Verwerven, vererven, verderven in drie generaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verwerven, vererven, verderven in drie generaties"

Transcriptie

1 Familiebedrijven Verwerven, vererven, verderven in drie generaties Welke konijnen kunnen uit de hoge vermogenshoed komen? door mr. R.N.J. Kamp en mw.drs. M.D.C. Kuijpers Als een vermogen is opgebouwd, voelen veel vermogende families de verantwoordelijkheid en behoefte om het kapitaal voor een langere periode in stand te houden. Veel vermogende ouders stellen zich de vraag: Is ons familievermogen een lust of een last voor onze kinderen? Ongeacht de samenstelling van het vermogen familiebedrijf of beleggingen hebben vermogende ouders vaak dezelfde zorgen: welke invloed heeft het vermogen op het leven van onze kinderen en hoe gaan mensen met hen om als ze weten dat ze uit een vermogende familie komen? In de praktijk is instandhouding van een familievermogen over de generaties heen een uitdaging. Het gezegde verwerven, erven en verderven in drie generaties onderstreept dit nog eens. Als een familie vermogend is, hoe zorgen ze dan dat het vermogen niet verdampt en de volgende generatie als persoon floreert? In samenwerking met prof.dr. A.J. Kil van Business Universiteit Nyenrode zijn wij eind 2009 een onderzoek Vermogensoverdracht in Nederland gestart. Wij hebben ons verdiept in de dynamiek van opgroeien in een vermogende familie, voorbereiding op de vermogensoverdracht en leven met geërfd vermogen. In dit artikel staat de volgende vraag centraal: hoe kan een estate planner bij zijn advisering zorgen dat de volgende generatie optimaal is voorbereid op de kansen en verantwoordelijkheden van het vermogen? Er is veel (internationaal) onderzoek gedaan naar familiebedrijven en specifiek naar overdracht en opvolging. Er is zeer beperkt (internationaal) onderzoek gedaan naar vermogensoverdracht binnen vermogende families. In de praktijk komt het regelmatig voor dat wij bij het openvallen van de nalatenschap worden geconfronteerd met complexe familieverhoudingen en onderhuidse spanningen die soms zelfs leiden tot grote conflicten. Bij andere families verloopt de vermogensoverdracht probleemloos. Onze professionele nieuwsgierigheid naar de verschillende ervaringen met vermogensoverdracht motiveerden ons om een verkennend kwalitatief onderzoek te doen onder vermogende erfgenamen in Nederland. Na een literatuurstudie, hebben wij een uitgebreide vragenlijst opgesteld en met achttien vermogende erfgenamen diepte interviews gehad over hun ervaringen met het familievermogen. De erfgenamen, variërend van de tweede tot de tiende generatie, erfden verschillende vermogensbestanddelen: familiebedrijven, effectenportefeuilles, liquiditeiten en/of onroerend goed. 18 VAKBLAD ESTATE PLANNING [ ]

2 In ieder interview kwamen de volgende drie onderwerpen aan de orde: de oorsprong van het vermogen en de impact van het vermogen tijdens de jeugd; de ervaringen met het geërfde vermogen; de wijze waarop de erfgenaam zijn/haar eigen kinderen voorbereidt op de toekomstige erfenis De insteek van het onderzoek is gericht op de sociaalemotionele aspecten van vermogensoverdracht. Fiscaal juridische structuren om vermogen optimaal naar de volgende generatie(s) over te dragen staan niet centraal. Ons doel is om te bepalen wat de valkuilen en succesfactoren van vermogensoverdracht zijn. De resultaten van het onderzoek worden dit najaar gepubliceerd in het boek de Gouden Rugzak. Obstakels Uit het onderzoek blijkt dat voor veel erfgenamen het beheer van hun geërfde vermogen een groot obstakel is. Belangrijke oorzaken zijn het gebrek aan kennis, ervaring en interesse om zich met financiële zaken bezig te houden. Tijdens de afwikkeling van de erfenis en vervolgens als eigenaar van het vermogen, dient een erfgenaam allerlei besluiten te nemen. Dit is voor veel erfgenamen lastig. Een erfgename geeft dit treffend weer in het volgende citaat: We hadden begrepen dat we fiscaal twee jaar hadden om het uit te zoeken en we hebben de volle twee jaar genomen. Professionals denken dat je weet wat je wilt, maar dat weten wij helemaal niet. We kregen een fiscaal voordelig verhaal. Je kon dit of dat, en dat hing af van dit en dat. En dan stonden we met zijn vijven weer buiten en dan keken we elkaar aan. We hadden geen idee! We konden wel iene miene mutten doen. Het was niet te doen. Daarnaast kan een erfenis zorgen voor emotionele obstakels. Een aantal vrouwelijke erfgenamen schaamde zich voor hun erfenis en vroeg zich af: waarom ik? Het kostte de vrouwen veel tijd om te wennen aan de nieuwe status als erfgenaam en de erfenis moreel te accepteren. Een erfgename geeft haar gevoelens en de worsteling met de erfenis weer in het volgende citaat: De schaamte ging erover dat ik vond dat ik het niet verdiende. Dat is een diep minderwaardigheidsgevoel eigenlijk. Niet echt jezelf veel waard vinden. Had weer te maken dat je zo graag wil dat papa trots op je was en hij dat nooit was. Ik heb het echt stap voor stap moeten leren. Heeft me wel tien jaar gekost. Is nooit helemaal weg. De mannelijke erfgenamen uit ons onderzoek (totaal elf respondenten) schamen zich overigens niet voor hun erfenis. Voor de mannen die ondernemers zijn (in het familiebedrijf of daarbuiten) doemt de vraag op of zij zonder die vermogende start van de erfenis net zo succesvol waren geweest. Tijdens de afwikkeling van de erfenis dient een erfgenaam allerlei besluiten te nemen De vraag is of het mogelijk is om de financiële en emotionele obstakels van een toekomstige erfenis te beperken of zelfs te voorkomen? Alvorens hier op in te gaan,staan we eerst stil bij een belangrijk resultaat van het onderzoek: dieperliggende angsten en zorgen van vermogende ouders. Wat spookt er in het ouderlijk hoofd? Uit de gesprekken kwam naar voren dat rijke ouders drie angsten/zorgen hebben. Allereerst bestaat de angst dat het familiekapitaal het zelf initiatief van de kinderen beperkt. Waarom zullen de kinderen gaan werken, zich ontplooien en hun eigen leven vorm geven als zij weten dat het grote kapitaal eraan komt? Verder bestaat de angst dat ze zich mogelijk te veel focussen op materiële zaken en omgaan met mensen die alleen maar achter hun geld aanzitten. Verder maken ouders zich soms zorgen met welke partij hun dochter in het huwelijksbootje zal stappen. Een erfgename vatte het mooi samen: Het is vreselijk moeilijk voor ouders om kinderen los te laten in het algemeen, maar met geld in het bijzonder. VAKBLAD ESTATE PLANNING [ ] 19

