waar rook is,is vuur

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "waar rook is,is vuur"

Transcriptie

1 Brandveiligheid in parkeergarages: Sprinkler als alternatief voor NEN 6098 waar rook is,is vuur Unica Brandbeveiliging 12 juni 2013 Business unit Unica brandbeveiliging Branddetectie Blusgasinstallaties Watermist Sprinklertechniek Kleine blusmiddelen Droge stijgleidingen Technisch Beheer Modificaties 1

2 Thema s en vraagstukken Wat is brandveilig? Brandveiligheid = het accepteren van een aanvaardbaar (rest)risico Beperken van slachtoffers en schade aangrenzende bebouwing Wie is verantwoordelijk voor (brand)veiligheid? Eigenaar/gebruiker. Wie is dat? Terugtredende rol brandweer Wat is de beste technische oplossing? Niets Sprinkler installaties Watermist installaties Temperatuur Thermo detectoren of lijn detectie Handbrandblusmiddelen (Hooggevoelige) rookdetectie Tijdspad 2

3 Staal en beton, het ideale huwelijk; Staal goed voor trekspanningen Beton goed voor drukspanningen Beton en staal: zelfde uitzettingscoëfficiënt. Beton en staal hechten goed aan elkaar Slechts 8% van het aanmaakwater nodig 92% laat dus poriën achter in beton Vanaf 350 Celcius begint beton te spatten Vanaf 400 Celsius verliest staal zijn sterkte 3

4 Sprinkler installaties De werking van een sprinklerkop 4

5 Hoge druk watermistsprinklerinstallaties Danfoss Semco/ Unica Watermist Hoe werkt het? 5

6 Watermist, hoe werkt het? Kenmerk toepassing van Watermist = optimaal gebruik maken van het warmteabsorberend vermogen van water Hoe werkt het? Waternevelbeweging richting brand Water Nevel Lucht Ruimte-effect 12 6

7 Watermist,hoe werkt het? De branddriehoek Zuurstof Warmte Brandstof 13 Watermist, hoe werkt het? Zuurstof > lokale inertiesering 21% O2 ->16% O2 Brandstof Warmte >koeling en absorptie warmtestraling Van 600 C naar 50 C in 30 seconden 14 7

8 Car park test SP Zweden Testhal 400m2-6000m3 testopstelling: 3m hoge parkeer garage 100m2 Ventilatie; standaard m3/h (= 3,3 wisselingen/uur) Ventilatie; tijdens brand m3/h tot m3 /h 8

9 Car park test SP Zweden Test doelstelling watermist: 1. Window screens of target cars shall not burst 2. No fire damage to target cars 3. Fire damage and temperatures equivalent or lower than sprinkler solution bar ) 9

10 Car park test SP Zweden Test evaluatie watermist: 1. Window screens of target cars shall not burst >>geslaagd 2. No fire damage to target cars>> geslaagd 3. Fire damage and temperatures equivalent or lower than sprinkler solution bar ) >> geslaagd 10

11 De Installatie;Watervoorziening Elektromotor gedreven pomp 21 Leidinginstallatie Leidingen en fittingen - Verdeelleidingen mm - Sproeileidingen mm - Materiaal: RVS AISI

12 Overwegingen sprinkler/ watermist of stuwdrukventilatie? Veilig vluchten mogelijk? Brandweerinzet op tijd? Kiest de brandweer voor een binnen aanval? Impact voor bovenliggende bebouwing Impact voor de parkeergarage Schaalgrootte Beschikbare inbouwruimte Milieu aspecten verontreinigd bluswater kosten Sprinkler Hoge druk watermist Norm EN CEN sproeidichtheid 5 lpm/m2 2,7 lpm/m2 =0,9 lpm/m3 Sproeivlak nat systeem 144 m2 144 m2 Sproeivlak droog systeem 180 m2 144 m2 12

13 Sprinkler Hoge druk watermist Norm EN CEN sproeidichtheid 5 lpm/m2 2,7 lpm/m2 Sproeivlak nat systeem 144 m2 144 m2 Sproeivlak droog systeem 180 m2 144 m2 sproeitijd 60 minuten 60 minuten Q-tot 1000 lpm 400 lpm Watervoorraad 105 m3 30 m3 Buisdiameter hoofdleiding mm 42 mm Buisdiameter strang leiding 33 mm 18 mm Sprinkler Hoge druk watermist Norm EN CEN sproeidichtheid 5 lpm/m2 2,7 lpm/m2 Sproeivlak nat systeem 144 m2 144 m2 Sproeivlak droog systeem 180 m2 144 m2 sproeitijd 60 minuten 60 minuten Q-tot 1000 lpm 400 lpm Watervoorraad 105 m3 30 m3 Buisdiameter hoofdleiding mm 42 mm Buisdiameter strang leiding 33 mm 18 mm Buiskwaliteit Carbon staal RVS 316 Certificeerbaar Ja Ja Footprint pompkamer m m2 13

14 Overwegingen sprinkler of watermist Beschikbaarheid van water? Inpasbaarheid leidingwerk? Impact van bluswater. Ruimte voor een watervoorziening. Luchtsnelheden >5m /sec. Kosten: Economische levensduur van de parkeergarage. Reeds bestaande sprinkler aanwezig? Citaten Marsh Risk Consulting: If you think fire protection is expansive, try a disaster 14

15 Low budget, innovatief brandveilig parkeren. UNICA Bedankt voor uw aandacht 15

Brandveiligheid in gesprinklerde parkeergarages. Presentatie: Ing. R van Riet EFPC BV

Brandveiligheid in gesprinklerde parkeergarages. Presentatie: Ing. R van Riet EFPC BV Brandveiligheid in gesprinklerde Presentatie: Ing. R van Riet EFPC BV Inhoud Sprinkleren van garages in relatie tot het BB Doel van een sprinklerinstallatie Soorten sprinklerinstallaties Sprinklervoorschriften

Nadere informatie

Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist. 22 MAART 2007 sinds 1927

Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist. 22 MAART 2007 sinds 1927 Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist 22 MAART 2007 sinds 1927 Uitwerking praktijk case Hoe groot is het brandrisico s in mijn IT ruimten? Niet 0 en (flink?) groter dan in andere ruimten Worden

Nadere informatie

Blussen zonder water. Met afx- f ireblocker.

