Thema 8: Gezinnen 1 Waar komt al mijn geld vandaan?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Thema 8: Gezinnen 1 Waar komt al mijn geld vandaan?"

Transcriptie

1 Thema 8 Gezinnen 1 Waar komt al mijn geld vandaan? Wat zul je leren? De voornaamste bronnen van inkomsten van een gezin kunnen opsommen. De verschillende stelsels van vergoedingen verklaren en beoordelen. Het verschil tussen arbeid in dienstverband en als zelfstandige kunnen uitleggen en voorbeelden kunnen geven. De inkomensvorming uit arbeid omschrijven m.b.t. stelsels van vergoedingen van arbeid in dienstverband versus zelfstandige. De voornaamste inhoudingen op het loon kunnen opsommen en bondig kunnen verklaren. De werkwijze voor een loonberekening kennen. Een eenvoudige loonberekening kunnen maken: RSZ, belastbaar loon, nettoloon, patronale bijdrage en totale loonkost. Het onderscheid tussen geldkapitaal en goederenkapitaal kennen en kunnen verduidelijken met voorbeelden. De verschillende inkomsten uit kapitaal omschrijven en toelichten. Info & analyse In het begin van het schooljaar leerden we de economische kringloop. Wie komt deze eenvoudige kringloop nog even op het bord tekenen? In deze kringloop zie je dat de gezinnen in ruil voor de geleverde een ontvangen. Met dat loon kunnen ze dan en kopen. Geldoverschotten kunnen worden. Sparen levert op en zo kun je dan je inkomen nog vergroten. Hoe de gezinnen een inkomen verwerven en hoe het kan worden besteed, leer je in dit hoofdstuk. Hoe kom je aan een inkomen? De klas wordt in groepjes van 3 à 4 leerlingen verdeeld. In elke groep worden volgende taken verdeeld: groepsleider, verslaggever, woordvoerder De groepsleider laat iedereen aan het woord komen, zorgt ervoor dat iedereen zijn taak uitvoert De verslaggever noteert de antwoorden. De woordvoerder leest de opgave voor, zal ook achteraf het groepsresultaat voorlezen. 129

2 Heb jijzelf een inkomen? Hoeveel is dat per maand? (De verschillende leden van je groep zullen waarschijnlijk een verschillend inkomen hebben. Iemand die bijvoorbeeld veel zakgeld krijgt, moet misschien ook wel zijn kleren kopen!) Spreek een bedrag af waarrond je verder gaat werken (maak bijvoorbeeld een gemiddelde): EUR Hoe kom jij aan dit geld? Heb je er iets voor moeten doen? Vul de tabel aan: Hoe kom je aan het geld? Hoeveel In sommige maanden is je inkomen misschien groter. Waarom? Zoek voorbeelden en vul de lijst verder aan. Je zou graag een computer, brommer kopen. Hoe zou je aan extra geld kunnen komen? Welke inkomens zijn er in het gezin waar jij deel van uitmaakt? Inkomensvorming uit arbeid. Waarom werken mensen? Het belangrijkste motief is zeker Soms zijn er nog anderen redenen. Geef er een 130

3 In onderstaande afbeeldingen herken je zeker een aantal beroepen. Welke? Ze kunnen ook in 2 groepen verdeeld worden. Vul de beroepen in de juiste kolom aan. Werken in dienstverband Werken als zelfstandige De mensen uit deze groep werken in dienst van een werkgever. Tussen de werknemer en de werkgever bestaat een contract dat voor beide partijen rechten en plichten meebrengt. Deze mensen werken in eigen naam en voor eigen rekening. Het zijn zelfstandigen. Als een persoon voor een werkgever (een baas) werkt en ervoor een loon ontvangt, dan werkt hij Een arbeider verricht vooral arbeid en een bediende levert overwegend arbeid. 131

4 We onderscheiden volgende zelfstandigen: De handelaars : en De land- en tuinbouwers De vrije beroepen : en Tot welke groep je ook behoort, zelfstandige of werknemer, steeds zijn er voor- en nadelen. Voor deze oefening werken de leerlingen per 2. Leerling 1 zoekt 3 voordelen van werken in dienstverband. Leerling 2 zoekt 3 nadelen van werken in dienstverband. Daarna verwisselen ze de lijstjes en proberen nog enkele voor- of nadelen toe te voegen. Op het bord komt achteraf de samenvatting, daarna worden de nota s aangevuld. Zelfde werkwijze voor zelfstandige arbeid. Werken in dienstverband Voordelen Nadelen Werken als zelfstandige Voordelen Nadelen Vergoeding van arbeid Inkomen van Belg steeg met 4,5 procent in 2004 De gemiddelde Belg had in 2004 een netto belastbaar inkomen van euro, of 4,5 procent meer dan in Dat betekent dat de Belg, bovenop de inflatie, 2,4 procent rijker werd. Dat leidt de federale overheidsdienst Economie af uit de fiscale statistieken van het aanslagjaar De stijging van het gemiddelde inkomen per inwoner was het sterkst in het Waalse Gewest (+5,5 pct), voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (+4,3 pct) en Vlaanderen (+4 pct). Het gemiddelde inkomen blijft wel het grootst in Vlaanderen ( EUR). De rijkste provincie was net als in 2002 en 2003 Vlaams- Brabant, met een gemiddeld inkomen per inwoner van EUR. Waals-Brabant staat op twee, Antwerpen op drie. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is met EUR het armst. Per gemeente staat het Oost-Vlaamse Sint-Martens-Latem opnieuw bovenaan met een gemiddeld fiscaal inkomen van euro per inwoner, voor Keerbergen ( euro) en Lasne ( euro). 132

5 Het gemiddelde inkomen is het grootste in Vlaanderen / Wallonie. (markeer het juiste antwoord) De rijkste provincies zijn (nummer van 1 tot Antwerpen Vlaams Brabant Waals Brabant De armste is. Het zal je wel opgevallen zijn dat de inkomens van gezin tot gezin kunnen verschillen. Hoe is dat te verklaren? Niet alle prestaties worden op dezelfde manier beloond. Zo zal een geschoolde werkman verdienen dan een ongeschoolde. Een directeur in een bedrijf zal een inkomen ontvangen dan de bediende die voor hem werkt. Eerlijk? Houd er wel rekening mee dat de directeur de leiding op zich neemt en veel verantwoordelijkheid draagt. Loon is de vergoeding voor arbeid. (algemene betekenis) Andere termen worden ook gebruikt. Maak een keuze uit salaris, loon, ereloon, wedde. Vul telkens de juiste term in (je mag een woordenboek gebruiken): Een arbeider, die vooral lichamelijke arbeid levert, ontvangt een Een bediende, die vooral geestelijke arbeid levert, krijgt een of. Dokters, notarissen, ontvangen voor hun prestaties een of honorarium. Nominaal en reëel loon - koopkracht In volgende tekst staan zeker enkele woorden waarvan de betekenis niet zo duidelijk is. Maak een lijstje van deze woorden en zoek de betekenis ervan op in een woordenboek. (thuis of in de klas) Brutoloon stijgt met 3,8 procent Veelbelovende conclusies van SD Worx en Hudson/De Witte & Morel Dit jaar gaan de brutolonen in de Belgische bedrijven met gemiddeld 3,8 procent omhoog, cao-verhogingen en indexaanpassingen inbegrepen. Zonder indexering blijft nog altijd een stijging over van 2 procent. Dat beweren toch de bedrijven SD Worx en Hudson/De Witte&Morel, op basis van eigen studie- en enquêtemateriaal De gemiddelde loonstijging van 3,8 procent gaat vooral naar het vaste loon. Toch neemt de waaier van variabele en extra legale verloningsvormen toe, en kunnen steeds meer werknemers daarvan profiteren. Terwijl een variabel loon, winstdeelnemingen of bonussen vroeger alleen toegekend werden aan (hogere) kaderleden, krijgt nu ook al ongeveer een derde van de bedienden een of andere vorm van variabel loon in cash. Klassiekers bij de extralegale voordelen zijn de toekenning van een gsm (94 procent van de bedrijven), een bedrijfswagen (87 procent), hospitalisatie- en pensioenverzekeringen (85 procent). Het verloningsbeleid heeft ook steeds meer aandacht voor technologische vernieuwing. Zo betaalt 61 procent van de ondernemingen de internetaansluiting van (sommige) werknemers. Andere ondernemingen stoppen in het verloningspakket technologische,,hebbedingetjes'' zoals een pda/organizer (28 procent) of een blackberry (21 procent). Stijgers met stip zijn voordelen waarmee de werkgever zijn steentje bijdraagt tot een beter evenwicht tussen werk en gezin: was- en strijkdiensten, cultuurcheques (JIR/KDR) 133

