Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen"

Transcriptie

1 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen R.H. Bakker, B. Krol, J.W.J. van der Gulden, J.W. Groothoff* Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vormen in Nederland een groter probleem dan in de meeste andere landen. Dit zou kunnen samenhangen met verschillen in sociale wetgeving, en in de wijze waarop behandeling en verzuimbegeleiding georganiseerd zijn. Een vergelijking van de taken en verwijsmogelijkheden van de bedrijfsarts in Nederland, Duitsland, Finland en de Verenigde Staten laat zien dat er in ons land een sterkere wissel wordt getrokken op de samenwerking tussen huis- en bedrijfsartsen om afstemming tussen medische behandeling en werkhervatting te realiseren. Nederland kent twee strikt gescheiden segmenten van de gezondheidszorg; één gericht op arbeidsreïntegratie met de bedrijfsarts als centrale persoon, en een ander gericht op de behandeling met de huisarts als case-manager. Samenwerking tussen beide segmenten komt moeizaam tot stand. In Duitsland, Finland en de Verenigde Staten is de medische zorg aan zieke werknemers enerzijds en de reïntegratie bij ziekteverzuim anderzijds veel meer een geïntegreerd pakket, hetgeen wordt geïllustreerd door het feit dat de functies van huis- en bedrijfsarts daar in één persoon vertegenwoordigd kunnen zijn. Om arbocuratieve samenwerking in ons land structureel te bevorderen moet de bedrijfs- en huisartsgeneeskundige zorg dichter bij elkaar worden gebracht. De verwijsfunctie van de bedrijfsarts is daartoe wellicht een eerste stap. Een duidelijke invulling door huisartsen van hun rol op het terrein van werkhervattingsadviezen zou eveneens kunnen bijdragen aan een betere samenwerking. Verdergaande maatregelen lijken echter gewenst. Trefwoorden: arbocuratieve samenwerking, huisarts, bedrijfsarts, internationale landenvergelijking, gezondheidszorg, ziekteverzuim *R.H. Bakker, 1 B. Krol, 1 J.W.J. van der Gulden, 2 J.W. Groothoff 1 1 Afdeling Sociale Geneeskunde, Universitair Medisch Centrum Groningen 2 Afdeling Sociale Geneeskunde, Universitair Medisch Centrum St. Radboud, Nijmegen I NLEIDING Gedurende het laatste decennium was het percentage arbeidsongeschikten en langdurig verzuimenden in Nederland veel hoger dan in andere Europese landen. 1-5 Verschillen in sociale wetgeving kunnen hierbij een rol spelen. Zo is de uitkeringshoogte in ons land hoger dan in de meeste andere landen en kunnen werknemers in het buitenland gemakkelijker worden ontslagen bij veelvuldig of langdurig verzuim. Ook de duur van medische behandelingen en het bestaan van wachtlijsten beïnvloeden de verzuimcijfers in negatieve zin. Ten slotte houden de huisarts en medisch specialist in Nederland onvoldoende rekening met het werk van de cliënt, met negatieve gevolgen voor de kans op reïntegratie. Dit is mede het gevolg van de hier bestaande scheiding tussen behandeling en controle Nederland kent twee strikt gescheiden segmenten van de gezondheidszorg; één waarbinnen de coördinatie van werkhervatting en de beoordeling van ziekteverzuim plaatsvindt met de bedrijfsarts als centrale persoon en de ander gericht op de behandeling met de huisarts als case-manager. Een goede samenwerking tussen de huis- en bedrijfsarts is dan ook essentieel voor het bieden van integrale zorg waarbinnen medische behandeling en werkhervatting worden afgestemd. Om uiteenlopende redenen laat deze samenwerking echter te wensen over. 6-8 In dit artikel worden de taken en de taakuitvoering van de Nederlandse bedrijfsarts en huisarts ten aanzien van de beroepsbevolking, alsmede de onderlinge taakverdeling beschreven en vergeleken met de situatie in enkele andere landen. Gezocht is naar landen met een vergelijkbaar welvaartsniveau (inkomensniveau, opleidings- tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 369

2 Kernpunten niveau, groeiende werkgelegenheid in de dienstverlening, hoge eisen aan veilige arbeidsomstandigheden), maar met een (bij voorkeur ook onderling) verschillende taakverdeling tussen beide groepen artsen. De keuze is om deze redenen gevallen op Duitsland, Finland en de Verenigde Staten. Duitsland is vooral interessant omdat de huisarts daar een belangrijke taak heeft bij de legitimering van ziekteverzuim. Finland is gekozen omdat de Finse wetgeving werkgevers toestaat om huisartsenzorg aan hun werknemers aan te bieden, als onderdeel van het bedrijfsgeneeskundig zorgaanbod. De Verenigde Staten wordt meegenomen omdat de privatisering van de gezondheidszorg daar veel verder is doorgevoerd dan in ons land. Dit is vooral interessant omdat de ontwikkelingen binnen de sociale zekerheid zich in Nederland in een vergelijkbare richting lijken te voltrekken. In dit artikel worden de volgende vraagstellingen beantwoord: In welk opzicht verschillen de taakomschrijving en verwijsbevoegdheid van de huis- en bedrijfsarts in Nederland, Duitsland, Finland en de Verenigde Staten? Welke conclusies kunnen op basis van de landenvergelijking worden getrokken omtrent (het uitblijven van) arbocuratieve samenwerking in Nederland? In de tekst worden de termen arbeidsrelevant en arbeidsgerelateerd bewust naast elkaar gebruikt. De term arbeidsrelevant wordt gebruikt in verband met de verwijsfunctie c.q. behandelmogelijkheden van de Nederlandse en Finse bedrijfsarts. Met arbeidsrelevant wordt zowel gedoeld op klachten tengevolge van het werk, als op klachten die gevolgen voor het werk hebben. De term arbeidsgerelateerd is vooral van toepassing in Duitsland en de Verenigde Staten, omdat het feit dat er een oorzakelijk verband tussen klachten en werk kan worden vastgesteld dáár consequenties heeft voor de Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vormen in Nederland een groter probleem dan in de meeste andere landen. De scheiding van medische behandeling en verzuimbegeleiding in ons land die elders niet voorkomt vergroot het belang van samenwerking tussen huis- en bedrijfsarts. Om arbocuratieve zorg structureel te bevorderen moet de bedrijfs- en huisartsgeneeskundige zorg dichter bij elkaar worden gebracht. De verwijsfunctie van de bedrijfsarts, alsmede een betere invulling door de huisarts van zijn rol bij werkhervatting dragen bij aan betere integratie van zorg en sociale zekerheid. organisatie en/of financiering van de zorg. M ETHODE Gegevens voor deze studie zijn op twee wijzen verkregen. Ten eerste is een internationale literatuurstudie uitgevoerd, gericht op de taakomschrijving en verwijsbevoegdheid van de huis- en bedrijfsarts, alsmede op de onderlinge communicatie en afstemming. Trefwoorden bij het zoeken naar relevante literatuur waren (combinaties van) de volgende termen: taakstelling bedrijfsarts, taakstelling huisarts, beroepsprofiel bedrijfsarts, beroepsprofiel huisarts en samenwerking huisarts bedrijfsarts. Omdat een deel van de gewenste informatie zich echter in het grijze literatuurcircuit bevindt en daarmee moeilijk bereikbaar is via geautomatiseerde zoekmethoden, is tevens een aantal experts in de betrokken landen benaderd voor aanvullende informatie en verificatie van bevindingen en conclusies. Hiervoor is een groot aantal universitaire instellingen, overheidsinstellingen en instellingen op het terrein van de gezondheidszorg per brief benaderd. In deze brief is gevraagd of deze instellingen informatie konden verstrekken over genoemde onderwerpen, of er een officieel beroepsprofiel van de huis- en bedrijfsarts beschikbaar is, welke verwijsmogelijkheden de huis- en bedrijfsarts in de betrokken landen hebben en of er gegevens bekend zijn over de onderlinge samenwerking tussen beide beroepsgroepen. Met vertegenwoordigers van instellingen die op het verzoek ingingen ontstond veelal een langdurig contact, zodat het te schetsen beeld kon worden aangevuld met relevante details. Ook werd relevante tekst in ruwe vorm aan deze sleutelpersonen voorgelegd om deze op juistheid te beoordelen, een techniek van validering die in kwalitatief onderzoek onder de term member checking bekend staat. 13 In tabel 1 worden de instellingen genoemd, waarbij de experts die informatie hebben aangeleverd Tabel 1 Lijst van instituten van waaruit informatie werd verstrekt Land Duitsland Finland USA Instituut Institut für Allgemeinmedizin, Klinikum der Johan Wolfgang Goethe Universität, Frankfurt am Main Institut für Allgemeinmedizin, Universitätsklinikum Charité, Medizinische Fakultät der Humboldt-Universität, Berlin Department of Research and Development of Occupational Health Services (OHS), Finnish Institute of Occupational Health (FIOH), Helsinki University of Kuopio, department of Public Health and General Practice, Kuopio Ministry of Social Affairs and Health, department for Occupational Safety and Health, Tampere Division of Occupational/Environmental Medicine, University of Connecticut School of Medicine, Connecticut Department of Industrial Relations, Industrial Medical Council, San Francisco Community Health Partners Occupational Health Centre, Ohio Division of Preventive and Occupational Medicine, Mayo Clinic Scottsdale, Scottsdale Medical Affairs, Northeast Georgia Health System, Gainesville. tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 370