3 Elk kind is onderdeel van een gezinsysteem met een bepaalde cultuur met gewoontes en tradities 20 VAKBLAD ESTATE PLANNING [ ]

4 Ouders hopen deze problemen te vermijden door hun kinderen niet of beperkt te informeren over de financiële situatie van het gezin. Maar helpt dit ook echt? Als ouders besluiten om hun kinderen niet te informeren over de financiële situatie van het gezin, veronderstellen zij ten eerste dat kinderen geen idee hebben dat de familie vermogend is. Soms zal dit kloppen, maar vaak hebben de kinderen wel het vermoeden dat de financiële situatie van het gezin of de familie anders is dan gemiddeld. Uit ons onderzoek blijkt dat kinderen rond hun 8e levensjaar op de hoogte zijn van de unieke financiële familie situatie. Dit bewustzijn bij jonge kinderen ontstaat door de levensstijl van ouders. Een citaat van een erfgenaam dat dit verschil met anderen perfect illustreert: Misschien wist ik al vanaf het moment dat ik praten en kijken kon dat wij anders waren. Je ziet altijd dat je net meer hebt dan anderen. Of de gedachten van de kinderen overeenkomen met de feitelijke situatie, is iets anders. Misschien schatten ze het vermogen te laag in, misschien te hoog. Maar de verwachtingen hierover zijn er wel degelijk, of ouders nu met hun kinderen over financiën spreken of niet. Het familieharnas In elk gezin, vermogend en niet vermogend, speelt dynamiek tussen familieleden. Elk kind is onderdeel van een gezinsysteem met een bepaalde cultuur met gewoontes en tradities. In het gezin kan een spanningsveld ontstaan tussen de ouders en hun kind, omdat de zoon of dochter zich op een bepaalde manier ontwikkelt en op zoek is naar een eigen identiteit. Tegelijkertijd kan het kind onderdeel zijn van een hecht collectief (gezin of familie) met mogelijk een overmatig sentiment en dwang. In hoeverre is en voelt een kind zich vrij om keuzes te maken? Of is het gezin zo georganiseerd dat de familie- normen en -waarden zeer bepalend zijn en weinig ruimte laten voor de autonomie van het kind. komen werken kan impliciet met zich meebrengen dat een kind juist de morele druk voelt om in het familiebedrijf te komen. Vanuit loyaliteit richting zijn ouders en om hen niet teleur te stellen. Moment suprême: afwikkeling van de nalatenschap Uit de gesprekken met respondenten blijkt dat bij de afwikkeling van de erfenis vooral relationele problemen voorkomen. De afwikkeling wordt door een aantal erfgenamen gevoeld als een belangrijk ijkmoment: heb ik het in Gevoelens van bevestiging en erkenning zijn belangrijk voor veel erfgenamen de ogen van mijn vader of moeder goed gedaan? Gevoelens van bevestiging en erkenning zijn belangrijk voor veel erfgenamen. Het komt voor dat bepaalde kinderen zich door hun inmiddels overleden ouder gepasseerd voelen, omdat andere kinderen in het gezin uitverkoren zijn om bepaalde familiezaken te behartigen. Een erfgenaam beschrijft deze voor hem gevoelige situatie in de volgende quote: Mijn vader had geregeld, wat ik overigens het enige minpunt vind, dat mijn zus ons zou vertegenwoordigen, omdat zij de oudste was. Voor de rest was alles perfect geregeld. Ik heb daar nooit ruzie om gemaakt, maar dat is een punt geweest, dat ik denk: dat doe ik mijn kinderen niet aan, gelijke monniken, gelijke kappen. De bedragen en het grote belang van de erfenis maakt dat er veel op het spel staat. Zijn de belangen van de nazaten gelijk of komt het voor dat een broer of zus toch een tegengesteld belang heeft? Als in een familie een familiebedrijf is, kunnen impliciete verwachtingen bijdragen aan de spanningen tussen het individu en het collectief. Een onschuldige opmerking van een ouder: je hoeft niet per se in het bedrijf te En hoe ga je om als de volgende generatie verschilt van inzicht over de toekomst van een gemeenschappelijk geërfd eigendom? Een eenvoudig voorbeeld: twee kinderen erven het familiehuis in Frankrijk waar ze vanaf hun VAKBLAD ESTATE PLANNING [ ] 21