Blussen zonder water. Met afx- f ireblocker. Blussen zonder water. Met afx- f ireblocker. faster than f ire. Voorkom brandschade. Voorkom blusschade. Voorkom vervolgschade. Veilig. Voordelig. En goedgekeurd. Voorkom brand met af-x fireblocker. Brand

Nadere informatie

Rookbeheersing. Rookbeheersingsystemen regelgeving en randvoorwaarden. Ronald Driessens. rookbeheersingsdeskundige

Rookbeheersing. Rookbeheersingsystemen regelgeving en randvoorwaarden. Ronald Driessens. rookbeheersingsdeskundige Rookbeheersing Rookbeheersingsystemen regelgeving en randvoorwaarden Ronald Driessens rookbeheersingsdeskundige Inhoud presentatie Rookbeheersing: Wat is rookbeheersing? Wanneer wordt het toegepast? Waaruit

Nadere informatie

ANPI 18/11/2009. NOTIFIED BODY n 1134 RENOVATIE EN BRANDVEILIGHEID ASBL ANPI VZW. Groep n 2 : Overheden Openbare diensten

ANPI 18/11/2009. NOTIFIED BODY n 1134 RENOVATIE EN BRANDVEILIGHEID ASBL ANPI VZW. Groep n 2 : Overheden Openbare diensten NOTIFIED BODY n 1134 003-TEST EN 17025 003-INSP EN 17020 003- PROD EN 45011 RENOVATIE EN BRANDVEILIGHEID ASBL ANPI VZW Statutaire organisatie van ANPI vzw Groep n 1 : Verzekering ondernemingen Groep n

Nadere informatie

BRAND IN ONDERGRONDSE PARKEERGARAGES

BRAND IN ONDERGRONDSE PARKEERGARAGES BRAND IN ONDERGRONDSE PARKEERGARAGES Nele Tilley Department of Flow, Heat and Combustion Mechanics www.floheacom.ugent.be Ghent University UGent pag. 1 onderzoek aan de universiteit: ver van mijn bed?

Nadere informatie

15-6-2015. Sprinklertechniek. door Tim Beumer. Tim Beumer Unica Automatic Sprinkler Projectleider Brandpreventie Academy Docent

15-6-2015. Sprinklertechniek. door Tim Beumer. Tim Beumer Unica Automatic Sprinkler Projectleider Brandpreventie Academy Docent Sprinklertechniek door Tim Beumer EVEN VOORSTELLEN Tim Beumer Unica Automatic Sprinkler Projectleider Brandpreventie Academy Docent 1 Vogelvlucht door de sprinklerinstallatie VOGELVLUCHT SPRINKLERINSTALLATIE

Nadere informatie

1-12-2014. Sprinklertechniek. door Tim Beumer. Tim Beumer Unica Automatic Sprinkler Projectleider Brandpreventie Academy Docent

1-12-2014. Sprinklertechniek. door Tim Beumer. Tim Beumer Unica Automatic Sprinkler Projectleider Brandpreventie Academy Docent Sprinklertechniek door Tim Beumer EVEN VOORSTELLEN Tim Beumer Unica Automatic Sprinkler Projectleider Brandpreventie Academy Docent 1 Vogelvlucht door de sprinklerinstallatie VOGELVLUCHT SPRINKLERINSTALLATIE

Nadere informatie

Waterleidingsprinkler. Het hoe, wat en waarom van de revolutionaire Waterleidingsprinkler

Waterleidingsprinkler. Het hoe, wat en waarom van de revolutionaire Waterleidingsprinkler Waterleidingsprinkler Het hoe, wat en waarom van de revolutionaire Waterleidingsprinkler We zien het maar al te vaak in de media een woning brand. In het ergste geval slachtoffers of voor het leven verminkte

Nadere informatie

Brandveiligheid in de zorg. Vluchten kan niet meer.. Ing. Tom de Nooij, CFPS Senior Consultant Marsh Risk Consulting NFPA Instructor

Brandveiligheid in de zorg. Vluchten kan niet meer.. Ing. Tom de Nooij, CFPS Senior Consultant Marsh Risk Consulting NFPA Instructor Brandveiligheid in de zorg Vluchten kan niet meer.. Ing. Tom de Nooij, CFPS Senior Consultant Marsh Risk Consulting NFPA Instructor 4/23/2013 Brandveiligheid in de zorg.. Branden in zorginstellingen ontwikkelen

Nadere informatie

MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming

MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming JAN DE BRUIN (adviseur blussystemen) PIETER BIKKER (drs ing, manager blussystemen) 22 MAART 2007 Uitwerking praktijk

Nadere informatie

Brandveiligheid in parkeergarages

Brandveiligheid in parkeergarages Inhoud Reglementering Normen Technische invulling Ontwerpmethodiek Voorbeeldproject - Ontwerp Inhoud Reglementering Normen Technische invulling Ontwerpmethodiek Voorbeeldproject - Ontwerp Voorbeelden van

Nadere informatie

Brandveiligheid van grote natuurlijk geventileerde parkeergarages

Brandveiligheid van grote natuurlijk geventileerde parkeergarages Brandveiligheid van grote natuurlijk geventileerde parkeergarages ir. B. Kersten, LBP Raadgevend ingenieursbureau te Nieuwegein Opgericht in 1970 Momenteel ca. 60 medewerkers 1 Inhoud Wat is een natuurlijk

Nadere informatie

Even voorstellen. Marcel Veenboer

Even voorstellen. Marcel Veenboer Even voorstellen Marcel Veenboer Even voorstellen Werkterrein planontwikkeling bij bouw en verbouw gelijkwaardigheidsvraagstukken brandoverslag ondersteuning bij brandveilig gebruik De werking van gelijkwaardigheid

Nadere informatie

WATERMISTSYSTEEM MINIFOG ECONAQUA. Minifog EconAqua Watermist-Sprinklersystemen

WATERMISTSYSTEEM MINIFOG ECONAQUA. Minifog EconAqua Watermist-Sprinklersystemen WATERMISTSYSTEEM MINIFOG ECONAQUA Minifog EconAqua Watermist-Sprinklersystemen NNOVATIEF Efficiënte beveiliging van gebouwen Minifog EconAqua is een door Minimax ontwikkeld lage druk watermistsysteem.