3 werkzaam zijn. Informatie over ons eigen land stond ons uiteraard wèl uitgebreid ter beschikking. R ESULTAT EN Nederland Vanaf 1998 zijn alle werkgevers verplicht om zich bij de risico-inventarisatie en verzuimbegeleiding te laten ondersteunen door een gecertificeerde Arbodienst. Bovendien dienen zij hun werknemers de mogelijkheid te bieden om een bedrijfsarts te raadplegen. 8,9,14 In principe staat alle werknemers daarmee een aanbod van bedrijfsgeneeskundige zorg ter beschikking. Taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Verzekeringsgeneeskunde (NVAB), geeft in het beroepsprofiel van de bedrijfsarts nieuwe stijl een overzicht van de taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts. 15 De bedrijfsarts is adviseur, uitvoerder en toetser van het beleid van een onderneming op het terrein van werkomstandigheden en ziekteverzuim. Zijn taken liggen zowel op organisatorisch als op individueel niveau. Eén taak, de coördinatie van de werkhervatting, deelt hij met de huisarts. Tot 1 januari 2004 had de bedrijfsarts slechts beperkte mogelijkheden om arbeidsrelevante klachten met vergoeding van de zorgverzekeraars te behandelen, omdat alleen de huisarts kon verwijzen naar medisch specialisten. Wel is er in ons land een aanbod aan private zorg ontstaan dat door de werkgever wordt betaald, gericht op het snel diagnosticeren en behandelen van arbeidsrelevante klachten, alsmede op het aanbieden van kortdurende reïntegratieprogramma s Het is de bedrijfsarts die na overleg met de werkgever naar dit circuit verwijst. Verwijsbevoegdheid van de bedrijfsarts Tot voor kort waren de verwijsmogelijkheden van de bedrijfsarts hiertoe beperkt. Verwijzing naar het reguliere gezondheidszorgcircuit kon met vergoeding van de kosten niet tot stand komen zonder tussenkomst van de huisarts. Echter, vanaf 1 januari 2004 mogen geregistreerde bedrijfsartsen via een algemene maatregel van bestuur rechtstreeks naar het reguliere circuit verwijzen, indien sprake is van arbeidsrelevante problematiek. 19,20 De kosten voor dergelijke verwijzingen worden vergoed door de zorgverzekeraar. Taken, verantwoordelijkheden en verwijsbevoegdheid van de huisarts In het basistakenpakket van de huisarts, vastgesteld door de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), worden zijn taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot de beroepsbevolking geëxpliciteerd. 21 Behalve dat de huisarts naar de werksituatie van de patiënt moet informeren, heeft hij een taak bij de coördinatie van werkhervatting. Bovendien vormt de behandeling van arbeidsrelevante klachten een essentieel onderdeel van zijn takenpakket. Als poortwachter van de Nederlandse gezondheidszorg is de huisarts de centrale figuur die betrokken is bij iedere verwijzing naar verdere zorg. De huisarts heeft echter geen mogelijkheid om zelfstandig te verwijzen naar door de werkgever gefinancierde private zorg op het terrein van arbeidsrelevante problematiek zonder tussenkomst van de bedrijfsarts. Duitsland De inschakeling van arbozorg c.q. een bedrijfsarts is in Duitsland niet voor alle werkgevers verplicht. Het Berufsgenossenschaft (zie hieronder) bepaalt per sector, afhankelijk van de aard van het risico en de bedrijfsgrootte of een bedrijf een bedrijfsgeneeskundige dienst moet hebben. Als gevolg hiervan heeft een aanzienlijk deel van de Duitse werknemers geen bedrijfsarts. Taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts Bedrijfsartsen kunnen in Duitsland op verschillende wijzen zijn aangesteld. Sommige bedrijven hebben eigen bedrijfsartsen in dienst. Grotere ondernemingen hebben vaak een werkärztliche Dienst, waar behalve bedrijfsartsen ook andere deskundigen op het terrein van de bedrijfsgezondheidszorg zijn aangesteld. Überbetriebliche betriebsärztliche Dienste zijn een soort arbodiensten die hun expertise aan een aantal bedrijven tegelijk aanbieden. Ten slotte zijn er bedrijfsartsen in dienst van een Arbeitsmedizinische Dienst, een arbo-instelling die is gelieerd aan de zogenaamde Berufsgenossenschaften, bedrijfsverenigingen welke werkgevers verzekeren voor de kosten van bedrijfsgeneeskundige zorg. In Duitsland zijn er ook curatief werkende artsen die in deeltijd als bedrijfsarts aan enkele bedrijven zijn verbonden, de zogenaamde nebenberufliche Betriebsärzte. Deze laatsten vormen een aanduiding dat de functies van huis en bedrijfsarts in één persoon verenigd kunnen zijn. In de Wet op de Bedrijfsgeneeskundige Zorg (Arbeitssicherheitsgesetz) van 1973, worden de taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts aangegeven. 22 Bedrijfsartsen in Duitsland hebben noch bemoeienis met de beoordeling van ziekteverzuim, noch met het verzuimbeleid. Hun taken liggen met name op het terrein van advisering over beschermingsmiddelen op het werk, preventie van arbeidsgerelateerde aandoeningen, uitvoeren van medische keuringen van werknemers en het voorkómen van ongevallen. Daar komt bij dat de behandeling van arbeidsrelevante problematiek buiten hun taakgebied ligt. Voor de Duitse bedrijfsarts is echter wel een specifieke taak weggelegd indien verzuim en reïntegratie voortkomen uit een arbeidsongeval of beroepsziekte. Verwijsbevoegdheid van de bedrijfsarts De Duitse bedrijfsarts is bevoegd om patiënten naar iedere medisch specialist te verwijzen, ook wanneer het niet gaat om arbeidsrelevante problematiek. Vanaf 1 januari 2004 is in Duitsland echter een nieuwe Gezondheidszorgwet (Gesundheitsmodernisierungsgesetz) van kracht, die een systeem moet stimuleren waarbij de huisarts zorgcoördinator is (Primärarztsysteem). 23 tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 371