5 jeugd al jaren komen. Eén van de kinderen wil in lijn met de familiegedachte het huis aanhouden en opknappen. Het andere kind ziet dit niet zitten en is klaar met de oude familieplek. En hoe kan dit probleem, dat plotseling bij de afwikkeling naar voren komt, worden opgelost? Het kind met meerdere petten Een andere valkuil kan ontstaan als één van de kinderen een grote informatievoorsprong heeft ten opzichte van de andere kinderen. Dit kan heel gemakkelijk ontstaan, omdat dit kind meer interesse heeft in financiële zaken of werkzaam is in het familiebedrijf. Als vervolgens bij overlijden het goed geïnformeerde kind ook nog een prominente rol krijgt toebedeeld, omdat het uitverkoren kind als executeur de boel regelt, kan dit leiden tot familiefrictie. Het minder goed geïnformeerde, minder geïnteresseerde kind kan door onkunde de zaak niet overzien. Met als gevolg dat wantrouwen kan ontstaan richting de broer of zus die de zaken regelt en overziet. Succesfactoren Als estate planner kunt u overwegen om de estate planning in breder perspectief te zien en een ontwikkelingsplan van ieder gezinslid en de gezinsleden onderling te (laten) maken. Familiedynamiek laat zich niet vangen door de estate planning techniek of een bepaalde structuur. De volgende drie stappen kunnen u ondersteunen in het proces van vermogensvoorbereiding Stap 1 breng de communicatie over geld en vermogen op gang Kinderen zullen op een gegeven moment vragen stellen aan hun ouders over het vermogen. Spreken over geld en vermogen is binnen veel gezinnen een heikel punt. Ouders weten vaak niet hoe ze moeten reageren op vragen van hun kinderen, en kinderen stoppen met vragen omdat ze voelen dat het onderwerp taboe is. Zonder gezinscommunicatie over geld en vermogen, kan er geen goede voorbereiding op de vermogensoverdracht en/of overdracht van een (familie)bedrijf plaatsvinden. Een externe partij met kennis en ervaring kan de gezinscommunicatie op gang brengen en zorgen dat praten over geld en vermogen na verloop van tijd gemakkelijker wordt. Stap 2: oefenen, oefenen en oefenen Vermogensopvoeding zou een verplicht gerecht moeten zijn op de menukaart van vermogende families. Oefenen, oefenen en oefenen. Ontdek wat het geld-type van alle gezinsleden is en welke invloed dit heeft op welke wijze ieder gezinslid met geld en vermogen omgaat. Leer de gezinsleden hoe zij optimaal kunnen samenwerken rondom het vermogen en waarom dit belangrijk is. In dit kader nog een opmerking: vermogensoverdracht met voorbehoud van zeggenschap tijdens het leven draagt niet bij aan het succes. Verantwoordelijkheid moet overgaan, anders voelt het niet echt. Een eenmalige groepscursus over beleggen of fiscaliteit is leuk voor het algemene begrip, maar de opgedane kennis zal snel vervliegen indien het geen praktisch vervolg krijgt. Stap 3: Ontdek de ruimte Laat ruimte voor het individu om af te wijken. Wat is de rol van geld en vermogen in hun eigen leven en in de familie? Bestaan hierover verschillende gedachten en zijn deze ook expliciet gemaakt? Ontdek de individuele wensen en talenten en op welke wijze kunnen deze vervolgens worden benut! Conceptueel model Op grond van de resultaten van het onderzoek gecombineerd met theoretische grondslag, hebben wij een conceptueel vermogensoverdrachtmodel ontwikkeld. Dit praktische model overziet het gehele proces van opgroeien binnen een vermogende familie, overgang van de erfenis en leven met geërfd vermogen. Op grond van praktische tools wordt inzichtelijk waar de potentiële valkuilen van de familie(dynamiek) zijn en welke andere aandachtspunten er zijn. Een bewuste voorbereiding, zonder of met de hulp van professionals, draagt bij aan de doelstelling en wens van vermogende families om het vermogen generatieproof te maken. mr. Marijke Kuijpers en mr. Raimund Kamp zijn oprichters en partners van Guidato Family Office. Zij begeleiden vermogende families in het proces van de vermogensoverdracht en individuele familieleden bij leer- en ontwikkelingstrajecten. 22 VAKBLAD ESTATE PLANNING [ ]