6 Uit deze tekst blijkt dat een werknemer bovenop zijn loon soms nog een aantal extralegale voordelen krijgt. Noem er min. 5: Welke vind jij het interessantste? Het geldbedrag dat het loon vertegenwoordigt noem je het nominaal loon. Wat je met je nominaal loon werkelijk kunt kopen, noem je het reëel loon. Voorbeeld: Stel dat je een loon hebt van 5 000,00 EUR per maand. (nominaal loon). Dat is veel, zou je zeggen, maar een brood zou 10,00 EUR kosten, een liter benzine 5,00 EUR. Voel je je nu nog zo rijk? De koopkracht van de gezinnen, wat ze werkelijk kunnen kopen, is dus belangrijker voor hen dan het nominaal loon. Om de koopkracht op peil te houden, worden de lonen geregeld aangepast aan het indexcijfer van de consumptieprijzen. Het indexcijfer is een weerspiegeling van de kosten van levensonderhoud. (Over het indexcijfer leer je volgend jaar meer). Oefening Twee jaar geleden beschikte het gezin Waumans over een gezamenlijk maandelijks inkomen van 2675,00 EUR. Hiervan werd 2065,00 EUR aan het huishouden besteed. Vandaag beschikt datzelfde gezin over een maandelijks gezinsinkomen van 2845,00 EUR. Voor dezelfde huishoudelijke kosten als vóór twee jaar, betalen ze nu 2285,00 EUR. Hoe evolueerde het nominaal loon? Gestegen of gedaald? Hoe evolueerde het reëel loon? Gestegen of gedaald? De koopkracht van het gezin is t.o.v. twee jaar geleden. Het reëel loon van de gezinnen kan op peil gehouden worden door het loon te (aan te passen aan de levensduurte). Arbeidsovereenkomst De meeste mensen werken in dienstverband. Bij indiensttreding sluiten werkgever en werknemer een arbeidsovereenkomst af. In dit contract verbindt de werknemer zich om onder het gezag van de werkgever arbeid te verrichten in ruil voor een vergoeding (loon). De inhoud van deze overeenkomst mag niet in strijd zijn met de wettelijke bepalingen. Welke gegevens moeten er volgens jou in zo n arbeidsovereenkomst vermeld worden?. 134

7 Wil je meer over dit onderwerp weten typ dan in een zoekmachine voorbeeld arbeidsovereenkomst. Je vindt hier interessante sites om op je vragen een antwoord te krijgen en ook heel wat voorbeelden van arbeidsovereenkomsten. Loonsystemen Bij de indiensttreding zullen werkgever en werknemer afspreken hoe de berekening van het loon zal gebeuren. Is het loon afhankelijk van de arbeidsduur, dan spreek je van een tijdloon (uurloon). Hangt je loon af van het rendement, bijvoorbeeld afgewerkte stukken, dan spreek je van een stukloon. Werkgevers kunnen ook premies toekennen voor: Loonberekening Werknemer en werkgever spreken bij aanvang van een arbeidscontract een loon af. Dit is het brutoloon. De werkgever is echter verplicht bij de uitkering van het brutoloon een reeks afhoudingen te doen. Het bedrag dat de werknemer uiteindelijk op zijn rekening krijgt is het nettoloon. Samengevat: Brutoloon afhoudingen = nettoloon De voornaamste afhoudingen zijn de werknemersbijdrage voor de RSZ en de bedrijfsvoorheffing. Boetes en loonbeslag komen gelukkig minder voor. Voornaamste inhoudingen op het loon: RSZ: R voor S Z De werknemer levert een deel van zijn loon af aan de RSZ. (13,07%) Waarom is dat nodig? Surf naar om hierop een antwoord te vinden: De RSZ heeft tot doel aan werknemers en hun familieleden bepaalde tegemoetkomingen te waarborgen wanneer zij zich in een toestand bevinden waarbij zij geheel of gedeeltelijk hun arbeidsinkomen verliezen door? Zoek 3 voorbeelden lasten moeten dragen waarvan wenselijk is dat ze deze niet zelf moeten dragen. (2) 135

8 De RSZ komt dus tussen in volgende gevallen: (6) Met de werknemersbijdragen alleen kan de RSZ niet alle uitgaven dekken. Daarom wordt ook de werkgever verplicht bovenop het brutoloon een bijdrage te leveren aan de RSZ: de patronale bijdrage of werkgeversbijdragen. De bijdragen voor de RSZ worden steeds berekend op het brutoloon. Ook de overheid zal d.m.v. subsidies bijdragen. Verder kan de RSZ rekenen op intresten verkregen uit beleggingen van gelden, die niet onmiddellijk moeten worden uitgegeven. Vul nu het schema verder aan: % van brutoloon % van brutoloon Subsidies intresten RSZ Bedrijfsvoorheffing De overheid doet allerlei uitgaven zoals: het betalen van overheidspersoneel (bv. ), het aanleggen en onderhouden van, en Om deze uitgaven te kunnen doen heeft de staat heel wat nodig. Daartoe heft de overheid. Geef enkele voorbeelden van belastingen: De bedrijfsvoorheffing is niets anders dan een voorschot op de jaarlijks te betalen belasting op het inkomen. Voor de berekening hiervan zijn oa de gezinssituatie en het aantal personen ten laste belangrijk. M. Torfs heeft een jaarinkomen van EUR. Hieirop moet hij 4823,5 EUR belastingen aan de staat betalen. Het voorbije jaar werd er maandelijks 365,12 EUR bedrijfsvoorheffing van zijn loon afgehouden. Bereken de belastingen: 136

9 Voorbeeld van een loonberekening We nemen als voorbeeld de loonfiche nr. 354 van Mevr. Van Boven, gehuwd, geen kinderen. Brutoloon 1710,99 EUR, werknemersbijdrage: 13,07%, bedrijfsvoorheffing, 270,38 EUR, werkgeversbijdrage: 34,70% van het brutoloon. Brutoloon 1710,99 EUR - afhouding RSZ (13,07%) - 223,63 EUR Belastbaar inkomen 1487,36 EUR - afhouding bedrijfsvoorheffing - 270,38 EUR Netto-inkomen 1216,98 EUR Werkgeversbijdrage: 34,70% van het brutoloon = 34,70% van 1710,99 EUR = 593,71 EUR Totale loonkost: Brutoloon + werkgeversbijdrage = 1710,99 EUR + 593,71 EUR = 2304,70 EUR Inkomen door het verstrekken van kapitaal Je kunt ook een (extra) inkomen verkrijgen door het verstrekken van kapitaal. Bekijk hiervoor bovenstaande afbeeldingen. Wat stellen ze voor? Kapitaal: elke vorm van bezit die inkomsten oplevert. Wordt je kapitaal in goederen geïnvesteerd, dan spreek je van goederenkapitaal. Goederenkapitaal Land- en tuinbouwgronden Huizen, garages, flats Winkels, magazijnen, kantoren Opbrengst 137