4 Taken, verantwoordelijkheden en verwijsbevoegdheid van de huisarts In Duitsland is de behandeling van arbeidsgerelateerde klachten voorbehouden aan de huisarts; de bedrijfsarts wordt geacht zich buiten diens behandeling te houden. Ook de begeleiding van zieke werknemers is primair de taak van de huisarts. Zodra de werknemer verzuimt (afhankelijk van zijn verzekering tussen de één en drie dagen) is hij verplicht de werkgever een medische verklaring van zijn huisarts te overleggen. 24,25 Wanneer het verzuim langer aanhoudt dan in deze verklaring is aangegeven, is de werknemer verplicht zijn huisarts te verzoeken om een aanvullende medische verklaring uit te schrijven. Aldus is ook de legitimering van ziekteverzuim van wat langere duur in Duitsland voornamelijk de taak van de huisarts. De behandeling van arbeidsrelevante klachten wordt eveneens tot diens verantwoordelijkheid gerekend. Tot januari 2004 hoefde de patiënt in Duitsland niet eerst zijn huisarts te bezoeken, voordat een medisch specialist of ziekenhuis kon worden bezocht. Een ziekenfondspolis verschafte toegang tot alle medici en gezondheidszorginstellingen. Echter, vanaf de invoering van de nieuwe Gezondheidszorgwet heeft de Duitse huisarts een rol als poortwachter van de zorg. Finland Taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts De bedrijfsgeneeskundige zorg in Finland wordt in twee wetten geregeld. De Wet op de Eerstelijns Gezondheidszorg van 1972 verplichtte alle gemeenten om een aanbod van bedrijfsgeneeskundige zorg te realiseren. De Wet op de Bedrijfsgeneeskundige zorg van 1979 (herzien in 2001) verplichtte werkgevers om hun werknemers op eigen kosten bedrijfsgeneeskundige zorg aan te bieden. Werkgevers staat hiertoe een aantal mogelijkheden ter beschikking. 26 Vooral de grotere bedrijven hebben vaak een eigen medische dienst met verschillende artsen en bedrijfsverpleegkundigen. Maar ook privé-ondernemingen bieden bedrijfsgeneeskundige zorg aan. De bedrijfsgeneeskundige afdelingen van gemeentelijke gezondheidscentra zijn echter de belangrijkste aanbieders van bedrijfsgeneeskundige zorg, zowel in termen van het percentage bediende werknemers (37%) als bedrijven (61%). 27 De taken van de bedrijfsarts, die kunnen worden afgeleid uit de in 2001 aangepaste Wet op de Bedrijfsgeneeskundige Zorg, liggen vooral op het terrein van gezondheids- en veiligheidsonderzoek via herhaald werkplekbezoek, voorlichting van werknemers, het voorkómen van bedrijfsongevallen en geweld, gezondheidsonderzoek in relatie tot de belasting en belastbaarheid van werknemers en het verlenen van eerste hulp. De legitimering van ziekteverzuim behoort in Finland tot het takenpakket van de bedrijfsarts. Deze taak is echter niet erg belangrijk, omdat veel Finse werkgevers geen medische verklaring van de werknemer vragen bij kortdurend verzuim. Daar komt bij dat veel werknemers zich ook tot hun bedrijfsarts wenden voor klachten die eveneens binnen de eerstelijnszorg worden behandeld; een gevolg van het feit dat werkgevers in Finland reeds een curatief zorgaanbod hadden georganiseerd ruim voordat er eerstelijnszorg bestond. 27 De Finse wetgeving staat het werkgevers ook toe om huisartsenzorg aan hun werknemers aan te bieden, als onderdeel van het bedrijfsgeneeskundig zorgaanbod. 28 Als gevolg hiervan vindt een aanzienlijk aantal bezoeken aan bedrijfsartsen plaats vanwege klachten die niets met het werk te maken hebben. Daarmee is de behandelingsbevoegdheid van de bedrijfsarts in Finland aanzienlijk te noemen. Verwijsbevoegdheid van de bedrijfsarts In de publieke sector hebben patiënten een verwijzing nodig van de arts van een gezondheidscentrum (meestal de huisarts) of een andere arts (zoals de bedrijfsarts) om toegang te krijgen tot een ziekenhuis of medisch specialist. Echter, in de private sector zijn ziekenhuizen en medisch specialisten vrij toegankelijk. 26 Taken, verantwoordelijkheden en verwijsbevoegdheid van de huisarts De huidige structuur van de eerstelijnszorg heeft zijn oorsprong in de Wet op de Eerstelijnszorg, die gemeenten verplichtte om hun aanbod van eerstelijnszorg in een gezondheidscentrum onder te brengen. 26 Dergelijke centra zijn eigendom van een gemeente of van meerdere gemeenten tezamen. Omdat zij deel uitmaken van de publieke sector hebben zij geen winstoogmerk. De staf van een gezondheidscentrum bestaat uit verschillende medische en paramedische professionals, doch voornamelijk uit huisartsen. Er zijn in Finland ook huisartsen die als parttime bedrijfsarts werken, meestal in situaties waarin een klein aantal ondernemingen het bedrijfsgeneeskundige zorgaanbod heeft gerealiseerd via een publiek gezondheidscentrum. Net als in Duitsland kunnen de functies van huis- en bedrijfsarts dus in één persoon vertegenwoordigd zijn. Artsen die binnen een gezondheidscentrum bedrijfsgeneeskundige zorg leveren, dienen een bedrijfsgeneeskundige specialisatie te bezitten of een aanvullende cursus in de bedrijfsgeneeskunde te hebben gevolgd. In aanvulling op hun werk in de publieke sector kunnen huisartsen tevens in de private sector werkzaam zijn. Ongeveer éénderde van alle huisartsen in Finland heeft ook een privé-praktijk. Zo n privé-praktijk kan tevens gericht zijn op bedrijfsgeneeskundige zorg. Verenigde Staten Omdat de financiering en organisatie van de gezondheidszorg van de Verenigde Staten aanzienlijk verschilt van die in Nederland, Duitsland en Finland volgt hierover eerst een beknopte introductie. De gezondheidszorg in de Verenigde Staten is niet voor alle staten uniform georganiseerd. Zo zijn er vijf staten die een vorm van Ziektewet kennen, terwijl dit voor de overige staten niet geldt. In alle staten is een ongevallenwet (Workers Compensation) van kracht, maar de uitvoering daarvan privaat of door de staat is per staat verschillend. Anders dan in Europa wordt de gezondheidszorg in de Verenigde Staten voor een belangrijk deel gefinancierd vanuit private zorgverzekeringen, tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 372