De gouden rugzak Waardevolle inzichten over vermogende families

De gouden rugzak Waardevolle inzichten over vermogende families De gouden rugzak Waardevolle inzichten over vermogende families Annexum Academy 1 april 2014 Agenda 1. Guidato Family Office 2. One million dollar questions 3. Amerikaans onderzoek 4. Onderzoek Vermogensoverdracht

Nadere informatie

Testimonials 13. Hoofdstuk 1. Onderzoek Vermogens overdracht in Nederland 15

Testimonials 13. Hoofdstuk 1. Onderzoek Vermogens overdracht in Nederland 15 Testimonials 13 Hoofdstuk 1. Onderzoek Vermogens overdracht in Nederland 15 1.1 Erfenis: lust of last? 15 1.2 Verwerven, vererven en verderven in drie generaties 16 1.3 Wat is vermogensoverdracht en wanneer

Nadere informatie

Fiscaal voordeling vermogen nalaten

Fiscaal voordeling vermogen nalaten Kennisdocument Estate planning Fiscaal voordeling vermogen nalaten U denkt er misschien liever niet aan, maar er komt ooit een moment dat u er niet meer zult zijn. Het is goed om daar nu al bij stil te

Nadere informatie

Stappenplan bedrijfsoverdracht

Stappenplan bedrijfsoverdracht Stappenplan bedrijfsoverdracht Voor een succesvolle overdracht naar de volgende generatie Baker Tilly Berk An independent member of Baker Tilly International VOORWOORD Het proces van overdracht van eigendom,

Nadere informatie

Estate planning Fiscaal voordelig vermogen nalaten

Estate planning Fiscaal voordelig vermogen nalaten Estate planning Fiscaal voordelig vermogen nalaten U betaalt pas als het bedrag van de erfenis of schenking hoger is dan de vrijstelling Estate planning Fiscaal voordelig vermogen nalaten U denkt er misschien

Nadere informatie

Kennisbijeenkomst Bedrijfsoverdracht. 16 mei 2013

Kennisbijeenkomst Bedrijfsoverdracht. 16 mei 2013 Kennisbijeenkomst Bedrijfsoverdracht 16 mei 2013 Van bedrijf naar kapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht drsj.j.a. Knol, 06-8197 2288 Agenda 1. Verkoop klaar maken van uw onderneming 2. Bedrijf verkocht:

Nadere informatie

Van familiebedrijf naar familiekapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht

Van familiebedrijf naar familiekapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht Objectief Onafhankelijk Overzichtelijk & ondernemend Van familiebedrijf naar familiekapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht Praktijkdag: 'De Switch naar Advieskantoor' Bunnik, 18 november 2014 drsj.j.a.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over erven

Veel gestelde vragen over erven Veel gestelde vragen over erven Vraag aan de notaris: gespaarde vakantiedagen en erfenis Na de vakantie vond ik het tijd de balans op te maken: hoeveel vakantiedagen heb ik nog? Ik ben tot de conclusie

Nadere informatie

Voorwoord. Het familiebedrijf

Voorwoord. Het familiebedrijf Voorwoord Het familiebedrijf Annette M. van Riemsdijk Vice-voorzitter Stichting Nalatenschapsmediation Nederland Inleiding Op 18 juni 2014 vond de vierde interdisciplinaire erfenisvakdag plaats, georganiseerd

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door:

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s Foto Britt Straatemeier Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Tips voor grootouders Foto Susanne Reuling Als in het gezin van

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen. Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014

Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen. Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014 Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014 Nieuwe liefde? Nieuw samengesteld gezin? Iets voor mij? of niet soms? maar wat met onze kinderen?

Nadere informatie

FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN

FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN ANTWERP MANAGEMENT SCHOOL HEEFT EEN FAMILY WEALTH INSTITUTE FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN Veel ondernemende families willen zich professioneel laten begeleiden om hun patrimonium samen te houden,

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Vehikels voor estate planning in Nederland

Vehikels voor estate planning in Nederland The BeNeLux Branch of the Society of Trust & Estate Practitioners (STEP) Vehikels voor estate planning in Nederland VBI, Besloten fonds voor gemene rekening en APV 20 februari 2014 Programma Paul Schut:

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

FAMILIE- & ERFRECHT ADVOCATUUR NOTARIAAT ESTATE PLANNING

FAMILIE- & ERFRECHT ADVOCATUUR NOTARIAAT ESTATE PLANNING & FAMILIE- & ERFRECHT ADVOCATUUR NOTARIAAT ESTATE PLANNING Familie- & Erfrecht - Advocatuur Onze advocaten zijn zeer ervaren en de meeste zijn ook scheidingsmediator. Wij treden veel op voor ondernemers

Nadere informatie

Nalaten en erven Erfrecht. Wet sinds 2003

Nalaten en erven Erfrecht. Wet sinds 2003 1 Nalaten en erven Erfrecht Wet sinds 2003 2 Onderscheid in: Echtgenoten Anderen 3 Wat zegt de wet? Voor echtgenoten Voor de anderen 4 Wat zegt de wet voor echtgenoten? WETTELIJKE VERDELING: Alles gaat

Nadere informatie

7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt?