Nadere informatie

Gelijkwaardigheids oplossingen. Parkeergarage oppervlakte groter dan m2. Verschillende gelijkwaardige oplossingen:

Gelijkwaardigheids oplossingen. Parkeergarage oppervlakte groter dan m2. Verschillende gelijkwaardige oplossingen: Gelijkwaardigheids oplossingen Parkeergarage oppervlakte groter dan 1.000 m2 Verschillende gelijkwaardige oplossingen: Ventilatie: Conform praktijkrichtlijn van het LNB Conform NEN 6098 Sprinkler Compartimentering

Nadere informatie

Brandveiligheid grote brandcompartimenten

Brandveiligheid grote brandcompartimenten Brandveiligheid grote brandcompartimenten Ir Ruud van Herpen FIFireE Adviesburo Nieman Lector brandveiligheid in de bouw Grote brandcompartimenten: Brandbeheersing Is er verschil? Temperatuur: vriesveem

Nadere informatie

Onderwerpen. Parkeerventilatie. Overdrukventilatie. Certificering. Regelgeving Stuwkrachtventilatie CFD berekeningen. Regelgeving Overdruksystemen

Onderwerpen. Parkeerventilatie. Overdrukventilatie. Certificering. Regelgeving Stuwkrachtventilatie CFD berekeningen. Regelgeving Overdruksystemen Onderwerpen Parkeerventilatie Regelgeving Stuwkrachtventilatie CFD berekeningen Overdrukventilatie Regelgeving Overdruksystemen Certificering Regelgeving Bouwbesluit NEN 2443:2000 Brandveiligheideisen

Nadere informatie

deskundig adviseur Zoek een De NOVB stuurde de redactie van PARKEER24 een Position

deskundig adviseur Zoek een De NOVB stuurde de redactie van PARKEER24 een Position brandveiligheid en parkeergarages: verschillende opties mogelijk, 1 ding is zeker: Zoek een deskundig adviseur De NOVB stuurde de redactie van PARKEER24 een Position Paper over Brandveiligheid van Parkeergarages.

Nadere informatie

Rook-en wamte afvoer in de praktijk L Evacuation des fumées et de la chaleur en pratique

Rook-en wamte afvoer in de praktijk L Evacuation des fumées et de la chaleur en pratique Rook-en wamte afvoer in de praktijk L Evacuation des fumées et de la chaleur en pratique 20 10 2011 1 Vanbever Bart 2 RWA in parkeergarages Bart Vanbever bvanbever@vincotte.be Antwerpen, 22 februari Wetgeving

Nadere informatie

PRAKTISCHE GEBRUIKSHANDLEIDING. Hoe en wat over sprinkler, compartimentering en/of ventilatie in parkeergarages

PRAKTISCHE GEBRUIKSHANDLEIDING. Hoe en wat over sprinkler, compartimentering en/of ventilatie in parkeergarages PRAKTISCHE GEBRUIKSHANDLEIDING Hoe en wat over sprinkler, compartimentering en/of ventilatie in parkeergarages Augustus 2012 VEBON 2012 Alle rechten voorbehouden. Alle auteursrechten en databankrechten

Nadere informatie

WATERVOORZIENING GEDURENDE C-CONTROLE

WATERVOORZIENING GEDURENDE C-CONTROLE IMPLEMENTATIE TB67b GEDURENDE C-CONTROLE Eric Mulders Aanleg van leidingsystemen voor brandbeveiliging 1 Onderhoud aan bluswatersystemen, hydranten en afsluiters Plaatsen van tijdelijke watervoorzieningen

Nadere informatie

Flexibel ontwerpen, brandveiligheid en duurzaamheid. Ronald Oldengarm adviseur brandveiligheid

Flexibel ontwerpen, brandveiligheid en duurzaamheid. Ronald Oldengarm adviseur brandveiligheid Flexibel ontwerpen, brandveiligheid en duurzaamheid Ronald Oldengarm adviseur brandveiligheid Inleiding Gebouw dat niet kan (af)branden zou in de basis duurzaam moeten zijn 2 Inleiding In welke mate is

Nadere informatie

Inspection, testing en maintenance van brandbestrijdingsinstallaties. VSE seminar 7 oktober 2015

Inspection, testing en maintenance van brandbestrijdingsinstallaties. VSE seminar 7 oktober 2015 Inspection, testing en maintenance van brandbestrijdingsinstallaties VSE seminar 7 oktober 2015 Even voorstellen - JK-Fire consultancy - Productspecialist Dr. Sthamer Hamburg - Werkgroepen - PGS14 - PGS15,

Nadere informatie

Beveiliging met watermist

Beveiliging met watermist Beveiliging met watermist Gérard van Oosteren Ronald Oldengarm Inhoud presentatie - Introductie + basisprincipe - Werking + animatie systeem - Brandproeven - Adviseur/toetser & aandachtspunten - Greep

Nadere informatie

BFSN DE POMPKAMER. Sjaak Blom Van Wijk & Boerma Firepacks BV

BFSN DE POMPKAMER. Sjaak Blom Van Wijk & Boerma Firepacks BV DE POMPKAMER Sjaak Blom Van Wijk & Boerma Firepacks BV Asse-Zellik, 29 april 2015 Onderwerpen Werking watervoorziening Pomptypes voor watertoevoer Pompselecties Pompaandrijvingen Pompkamer benodigdheden

Nadere informatie

Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Brandbeveiliging

Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Brandbeveiliging Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Brandbeveiliging Een blusmiddel voor speciale toepassingen. Innovatief blussen betrouwbare beveiliging! Om in iedere voorkomende situatie een individueel toegesneden

Nadere informatie

Integrale brandveiligheid toegelicht. Louis Cleef ROCKWOOL B.V.