10 Bestaat je kapitaal uit geld, dan spreek je van geldkapitaal. Je geld laten renderen kan op verschillende manieren. Zoek 2 voorbeelden van geldkapitaal: Hoe heet de opbrengst? Over sparen en beleggen zal je in dit hoofdstuk nog veel meer leren. Inkomen uit sociale vergoedingen Schoolpremie ( ) Om de ouders financieel te ondersteunen bij de start van het nieuwe schooljaar, komt er in augustus opnieuw een schoolpremie. De schoolpremie geldt voor alle kinderen die in de loop van het kalenderjaar minstens 6 en hoogstens 17 jaar oud zijn. Voor het schooljaar komen met andere woorden de kinderen die geboren zijn van 1 januari 1990 tot 31 december 2001 in aanmerking. Hoeveel bedraagt de schoolpremie? Voor kinderen van zes tot twaalf jaar (geboren van 1 januari 1996 tot 31 december 2001) bedraagt de premie 51,00 EUR. Voor kinderen van twaalf tot zeventien jaar (geboren van 1 januari 1990 tot 31 december 1995) bedraagt de premie 71,40 EUR. Het wettelijk pensioen U bent werknemer, zelfstandige of ambtenaar. Of misschien zult u aan het einde van uw loopbaan deze statuten gecombineerd hebben. Uw statuut is bepalend voor de berekening van uw pensioen. De eerste pensioenpijler is het welverdiende wettelijke pensioen waar u recht op hebt na jaren werken. En óf u er recht op hebt! U betaalt zelf al uw hele loopbaan voor de pensioenen van uw medeburgers. Het pensioenstelsel is immers gebaseerd op het repartitieprincipe: de actieve bevolking van vandaag betaalt de pensioengerechtigden van vandaag. Een principe dat in maatschappelijke debatten trouwens hoe langer hoe meer in vraag gesteld wordt. Bij de loonberekening zag je dat het brutoloon werd verminderd met de RSZ-bijdrage. Weet je nog waarvoor de overheid deze bijdrage gebruikte? Binnen de sociale vergoedingen kun je een onderscheid maken: tussen inkomens die het oorspronkelijke inkomen vervangen zoals je noemt ze dan ook vervangingsinkomens tussen inkomens die het oorspronkelijke inkomen aanvullen zoals Surf naar en bereken a) hoeveel kinderbijslag je ouders moeten ontvangen? b) hoeveel een alleenstaande mama met 2 peuters(2en 4 j.) ontvangt? 138

11 Toevallige inkomsten Speciale jackpot 100 miljoen bij Euro Millions Mysterieuze weldoener slaat opnieuw toe Nadat een tweetal weken geleden enkele bejaarden een gloednieuw briefje van 50 euro in de bus vonden, heeft de mysterieuze weldoener blijkbaar zijn of haar tactiek veranderd en nu ook een geldbankje in de bus gedropt hebben van jongere mensen. Eén constante vinden we terug in het verhaal, namelijk het feit dat het hier om oude, versleten postbussen gaat. In Beernem vermoedt men dat er al veel meer mensen een bankbriefje in hun postbus hebben gevonden Waarom spreken we hier van toevallige inkomens? Kun je nog andere bedenken? 139

12 Kernleerstof De meeste mensen verwerven een inkomen door het leveren van arbeid. Ze werken in dienstverband of als zelfstandige. Voor de gepresteerde diensten ontvang je een loon, wedde (salaris) of ereloon. Het geldbedrag dat je loon vertegenwoordigt, noem je het nominaal loon. Wat je in realiteit met je loon kunt kopen, is het reëel loon. Er bestaan verschillend loonsystemen. Brutoloon RSZ = belastbaar loon. Belastbaar loon bedrijfsvoorheffing = Nettoloon. De RSZ zorgt voor een vervangingsinkomen als het loon wegvalt door ziekte, invaliditeit, werkloosheid, opruststelling, of een aanvullend inkomen zoals kinderbijslag Ook kapitaal kan een opbrengst opleveren. Kapitaal: elke vorm van bezit die inkomsten oplevert. Wordt je kapitaal in goederen geïnvesteerd, dan spreek je van goederenkapitaal, zoals o.a. huizen, gronden, winkelpanden (opbrengst = huur, pachtgeld en handelshuur). Bestaat je kapitaal uit geld, dan spreek je van geldkapitaal, zoals geld op je spaarrekening (brengt intrest op). Naast inkomens uit arbeid en kapitaal kan je ook nog toevallige inkomsten of inkomsten uit sociale vergoedingen ontvangen. Sleutelbegrippen Werken in dienstverband, zelfstandige arbeid, arbeider, bediende, loon, wedde (salaris), ereloon, nominaal loon, reëel loon, koopkracht, arbeidsovereenkomst, brutoloon, RSZ, belastbaar loon, bedrijfsvoorheffing, nettoloon, goederenkapitaal, geldkapitaal, vervangingsinkomen, aanvullend inkomen, toevallige inkomsten 140

13 Oefeningen 1 Lees aandachtig volgend artikel. Nog nooit zoveel studenten aan de slag Vorig jaar hadden drie op vier studerende jongeren tussen 15 en 25 jaar een vakantiejob tijdens de zomermaanden. Dat cijfer lag nog nooit zo hoog. Ook tijdens het schooljaar werken meer studenten dan ooit tevoren. Keerzijde van de medaille is dan weer dat het zwartwerk onder studenten stijgt, zegt uitzendbureau Randstad, dat een onderzoek uitvoerde bij studerende jongeren. Studenten die niet werken, zijn uitzonderingen, zegt Randstad. Maar liefst 90 procent van de studenten werkt. Het gaat om jobs in bedrijven tijdens de schoolvakanties of tijdens het schooljaar, klusjes en vrijwilligerswerk. In de zomervakantie werken drie studenten op vier, buiten de vakanties gaat het om vier op tien. De populairste studentenjobs in bedrijven zijn winkelbediende, productiearbeider, barman, keukenhulp of administratief bediende. Voor velen is het geld de belangrijkste reden om een studentenjob te zoeken. Gemiddeld verdient een student euro voor 30 werkdagen. Dat geld gaat vooral naar ontspanning (uitgaan, vakantie...) en persoonlijke spullen (gsm, kleding...). Toch wordt ook 20 procent van het loon gespaard, vooral dan bij de -18-jarigen. Een kleine groep jobstudenten werkt om studies te kunnen betalen. Dertig procent van de studenten werkt ook als vrijwilliger, bijvoorbeeld in een sportclub, ngo of jeugdbeweging. Hoewel heel wat studenten kiezen voor een studentenjob, weet nog altijd minder dan de helft van de studenten (48 procent) precies hoe de studentenregeling in elkaar zit. Sinds oktober 2005 is het mogelijk om twee keer 23 dagen aan sterk verminderd RSZ-tarief te werken. Informatiecampagnes blijven dus noodzakelijk om te vermijden dat studenten de opgelegde termijnen niet overschrijden, zegt Randstad. Een op vijf studenten werkt bovendien zonder contract. In bepaalde sectoren ligt dat aandeel nog hoger. Bij -18- jarigen loopt dit aandeel op tot 42 procent. Bron: Belga, Uit dit artikel blijkt dat heel wat jongeren een vakantiejob hebben of zelf tijdens het jaar werken. Welke zijn de populairste jobs? Markeer het antwoord in de tekst. Wat is de voornaamste reden om een studentenjob te zoeken? Hoeveel verdient een student gemiddeld voor 30 werkdagen (markeren in de tekst). Wat gebeurt er met dat geld? Wil je dat alles goed geregeld wordt, sluit dan met je werkgever een af. Na het lezen van het artikel kan een gesprek gevoerd worden met de hele klas. Wie deed al eens vakantiewerk? Wat waren je ervaringen? Wie gaat er dit jaar vakantiewerk doen? Welk werk zal je doen? Waarom wil je dat doen?