5 die door werkgevers in het kader van personeelsbeleid worden aangeboden, als één van de voordelen van betaald werk. Het publieke gezondheidszorgsysteem omvat programma s op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De hoogste publieke uitgaven voor gezondheidszorg kunnen worden toegeschreven aan het nationaal georganiseerde Medicare programma gericht op 65-plussers en mensen met specifieke beperkingen en het nationaal en regionaal georganiseerde Medicaid programma, bedoeld voor armen en op weeskinderen. 29 Werkenden kunnen via hun werkgever voor ziektekosten verzekerd zijn, maar dit is geen wettelijke verplichting. Dit heeft tot gevolg dat vooral grotere bedrijven een zorgverzekering aanbieden, terwijl kleinere bedrijven zich dit niet kunnen veroorloven. Zo had in 2002 slechts 30% van de personeelsleden van ondernemingen met minder dan 25 werknemers een door de werkgever (mede)gefinancierde ziektekostenverzekering. Dit heeft er toe geleid dat 20 miljoen fulltime werkende personen op geen enkele wijze tegen ziektekosten zijn verzekerd, terwijl het totaal aantal onverzekerden in de Verenigde Staten rond de 44 miljoen ligt. 30 Om bij arbeidsgerelateerde klachten in aanmerking te komen voor financiële compensatie voor ziektekosten en misgelopen salaris dienen werknemers te bewijzen dat deze klachten een duidelijke oorzaak in het werk hebben. Deze situatie wijkt af van die in de eerder beschreven landen waar de diagnostiek en behandeling althans in eerste instantie onderdeel uitmaakt van een verplichte ziektekostenverzekering, ongeacht de vraag of de klachten verband houden met het werk. Los van de vorm waarin zij wordt aangeboden, wordt bedrijfsgeneeskundige zorg in de Verenigde Staten meestal door de werkgever vergoed, hetzij direct, hetzij via premies die voor de Workers Compensation-verzekering moeten worden afgedragen. Iedere staat heeft echter eigen lokale wetten die bepalen hoe de schadeloosstelling van zieke werknemers gestalte krijgt. Taken en verantwoordelijkheden van de bedrijfsarts In de Verenigde Staten wordt bedrijfsgeneeskundige zorg op verschillende wijzen aangeboden. 31 Er bestaan interne diensten, zoals bedrijfsgezondheidsdiensten binnen een fabriek of medische afdelingen van bedrijven. Bedrijfsgezondheidsdiensten kunnen, naast eerste hulp, ook medische zorg bieden aan zieke of gewonde werknemers. Medische afdelingen maken onderdeel uit van de managementstructuur van een organisatie en zijn betrokken bij het beleid en de besluitvorming. Externe bedrijfsgeneeskundige zorg wordt veelal door parttime werkende artsen aangeboden, meestal op afroep. Voor deze artsen vormt bedrijfsgeneeskundige zorg meestal een aanvulling op het werk binnen een privé-praktijk. Externe bedrijfsgeneeskundige diensten die meerdere werkgevers tegelijk bedienen, zijn de laatste jaren sterk in aantal toegenomen en spelen een overheersende rol binnen het aanbod van bedrijfsgeneeskundige zorg. 31,32 Dergelijke diensten zijn te vinden in medische centra van universiteiten, publieke ziekenhuizen en multidisciplinaire groepspraktijken. Slechts een minderheid van de artsen in de Verenigde Staten werkt uitsluitend in de bedrijfsgeneeskundige zorg. Veel bedrijfsartsen zijn tevens als huisarts werkzaam. Er bestaat geen officieel beroepsprofiel van de bedrijfsarts. Ook de taken van de huisarts met betrekking tot het leveren van bedrijfsgeneeskundige zorg zijn niet omschreven. Het American College of Occupational and Environmental Medicine Panel heeft de competenties van het vakgebied van de bedrijfsgeneeskunde en de omgevingsgeneeskunde vastgesteld, welke door werkgevers als een leidraad kunnen worden gebruikt. 33 Deze competenties kunnen echter niet als een officieel taakprofiel voor de bedrijfsarts gelden, omdat het abstractieniveau ervan te hoog is. Verwijsbevoegdheid van de bedrijfsarts In de Verenigde Staten is de verwijsbevoegdheid van de bedrijfsarts, zoals die van iedere arts, afhankelijk van de (eventuele) verzekering van de patiënt. Meestal geldt dat wanneer de patiënt verzekerd is volgens een zogenaamd managed health care plan dit plan tevens de verwijsmogelijkheden bepaalt, met het oog op kostenreductie. Indien echter de patiënt is verzekerd volgens een prefered provider health care plan hebben artsen meer ruimte om te bepalen naar wie ze verwijzen. Het is in de Verenigde Staten dus vooral de verzekeraar en niet de (lokale) overheid die de gang van zaken bepaalt binnen de gezondheidszorg. De verzekeringsvorm bepaalt ook of een cliënt al dan niet vrije toegang heeft tot een willekeurige specialist of ziekenhuis, zonder door een arts te zijn verwezen. Personen die volgens de duurdere prefered provider health care plans zijn verzekerd hebben doorgaans het recht om rechtstreeks specialisten te bezoeken. Is de patiënt volgens een managed health care plan verzekerd dan voert een arts uit de eerste lijn (die zowel huis- als bedrijfsarts kan zijn) de functie van poortwachter uit, om te voorkomen dat patiënten onnodig bij duurbetaalde specialisten terechtkomen. Taken, verantwoordelijkheden en verwijsbevoegdheid van de huisarts Huisartsen hebben in de Verenigde Staten geen speciale taken ten aanzien van de beroepsbevolking die voortvloeien uit een taakomschrijving. Een aanzienlijk aantal huisartsen is echter betrokken bij de bedrijfsgeneeskundige zorg; immers iedere arts is het toegestaan om bedrijfsgeneeskundige zorg aan te bieden. In bijna alle delen van de Verenigde Staten zijn vooral huisartsen betrokken bij de behandeling van arbeidgerelateerde gezondheidsproblemen. Afhankelijk van de specifieke setting bestaat 5 40% van de werkzaamheden van een huisarts uit het bieden van bedrijfsgeneeskundige zorg. Zoals gesteld zijn veel artsen die betrokken zijn bij bedrijfsgeneeskundige zorg tevens als huisarts werkzaam. Meer en meer wordt op artsen bij bedrijfsgeneeskundige diensten een beroep gedaan om patiënten te behandelen, zonder dat er een arbeidsrelevante oorzaak aan de klachten ten grondslag ligt. Een gevolg is dat op praktijkniveau de bedrijfsgeneeskundige zorg zich heeft vermengd met de reguliere c.q. persoonlijke gezondheidszorg. 31,33 tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 373