Integrale brandveiligheid toegelicht. Louis Cleef ROCKWOOL B.V. Integrale brandveiligheid toegelicht Louis Cleef ROCKWOOL B.V. 1 Inhoud presentatie ROCKWOOL Group Trends Visie op de bouwregelgeving Kwaliteit in de gebouwde omgeving De ROCKWOOL Group De ROCKWOOL Group

Nadere informatie

Beheer brandmeldinstallaties

Beheer brandmeldinstallaties Beheer brandmeldinstallaties Nieuwe technieken en Certificering Siemens Fire Detection Brandrisico en de mogelijke consequenties Branddetetctie Automatisch blussen Evacuatie management Gevaren meldsysteem

Nadere informatie

Joost van Dijk HCPS bv. Namens VEBON afdeling rookbeheersing. praktijkdag parkeergarages' 12 juni 2013 STELLING

Joost van Dijk HCPS bv. Namens VEBON afdeling rookbeheersing. praktijkdag parkeergarages' 12 juni 2013 STELLING Joost van Dijk HCPS bv Namens VEBON afdeling rookbeheersing STELLING Is een parkeergarage ontworpen volgens de eisen genoemd in het bouwbesluit 2012 brandveiliger dan een parkeergarage ontworpen volgens

Nadere informatie

Werken met FSE: Stand van zaken in Nederland

Werken met FSE: Stand van zaken in Nederland Presentatie SBR publicatie Rotterdam 13-2-2013 Werken met FSE: Stand van zaken in Nederland Inhoud Inleiding, wat is FSE Stand der techniek -later: Van Vulpen: belang Post: restrisico Lasker: toekomst

Nadere informatie

PDF-versie. Programma. Programma 2012. Doelstelling brandonderzoek (brandweer)

PDF-versie. Programma. Programma 2012. Doelstelling brandonderzoek (brandweer) Themabijeenkomst brandonderzoek 14 november 2012 PDF-versie In deze versie van de presentatie die op 14 november 2012 is gegeven ontbreken een aantal foto s. Dit omdat er afspraken zijn gemaakt omtrent

Nadere informatie

Branden in parkeergarages Problematiek

Branden in parkeergarages Problematiek 18 oktober 2008 Preventiemaatregelen in ondergrondse parkeergarages Nu en in de toekomst Branden in parkeergarages Problematiek Brandende auto produceert veel warmte en rook - Stijgend gebruik van kunststoffen

Nadere informatie

Position paper. Brandveiligheid van parkeergarages

Position paper. Brandveiligheid van parkeergarages Position paper Brandveiligheid van parkeergarages Zijn onze parkeergarages brandveilig genoeg? Stopt de verantwoordelijkheid van eigenaren van parkeergarages als aan het Bouwbesluit is voldaan? Voldoen

Nadere informatie

Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing)

Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) door Daniek de Jager EVEN VOORSTELLEN Daniek de Jager Exiss BV Senior Consultant Integrale veiligheid Rookbeheersingsdeskundige CFD onderzoek Opname en inspectie

Nadere informatie

Aanpak verbetering brandveiligheid Catharina Ziekenhuis Eindhoven

Aanpak verbetering brandveiligheid Catharina Ziekenhuis Eindhoven Aanpak verbetering brandveiligheid Catharina Ziekenhuis Eindhoven 24 mei 2017 Uw spreker: Maarten de Groot 1 Uw spreker Maarten de Groot Altavilla B.V. Brandveiligheidsadvies Bouwprojectmanagement Verenigde

Nadere informatie

Eind- en toetstermen Brandpreventie Deskundige I

Eind- en toetstermen Brandpreventie Deskundige I Eind- en toetstermen Brandpreventie Deskundige I CertoPlan B.V. Postbus 85200 3508 AE UTRECHT Ptolemaeuslaan 900 3528 BV UTRECHT Telefoon (0)30 23 45 671 Website www.certoplan.nl Mail examens@certoplan.nl

Nadere informatie

Atria en brandveiligheid

Atria en brandveiligheid AKOESTIEK EN BOUWFYSICA LAWAAIBEHEERSING MILIEUTECHNOLOGIE BRANDVEILIGHEID Atria en brandveiligheid ir J.J. Mertens Zoetermeer Mook Düsseldorf Parijs Londen www.peutz.nl Aan de orde komen wat zijn kenmerken

Nadere informatie

Preventie en repressie in parkeergarages

Preventie en repressie in parkeergarages Preventie en repressie in parkeergarages Sigrin Drost - 15 september 2016 Introductie Adviseur brandveiligheid Nieman Raadgevende Ingenieurs Brandveiligheidsconcepten op basis van FSE PvE Brandveiligheidsconcept

Nadere informatie

Het natuurlijk brandconcept Uitbranden of ingrijpen?

Het natuurlijk brandconcept Uitbranden of ingrijpen? Het natuurlijk brandconcept Uitbranden of ingrijpen? ir. Ruud van Herpen FIFireE Technisch directeur Nieman Raadgevende Ingenieurs Lector Brandveiligheid in de bouw Brandveiligheid Brandveiligheid regelgericht:

Nadere informatie

Brandveilig met Solar. Raymond Cremer Adviseur brandbeveiliging

Brandveilig met Solar. Raymond Cremer Adviseur brandbeveiliging Brandveilig met Solar Raymond Cremer Adviseur brandbeveiliging 1 Wijzigingen in het Bouwbesluit (Hfst 6 brandveiligheid) 2 Opleveren BMI met de nieuwe CCV- certificatieschema s 3 Uw voordelen Met het Solar

Nadere informatie

Memo. Sitech Park Services BV IBL Blusinstallaties

Memo. Sitech Park Services BV IBL Blusinstallaties Sitech Park Services BV Memo Wim Tholen Park Services Brandweer Uw kenmerk Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnr. 30082009rev2 W.Tholen 046-4765136 06-53246643 Onderwerp Datum E-mail Best Practices Inspectie