14 2 Bij elk van volgende afbeeldingen zoek je: het beroep, of het om zelfstandige arbeid of om arbeid in dienstverband gaat, de vergoeding voor de geleverde prestatie: Beroep: Arbeid: Vergoeding: Beroep: Arbeid: Vergoeding: Beroep: Arbeid: Vergoeding: 3 Welke vergoeding krijgen volgende personen voor de geleverde arbeid? een notaris een secretaresse een fabrieksarbeider een directeur van een onderneming een dokter een bakkersgast het diensthoofd van de boekhouding 4 Groepswerk: in groepjes van 2 tot 4 leerlingen wordt volgende tekst gelezen en een gemeenschappelijk antwoord geformuleerd. Heel wat werkgevers bieden jobs in het zwart aan. Elk jaar opnieuw zijn er ook duizenden jobstudenten die bewust of uit onwetendheid zo n zwarte job aanvaarden. Zwartwerk ziet er op het eerste gezicht winstgevend uit. Maar als je het wat van naderbij gaat bekijken, dan zie je dat de eventuele voordelen niet opwegen tegen de vele gevaren die aan zwartwerken verbonden zijn. We geven je de belangrijkste argumenten om niet aan zwartwerk te beginnen. Als zwartwerker heb je bij conflicten met je werkgever geen enkel been om op te staan. Je bent niet ingeschreven in het personeelsregister, je hebt geen contract, er is geen enkel juridisch bewijs dat je bij die werkgever arbeid hebt gepresteerd. Voor zwartwerkers wordt meestal geen arbeidsongevallenverzekering afgesloten. Als je een arbeidsongeval krijgt, dan sta je er helemaal alleen voor. Zwartwerken betekent dat er op je loon geen RSZ en belastingen worden betaald. Als jobstudent ben je echter grotendeels (op 2,5 % na) vrijgesteld van het betalen van sociale zekerheid en helemaal van het betalen van belastingen. Het is dus niet zinvol om je hiervoor op glad ijs te wagen. Ten slotte is zwartwerk ook nog illegale tewerkstelling. Je loopt een reëel risico om betrapt te worden. De financiële en juridische gevolgen zijn niet van de poes. 142

15 Geef een voorbeeld van zwartwerk. (te bespreken in je groep) Som 4 nadelen op bij het werken in het zwart en bespreek ze ook even met de leden van je groep. Ondanks deze nadelen is er toch zwartwerk. Zou je toch een reden kunnen bedenken, waarbij zwartwerk voordelen heeft? 5 Wat is een mogelijk nadeel van het uurloon systeem? Wat is een mogelijk nadeel van het uurloon systeem? Hoe kan de werkgever deze problemen oplossen? 6 Som 5 uitgaven van de RSZ op: 7 Waar de RSZ het nodige geld om haar uitgaven te dekken? 143

16 8 Bereken het netto-inkomen van bediende Hyghens. Zijn echtgenote werkt niet en ze hebben geen kinderen. Het brutoloon bedraagt 2851,65 EUR. De bedrijfsvoorheffing is 902,61 EUR. 9 Bereken aan de hand van de volgende gegevens het belastbaar inkomen, het netto-inkomen en de totale loonkost voor de werkgever: Brutoloon 2566,48 EUR RSZ werknemer 13,07 % RSZ werkgever 34,70 % Bedrijfsvoorheffing 780,52 EUR Loonfiche Bruto RSZ Belastbaar Bedrijfsvoorheffing Nettoloon Bedrijfslasten Patronale bijdrage Totale loonkost 10 Bereken het netto-inkomen van mevr. De Mont. Haar echtgenoot werkt in hetzelfde bedrijf en ze hebben 2 kinderen. Haar brutoloon bedraagt 1719,98 EUR. Bedrijfsvoorheffing 426,70 EUR. Loonfiche Bruto RSZ Belastbaar Bedrijfsvoorheffing Nettoloon Hoeveel kost mevr. De Mont aan de werkgever als je weet dat de patronale bijdrage 32,99 % bedraagt? 144

17 11 Dhr. De hondt voert bij mevr. Van Eetvelt graafwerken uit. Hij vertelt dat hij 14,00 EUR per uur verdient. Zijn werkgever rekent mevr. Van Eetvelt 29,00 EUR/uur aan. Verdient de werkgever dan niet meer dan dhr. De hondt en dit zonder inspanning? Verklaar je antwoord. 12 Uit onderstaande tekst blijkt dat je niet overal evenveel verdient. Probeer de tekst samen te vatten. Belg met minimumloon verdient 13 keer meer dan Bulgaar BRUSSEL - Een Bulgaar met een wettelijk minimumloon verdient dertienmaal minder dan een Belg in dezelfde situatie. Omgerekend in effectieve koopkracht blijft de Belg vijf keer meer verdienen. Dat blijkt uit statistieken die Eurostat, het statistisch bureau van de Europese Unie, maandag heeft gepubliceerd. Eurostat vergeleek de minimumlonen in de twintig lidstaten van de Europese Unie waar deze wettelijk geregeld worden. De verschillen zijn zoals verwacht aanzienlijk, van 92 euro per maand in Bulgarije over euro in België tot euro in Luxemburg. Een Luxemburger verdient zo zeventien maal meer dan een Bulgaar. Aan de rangschikking verandert weinig wanneer abstractie wordt gemaakt van de prijsverschillen tussen de lidstaten en de effectieve koopkracht in kaart wordt gebracht. Wel slinken de verschillen tussen arm en rijk omdat de koopkracht van de werknemers met een minimumloon in de arme lidstaten sterk toeneemt. Een Bulgaar met een minimumloon verdient dan slechts zeven keer minder dan een Luxemburger in dezelfde situatie. 13 Vervolledig onderstaand schema Inkomen uit arbeid Inkomen uit kapitaal INKOMEN Inkomen uit sociale vergoedingen Toevallige inkomsten 145

18 Wat-en-hoe-overzicht Wat? 1 De voornaamste bronnen van inkomsten van een gezin kunnen opsommen; 2 De verschillende stelsels van vergoedingen verklaren en beoordelen; 3 Het verschil tussen arbeid in dienstverband en als zelfstandige kunnen uitleggen en voorbeelden kunnen geven. 4 De inkomensvorming uit arbeid omschrijven m.b.t. stelsels van vergoedingen van arbeid in dienstverband versus zelfstandige; 5 De voornaamste inhoudingen op het loon kunnen opsommen en bondig kunnen verklaren; 6 De werkwijze voor een loonberekening kennen; 7 Een eenvoudige loonberekening kunnen maken: RSZ, belastbaar loon, nettoloon, patronale bijdrage en totale loonkost; 8 Het onderscheid tussen geldkapitaal en goederenkapitaal kennen en kunnen verduidelijken met voorbeelden; 9 De verschillende inkomsten uit kapitaal omschrijven en toelichten. 10 Sociale vergoedingen kunnen toelichten. 11 Toevallige inkomsten kunnen verklaren en toelichten. Hoe? 1 Studeer de kernleerstof. Waarom heb je geld nodig, hoe kan je het bekomen? 2 Studeer de kernleerstof. 3 Herhaal de leerstof. Som enkele beroepen op en leg uit of ze zelfstandige arbeid of arbeid in dienstverband verrichten. Je kan ook gebruik maken van de werkaanbiedingen in de krant. 4 Studeer de kernleerstof. Som enkele vooren nadelen van beide systemen om. Welk soort arbeid zou jij verkiezen en waarom? 5 Studeer de kernleerstof. Herhaal de oefeningen. 6 Idem 7 Herhaal de oefeningen. Maak er nog enkele nieuwe (zie optimumsite). 8 Zoek enkele voorbeelden van geldkapitaal. Wat bedoelt men hiermee? Welke vergoeding krijg je ervoor? 9 Idem voor goederenkapitaal. 10 Bedenk enkele voorbeelden en licht ze toe. 11 Bedenk enkele voorbeelden en licht ze toe. 146