6 De bedrijfsgeneeskundige zorg die door huisartsen wordt geboden, wordt door de werkgever betaald, direct of via de Workers Compensation-verzekering. Wanneer de huisarts wil verwijzen gelden dezelfde spelregels als hierboven toegelicht voor de bedrijfsarts. C ONCLUSIES MET BETREKKING TOT ARBOCURAT IEVE SAMENWERKING IN NEDERLAND Uit de landenvergelijking kunnen twee conclusies worden getrokken met betrekking tot de tweede vraagstelling van dit artikel. Ten eerste blijkt er in geen van de drie andere landen een scheiding van circuits te bestaan op basis van de (medische) behandeling van (arbeidsrelevante) klachten enerzijds en de verzuimbegeleiding van zieke werknemers c.q. de legitimering van ziekteverzuim anderzijds. Zo worden in Duitsland beide taken door de huisarts uitgevoerd en komt de bedrijfsarts pas in beeld als er van een beroepsziekte of een bedrijfsongeval sprake is. In Finland en Amerika houden bedrijfsartsen zich tevens met curatieve taken bezig. Weliswaar behoort de legitimering van ziekteverzuim in Finland tot de taak van de bedrijfsarts, maar deze legitimering speelt een veel kleinere rol dan in de andere drie landen het geval is omdat de werkgever bij kortdurend verzuim veelal geen medische verklaring verlangt. Ten tweede worden de functies van huis- en bedrijfsarts in de drie andere landen veelal door één persoon uitgeoefend. In Nederland is dat vooralsnog niet het geval, hoewel de nieuwe zorgverzekeringswet die in 2006 van kracht zal worden daar in principe wel de mogelijkheid toe biedt. Een andere constatering die van belang is voor het beantwoorden van de tweede vraagstelling betreft het feit dat er met uitzondering van Nederland in geen van de onderzochte landen literatuur is gevonden over de samenwerking tussen de huis- en bedrijfsarts. Blijkbaar is die samenwerking in zowel Duitsland, Finland als de Verenigde Staten geen dusdanig item, dat er in de wetenschappelijke literatuur of in vaktijdschriften over wordt gepubliceerd. In ieder geval kan hieruit de conclusie worden getrokken dat de knelpunten in de gezondheidszorg in de drie onderzochte landen door wetenschappers en (para)medisch professionals niet worden herleid tot samenwerkingsproblemen. D ISCUSSIE EN C ONCLUSIES In dit artikel wordt een analyse gepresenteerd van de verschillen tussen taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen. Gegevens voor deze studie zijn verzameld aan de hand van literatuuronderzoek, alsmede door schriftelijk en contact met sleutelpersonen, werkzaam bij universitaire instellingen, overheidsinstellingen en instellingen op het terrein van de bedrijfsgeneeskundige en/of huisartsgeneeskundige zorg. Dezelfde sleutelpersonen deden daarbij veelal ook relevante literatuursuggesties. Door zowel van literatuuronderzoek gebruik te maken als van gegevens verzameld via persoonlijk contact met deskundigen binnen de betrokken landen is getracht de geldigheid van de in deze studie gepresenteerde resultaten te vergroten. Het literatuuronderzoek werd bemoeilijkt door het feit dat de antwoorden op de vraagstellingen voor een deel in de grijze literatuur moesten worden gezocht. Omdat die minder goed ontsloten kan worden, kunnen relevante publicaties gemist zijn. Over sommige deelonderwerpen waren geen publicaties te vinden. Gebruik maken van sleutelpersonen herbergt het gevaar in zich dat de van hen verkregen gegevens gekleurd zijn door de kennis en visie van deze personen. Getracht is deze reporter bias zo klein mogelijk te doen zijn door verschillende sleutelpersonen per land te ondervragen, en door hen de verkregen indrukken weer voor te leggen voor controle ( member checking ). 13 Wat voor de kwaliteit van de verkregen data pleit is dat de informatie die door verschillende sleutelpersonen werd verstrekt consistent is, waaruit blijkt dat er consensus bestaat over de antwoorden op de aan hen voorgelegde vragen. De taakomschrijving van de huis- en bedrijfsarts (die niet overal als document beschikbaar is) in de vier landen en met name de wijze waarop hieraan uitvoering wordt gegeven, blijkt flink te verschillen. Omdat behandeling en controle in Nederland in verschillende sectoren zijn ondergebracht, wordt een sterke wissel getrokken op de communicatie tussen beide sectoren om de kwaliteit van zorg voor de beroepsbevolking te kunnen garanderen. Echter, om dezelfde reden wordt deze communicatie en afstemming bemoeilijkt. Zowel in Duitsland als in Finland vallen de legitimering van ziekteverzuim en de begeleiding bij werkhervatting enerzijds en de behandeling van ziekte anderzijds niet onder gescheiden sectoren. Maar dit is zo om andere redenen. In Duitsland behoren de behandeling van arbeidsgerelateerde problematiek en de legitimering van ziekteverzuim tot de taken van de huisarts. Als gevolg daarvan ligt er veel minder nadruk op het belang van communicatie tussen huis- en bedrijfsarts dan in Nederland; immers de onderlinge afhankelijkheid van beide beroepsbeoefenaren is beperkt. In Finland zijn zowel de huis- als de bedrijfsarts verantwoordelijk voor de legitimering van ziekteverzuim. Omdat beide professionals in dit land de bevoegdheid hebben om arbeidsgerelateerde en andere medische problematiek te behandelen, steunt ook hier de kwaliteit van de zorgverlening aan werknemers minder op onderlinge communicatie tussen de beroepsgroepen dan in Nederland. Bovendien kan in Finland, net zoals in Duitsland en in de Verenigde Staten, dezelfde arts zowel huis- als bedrijfsarts zijn. Het is niet gemakkelijk om de taken van de huis- en bedrijfsarts in de Verenigde Staten een plaats in deze discussie te geven, omdat er geen officiële taakomschrijvingen van beide beroepen bestaan. Daar komt bij dat relevante wetgeving, zoals die ten aanzien van de ziektekostenverzekering, van staat tot staat kan verschillen. Net zoals in Finland kan er geen scherpe grens worden getrokken tussen de werkzaamheden van de bedrijfsarts en de huisarts; ze zijn immers beiden bevoegd om gezondheidsproblematiek van werknemers te diagnosticeren en behandelen. Zo ook kan in de Verenigde Staten de legitimering van ziekteverzuim door beide professiotsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 374