Nadere informatie

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters -

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Brandbeveiliging 9 oktober 2013 Kees Huijgens MIFireE NC 381888 - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters Brandbeveiliging 9 oktober2013

Nadere informatie

Beschrijving. Brandventilatie vs. Sprinkler in parkeergarage. Advies Definitief

Beschrijving. Brandventilatie vs. Sprinkler in parkeergarage. Advies Definitief Trefwoorden: Bouwbesluit 2012, overige gebruiksfunctie, NEN 6098, gelijkwaardigheid, nieuwbouw, compartimentering, sprinkler, brandbestrijding, parkeren Datum: 31 januari 2017 Status: Definitief Beschrijving

Nadere informatie

Naam: THEBA UNISYSTEMEN B.V. Adres: Populierenlaan 80 tel. 0251 31 57 48 Postcode: 1911 BM fax. 0251 31 58 94 Plaats: Uitgeest

Naam: THEBA UNISYSTEMEN B.V. Adres: Populierenlaan 80 tel. 0251 31 57 48 Postcode: 1911 BM fax. 0251 31 58 94 Plaats: Uitgeest Opdrachtgever / Producent: Naam: THEBA UNISYSTEMEN B.V. Adres: Populierenlaan 80 tel. 0251 31 57 48 Postcode: 1911 BM fax. 0251 31 58 94 Plaats: Uitgeest Onderwerp: Een reguliere binnenwand constructie

Nadere informatie

Hoe risicovol is veilig?

Hoe risicovol is veilig? Hoe risicovol is veilig? Risicobenadering als onderdeel van FSE De uitwerking in Ir Ruud van Herpen Grenswaarden voor veiligheid Deterministische benadering effectbeheersing Grenswaarden veilig/onveilig

Nadere informatie

F L O R I A A N S A F E T Y C O N C E P T S

F L O R I A A N S A F E T Y C O N C E P T S F L O R I A A N S A F E T Y C O N C E P T S Certificering brandbeveiliging November 2015 Ernst Rijkers certificering studiemiddag VVBA Onderwerpen inspectiecertificaat installatiecertificaat, onderhoudscertificaat

Nadere informatie

Brandveiligheid parkeergarages

Brandveiligheid parkeergarages Brandveiligheid parkeergarages Upgraden bestaande parkeergarages in gebouwen Ruud van Herpen Wie ben ik Ruud van Herpen Technisch directeur Nieman R.I. Fellow FSE TU Eindhoven faculteit bouwkunde Lector

Nadere informatie

Overdruk systemen Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing)

Overdruk systemen Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) Overdruk systemen Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) EVEN VOORSTELLEN Daniek de Jager Exiss BV Senior Consultant Integrale veiligheid Rookbeheersingsdeskundige CFD onderzoek Opname en inspectie

Nadere informatie

De lettergrootte voor bijschriften is 12. Brand meester, maar hoe? Ontwikkeling brandbeveiligingsinstallaties

De lettergrootte voor bijschriften is 12. Brand meester, maar hoe? Ontwikkeling brandbeveiligingsinstallaties De lettergrootte voor bijschriften is 12 Brand meester, maar hoe? Ontwikkeling brandbeveiligingsinstallaties Den Haag 7 april 2016 Michael Haas Introductie Michael Haas Adviseur (senior projectleider)

Nadere informatie

- WAT IS BRAND? - BRANDKLASSEN - HOE EEN BRAND BESTRIJDEN? - KLEINE BLUSMIDDELEN - WAT TE DOEN BIJ BRAND - VOORKOMEN VAN BRAND

- WAT IS BRAND? - BRANDKLASSEN - HOE EEN BRAND BESTRIJDEN? - KLEINE BLUSMIDDELEN - WAT TE DOEN BIJ BRAND - VOORKOMEN VAN BRAND - WAT IS BRAND? - BRANDKLASSEN - HOE EEN BRAND BESTRIJDEN? - KLEINE BLUSMIDDELEN - WAT TE DOEN BIJ BRAND - VOORKOMEN VAN BRAND Brand of verbranding is een oxydatieverschijnsel waarbij een brandbaar product

Nadere informatie

AFFF IN SPRINKLERINSTALLATIES. Dit memorandum is vervallen verklaard met het verschijnen

AFFF IN SPRINKLERINSTALLATIES. Dit memorandum is vervallen verklaard met het verschijnen M E M O R A N D U M 4 3 AFFF IN SPRINKLERINSTALLATIES Dit memorandum is vervallen verklaard met het verschijnen van memorandum 64 MEMORANDUM43 AFFF in sprinklerinstallaties. In dit memorandum worden de

Nadere informatie

Hi-Safe Systems BV. Soorten blusstof en hun invloed op koeling / energie

Hi-Safe Systems BV. Soorten blusstof en hun invloed op koeling / energie Hi-Safe Systems BV Soorten blusstof en hun invloed op koeling / energie Brandbeveiliging op maat Voorstellen Uitgangspunten Beschikbare blussystemen Neveneffecten Aandachtspunten Vragen / Discussie Hi-Safe

Nadere informatie

Basisprincipe inzake regelgeving brandveiligheid gevelconstructies.

Basisprincipe inzake regelgeving brandveiligheid gevelconstructies. Basisprincipe inzake regelgeving brandveiligheid gevelconstructies. Voor gevels en wanden van kantoorgebouwen kunnen brandwerendheidseisen gelden om branddoorslag en/of brandoverslag te voorkomen. De weerstand

Nadere informatie

Hi-Safe Systems BV. Maak van brandbeveiliging niet alleen een kostenpost; kies je voor systeem of concept?

Hi-Safe Systems BV. Maak van brandbeveiliging niet alleen een kostenpost; kies je voor systeem of concept? Hi-Safe Systems BV Maak van brandbeveiliging niet alleen een kostenpost; kies je voor systeem of concept? Brandbeveiliging op maat Voorstellen Waarom brandbeveiliging Beschikbare blussystemen en hun specifieke

Nadere informatie

LPCB Nederland Postbus 342 5300 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl. Sprinklerstatistiek 2008

LPCB Nederland Postbus 342 5300 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl. Sprinklerstatistiek 2008 LPCB Nederland Postbus 342 53 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl Sprinklerstatistiek 28 INLEIDING Tot 1998 heeft het Nationaal Centrum voor Preventie de 'Sprinklerstatistiek' uitgegeven.