19 Extra oefening Wat als loon niet werkt? De mening van 5000 professionals Wat maakt, naast je loon, van jou een geëngageerde werknemer? Dat was de essentie van een grootschalig onderzoek van jobat, Hay Group, UAMS en de Fcto Image Building. Meer dan 5000 professionals gaven hun mening over de kwaliteiten van hun chef, hun werkomstandig-heden, hun balans tussen werk en privé Ontdek wat ons motiveert en vooral, wat we missen op de werkvloer. Je loon is belangrijk maar niet alleenzaligmakend. Naast de nullen op je bankrekening bestaan er nog factoren die je motiveren om elke dag geëngageerd aan de slag te gaan. Geëngageerde medewerkers steken immers meer energie in hun job, zijn productiever en creëren dus meer toegevoegde waarde voor de organisatie. De kwaliteit van het werk blijkt de allerbelangrijkste factor om geëngageerd te zijn om te blijven. (interessante, uitdagende job, het gevoel een waardevolle job te doen, een job die mij iets bijbrengt, ) Ook niet te onderschatten is het effect van een bekwaam management op het engagement van de werknemers (bekwame leiding in de organisatie, een erkenning van de geleverde prestaties,, de kwaliteit van de producten/dienstverlening...) Een job die combineerbaar is met de privé situatie van de werknemer vindt men zeer belangrijk. Voor meer dan de helft van de ondervraagden is werkzekerheid een reden om zich te engageren. Als er over beloning wordt gesproken, primeert de interne billijkheid (een gelijkwaardige behandeling van vergelijkbare functies/medewerkers). Werknemers vinden van zichzelf meestal dat ze goed bezig zijn en een waardevolle bijdrage leveren. Zo is 76% ervan overtuigd, dat zijn job bijdraagt tot het behalen van de bedrijfsdoelstellingen. Driekwart vindt ook dat hij genoeg vrijheid en beslissingsbevoegdheid krijgt om zijn job efficiënt uit te voeren. Slechts 40% vindt dat zijn organisatie aandacht heeft voor de privé situatie van de werknemer en 70% zegt dat het management niet luistert naar zijn klachten. De verloning blijft natuurlijk nog een belangrijke drijfveer voor de meeste werknemers. Helemaal snor zit het op dat gebied niet. Slechts de helft van de personen vindt dat hij redelijk vergoed wordt voor wat men aan de organisatie geeft. Nog minder werknemers zijn tevreden over de extralegale voordelen die ze ontvangen. Velen hebben het gevoel minder te verdienen dan zijn tegenhanger in andere organisaties. 70% denkt ook dat loonsverhogingen niet eerlijk verlopen. Niet veel werknemers geven spontaan toe tevreden te zijn over hun loon. Van alle ondervraagden zegt 55% bereid te zijn meer te geven dan verwacht wordt; de overigen doen niet meer dan gevraagd. Waarom is het belangrijk dat werknemers gemotiveerd zijn? (ingekort artikel) Zoek in de tekst 5 punten die een werknemer belangrijk vindt. Toch is niet iedereen tevreden. Geef 3 punten waar de werknemer meer aandacht zou voor moeten hebben. 147

20 Bereken het nettoloon van Ferre, vrijgezel, als zijn brutoloon 2 566,49 EUR bedraagt. De werkgeversbijdrage loopt op tot 33,15 % en de ingehouden voorheffing bedraagt 619,01 EUR. Wat kost Ferre aan zijn werkgever? De loonberekening: 148

2. Inkomen uit arbeid

2. Inkomen uit arbeid Jijzelf en/of het gezin waarvan je deel uitmaakt, kunnen dus op verschillende manieren aan een inkomen geraken. Er zijn drie grote categorieën. inkomen uit arbeid inkomen uit sociale vergoedingen en toevallige

Nadere informatie

Randstad-onderzoek 2010. studenten aan het werk

Randstad-onderzoek 2010. studenten aan het werk Randstad-onderzoek 2010 studenten aan het werk inhoud intro, aanpak en meest opvallende tendensen.. p. 3-5 resultaten. p. 6-15 4.1. werken jongeren? Zeker en vast! p. 7 4.2. wat doen ze precies?.. p. 8

Nadere informatie

uitgave december 2007

uitgave december 2007 ... als je centen wilt uitgave december 2007 ... als je centen wilt Muziek op je kamer, met je vrienden naar de bioscoop, een cadeautje voor je lief,. Het kost allemaal centen. Je zakgeld aan de kant zetten

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

4.1 Klaar met de opleiding

4.1 Klaar met de opleiding 4.1 Klaar met de opleiding 1. Werken in loondienst - Bij een bedrijf of bij de overheid (gemeente, provincie, ministerie); - Je krijgt loon/salaris; - Je hebt een bepaalde zekerheid, dat je werk hebt,

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie

GROEPSVERZEKERING. Brochure werknemer. Pension@work. Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst!

GROEPSVERZEKERING. Brochure werknemer. Pension@work. Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst! GROEPSVERZEKERING Brochure werknemer Pension@work Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst! 2 Gefeliciteerd! Uw werkgever biedt u de groepsverzekering Pension@work aan. Daarmee bouwt hij voor u

Nadere informatie

4. Kan ik een overlevingspensioen samen met een rustpensioen ontvangen?

4. Kan ik een overlevingspensioen samen met een rustpensioen ontvangen? BIJLAGEN JE PENSIOEN GOED GEREGELD 1. De wettelijke grensbedragen van je pensioen 2. De herwaarderingscoëfficiënten voor de berekening van je pensioen 3. Hoe kan ik mijn pensioen verhogen met een pensioenbonus?

Nadere informatie

Pension@work Werknemer PROFESSIONELEN

Pension@work Werknemer PROFESSIONELEN Werknemer PROFESSIONELEN Intro Een zekere toekomst dankzij uw werkgever Gefeliciteerd! Uw werkgever biedt u de groepsverzekering aan. Daarmee bouwt hij een mooi kapitaal op waarover u vrij beschikt bij

Nadere informatie

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Ruilen over de tijd Intertemporele substitutie Bedrijven lenen geld om te investeren

Nadere informatie

HUMO enquête naar de koopkracht

HUMO enquête naar de koopkracht HUMO enquête naar de koopkracht Steekproef N= 1000 respondenten representatief voor de Nederlandstalige 20-plussers (geen studenten) Methode Combinatie van telefonisch (23%; bij 65-plussers) en online

Nadere informatie

De honden en katten van de Belgen

De honden en katten van de Belgen ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 13 juli 2010 De honden en katten van de Belgen Enkele conclusies Ons land telde in 2008 1.167.000 honden en 1.974.000 katten; In vergelijking

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

1 De economische kringloop

1 De economische kringloop 1 De economische kringloop Wat is Marco-economonie? Studie van het verband tussen Gezinnen Bedrijven Overheid Buitenland Welke soorten economische vraagstukken hebben we? Productie Werkloosheid Inflatie

Nadere informatie

Kinderbijslag. Nog vragen? Sociale zekerheid. Studietoelage

Kinderbijslag. Nog vragen? Sociale zekerheid. Studietoelage Ouders ontvangen kinderbijslag voor hun schoolgaande kinderen tot 31 - Wanneer je minder dan 2540 netto ( 3670 voor een kind van een alleenstaande ouder) verdiend hebt op een jaar, dan blijf je ten laste

Nadere informatie

Studenten combineren voor tal van redenen hun studies met een job.

Studenten combineren voor tal van redenen hun studies met een job. Werk en studies : een prima huwelijk Hoofdstuk 2 Studenten combineren voor tal van redenen hun studies met een job. Het maakt niet uit of die beslissing een vrije keuze is of gebeurt om financiële redenen,

Nadere informatie

het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON

het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON HET RECHT OP EEN LEEFLOON in twaalf stappen... Een leefloon, wat is dat? Wanneer krijg ik het leefloon? Waar moet ik het leefloon aanvragen? Wat zal er na de

Nadere informatie

Economie Pincode klas 4 VMBO-GT 5 e editie Samenvatting Hoofdstuk 7 De overheid en ons inkomen Exameneenheid: Overheid en bestuur

Economie Pincode klas 4 VMBO-GT 5 e editie Samenvatting Hoofdstuk 7 De overheid en ons inkomen Exameneenheid: Overheid en bestuur Paragraaf 7.1 Groeit de economie? BBP = Bruto Binnenlands Product, de totale productie in een land in één jaar Nationaal inkomen = het totaal van alle inkomens in een land in één jaar Inkomen = loon, rente,

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Studentenarbeid. Weerslag op de belastingtoestand van de student en die van zijn ouders - Inkomstenjaren 2013 en 2014 -

Studentenarbeid. Weerslag op de belastingtoestand van de student en die van zijn ouders - Inkomstenjaren 2013 en 2014 - EENDRACHT MAAKT MACHT Federale Overheidsdienst FINANCIEN Studentenarbeid Weerslag op de belastingtoestand van de student en die van zijn ouders - Inkomstenjaren 2013 en 2014 - Ik heb gewerkt als student.