7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt? 7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt? 7.1. Wat is het? Als u aan vermogens- en successieplanning doet, wilt u ervoor zorgen dat uw vermogen bij uw eigen familie (met name

Nadere informatie

Erfgoedstrategie en het familiebedrijf

Erfgoedstrategie en het familiebedrijf Erfgoedstrategie en het familiebedrijf Een onderzoek onder directeuren van familiebedrijven naar hun voornemens én de praktijk bij de overdracht en het behoud van het (familie)vermogen In opdracht van

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van 9 Samenvatting 173 174 9 Samenvatting Kanker is een veel voorkomende ziekte. In 2003 werd in Nederland bij meer dan 72.000 mensen kanker vastgesteld. Geschat wordt dat het hier in 9.000 gevallen om mensen

Nadere informatie

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders Scheiden doe je samen Ieder kind reageert anders Scheiden. Ook al is het misschien beter voor iedereen, het blijft een ingrijpende gebeurtenis. Vooral voor kinderen. Het gezin dat al die tijd zo vanzelfsprekend

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening.

7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening. 7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening. Familiebedrijven spelen overal ter wereld een belangrijke rol in onze economie.

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Familiebedrijfskunde is. inmiddels een volwassen. discipline en bevordert de. integratie van disciplines. uit verschillende terreinen

Familiebedrijfskunde is. inmiddels een volwassen. discipline en bevordert de. integratie van disciplines. uit verschillende terreinen Familiebedrijfskunde is inmiddels een volwassen discipline en bevordert de integratie van disciplines uit verschillende terreinen Financiële planning is een cruciale succes factor voor de continuïteit

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Voor een bedrijfsopvolging binnen de familie zijn er fiscale faciliteiten Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Er komt een moment waarop u uw onderneming

Nadere informatie

De intrede en de eerste jaren in het bedrijf

De intrede en de eerste jaren in het bedrijf De intrede en de eerste jaren in het bedrijf door Gérard Lentz Stel, je ouders hebben jou al een paar keer gevraagd of je interesse hebt om in de zaak komen. Wellicht met de bedoeling om het op termijn

Nadere informatie

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid Op REIS met Kids2b Kids2b Kids2b is zeer verheugd dat u uw kind aan ons toevertrouwd. Wij begrijpen dat het voor S I E R u als ouder een grote stap is om een deel van de zorg en opvoeding van uw kind te

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven. 20 juni 2012

Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven. 20 juni 2012 Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven 20 juni 2012 Samenvatting De waardering van het familiebedrijf vormt een belangrijk obstakel bij de overdracht van de onderneming. Vooral de waardering

Nadere informatie

Schrijf je verhaal. zeven schrijfopdrachten

Schrijf je verhaal. zeven schrijfopdrachten Schrijf je verhaal zeven schrijfopdrachten THEM A LOYALITEIT Onder loyaliteit verstaan wij: De manier waarop het kind de band tussen hem en zijn ouders ervaart en hoe hij hiermee omgaat. Hierbij is te

Nadere informatie

Seminar. Fiscaal vriendelijk erven en schenken

Seminar. Fiscaal vriendelijk erven en schenken Seminar Fiscaal vriendelijk erven en schenken Estate planning Fiscale en juridische begeleiding overgang en instandhouding (familie)vermogen Vermogen zo goedkoop mogelijk naar volgende generatie Wensen

Nadere informatie

Nalaten uw visie, onze toekomst

Nalaten uw visie, onze toekomst Nalaten uw visie, onze toekomst Zelfstandig leven met een visuele beperking Blind of slechtziend door het leven gaan, het overkomt steeds meer mensen. Dit komt onder meer door de vergrijzing en ziektes

Nadere informatie

Radartestament. En andere interessante fiscale en juridische varia

Radartestament. En andere interessante fiscale en juridische varia Radartestament En andere interessante fiscale en juridische varia Nut en noodzaak van een testament 70% van de Nederlanders heeft geen testament (Zelfs) bij 60+ rs heeft meer dan 50% geen testament 30%

Nadere informatie

HET SAMENLEVINGSCONTRACT EN DE TESTAMENTEN DAARBIJ (UITGAVE 2012) HET SAMENLEVINGSCONTRACT. Partnerpensioen

HET SAMENLEVINGSCONTRACT EN DE TESTAMENTEN DAARBIJ (UITGAVE 2012) HET SAMENLEVINGSCONTRACT. Partnerpensioen HET SAMENLEVINGSCONTRACT EN DE TESTAMENTEN DAARBIJ (UITGAVE 2012) Tegenwoordig wonen veel mensen ongehuwd samen, maar vergeleken met het huwelijk is voor mensen die ongehuwd (gaan) samenwonen weinig bij

Nadere informatie

Wij hebben autisme. De impact van ASS op de gezinsleden en enkele overlevingstips. Anneke E. Eenhoorn