Nadere informatie

Voor een duurzaam binnenklimaat is de natuur onze partner

Voor een duurzaam binnenklimaat is de natuur onze partner Voor een duurzaam binnenklimaat is de natuur onze partner De natuur is onze inspiratiebron Voor het realiseren van een duurzaam, veilig, comfortabel en gezond binnenklimaat kunnen we niet zonder de natuur.

Nadere informatie

Bouwkundige brandveiligheid en WBDBO in de praktijk We willen een brand graag beheersbaar houden.

Bouwkundige brandveiligheid en WBDBO in de praktijk We willen een brand graag beheersbaar houden. Bouwkundige brandveiligheid en WBDBO in de praktijk We willen een brand graag beheersbaar houden. 1 BEPERKING VAN UITBREIDING VAN BRAND Brandcompartiment Het gedeelte van het gebouw dat bestemd is als

Nadere informatie

Sprinklers in winkels. Als uw klanten zich veilig voelen, pas dan zijn wij technisch goed bezig.

Sprinklers in winkels. Als uw klanten zich veilig voelen, pas dan zijn wij technisch goed bezig. Sprinklers in winkels Als uw klanten zich veilig voelen, pas dan zijn wij technisch goed bezig. Werking van sprinklerinstallaties De werking van een sprinklerinstallatie is even eenvoudig als doeltreffend.

Nadere informatie

NBN S21-100-1 en 2 Een nieuwe aanpak van branddetectie

NBN S21-100-1 en 2 Een nieuwe aanpak van branddetectie Brandveiligheid Technische regelgeving en normalisatie Bart Vanbever Lead Expert Fire Safety NBN S21-100-1 en 2 Een nieuwe aanpak van branddetectie Doel van deze presentatie Een handleiding voor: Toepassing

Nadere informatie

Ir. René Hopstaken. Structural Fire Safety Engineering praktijkvoorbeeld

Ir. René Hopstaken. Structural Fire Safety Engineering praktijkvoorbeeld Ir. René Hopstaken Structural Fire Safety Engineering praktijkvoorbeeld Ontwerp Station Breda (Bouwbesluit) eisen brandveiligheid Aanpak FSE Conclusies Inhoud Alles in één gebouw: Trein, bus, fiets, auto

Nadere informatie

Brandbestrijding & Branddetectie

Brandbestrijding & Branddetectie Brandbestrijding & Branddetectie Poederblussers met inwendig drukpatroon Deze -poederblusser met inwendig drukpatroon- hebben een geweldige bluskracht en zijn inzetbaar bij branden met vaste stoffen, Voorzien

Nadere informatie

Brandweer Vereniging Vlaanderen

Brandweer Vereniging Vlaanderen Brandweer Vereniging Vlaanderen Bilzen 2009 Dag van de Brandweer Blussen Het kan ook anders... 1 BLUSSEN... HET KAN OOK ANDERS! BVV - BILZEN - DAG VAN DE BRANDWEER - 2009 YOUTUBE - BRAND! BENT U ER KLAAR

Nadere informatie

Brandmeld en Ontruiming Regelgeving en certificering

Brandmeld en Ontruiming Regelgeving en certificering Siemens Nederland Brandmeld en Ontruiming Regelgeving en certificering Restricted Siemens Nederland 2015 All rights reserved. www.siemens.nl Laat ik mij eerst even voorstellen.. Siemens Nederland N.V.

Nadere informatie

CENTRALE BLUSWATER VOORZIENING (CBV) CCV SYMPOSIUM BLUSWATER D.D. 15-02-2011

CENTRALE BLUSWATER VOORZIENING (CBV) CCV SYMPOSIUM BLUSWATER D.D. 15-02-2011 CENTRALE BLUSWATER VOORZIENING (CBV) CCV SYMPOSIUM BLUSWATER D.D. 15-02-2011 Programma Paul Neeleman Adviseur exploitatie Deerns Michel Walhof Directeur Aqua+ Sprinklersystemen Planning project Project

Nadere informatie

WM EIS 60. Brandwerende bekleding van ronde luchtkanalen

WM EIS 60. Brandwerende bekleding van ronde luchtkanalen WM EIS 60 Brandwerende bekleding van ronde luchtkanalen 2 Inhoud Efficiënt brandwerend isoleren van ronde luchtkanalen Conlit WM EIS 60 gaasdeken, de brandveilige oplossing 4 Lijst met componenten 5 Toepassingsvoorbeelden

Nadere informatie

College van burgemeester en schepenen

College van burgemeester en schepenen verbaa College van burgemeester en schepenen Samenstelling: de heer Patrick Janssens, burgemeester; de heren Robert Voorhamme, Philip Heylen, Ludo Van Campenhout, mevrouw Leen Verbist, de heren Marc Van

Nadere informatie

Brandveiligheid in de Zorg. Bouwbesluit

Brandveiligheid in de Zorg. Bouwbesluit Brandveiligheid in de Zorg en het Bouwbesluit Marsh Nederland 3 november 2011 Ing. M.P.Lasker B.Eng MIFireE 1 Marcel Lasker: Directeur Prevent IVG bv Bevelvoerder Brandweer Oldambt Voorzitter IFE Nederland

Nadere informatie

Thermische belasting en mechanische response. Toekomst van brandbestrijding Veiligere brandweerlieden

Thermische belasting en mechanische response. Toekomst van brandbestrijding Veiligere brandweerlieden Thermische belasting en mechanische response Toekomst van brandbestrijding Veiligere brandweerlieden Tony Hunter 7 jaar in de Koninklijke Marine Toegetreden bij Greater Manchester Fire and Rescue Service

