van de eigen kracht van ouders: wat, waarom, welke, hoe? Susan Ketner, ketner.s@hsleiden.nl Expertisecentrum Jeugd, Lectoraat Ouderschap en Ouderbegeleiding Wie

Nadere informatie

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf?

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? 1 Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? Zet een kruisje bij het antwoord dat voor jou passend is - eerder juist indien je meestal op die manier handelt - eerder onjuist indien je slechts zelden op

Nadere informatie

Groepswerk CMWW CMWW. Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww.

Groepswerk CMWW CMWW. Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww. CMWW Groepswerk CMWW Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww.nl Uitgave 28-06-07 Opvoedingsondersteuning Ouders van Pubers

Nadere informatie

De Schoolbrug: De Schoolbrug verbindt en versterkt ouders, leerlingen en schoolteams in functie van een succesvolle schoolloopbaan.

De Schoolbrug: De Schoolbrug verbindt en versterkt ouders, leerlingen en schoolteams in functie van een succesvolle schoolloopbaan. KORTE VOORSTELLING Karima Aissaoui en Nasira Kandoussi De Schoolbrug: De Schoolbrug verbindt en versterkt ouders, leerlingen en schoolteams in functie van een succesvolle schoolloopbaan. Projecten binnen

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid: visie van onze school

Gezondheidsbeleid: visie van onze school Gezondheidsbeleid: visie van onze school Wij stellen ons tot doel onze leerlingen de nodige kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes bij te brengen voor een gezonde leefstijl met respect voor zichtzelf

Nadere informatie

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje Wiekslag Speciaal Vanuit het kamertje Uw dochter van vijf vraagt hoe baby's in een buik komen. Uw zoontje van vier laat trots zijn stijve piemeltje zien. Uw 9-jarige moet er ineens niet meer aan denken

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

SOVA voor het jonge kind. Preventief

SOVA voor het jonge kind. Preventief 1 SOVA voor het jonge kind. Preventief In deze training leren deelnemers op een speelse manier sociale vaardigheden aan. Hierdoor zijn ze beter in staat op een plezierige manier contact met leeftijdsgenootjes

Nadere informatie

Uitnodiging workshop dag vrijwilligers 21 oktober 15:30 uur 20:30 uur

Uitnodiging workshop dag vrijwilligers 21 oktober 15:30 uur 20:30 uur Uitnodiging workshop dag vrijwilligers 21 oktober 15:30 uur 20:30 uur Beste vrijwilliger, In navolging van de succesvolle workshop dagen van voorgaande keren, organiseert het Vrijwilligers College op 21

Nadere informatie

Theoretische verantwoording

Theoretische verantwoording Goed gedaan Theoretische verantwoording Malmberg Goed gedaan! Theoretische verantwoording Een preventief programma Goed gedaan! is een praktisch sociaal-emotioneel programma voor de basisschool. Het geeft

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Door gymnasium te doen leer je de talen veel

Nadere informatie

De manus branding stichting

De manus branding stichting De manus branding stichting ontwikkelt programma s, die door lessen relationele en musische vorming sociale vaardigheden aanleren, waardoor jongeren beter in staat zijn op een, zowel voor hen zelf als

Nadere informatie

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 1. Leskatern 3. Geschikt voor. praktijkonderwijs Basis - Kader

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 1. Leskatern 3. Geschikt voor. praktijkonderwijs Basis - Kader em ex jk ki In KIJK! mijn leven Leerjaar 1 aa pl SEKSUALITEIT Leskatern 3 r Geschikt voor praktijkonderwijs Basis - Kader Seksualiteit INLEIDING Aan het begin van het voortgezet onderwijs verandert er

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Interventie. Levensvaardigheden

Interventie. Levensvaardigheden Interventie Levensvaardigheden Erkenning Erkend door Deelcommissie ontwikkelingsstimulering, onderwijsgerelateerd en jeugdwelzijn d.d 08-06-2017 Oordeel: Effectief volgens eerste aanwijzingen De referentie

Nadere informatie

Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden

Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden Bent u gemotiveerd om het plezier in uw leven en uw persoonlijke ontwikkeling een impuls te geven?

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Opleiding Docent Weerbaarheid

Opleiding Docent Weerbaarheid Over MOVISIE MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, adviezen en oplossingen bij de aanpak van sociale vraagstukken op het terrein van welzijn, participatie, sociale

Nadere informatie

Welke thema s wilt u bespreken? (zie bijlage 1) Elke groep ontvangt kaartjes over verschillende onderwerpen (zie bijlage 2). De onderwerpen zijn:

Welke thema s wilt u bespreken? (zie bijlage 1) Elke groep ontvangt kaartjes over verschillende onderwerpen (zie bijlage 2). De onderwerpen zijn: Prioriteitenworkshop voor ouders Basisonderwijs Stap 1 Stel een gespreksleider per groep aan. Welke thema s wilt u bespreken? (zie bijlage 1) Elke groep ontvangt kaartjes over verschillende onderwerpen

Nadere informatie

Meer dan alleen een goede school

Meer dan alleen een goede school Visser t Hooft Lyceum Rijnsburg KANSRIJK EN UITDAGEND Meer dan alleen een goede school i atheneum havo vhl.nl mavo (vmbo-t) Noordeinde 24 q De leraren kunnen goed met kinderen omgaan. Ze geven je een veilig

Nadere informatie