7 nals geschieden, afhankelijk van welke arts als eerste door de patiënt wordt bezocht. Tot zover strekken de overeenkomsten. Veel minder dan in de drie beschreven Europese landen, heeft de bedrijfsarts in de Verenigde Staten de vrijheid om onafhankelijk te opereren en veel meer kan hij worden beschouwd als een belangenbehartiger of vertegenwoordiger van de onderneming die de bedrijfsgeneeskundige zorg financiert. In de literatuur zijn dan ook voorbeelden te vinden van bedrijfsartsen die vaststelden dat de klachten van werknemers van een bedrijf voor wie zij werkten, arbeidsgerelateerd waren met een uitkering van de ziektekostenverzekering ten gevolg en die vervolgens moesten constateren dat het betreffende bedrijf zieke werknemers naar een andere bedrijfsarts verwees. 34 Evenals in Nederland blijken er in de Verenigde Staten twee gescheiden systemen te bestaan. Deze systemen strekken zich echter over een geheel ander domein uit. In de Verenigde Staten bestaat er één privaat verzekeringssysteem dat ziektekosten vergoedt bij die werknemers of niet-werkenden die zich hiervoor hebben verzekerd en waarbij de klachten niet gerelateerd zijn aan het werk. Daarnaast is er een tweede systeem (Workers Compensation) dat de kosten vergoedt die voortkomen uit arbeidsgerelateerde ziekten en verwondingen. Omdat zowel de huis- als de bedrijfsarts als vertegenwoordigers van beide systemen beschouwd kunnen worden, is hun onderlinge communicatie van aanmerkelijk minder belang dan in ons land. Nederland is het enige land, in deze vergelijking, waar de onderlinge afhankelijkheid van huis- en bedrijfsarts voor het bieden van een goede kwaliteit van zorg hoog is, terwijl door de scheiding tussen behandeling en controle beide beroepen in principe niet door dezelfde persoon worden uitgevoerd. Daar komt bij dat deze scheiding tot een situatie heeft geleid, waarin de bedrijfsarts een beperkt zicht heeft op de privé situatie van zieke werknemers en de huisarts terughoudend is om factoren als ziekteverzuim en reïntegratie mee te wegen in zijn praktijkvoering. Als gevolg hiervan kent ons gezondheidszorgsysteem een belangrijke tekortkoming in het aanbod van integrale medische zorg aan de beroepsbevolking. Een oplossing voor dit knelpunt kan worden gevonden in de versoepeling van het principe van scheiding tussen behandeling en controle, temeer daar de complete afschaffing ervan niet mogelijk lijkt; daarvoor is dit teveel in onze maatschappij verankerd. De nieuwe verwijsfunctie van de bedrijfsarts kan als een eerste, maar nog onvoldoende stap in die richting worden beschouwd. Post et al. geven in dat kader aan dat het van belang is dat de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport enerzijds en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid anderzijds samengaan om een grotere samenhang te realiseren tussen medische behandeling en werkhervatting. 35 Maar ook initiatieven om huisarts- en bedrijfsgeneeskundige zorg onder één dak te brengen bijvoorbeeld in de eerstelijn kunnen in dat kader een belangrijke brugfunctie vervullen. 36 Lijkt er binnen de bedrijfsgeneeskunde een duidelijke tendens waar te nemen in de richting van een grotere behandelingsgerichtheid; binnen de huisartsgeneeskunde blijft een tendens in de omgekeerde richting een grotere verantwoordelijkheid voor de verzuimbegeleiding c.q. legitimering van ziekteverzuim uit. Dat staat op gespannen voet met de wens van huisartsen om een verantwoordelijkheid te behouden op het terrein van werkhervattingsadviezen, een wens die nog eens wordt bevestigd door het onderzoek van Somai et al., 37 waarover elders in dit tijdschrift wordt gerapporteerd. Een duidelijke opstelling van de huisartsgeneeskundige beroepsgroep in deze zou echter eveneens een stimulans kunnen betekenen voor de samenwerking tussen beide professionals. A B S TRACT The occupational physician in different health care systems: tasks and position in four countries compared Sickness absenteeism and work incapacity pose a bigger problem in the Netherlands than in most other countries. This may be due to differences in social legislation. Another factor may be the effectiveness of the organisation of work resumption by means of medical treatment or sick employee counselling, both having been subsumed in strictly separated circuits. A comparison of the tasks and position of the occupational physician (OP) in the Netherlands, Germany, Finland and the United States of America shows that in our country the reliance on interprofessional communication to guarantee quality of care is much higher than in the other countries under study. In Germany, Finland and the United States medical treatment and work resumption are offered as an integrated package, which can be illustrated by the fact that the professions of OP and general practitioner (GP) can be combined in one person in these countries. In order to facilitate a structural co-operation between the OP and the GP in the Netherlands, general and occupational health care must coalesce. The newly acquired referal competence of the OP can be regarded as a first step in that direction. A further step would be a clear positioning of the GPs towards their role regarding work resumption advice. These targets for the future require further research, measures and implementation. Key words: co-operation, general practitioner, occupational physician, international comparison, health-care, illness absenteeism L ITERATUUR 1. Bakkum H, Desczka S. De Nederlandse WAO in internationaal perspectief. Den Haag: Ministerie van SZ W, Culenaere B, Veerman TJ, Prins T, Giezen AM van der. In Distant Mirrors: work incapacity and return to work. A study of low back pain patients in the Netherlands and five other countries. Zoetermeer: CTSV, Einerhand MGK., Prins R, Veerman TJ. Ziekteverzuim en WAO in enkele Westeuropese landen. SMA 1995;50: Prins R. Waarom hier wel en daar niet? Een vergelijking van 20 jaar arbeidsongeschiktheid in België en Nederland. SMA 1992;47: Prins R. Arbeidsongeschiktheid en gezondheidszorg: een blik tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 375

8 over de grenzen. Med Contact 2002;47: Amstel RJ van, Buijs PC. Voor verbetering vatbaar: de samenwerking tussen huis- en bedrijfsarts bij sociaal medische begeleiding. Hoofddorp: NIA/TNO, Anema JR, Buijs PC, Putten DJ van. Samenwerking van huisarts en bedrijfsarts. Med Contact 2001;56: Bakker RH, Krol B, Post D, Groothoff JW. Samen de werknemer genezen. Med Contact 1999;49: Buijs PC. Van verleden tot heden (2): Groeiend bestuurlijk draagvlak voor betere arbocuratieve samenwerking, vooruitzien in verwachting. Tijdschr Bedrijfs Verzekeringsgeneeskd 2001;9: Hento I, Kaaij H. Samenwerking tussen bedrijfsarts en curatieve sector: optimisme en zorg. Tijdschr Bedrijfs Verzekeringsgeneeskd 2000;8: Nauta AP. Tot elkaar veroordeeld: literatuurstudie naar samenwerking van huisartsen en bedrijfsartsen. Med Contact 2000;55: Nauta AP, Grumbkow J van. Contacten tussen huisarts en bedrijfsarts: initiatief, frequentie, waardering en effect. Tijdschr Bedrijfs Verzekeringsgeneeskd 2002;10: Maso I, Smaling A. Kwalitatief onderzoek: praktijk en theorie. Amsterdam: Boom, Sociaal Economische Raad. Advies Arbodienstverlening. Den Haag: SER, Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde. Beroepsprofiel voor de Bedrijfsarts Nieuwe Stijl. Utrecht: NVAB, Bakker RH, Krol B, Groothoff JW. Arbocuratief samenwerkingsverband Friesland: een Handboek. Groningen: Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken, Bakker RH, Krol B, Vissers TCGM, Groothoff JW. Arbocuratief Samenwerken: de voortgang van een Fries project. Med Contact 2002;57: Rikken FVM. Evaluatie verwijsfunctie bedrijfsarts. Diemen: College voor Zorgverzekeringen, Bakker RH, Krol B, Gulden JWJ van der, Groothoff JW. Arbocuratieve samenwerking: verslag van drie regionale projecten. Tijdschr Gezondheidswet 2003;5: Bastiaansen MHH. Richtsnoer handelen van de bedrijfsarts bij het verwijzen van werknemers. Publicatienummer BRN 2004/01. Amsterdam: Bureau Richtlijnen NVAB, Landelijke Huisartsen Vereniging. Basistakenpakket van de huisarts. Utrecht: LHV, Vogel L. Prevention at the workplace: an initial review of how the 1989 Community framework directive is being implemented. Brussel: European Trade Union Technical Bureau for Health and Safety, Gesetz zur Modernisierung der gesetzlichen Krankenversicherung: GVK-Modernisierungsgesetz -GMG. Bundesgesetzblatt 2003;1: Prins P, Veerman TJ, Koster MK. De uitvoering van arbeidsongeschiktheidsregelingen in België, Duitsland en Zweden: buitenlandse antwoorden op Nederlandse vragen? Zoetermeer: Sociale Verzekeringsraad, Prins P, Veerman TJ, Koster MK. Work incapacity and invalidity in Belgium, Germany, Sweden and the Netherlands: four monographs on benefit and rehabilitation arrangements. Zoetermeer: Sociale Verzekeringsraad, Järvelin J. Health Care Systems in Transition: Finland. Copenhagen: European Observatory on Health Care Systems, Rasanen K, Notkola V, Kankaanpaa E, Peurala M, Husman K. Role of the occupational health services as a part of illnessrelated primary care in Finland. Occup Med (Lond) 1993;43,Suppl 1:S23-S Rasanen K, Notkola V, Husman K. Work-related interventions during office visits to occupational health physicians. Prev Med 1997;26: Young S.Y., Bekeris L.G. Paying for health care in the USA. Ann Clin Biochem 1999;36: Pear R. Big increase seen in people lacking health insurance. New York Times Guidotti TL, Cowell JW. The occupational health care system: an overview. Occup Med 1989;40: Ducatman AM, Forman S, Teichman R, Gleason R. Occupational physician staffing in large US corporations. J Occup Med 1991;33: American College of Occupational and Environmental Health LaDou J. The rise and fall of occupational medicine in the United States. Am J Prev Med 2002;22: Post D, Bakker RH, Groothoff JW. Sociale zekerheid en zorg: op weg naar een integratie? Tijdschr Gezondheidswet 2004;82: Gulden JWJ van der. Inbedding van de bedrijfsarts in de eerste lijn: voor- en nadelen. Tijdschr Gezondheidswet 2004;82: Somai T, Schellevis F, Burg JCM van der, Beek AJ van der. Visie van de huisarts op de samenwerking met bedrijfsartsen anno 2003 nog onveranderd. Tijdschr Gezondheidswet 2005; 83: C ORRESPONDENTIEADRES Drs. Roel H. Bakker, afdeling Sociale Geneeskunde, Universitair Medisch Centrum Groningen, A. Deusinglaan 1, 9713 AV Groningen, tel: , Voor publicatie aanvaard in april tsg jaargang 83 /2005 nummer 6 Arbocuratieve samenwerking: een vergelijking van de taken en positie van de bedrijfsarts in vier landen - pagina 376