Nadere informatie

Inkomsten en uitgaven vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73698

Inkomsten en uitgaven vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73698 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73698 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Minimumloon, jeugdloon januari 2016 - juni 2016 plus Uurloon

Minimumloon, jeugdloon januari 2016 - juni 2016 plus Uurloon Minimumloon, jeugdloon januari 2016 - juni 2016 plus Uurloon Het wettelijk minimum loon of wettelijk minimum jeugdloon is het loon of het salaris dat je minimaal uitbetaald hoort te krijgen. Werknemers

Nadere informatie

Eindejaarspremie. Verplichting tot betalen van een eindejaarspremie

Eindejaarspremie. Verplichting tot betalen van een eindejaarspremie Definitie Eindejaarspremie Een eindejaarspremie of dertiende maand is een vergoeding voor een jaar prestaties, die meestal rond de jaarwisseling uitbetaald wordt. De eindejaarspremie wordt niet bij het

Nadere informatie

Als zelfstandige arbeid je belangrijkste (of enige) beroepsactiviteit is, dan ben je zelfstandige in hoofdberoep.

Als zelfstandige arbeid je belangrijkste (of enige) beroepsactiviteit is, dan ben je zelfstandige in hoofdberoep. 7. Het sociaal statuut van een zelfstandige ondernemer. ---------------------------------------------------------------- 7.1. Sociaal statuut zelfstandige. 7.1.1.Hoofdberoep Als zelfstandige arbeid je

Nadere informatie

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Extra uitleg en Q&A Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Wat is pensioen? Tekst uit het filmpje Wist je dat je nu waarschijnlijk al pensioen opbouwt? Een klein

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

Waarborg en Sociaal Fonds Voedingsindustrie Aanvullend pensioen. Wat?

Waarborg en Sociaal Fonds Voedingsindustrie Aanvullend pensioen. Wat? Waarborg en Sociaal Fonds Voedingsindustrie Aanvullend pensioen Wat? Sinds 1 april 2004 genieten alle arbeiders van de voedingsnijverheid een aanvullend pensioen, ofwel op basis van het sectoraal sociaal

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

JOBSTUDENTEN - INKOMSTEN 2014

JOBSTUDENTEN - INKOMSTEN 2014 SOCIAAL - JURIDISCHE DIENST GEZINSBOND JOBSTUDENTEN - INKOMSTEN 2014 I Zijn Sociale Zekerheidsbijdragen verschuldigd? De algemene regel stelt dat zowel de student als de werkgever sociale zekerheidsbijdragen

Nadere informatie

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen Wie is Optima? Opgericht in 1991 Onafhankelijk 13.160 klanten per 01/09/2010 316 medewerkers Trends Gazelle in: 2002-2003 - 2004-2006 2007-2008 2009 In 2010

Nadere informatie

3 4 5 7 24 88 laag inkomen, +55 helemaal oneens eerder oneens 64 noch eens, noch oneens eerder eens helemaal eens [Voor ik iets koop, overweeg ik zorgvuldig of ik het me kan veroorloven.] 5 25 vrouwen,

Nadere informatie

1. Inhoudsopgave... 1 2. Loonaanpassingen... 2. 2.1. Indexaties en conventionele verhogingen vanaf 1 mei 2014... 2

1. Inhoudsopgave... 1 2. Loonaanpassingen... 2. 2.1. Indexaties en conventionele verhogingen vanaf 1 mei 2014... 2 I N F O Mei 2014 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... 1 2. Loonaanpassingen... 2 2.1. Indexaties en conventionele verhogingen vanaf 1 mei 2014... 2 2.1.1. Arbeiders... 2 2.1.2. Bedienden... 2 2.1.3. Arbeiders

Nadere informatie

Studentenarbeid. Weerslag op de belastingtoestand van de student en die van zijn ouders - Inkomstenjaren 2011 en 2012 -

Studentenarbeid. Weerslag op de belastingtoestand van de student en die van zijn ouders - Inkomstenjaren 2011 en 2012 - EENDRACHT MAAKT MACHT Federale Overheidsdienst FINANCIEN Studentenarbeid Weerslag op de belastingtoestand van de student en die van zijn ouders - Inkomstenjaren 2011 en 2012 - Ik heb gewerkt als student.

Nadere informatie

opleiding werkloosheid rechten arbeidskaart loon syndicaten Werk en opleiding Santé arbeidsovereenkomst werk zoeken gelijkschakeling van diploma s

opleiding werkloosheid rechten arbeidskaart loon syndicaten Werk en opleiding Santé arbeidsovereenkomst werk zoeken gelijkschakeling van diploma s rechten arbeidskaart arbeidsovereenkomst werk zoeken opleiding zelfstandige werkloosheid gelijkschakeling van diploma s loon syndicaten Werk en opleiding Santé Door te werken kan je jezelf en je familie

Nadere informatie

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren.

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren. Levensloop. Wat is levensloop? De levensloopregeling (of: levensloop) is een fiscale regeling die vanaf 1 januari 2006 in Nederland bestaat om het sparen voor een vervangend inkomen tijdens een periode

Nadere informatie

WIE IS STUDENT? SOCIALE ZEKERHEIDSBIJDRAGEN VOOR STUDENTEN STUDENT @ WORK

WIE IS STUDENT? SOCIALE ZEKERHEIDSBIJDRAGEN VOOR STUDENTEN STUDENT @ WORK STUDENTENARBEID Wie is student?... 1 Sociale zekerheidsbijdragen voor studenten... 1 Student @ work... 1 Hoe inschrijven op student @ work?... 2 Belang van het attest!... 2 Wat na het afstuderen?... 2

Nadere informatie

Studentenstudie Randstad 2012. studenten aan het werk. Studentenstudie 2012 1

Studentenstudie Randstad 2012. studenten aan het werk. Studentenstudie 2012 1 Studentenstudie Randstad 2012 studenten aan het werk Studentenstudie 2012 1 inhoud 1. intro, aanpak en meest opvallende tendensen p. 3 1.1. intro... p. 3 1.2. aanpak p. 4 2. resultaten p. 5 2.1. werken

Nadere informatie

TOEGESTANE EVOLUTIE VAN DE LOONKOST VOOR 2015-2016. I. Geen loonsverhoging voor 2015, maar beperkte mogelijkheden voor 2016

TOEGESTANE EVOLUTIE VAN DE LOONKOST VOOR 2015-2016. I. Geen loonsverhoging voor 2015, maar beperkte mogelijkheden voor 2016 1/6 TOEGESTANE EVOLUTIE VAN DE LOONKOST VOOR 2015-2016 I. Geen loonsverhoging voor 2015, maar beperkte mogelijkheden voor 2016 Het ontwerp van interprofessioneel akkoord dat werd voorgesteld door de Regering

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

AG Ascento. Omdat ú met pensioen gaat, niet uw kapitaal. AG Employee Benefits

AG Ascento. Omdat ú met pensioen gaat, niet uw kapitaal. AG Employee Benefits AG Ascento Omdat ú met pensioen gaat, niet uw kapitaal. AG Employee Benefits Het einde van uw loopbaan is in zicht? Dan hebt u waarschijnlijk heel wat vragen over hoe u uw pensioen het best kan voorbereiden.

Nadere informatie

Van: Vandelanotte Datum: 15/5/2015 Onderwerp: alternatieve verloningsvormen inzake bonussen

Van: Vandelanotte Datum: 15/5/2015 Onderwerp: alternatieve verloningsvormen inzake bonussen Van: Vandelanotte Datum: 15/5/2015 Onderwerp: alternatieve verloningsvormen inzake bonussen In onderstaande memo lichten wij graag volgende alternatieve verloningsvormen inzake bonussen toe: 1) Loonbonus

Nadere informatie

PENSIOENSPAREN ZO DOE JE HET

PENSIOENSPAREN ZO DOE JE HET ZO DOE JE HET 1. WAT IS PENSIOENSPAREN? Wie aan pensioensparen doet, bouwt op individuele basis een extra pensioen op. Wat je spaart, kan je bovendien fiscaal in mindering brengen via de personenbelasting.

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER INFORMATIEVE BEREKENING STUDIETOELAGE academiejaar 2013 2014

AANVRAAGFORMULIER INFORMATIEVE BEREKENING STUDIETOELAGE academiejaar 2013 2014 STIP THOMAS MORE MECHELEN Adres: Zandpoortvest 11, 2800 Mechelen Tel.: +32(0)15 369 140 Fax: +32(0)15 369 149 E-mail: stip.mechelen@thomasmore.be www: www.thomasmore.be/stipmechelen AANVRAAGFORMULIER INFORMATIEVE

Nadere informatie

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2010 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2...