Wij hebben autisme. De impact van ASS op de gezinsleden en enkele overlevingstips. Anneke E. Eenhoorn Wij hebben autisme De impact van ASS op de gezinsleden en enkele overlevingstips. Anneke E. Eenhoorn Wat betekent een kind dat anders is voor het gezin Verstoring van het gewone gezinsleven Ouders moeten

Nadere informatie

Testamenten en erfgenamen met een verstandelijke beperking

Testamenten en erfgenamen met een verstandelijke beperking Testamenten en erfgenamen met een verstandelijke beperking Mr R.J.W.J. Meyer Notaris & Estateplanner te Naarden RijksBredius Notarissen te Naarden en Bussum. Naarden 2013 Vader Johan gehuwd in de wettelijke

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

1. De wetgever heeft reeds in uw plaats gedacht

1. De wetgever heeft reeds in uw plaats gedacht 1. De wetgever heeft reeds in uw plaats gedacht 1.1. U HEEFT VOORAF NIETS GEREGELD Voor zover u geen testament opgemaakt heeft, heeft de wetgever de erfgenamen ingedeeld in vier categorieën, waarvan hij

Nadere informatie

Het webinar is terug te kijken door op deze link te klikken. Het stellen van vragen is vanzelfsprekend niet meer mogelijk.

Het webinar is terug te kijken door op deze link te klikken. Het stellen van vragen is vanzelfsprekend niet meer mogelijk. Vragen webinar '10 redenen om een (levens)testament te maken' Op 30 mei jl. organiseerden Goede Doelen Nederland en Netwerk Notarissen een webinar over het testament en het levenstestament. Tijdens de

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Wie wil gaan samenwonen heeft twee keuzes: feitelijk of wettelijk samenwonen.

Wie wil gaan samenwonen heeft twee keuzes: feitelijk of wettelijk samenwonen. Wie wil gaan samenwonen kan er voor kiezen louter feitelijk samen te wonen, dan wel wettelijk te gaan samenwonen. De keuze die men daarbij maakt, heeft heel wat juridische en fiscale gevolgen. Hoe zit

Nadere informatie

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen De leerling heeft zicht op wat hij/zij kan. (1) De leerling gaat op een gepaste manier om met dingen die hij/zij niet

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Dossier. 1. Wie zijn uw erfgenamen?... 1. 2. Erfbelasting... 4. 3. Het nalatenschapsdossier... 9. Voorwoord... V

Inhoudsopgave. Dossier. 1. Wie zijn uw erfgenamen?... 1. 2. Erfbelasting... 4. 3. Het nalatenschapsdossier... 9. Voorwoord... V Inhoudsopgave I Voorwoord... V 1. Wie zijn uw erfgenamen?... 1 1.1. U heeft geen testament... 1 1.1.1. Wettelijke erfgenamen... 1 1.1.2. Overlijden met achterlating van echtgenoot en kinderen... 1 1.1.3.

Nadere informatie

Family governance en de familiestichting. Hoe zit u en uw familie het beste in de driver s seat?

Family governance en de familiestichting. Hoe zit u en uw familie het beste in de driver s seat? Family governance en de familiestichting Hoe zit u en uw familie het beste in de driver s seat? CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning

Nadere informatie

Het besturen van een familie en een bedrijf

Het besturen van een familie en een bedrijf Het besturen van een familie en een bedrijf Een familiebedrijf runnen is als jongleren. De doelstellingen van het bedrijf groei en goede resultaten realiseren moeten worden afgewogen tegen de behoeften

Nadere informatie

ING Personal Banking. Profiteer van een persoonlijke aanpak van uw financiële patrimonium. Le Personal Banking ING

ING Personal Banking. Profiteer van een persoonlijke aanpak van uw financiële patrimonium. Le Personal Banking ING ING Personal Banking Profiteer van een persoonlijke aanpak van uw financiële patrimonium. Le Personal Banking ING KENT U UW SPAARCAPACITEIT OF HET GLOBALE RENDEMENT VAN UW BELEGGINGSPORTEFEUILLE? KUNT

Nadere informatie

Fam iliemonitor 2015 Resultaten van de online peiling

Fam iliemonitor 2015 Resultaten van de online peiling Fam iliemonitor 2015 Resultaten van de online peiling december 2015 december 2015 2 Inhoudsopgave 1 Aanleiding...4 2 Wijze van verzamelen gegevens...5 3 Resultaten van de peiling 2015...6 3.1 Inleiding...

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

Moet ik de erfenis aanvaarden?

Moet ik de erfenis aanvaarden? Moet ik de erfenis aanvaarden? mr. W.S. (Wiebren) Santema www.erfrechtadvocaat.nu santema@machielsadvocaten.nl Is er een probleem in de familie over een erfenis? Na het overiijden van een familielid komt

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Bij familiebedrijven staat het ondernemerschap en de continuïteit van generatie op generatie centraal.