Arbocuratieve samenwerking: de invloed van de sociale wetgeving vanaf 1994

Arbocuratieve samenwerking: de invloed van de sociale wetgeving vanaf 1994 Arbocuratieve samenwerking: de invloed van de sociale wetgeving vanaf 1994 R.H. Bakker, B. Krol, J.W.J. van der Gulden, J.W. Groothoff* Midden jaren negentig bleken de kosten als gevolg van arbeidsongeschiktheid

Nadere informatie

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 SOCIALE GENEESKUNDE de nieuwste ontwikkelingen prof dr J.W. Groothoff UMCG Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 1 Opzet onderwijs/opleiding onderzoek medische / maatschappelijke

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Krijg grip op verzuim

Krijg grip op verzuim Aon Hewitt Krijg grip op verzuim Aon verzuimadvies Risk. Reinsurance. Human Resources. Krijg grip op verzuim Er zijn verschillende redenen waarom het belangrijk is dat u uw verzuimproces goed heeft ingericht.

Nadere informatie

Krijg grip op verzuim

Krijg grip op verzuim Aon Risk Solutions Health & Benefits Corporate Wellness Krijg grip op verzuim Aon verzuimadvies Risk. Reinsurance. Human Resources. Krijg grip op verzuim Er zijn verschillende redenen waarom het belangrijk

Nadere informatie

Professioneel Statuut PROFESSIONEEL STATUUT VAN DE BEDRIJFSARTS

Professioneel Statuut PROFESSIONEEL STATUUT VAN DE BEDRIJFSARTS Professioneel Statuut PROFESSIONEEL STATUUT VAN DE BEDRIJFSARTS 1. Overwegingen 1.1. Het professioneel statuut van de bedrijfsarts (in het vervolg: het professioneel statuut) is bedoeld om de professionele

Nadere informatie

Betere zorg voor werkenden Wat wordt uw bijdrage? Bedrijfsgeneeskundige dagen Papendal 18 juni 2015 L.J. Gunning

Betere zorg voor werkenden Wat wordt uw bijdrage? Bedrijfsgeneeskundige dagen Papendal 18 juni 2015 L.J. Gunning Betere zorg voor werkenden Wat wordt uw bijdrage? Toekomst arbeidsgerelateerde zorg Adviesaanvraag minister van SZW In aansluiting op SER-advies 2012: Een stelsel voor gezond en veilig werken Wat is de

Nadere informatie

Arbocuratieve samenwerking anno 2003

Arbocuratieve samenwerking anno 2003 Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2003. De gegevens mogen met bronvermelding (Arbocuratieve samenwerking anno 2003, het perspectief van de huisarts, T. Somai, A. van der Beek, F.G. Schellevis)

Nadere informatie

Krijg grip op verzuim

Krijg grip op verzuim Aon Hewitt Krijg grip op verzuim Risk. Reinsurance. Human Resources. Krijg grip op verzuim Er zijn verschillende redenen waarom het belangrijk is dat u uw verzuimproces goed heeft ingericht. Wanneer u

Nadere informatie

Arbocuratieve samenwerking: een toekomstverkenning

Arbocuratieve samenwerking: een toekomstverkenning Arbocuratieve samenwerking: een toekomstverkenning R.H. Bakker, B. Krol, J.W.J. van der Gulden, J.W. Groothoff* In dit artikel wordt een inventarisatie gepresenteerd van ontwikkelingen die in de (nabije)

Nadere informatie

R.J.van Amstel, J.R.Anema, K.Jettinghoff, J.H.Verbeek, A.P.Nauta en D.J.van Putten Zie ook het artikel op bl. 2386.

R.J.van Amstel, J.R.Anema, K.Jettinghoff, J.H.Verbeek, A.P.Nauta en D.J.van Putten Zie ook het artikel op bl. 2386. samenwerking was dus geen doel op zich, maar een middel om te komen tot een betere sociaal-medische begeleiding (SMB) van (zieke) werknemers. De bedrijfsarts zou in de begeleiding ook de curatieve aspecten

Nadere informatie

Effecten van een co-assistentschap bedrijfsgezondheidszorg

Effecten van een co-assistentschap bedrijfsgezondheidszorg Effecten van een co-assistentschap bedrijfsgezondheidszorg A.P. Nauta, J. von Grumbkow Samenvatting Inleiding: Samenwerking tussen huisartsen en bedrijfsartsen wordt belangrijk gevonden, hetgeen blijkt

Nadere informatie

NVAB ADDENDUM BIJ HET CONTRACT TUSSEN OPDRACHTGEVER EN ZELFSTANDIG BEDRIJFSARTS

NVAB ADDENDUM BIJ HET CONTRACT TUSSEN OPDRACHTGEVER EN ZELFSTANDIG BEDRIJFSARTS NVAB ADDENDUM BIJ HET CONTRACT TUSSEN OPDRACHTGEVER EN ZELFSTANDIG BEDRIJFSARTS augustus 2007 Voorwoord In het Professioneel Statuut (PS, laatste versie vastgesteld d.d. 7-2-2003) heeft de NVAB de inhoudelijke

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Bedrijfsarts. Quo Pervene? Quo Vadis?

Bedrijfsarts. Quo Pervene? Quo Vadis? Bedrijfsarts Quo Pervene? Quo Vadis? Watskeburt? 5-10-2006 Titus Schaafsma 1 Ontwikkelingen in de bedrijfsgezondheidszorg Korte terugblik Ontwikkelingen in Dienst en Markt Ontwikkelingen in het Medische

Nadere informatie

Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing van de Arbeidsomstandighedenwet

Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing van de Arbeidsomstandighedenwet Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer Mr.dr. L.F. Asscher Postbus 90801 2509 LV Den Haag Ons kenmerk: JP/iw 2015-11 Utrecht, 21 mei 2015 Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

WELKOM. Kring Zuid West Nederland 25 september 2012

WELKOM. Kring Zuid West Nederland 25 september 2012 WELKOM Kring Zuid West Nederland 25 september 2012 De toekomst van ons vak Teus Brand en Marlo van den Kieboom Bespiegelingen over zorg voor de werkenden en de bedrijfsarts in 2020 De missie van de bedrijfsarts

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Het werk van de verzekeringsarts

Het werk van de verzekeringsarts Het werk van de verzekeringsarts Wat doen een verzekeringsarts en een bedrijfsarts? Taken verzekeringsarts bij UWV (= uitvoeringsinstituut werknemers verzekeringen) WAO/WIA Rob Mohanlal Landelijk adviseur

Nadere informatie

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan?