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2010 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2... Identiteit:.. Repertoriumnummer:.. Ondernemingsnr. of nationaal nr.:. TABEL voor de berekening van de vrijstelling voor bijkomend personeel (artikel 67ter van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992)

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Hooghenraed Overlijdensbijstand

Algemene voorwaarden Hooghenraed Overlijdensbijstand Algemene voorwaarden Hooghenraed Overlijdensbijstand Waarvoor zijn deze algemene voorwaarden? Deze algemene voorwaarden horen bij de verzekering Overlijdensbijstand van Hooghenraed. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

moneytalk Mediargus met docroom pdf SCHENKEN U doet er verstandig aan uw successie te plannen. GET

moneytalk Mediargus met docroom pdf SCHENKEN U doet er verstandig aan uw successie te plannen. GET moneytalk SCHENKEN U doet er verstandig aan uw successie te plannen. GET SUCCESSIEPLANNING VOOR ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN SCHENKEN DOET U GOEDKOOP Als u wilt vermijden dat uw kinderen een hoge erf

Nadere informatie

DE TEWERKSTELLING VAN STUDENTEN (2015)

DE TEWERKSTELLING VAN STUDENTEN (2015) DE TEWERKSTELLING VAN STUDENTEN (2015) Studentenarbeid zit nog steeds in de lift en is een inherent onderdeel van het studentenleven geworden, zowel tijdens de zomervakantie als gedurende het academiejaar.

Nadere informatie

ETEN EN DRINKEN VOOR DE HORECA

ETEN EN DRINKEN VOOR DE HORECA Menukaart Open Vld ETEN EN DRINKEN VOOR DE HORECA Alexander De Croo Maggie De Block MENU_HORECA_2015CC_OPENVLD_8PAG.indd 1 Bart Tommelein Gwendolyn Rutten 30/11/15 15:58 Woord van de Chef Beste Horeca,

Nadere informatie

Verklaring op erewoord (verhoogde verzekeringstegemoetkoming - ZIV-hoedanigheid + inkomens) - (bijdrage ingezetene) (DV0481)

Verklaring op erewoord (verhoogde verzekeringstegemoetkoming - ZIV-hoedanigheid + inkomens) - (bijdrage ingezetene) (DV0481) Onafhankelijk Ziekenfonds Verklaring op erewoord (verhoogde verzekeringstegemoetkoming - ZIV-hoedanigheid + inkomens) - (bijdrage ingezetene) (DV0481) Identificatie van het ziekenfonds : 516 Voornaam en

Nadere informatie

Gouden Handdruk, drie verschillende manieren om een ontslagvergoeding te laten uitkeren

Gouden Handdruk, drie verschillende manieren om een ontslagvergoeding te laten uitkeren Gouden Handdruk, drie verschillende manieren om een ontslagvergoeding te laten uitkeren Als u eenmaal recht heeft op een ontslagvergoeding, dan kunt u deze vergoeding in feite op 3 verschillende manieren

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

INLEIDING WET OP DE INKOMSTENBELASTING

INLEIDING WET OP DE INKOMSTENBELASTING INLEIDING WET OP DE INKOMSTENBELASTING ECONOMIE VMBO 3 VMBO TL 1 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Box 1 berekenen Hoofdstuk 2: Box 3 berekenen Hoofdstuk 3: Alles bij elkaar Hoofdstuk 4: Handleiding

Nadere informatie

(Genoemde bedragen gelden vanaf 1 januari 2007. Het is mogelijk dat de bedragen iets omhoog gaan per 1 juli.)

(Genoemde bedragen gelden vanaf 1 januari 2007. Het is mogelijk dat de bedragen iets omhoog gaan per 1 juli.) Vakantiewerk 2007 Vakantiewerk 2007 (Genoemde bedragen gelden vanaf 1 januari 2007. Het is mogelijk dat de bedragen iets omhoog gaan per 1 juli.) Pas als je dertien jaar bent, mag je werken in je schoolvakantie.

Nadere informatie

Studentenstudie Randstad 2013. studenten aan het werk. Studentenstudie 2013 1

Studentenstudie Randstad 2013. studenten aan het werk. Studentenstudie 2013 1 Studentenstudie Randstad 2013 studenten aan het werk Studentenstudie 2013 1 inhoud 1. intro, aanpak en meest opvallende tendensen p. 3 1.1. intro... p. 3 1.2. aanpak p. 4 2. resultaten p. 5 2.1. jongeren

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

Ruilen over de tijd (havo)

Ruilen over de tijd (havo) 1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 ConsumentenPrijsIndexcijfer Consumenten Prijsindexcijfer in

Nadere informatie

Cijferbijlage Wonen in Nederland en werken in België

Cijferbijlage Wonen in Nederland en werken in België Cijferbijlage Wonen in Nederland en werken in België Inhoud Algemeen 2 Gezin 2 Medische zorg 3 Nabestaanden 3 Werkloos 4 Ziek of arbeidsongeschikt 5 Zwangerschap en bevalling 5 Zo blijft u op de hoogte

Nadere informatie

BEREKENING VAN DE NETTOMAANDWEDDE VAN EEN CONTRACTUEEL PERSONEELSLID

BEREKENING VAN DE NETTOMAANDWEDDE VAN EEN CONTRACTUEEL PERSONEELSLID BEREKENING VAN DE NETTOMAANDWEDDE VAN EEN CONTRACTUEEL PERSONEELSLID Bijwerking van 21.02.2014 FOD FINANCIEN THESAURIE DIENST BETALINGEN - WEDDEN KUNSTLAAN 30 1040 BRUSSEL www.wedden.fgov.be INHOUDSTAFEL

Nadere informatie

TAX SHIFT SOCIAAL LUIK

TAX SHIFT SOCIAAL LUIK 1.500,00 1.700,00 1.900,00 2.100,00 2.300,00 2.500,00 2.700,00 2.900,00 3.100,00 3.300,00 3.500,00 3.700,00 3.900,00 4.100,00 4.300,00 4.500,00 4.700,00 4.900,00 5.100,00 5.300,00 5.500,00 5.700,00 5.900,00

Nadere informatie

4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst

4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst 4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst De arbeidsvoorwaarden van veel werknemers zijn vastgelegd in een collectieve arbeidsovereenkomst. Dit is een overeenkomst die per bedrijf of bedrijfstak wordt afgesloten

Nadere informatie

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als %

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als % Inflatie Stijging algemene prijspeil Consumenten Prijs Indexcijfer Gewogen gemiddelde Voordeel: Mensen met schulden Nadeel: Mensen met loon, spaargeld Reële winst bedrijven daalt Rentekosten bedrijven

Nadere informatie

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten Antwoorden stencils OPGAVE 1 1. Nominaal Inkomen 1996 = 25,34 miljard pond x 1,536 = 38,92224 miljard pond Bevolkingsomvang 1996 = 3.340.000 x 1,03 = 3.440.200 Nominaal Inkomen per hoofd = 38,92224 miljard

Nadere informatie

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Peeters, H. & Larmuseau, H. (2005). De solidariteit van de gelijkgestelde periodes. Een exploratie van de aard, het belang en de zin van de gelijkgestelde

Nadere informatie

1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft.

1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 8 november 2006 1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft.

Nadere informatie

De honden en katten van de Belgen

De honden en katten van de Belgen ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 31 juli 2007 De honden en katten van de Belgen Highlights Ons land telde in 2004 1.064.000 honden en 1.954.000 katten; In vergelijking

Nadere informatie

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4.