Bij familiebedrijven staat het ondernemerschap en de continuïteit van generatie op generatie centraal. Position Paper van FBNed September 2009 In zake T.b.v. : Wijzigingsvoorstellen op de Successiewet : rondetafelgesprek vaste commissie voor Financiën woensdag 23 september 2009 Samenvatting Rode draad Belastingplan

Nadere informatie

Het managen van opvolging en de volgende generatie

Het managen van opvolging en de volgende generatie Het managen van opvolging en de volgende generatie U hebt jarenlang hard gewerkt om uw bedrijf op te bouwen en tot een succes te maken en u wilt dat het in de familie blijft. Je kunt je kinderen het beste

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Robert de Vries. Oud DGA van keukenbladenfabriek. Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging. Specialisatie: Het Familiebedrijf

Robert de Vries. Oud DGA van keukenbladenfabriek. Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging. Specialisatie: Het Familiebedrijf Robert de Vries Oud DGA van keukenbladenfabriek Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging Specialisatie: Het Familiebedrijf 2 Wanneer besluit tot overdracht? als men het zat is als de DGA niet meer

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Verslag onderzoek Wat Werkt - deel 3

Verslag onderzoek Wat Werkt - deel 3 Verslag onderzoek Wat Werkt - deel 3 ideeën van familie en bekenden bij het geven van steun Ervaringen en ideeën van familie en bekenden bij het geven van steun Jos de Kimpe Carlijn Nieuwenhuis FEBRUARI

Nadere informatie

Juridische valkuilen van het beginnend ondernemerschap. mr. Claudia Lap, notaris 6 maart 2014

Juridische valkuilen van het beginnend ondernemerschap. mr. Claudia Lap, notaris 6 maart 2014 Juridische valkuilen van het beginnend ondernemerschap mr. Claudia Lap, notaris 6 maart 2014 Wat komt er vanavond aan bod? Algemene juridische aspecten: naam, kamer van koophandel, belasting Rechtsvormen:

Nadere informatie

Masterclass Bedrijfsoverdracht Wout van der Goot ING Bank. 0 ING Bank

Masterclass Bedrijfsoverdracht Wout van der Goot ING Bank. 0 ING Bank Masterclass Bedrijfsoverdracht Wout van der Goot ING Bank 0 ING Bank Bedrijfsoverdracht Een zaak van gevoel en verstand 1 ING Bank Vormen van bedrijfsoverdracht Familie Persoon MBO Verkoop/ opvolging MBI

Nadere informatie

Alle eerstelijnshulpverleners worden uitgenodigd op de algemene vergadering SIT-Neerpelt

Alle eerstelijnshulpverleners worden uitgenodigd op de algemene vergadering SIT-Neerpelt DRIEMAANDELIJKS JAARGANG 5 NUMMER 1 APRIL 1996 Inhoud -Uitnodiging algemene vergadering p.1 -Omgaan met dementie p.2-3 -LISTEL-navorming p.4 Alle eerstelijnshulpverleners worden uitgenodigd op de algemene

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG en Juridische Zaken Sector privaatrecht Schedeldoekshaven 100 2511

Nadere informatie

Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen. Aya Ezawa, Universiteit Leiden

Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen. Aya Ezawa, Universiteit Leiden Indië Lezing, 8 maart 2016, Amsterdam Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen Aya Ezawa, Universiteit Leiden Mijn doel in deze lezing is een beeld schetsen van de ervaringen van Japans-Indische

Nadere informatie

Senior leiderschap en jong talent

Senior leiderschap en jong talent ONDERZOEK Senior leiderschap en jong talent Onderzoek naar een generatiekloof tussen leidinggevenden en jonge professionals. 2010 Upstream Consulting Drs. Dennis Boutkan Drs. Trudie Westen MSc. Jennifer

Nadere informatie

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Geachte dames en heren, Zelfredzaamheid is een mooi en positief begrip. Immers, elk kind wil dingen zelf leren doen, jezelf kunnen redden

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Hoe voelt een brus zich? De belevingswereld van volwassen brussen. De broer-zusrelatie. Brussen

Hoe voelt een brus zich? De belevingswereld van volwassen brussen. De broer-zusrelatie. Brussen Hoe voelt een brus zich? De belevingswereld van volwassen brussen Brussen zijn broers of zussen van een persoon met een handicap of stoornis. Volwassen brussen kunnen een aantal verwarrende gevoelens en

Nadere informatie

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Inhoud Wat is seksualiteit? Seksuele vorming in de school? Draagvlak bij school, ouders en leerlingen De rol van de leerkracht Vaardigheden van de leerkracht

Nadere informatie

vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik

vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik OUDERS & OPVOEDERS Als er binnen uw gezin sprake is van seksueel misbruik, heeft dat grote invloed. Er is veel verdriet, boosheid, wantrouwen en schuldgevoel.

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Een goede voorbereiding van adoptieouders

Nadere informatie

GOEDE REDENEN OM EEN TESTAMENT TE MAKEN

GOEDE REDENEN OM EEN TESTAMENT TE MAKEN GOEDE REDENEN OM EEN TESTAMENT TE MAKEN Tekst Dorine van Kesteren Wie erft er van u? Wat gebeurt er met uw spullen of huisdieren? Wie zorgt er voor de kinderen als u er niet meer bent? De wet regelt veel

Nadere informatie

Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is.

Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is. Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is. Wat hieraan vooraf ging: Afzonderlijk van elkaar hebben wij jarenlang mensen succesvol begeleid

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

XT104_SexDec. IWER: Noteer geslacht van overledene (vraag indien onzeker) 1. Man 2. Vrouw

XT104_SexDec. IWER: Noteer geslacht van overledene (vraag indien onzeker) 1. Man 2. Vrouw XT104_SexDec IWER: Noteer geslacht van overledene (vraag indien onzeker) 1. Man 2. Vrouw XT001_Intro ['' + picv004_name] heeft meegedaan aan het "50+ in Europa" onderzoek vóór [zijn/haar] dood. [Zijn/Haar]

Nadere informatie

INA HOUWING & SASKIA MOS-VAN GOOL HET LEVENS TESTAMENT. klaar voor de notaris deel 1

INA HOUWING & SASKIA MOS-VAN GOOL HET LEVENS TESTAMENT. klaar voor de notaris deel 1 INA HOUWING & SASKIA MOS-VAN GOOL HET LEVENS TESTAMENT klaar voor de notaris deel 1 1 e druk, februari 2013 Copyright 2013 Consumentenbond, Den Haag en EPN Auteursrechten op tekst, tabellen en illustraties

Nadere informatie

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

Wat je zaait is wat je oogst

Wat je zaait is wat je oogst opvoeden & persoonlijke ontwikkeling Wat je zaait is wat je oogst In de vorige Spiegelbeeld stond een artikel over een nieuwe, integrale visie op kinderen, opvoeden en persoonlijke ontwikkeling. U hebt

Nadere informatie

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS

vooruitkomen OUDERS & OPVOEDERS > vooruitkomen + OUDERS & OPVOEDERS ! Via Bureau Jeugdzorg of uw huisarts bent u bij Rubicon jeugdzorg terecht gekomen. Soms zijn er problemen in het gezin die u niet zelf kunt oplossen. Uw kind is bijvoorbeeld

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Analyse van de situatie 17. Woord vooraf 3 Inleiding 11

Inhoud. Deel 1 Analyse van de situatie 17. Woord vooraf 3 Inleiding 11 Inhoud Woord vooraf 3 Inleiding 11 Deel 1 Analyse van de situatie 17 Hoofdstuk 1 Inleiding 19 Hoofdstuk 2 De persoonlijke situatie 23 1 Inleiding 23 2 De familiale aspecten 23 2.1 De huidige burgerlijke

Nadere informatie

Kinderen, rouw en beeldende therapie

Kinderen, rouw en beeldende therapie Rosanne van Alphen de Roo Kinderen, rouw en beeldende therapie Dingen die je moet weten als je met een rouwend kind te maken hebt De Zwaan, beeldende therapie 1 Kinderen en rouw In dit E-book krijg je

Nadere informatie

Verlies van een partner - Verwerking - Kinderen

Verlies van een partner - Verwerking - Kinderen Verlies van een partner - Verwerking - Kinderen Bron: Wet tot wijziging van verscheidene wetsbepalingen inzake de voogdij over minderjarigen 29 april 2001 Jeugdbeschermingswet 8 april 1965 Afstammingswet,

Nadere informatie

De overdracht van familiale ondernemingen Artikelen 140 bis W. Reg en 60/1 Vl. W. Succ.

De overdracht van familiale ondernemingen Artikelen 140 bis W. Reg en 60/1 Vl. W. Succ. De overdracht van familiale ondernemingen Artikelen 140 bis W. Reg en 60/1 Vl. W. Succ. 22 april 2014 Jan Tuerlinckx Advocaat-Vennoot Stephanie Gabriel Advocaat De continuïteit van ondernemingen kan in

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Mevrouw mr M.I. Loof, notaris bij Westvest Netwerk Notarissen, Westvest 38, 2611 AZ Delft, telefoon 015 2191999, info@westvest-notarissen.

Mevrouw mr M.I. Loof, notaris bij Westvest Netwerk Notarissen, Westvest 38, 2611 AZ Delft, telefoon 015 2191999, info@westvest-notarissen. 1 VAN MENTORSCHAP TOT NALATENSCHAP Mevrouw mr M.I. Loof, notaris bij, Westvest 38, 2611 AZ Delft, telefoon 015 2191999, info@westvest-notarissen.nl De wet zegt: als je 18 jaar bent dan ben je meerderjarig

Nadere informatie

Sociaal programma. aandacht voor elk lid

Sociaal programma. aandacht voor elk lid Sociaal programma aandacht voor elk lid De ZLTO is een vereniging, een club van en voor boeren en tuinders en hun families. Ooit ontstaan als een beweging van boeren die elkaar hielpen en samen activiteiten

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

DOSSIER. De Burgerlijke Maatschap

DOSSIER. De Burgerlijke Maatschap DOSSIER De Burgerlijke Maatschap U wil uw beleggingsportefeuille nu al aan uw kinderen schenken, maar tegelijk wenst u ook controle te blijven houden en inkomsten te ontvangen? In dat geval kan de burgerlijke

Nadere informatie