Nadere informatie

Brandbeveiliging in het hart van datacenters

Brandbeveiliging in het hart van datacenters Brandbeveiliging in het hart van datacenters Wij begrijpen uw zakelijke omgeving en uw uitdagingen Brandveiligheid is vandaag de dag een grote uitdaging voor bedrijven De veiligheidsproblemen voor computerruimten

Nadere informatie

Nieuwbouw ondergrondse Parkeergarage RAVEL te Amsterdam

Nieuwbouw ondergrondse Parkeergarage RAVEL te Amsterdam Nieuwbouw ondergrondse Parkeergarage RAVEL te Amsterdam Nadere onderbouwing met betrekking tot het uitbrandscenario Definitief Opdrachtgever: Castor Parking B.V. Contactpersoon: de heer J. (Jurriaan) Snijder

Nadere informatie

CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study

CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study ir. Xavier Deckers FESG Presentatie CFD in de bouw Actiflow seminar Presentatie FESG Wie zijn wij? Onafhankelijk studiebureau brandveiligheid, Gespecialiseerd

Nadere informatie

Houkes Kampri b.v. Fax : 0577 49 27 63 Nr. 32072151. Kitchen Knight brandblussyteem. Brandbeveiliging in professionele keukens

Houkes Kampri b.v. Fax : 0577 49 27 63 Nr. 32072151. Kitchen Knight brandblussyteem. Brandbeveiliging in professionele keukens Vierhouterweg 54 Rabobank. 8075 BJ Elspeet Nr. 1230.75.475 Tel : 0577 49 27 62 K.v.k. De Veluwe en Twente Fax : 0577 49 27 63 Nr. 32072151 Kitchen Knight brandblussyteem Brandbeveiliging in professionele

Nadere informatie

RVS omvlochten flexibele slangen

RVS omvlochten flexibele slangen Technische informatie van: RVS omvlochten flexibele slangen Voor gebruik in onder andere industriële toepassingen, koel-, verwarming- en CV- of drinkwatersystemen - Op maat gemaakt o Keuze uit diverse

Nadere informatie

Welkom bij Unica. ing. I.S. (Ivo) Olde Meule Vestigingsdirecteur Hoevelaken 28 augustus 2012

Welkom bij Unica. ing. I.S. (Ivo) Olde Meule Vestigingsdirecteur Hoevelaken 28 augustus 2012 Welkom bij Unica ing. I.S. (Ivo) Olde Meule Vestigingsdirecteur Hoevelaken 28 augustus 2012 De evolutie van Unica De evolutie van Unica Geboorte in 1933 Oprichting van G.O.I.B. Puur werktuigbouwkundige

Nadere informatie

Verhogen van energie efficiëntie in industriële heaters

Verhogen van energie efficiëntie in industriële heaters Verhogen van energie efficiëntie in industriële heaters Arthur Groenbos Product Manager Gas Analyzers arthur.groenbos@nl.yokogawa.com M. 0651538935 Introductie Yokogawa gaat dieper in op het verbeteren

Nadere informatie

CONCEPT WATERWERKBLAD. BRANDBLUSINSTALLATIES Automatische sprinklerinstallaties

CONCEPT WATERWERKBLAD. BRANDBLUSINSTALLATIES Automatische sprinklerinstallaties Herziening van juni 2004 CONCEPT WATERWERKBLAD BRANDBLUSINSTALLATIES Automatische sprinklerinstallaties WB 4.5 B DATUM: JULI 2017 Auteursrechten voorbehouden 1. Automatische sprinklerinstallaties 1.1 Een

Nadere informatie

Masterclass Zelfredzaamheid bij brand

Masterclass Zelfredzaamheid bij brand Masterclass Zelfredzaamheid bij brand Margrethe Kobes 6-6-2008 1 Introductie Wat is het doel van brandpreventie? 6-6-2008 2 Introductie Wat is het doel van brandpreventie? Wat heeft een brandpreventist/adviseur

Nadere informatie

Brandveiligheid in de zorg

Brandveiligheid in de zorg Brandveiligheid in de zorg HANDIGE TIPS om brand te voorkomen en goed te kunnen reageren bij brand Versie voor ziekenhuizen, revalidatiecentra, umc s en tijdelijk verblijf in de ggz Maak de zorg brandveilig

Nadere informatie

Brandwerende ventilatieroosters

Brandwerende ventilatieroosters Brandwerende ventilatieroosters Vierkante of rechthoekige brandwerende ventilatieroosters voor verticale of horizontale montage Ronde brandwerende ventilatieroosters voor verticale of horizontale montage

Nadere informatie

Brandpreventie in Het Nieuwe Rijksmuseum in relatie tot beveiliging monument en collectie

Brandpreventie in Het Nieuwe Rijksmuseum in relatie tot beveiliging monument en collectie Brandpreventie in Het Nieuwe Rijksmuseum in relatie tot beveiliging monument en collectie Ir. B.H.G. (Björn) Peters Senior Adviseur Brandveiligheid, DGMR Den Haag Brand in Monumenten, 1 Uit de pers Brand

Nadere informatie

Maatwerk roosters Brandwerende roosters Geluiddempende roosters

Maatwerk roosters Brandwerende roosters Geluiddempende roosters Maatwerk roosters Brandwerende roosters Geluiddempende roosters Specialist in ventilatie Maatwerk roosters U kunt bij ons terecht voor een uitgebreid standaard assortiment ventilatie roosters, gemaakt

Nadere informatie

Brand en explosiegevaar

Brand en explosiegevaar Brand en explosiegevaar Door brand en explosie tijdens werkzaamheden vallen er jaarlijks tientallen doden en gewonden. Dus moet je brand en explosies zien te voorkomen. Mede doordat deze zeer onvoorspelbaar

Nadere informatie

Geluiddempende roosters Maatwerk roosters

Geluiddempende roosters Maatwerk roosters Brandwerende producten Brandwerende kleppen, ventielen en roosters Geluiddempende roosters Maatwerk roosters Specialist in ventilatie Brandwerende kleppen Omschrijving Vlinderbrandkleppen zijn ontworpen