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4. Kerncijfers voor de Belgische economie Wijzigingspercentages in volume - tenzij anders vermeld Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1

Nadere informatie

Schalen bedrijfsvoorheffing vanaf 1 januari 2015

Schalen bedrijfsvoorheffing vanaf 1 januari 2015 Onderstaande schalen gelden voor de maandlonen. Belastbaar : Schaal 1 : Schaal 2 : Schaal 3 : Schalen bedrijfsvoorheffing vanaf 1 januari 2015 Brutoloon - persoonlijke R.S.Z.-bijdragen. Indien het belastbare

Nadere informatie

algemene boekhouding Periodieke bezoldiging Hoe boeken? Uitzendarbeid 617 Zaakvoerders, bestuurders 618

algemene boekhouding Periodieke bezoldiging Hoe boeken? Uitzendarbeid 617 Zaakvoerders, bestuurders 618 Periodieke bezoldiging Hoe boeken? K.B. van 12 september 83 - MAR 620 Bezoldigingen en rechtstreekse sociale voordelen 6200 Bestuurders of zaakvoerders 6201 Directiepersoneel 6202 Bedienden 6203 Arbeiders

Nadere informatie

Publicatie brochure arboregels vakantiewerker

Publicatie brochure arboregels vakantiewerker Publicatie brochure arboregels vakantiewerker Als er in de zomer vakantiewerkers bij uw organisatie aan de slag gaan, moet u goed letten op de arboregels die voor scholieren geldt. Onlangs heeft de overheid

Nadere informatie

Pensioenkloof tussen België en haar buurlanden loopt op tot 48 procent

Pensioenkloof tussen België en haar buurlanden loopt op tot 48 procent Pensioenkloof tussen België en haar buurlanden loopt op tot 48 procent Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Pensioenkloof tussen België en haar buurlanden... 2 1.1 Wettelijke pensioenrechten in vergelijking

Nadere informatie

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro.

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro. Grote opgave personele inkomensverdeling Blz. 1 van 4 personele inkomensverdeling Inkomensverschillen tussen personen kunnen te maken hebben met de verschillende soorten inkomen. 1 Noem drie soorten primair

Nadere informatie

Sociale verzekeringen in België voor werkgevers in Nederland

Sociale verzekeringen in België voor werkgevers in Nederland Sociale verzekeringen in België voor werkgevers in Nederland Inhoud Wanneer is uw werknemer sociaal verzekerd in België? 2 Wat regelt de werknemer? 2 Wat regelt u? 3 Hoe regelt u dit? 3 Wat regelt u nog

Nadere informatie

De Belg en zijn spaargedrag (2/2): het budget

De Belg en zijn spaargedrag (2/2): het budget _ Focus on the Belgian economy Economic Research De Belg en zijn spaargedrag (2/2): het budget Oscar Bernal Economic Research, ING België Brussel (32) 2 547 39 95 oscar.bernal@ing.be Julien Manceaux Economic

Nadere informatie

s t u d i e Jongeren en geld Jongeren en geld OIVO, mei 2006

s t u d i e Jongeren en geld Jongeren en geld OIVO, mei 2006 s t u d i e Jongeren en geld Jongeren en geld OIVO, mei 2006 Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Zakgeld (bedrag, bron, aanwending) 4. Studentenjob (perioden, aanwending en gebruik van het verdiende

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Luk Joossens, Stichting tegen Kanker, tel.: 02/7433706, gsm: 0486 88 91 22.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Luk Joossens, Stichting tegen Kanker, tel.: 02/7433706, gsm: 0486 88 91 22. Brussel, 19 december 2006 De resultaten van een grootschalige enquête over de rookgewoonten in 2006. Drie vierde van de bevolking is voorstander van rookvrije restaurants. Het percentage rokers blijft

Nadere informatie

Optimaal gebruik van de managementvennootschap Inhoud

Optimaal gebruik van de managementvennootschap Inhoud Optimaal gebruik van de managementvennootschap Inhoud 1. Vergelijking eenmanszaak en vennootschap... 2 1.1 Tarieven personenbelasting... 2 1.2 Tarieven vennootschapsbelasting... 2 1.3 Sociale bijdrage...

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Handleiding ontwikkeld door het Sint-Pieterscollege in samenwerking met KHLeuven- departement Economisch Hoger Onderwijs September 2013 With the support of the Lifelong

Nadere informatie

s t Jongeren en geld Jongeren en geld OIVO, december 2009 u d i e Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Kind en geld 4. Zakgeld (bedrag, bron, gebruik) 5. Studentenjob (periodes, gebruik van het

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

De belastinghervorming van 2001 schept geen 200.000 banen.

De belastinghervorming van 2001 schept geen 200.000 banen. CD &V-Kamerfractie Paleis van de Natie Natieplein 2 Huis van de Parlementsleden 1008 Brussel De belastinghervorming van 2001 schept geen 200.000 banen. De meeste onder ons hebben ten laatste op 31 augustus

Nadere informatie

Sector van de vlasbereiding

Sector van de vlasbereiding Sector van de vlasbereiding 2014 Dit document is gebaseerd op de reglementering en de bedragen die op 15 oktober 2013 van toepassing waren. 1 De meeste zaken die in de textielagenda staan, zijn ook voor

Nadere informatie

F I N A N C I Ë L E A L G E B R A v o o r 5 d e s

F I N A N C I Ë L E A L G E B R A v o o r 5 d e s 1 Hotel-en Toerismeschool Spermalie Snaggaardstraat 15 8000 Brugge 050 33 52 19 050 33 90 79 F I N A N C I Ë L E A L G E B R A v o o r 5 d e s Deel 4 : gelijkwaardige rentevoeten oefenbundel Oefeningen

Nadere informatie

Thema 1 Pizzeria ANTWOORDEN

Thema 1 Pizzeria ANTWOORDEN 1 Thema 1 Pizzeria ANTWOORDEN Deel 1 Consumptie 1. Ieder mens probeert zo veel mogelijk wensen te vervullen. Iedereen begint daarbij met de belangrijkste behoeften: eten, drinken, kleding en een dak boven

Nadere informatie

De fiscale begrotingsmaatregelen van de regering Di Rupo I: invloed op uw beleggingen

De fiscale begrotingsmaatregelen van de regering Di Rupo I: invloed op uw beleggingen De fiscale begrotingsmaatregelen van de regering Di Rupo I: invloed op uw beleggingen Eind 2011 werd het begrotingsakkoord door de regering Di Rupo goedgekeurd. Een aantal van deze maatregelen hebben rechtstreeks

Nadere informatie

Eindexamen havo economie 2013-I

Eindexamen havo economie 2013-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 bij (1) monopolie bij (2) toe

Nadere informatie

VIVIUM Omzetverzekering

VIVIUM Omzetverzekering VIVIUM Omzetverzekering Uw zaak blijft zijn omzet halen, ook als u buiten strijd bent Maandelijkse uitkering tijdens arbeidsongeschiktheid Tot 60% van uw omzet gegarandeerd Mogelijkheid tot integrale uitbetaling

Nadere informatie

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Employee Benefits Institute 1. Welke zijn de nieuwe rentevoeten die AXA Belgium waarborgt

Nadere informatie

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u?

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? Onafhankelijke informatie voor consumenten Wat is renterisico? Als u geld nodig heeft, kunt u een lening afsluiten. U moet het geleende geld wel terugbetalen.

Nadere informatie

1. (Een gewone) hand- en/of bankgift

1. (Een gewone) hand- en/of bankgift 1. (Een gewone) hand- en/of bankgift 1.1. WAT HOUDT ZO N HAND- OF BANKGIFT PRECIES IN? 1.1.1. Schenken zonder schenkingsrechten! Schenking is in principe notarieel. Dat is in ieder geval het basisprincipe

Nadere informatie

Lesbrief Kopen en Werken 2 e druk Hoofdstuk 2 Geld om van te leven 2.1 a. 64,796838. b. 64,7968. c. 64,80. d. 65.

Lesbrief Kopen en Werken 2 e druk Hoofdstuk 2 Geld om van te leven 2.1 a. 64,796838. b. 64,7968. c. 64,80. d. 65. Hoofdstuk 2 Geld om van te leven 2.1 a. 64,796838. b. 64,7968. c. 64,80. d. 65. 2.2 Gemiddelde = (6,5 + 5,8 + 8,7 + 7,7)/4 = 28,7/4 = 7,175 afgerond 7,2. 2.3 a. Gemiddelde = (1 6,5 + 1 5,8 + 2 8,7 + 2

Nadere informatie