Nadere informatie

verschillende wegen leiden naar een brandveilig hoog gebouw

verschillende wegen leiden naar een brandveilig hoog gebouw verschillende wegen leiden naar een brandveilig hoog gebouw ir. J.H. van der Veek V2BO Advies sheet 1 analyse huidige praktijk bouwvoorschriften geen prestatie-eisen in bouwvoorschriften bij verblijfsgebied

Nadere informatie

Brandveiligheidsadvies Gelijkwaardigheid

Brandveiligheidsadvies Gelijkwaardigheid Gelijkwaardigheid Parkeerkelder Engelenhof Putstraat te Sittard Opdrachtgever: Maasbilt bv Europalaan 26 6199AB Maastricht-Airport Betreft: Projectnummer: Object: Gelijkwaardige brandveiligheid 15 243

Nadere informatie

Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) door Daniek de Jager

Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) door Daniek de Jager Veiligheidsventilatiesystemen (rookbeheersing) door Daniek de Jager 1 Daniek de Jager EVEN VOORSTELLEN Exiss BV Senior Consultant Integrale veiligheid Rookbeheersingsdeskundige CFD onderzoek Opname en

Nadere informatie

Leidraad Brandweerpanelen Parkeergarages en Repressieve info Afdeling Risicobeheersing

Leidraad Brandweerpanelen Parkeergarages en Repressieve info Afdeling Risicobeheersing 1 Leidraad Brandweerpanelen Parkeergarages en Repressieve info Afdeling Risicobeheersing Concept: 18-12-2013 Definitief: 13-4-2015 Opsteller: Erik Bijma Dit document is opgesteld als leidraad voor het

Nadere informatie

Veiligheid voor uw leidingwerk GIRAIR SYSTEM Leidingen, fittingen en kranen voor perslucht

Veiligheid voor uw leidingwerk GIRAIR SYSTEM Leidingen, fittingen en kranen voor perslucht Veiligheid voor uw leidingwerk GIRAIR R SYSTEM Leidingen, fittingen en kranen voor perslucht Perslucht Haal een kruis door: Lekkage, verontreinigde perslucht, korrosie en tijdverlies.. ALS PERSLUCHT UW

Nadere informatie

Brand in een garage. www.belfor.com www.belfor.nl www.belfor-technology.nl. Mijn naam is Leo Mulder. COO van BELFOR en BELFOR Technology Nederland

Brand in een garage. www.belfor.com www.belfor.nl www.belfor-technology.nl. Mijn naam is Leo Mulder. COO van BELFOR en BELFOR Technology Nederland Brand in een garage. En dan? Mijn naam is Leo Mulder COO van BELFOR en BELFOR Technology Nederland Even voorstellen 1 De BELFOR Groep is dé specialist op het gebied van sanering na calamiteiten BELFOR

Nadere informatie

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Veel zorginstellingen hebben te maken met personele onderbezetting. Lastig in de dagelijkse praktijk,

Nadere informatie

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron DE VUURDRIEHOEK Bijna iedereen onderschat de verwoestende kracht van vuur. Een brand moet je in eerste instantie proberen te voorkomen. Als je weet hoe een brand kan ontstaan, ben je al een hele stap verder.

Nadere informatie

Een aantrekkelijk alternatief voor lange (stads)tunnels ir. P. Jovanovic, ir. M. Holthuis

Een aantrekkelijk alternatief voor lange (stads)tunnels ir. P. Jovanovic, ir. M. Holthuis Een aantrekkelijk alternatief voor lange (stads)tunnels ir. P. Jovanovic, ir. M. Holthuis Samenvatting uit presentatie i.h.k.v. Tunnelveiligheid in Nederland, Amsterdam, 13-09-2012 Overzicht Onderwerpen

Nadere informatie

T Lage temp leidingen TH M ITC. 9e t/m 19e verdieping. Testleiding. start/test setjes. Druktrap 2. optionele 2e sprinklerpomp LEGENDA TEKENSYMBOLEN

T Lage temp leidingen TH M ITC. 9e t/m 19e verdieping. Testleiding. start/test setjes. Druktrap 2. optionele 2e sprinklerpomp LEGENDA TEKENSYMBOLEN BWP P opstelplaats brandweerwagen C Overzicht pompruimte kelder schaal 1:500 0 3 6 9 12 15 18 21 24 27 30 meter LGDA symbool omschrijving BWP C P flitslicht sleutelkluis brandweerpaneel sprinklermeldcentrale

Nadere informatie

Brandveiligheid bij u thuis.

Brandveiligheid bij u thuis. Brandveiligheid bij u thuis. Voorlichting brandveiligheid WELKOM Joost Schaapherder Medewerker preventie bij de BGV post Huizen Programma -Begrip brand toegelicht - -Brandveiligheid vs inbraakveiligheid

Nadere informatie

Perfect Places. Perfect Places

Perfect Places. Perfect Places 1 Doelgericht Waarom? Wat is aanvaardbaar? Competentie Het voorwerp van de analyse Het vakgebied De methode(s) Teamwerk Management Experten 2 3 4 5 6 Risicoanalyse en evaluatie van de behoeftes - Basisstudie

Nadere informatie

CERTIFICEREN BMI / OAI IN DE PRAKTIJK

CERTIFICEREN BMI / OAI IN DE PRAKTIJK CERTIFICEREN BMI / OAI IN DE PRAKTIJK Rob Verbiest Adviseur Brandbeveiliging Incendio BV Een vooruitblik... Certificering in Wet en Regelgeving Oude situatie (Gebruiksbesluit) Situatie vanaf 2012 (Bouwbesluit

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op Beheersbaarheid van Brand VBE 28 september 2011

Een nieuwe kijk op Beheersbaarheid van Brand VBE 28 september 2011 Een nieuwe kijk op Beheersbaarheid van Brand VBE 28 september 2011 Ing. M.P.Lasker B.Eng MIFireE 1 Marcel Lasker: Directeur Prevent IVG bv Bevelvoerder Brandweer Oldambt Voorzitter IFE Nederland Docent

Nadere informatie