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Olga Damman Allard van der Beek Danielle Timmermans -0- Department of Public and Occupational Health Quality of Care EMGO Institute for Health

Nadere informatie

Het belang van begeleiding

Het belang van begeleiding Het belang van begeleiding Langdurig zieke werknemers 9 en 18 maanden na ziekmelding vergeleken Lone von Meyenfeldt Philip de Jong Carlien Schrijvershof Dit onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Arbodienstverlening ARBODIENSTVERLENING

Arbodienstverlening ARBODIENSTVERLENING Arbodienstverlening Sinds 1 juli 2005 hebben branches en bedrijven meer keuze hoe zij zich laten ondersteunen bij ziekteverzuim en het voorkomen van arbeidsongevallen. Er zijn alternatieven voor het vaste

Nadere informatie

DE POSITIE VAN DE BEDRIJFSARTS IN DE MAATSCHAPPIJ DE BEDRIJFSARTS: ZORGVERLENER EN ADVISEUR!

DE POSITIE VAN DE BEDRIJFSARTS IN DE MAATSCHAPPIJ DE BEDRIJFSARTS: ZORGVERLENER EN ADVISEUR! DE POSITIE VAN DE BEDRIJFSARTS IN DE MAATSCHAPPIJ DE BEDRIJFSARTS: ZORGVERLENER EN ADVISEUR! Standpunt van het NVAB-bestuur over nieuwe taken en positionering van de bedrijfsarts in het licht van de ontwikkelingen

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Wat te doen bij letselschade?

Klaverblad Verzekeringen. Wat te doen bij letselschade? Klaverblad Verzekeringen Wat te doen bij letselschade? Klaverblad Verzekeringen Afrikaweg 2 2713 AW Zoetermeer Postbus 3012 2700 KV Zoetermeer sinds 1850 Telefoon 079-3 204 204 Fax 079-3 204 291 Internet

Nadere informatie

arbocare arboadviescentrum

arbocare arboadviescentrum arbocare arboadviescentrum Het Arboadviescentrum Hoe gezonder uw werknemers, hoe gezonder uw bedrijf. En dus uw winst. Helaas hebben we die gezondheid niet altijd in de hand. Eén hevige weersomslag en

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Vaktermen in het Engels van A-Z

Vaktermen in het Engels van A-Z Vaktermen in het Engels van A-Z distance to the labour market Chain Consultation Committee General Surviving Relatives Act General Old Age & Pensions Act labour assessor, occupational assessor, occupational

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Een persoonlijke visie Gertjan Beens Bedrijfsarts Health Manager. Leergang Strategisch Gezondheidsmanagement. 4-2-2014, Module 5

Een persoonlijke visie Gertjan Beens Bedrijfsarts Health Manager. Leergang Strategisch Gezondheidsmanagement. 4-2-2014, Module 5 Een persoonlijke visie Gertjan Beens Bedrijfsarts Health Manager Leergang Strategisch, Module 5 Werkzaam in de branche sinds 1988 Geregistreerd sinds 1992 Sinds 1996 parttime managementtaken Sinds 1999

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Verzuim- en reïntegratietraject

Verzuim- en reïntegratietraject Verzuim- en reïntegratietraject Q-koorts Juan Bouwmans, bedrijfsarts 30 november Even voorstellen Bedrijfsarts Arbo Unie Den Bosch en Tilburg Projectleider infectieziekten Brabants Kennisnetwerk Zoönosen

Nadere informatie

Kernwaarden van de bedrijfsarts specialist voor arbeid en gezondheid

Kernwaarden van de bedrijfsarts specialist voor arbeid en gezondheid Kernwaarden van de bedrijfsarts specialist voor arbeid en gezondheid Vastgesteld op de Algemene Ledenvergadering van 7 november 2012 1 Inhoudsopgave Goede bedrijfsgeneeskundige zorg 10 Kernwaarden van

Nadere informatie

Protocol Ziekteverzuim

Protocol Ziekteverzuim Protocol Ziekteverzuim Dit protocol beschrijft de gedragsregels die bij de Hogeschool der Kunsten Den Haag gelden ten aanzien van ziekte en arbeidsongeschiktheid. De gedragsregels zijn in overeenstemming

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 25 883 Arbeidsomstandigheden Nr. 236 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Privacyreglement AMK re-integratie

Privacyreglement AMK re-integratie Privacyreglement Inleiding is een dienstverlenende onderneming, gericht op het uitvoeren van diensten, in het bijzonder advisering en ondersteuning van opdrachtgevers/werkgevers in relatie tot gewenste

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008 Workability & Inzetbaarheid Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, Rob Gründemann, Teamleider Personeelsbeleid Lector Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht De opzet van de presentatie De situatie

Nadere informatie

Markelo 01 01 2012. Postbus 84 7475 ZG Markelo

Markelo 01 01 2012. Postbus 84 7475 ZG Markelo VITRUVIAN SERVICE CENTRE PRIVACY REGLEMENT Markelo 01 01 2012 1 PRIVACYREGLEMENT Vitruvian Service Centre versie 01 januari 2012 1. Inleidende bepalingen Artikel 1. Begripsbepalingen Voor zover niet uitdrukkelijk

Nadere informatie

Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen?

Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen? Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen? Prof. dr. Carel Hulshof, bedrijfsarts, voor arbeid en gezondheid Dr. Paul Smits, bedrijfsarts, principal educator, Centrum voor evidence-based education

Nadere informatie

Eén op de vijf patiënten vindt oefentherapeut zonder verwijzing Factsheet Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg, maart 2009

Eén op de vijf patiënten vindt oefentherapeut zonder verwijzing Factsheet Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg, maart 2009 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL De gegevens mogen met bronvermelding (Margit K Kooijman, Ilse CS Swinkels, Chantal J Leemrijse. Eén op de vijf patiënten vindt oefentherapeut zonder verwijzing.

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

Elementen voor een toekomstgericht stelsel van arbeidsgerelateerde zorg

Elementen voor een toekomstgericht stelsel van arbeidsgerelateerde zorg Commissie Arbeidsomstandigheden ARBO/1028 3 januari 2014 Elementen voor een toekomstgericht stelsel van arbeidsgerelateerde zorg 1. Inleiding In vervolg op de commissievergadering van 14 november is in

Nadere informatie

Voor zover niet uitdrukkelijk anders blijkt, wordt in dit reglement verstaan onder:

Voor zover niet uitdrukkelijk anders blijkt, wordt in dit reglement verstaan onder: 1. Inleidende bepalingen Artikel 1. Begripsbepalingen Voor zover niet uitdrukkelijk anders blijkt, wordt in dit reglement verstaan onder: a. persoonsgegeven: een gegeven dat herleidbaar is tot een individuele

Nadere informatie

EU-Speak _ leslla docenten

EU-Speak _ leslla docenten EU-Speak _ leslla docenten Wat heeft een docent nodig om de laaggeletterde volwassen immigrant te leren lezen en schrijven? EU-Speak 1 Partners: Engeland, Zweden, Denemarken, Duitsland, Spanje, Nederland

Nadere informatie

Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker een combinatie van best evidence en best practise

Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker een combinatie van best evidence en best practise RE-CAP Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker een combinatie van best evidence en best practise Drs. Martine van Egmond MSc, dr. Saskia Duijts PhD, dr. Sylvia Vermeulen PhD MD, prof. dr.

Nadere informatie

1 0 SGL 2013. Ministerie van Sociale Zaken en. Werkgelegenheid

1 0 SGL 2013. Ministerie van Sociale Zaken en. Werkgelegenheid 3! Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag Aan de voorzitter van de Sociaal Economische Raad Ir. W. Draijer 2509 LK DEN HAAG Postbus 90405 Postbus 90801

Nadere informatie

Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital

Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital 06.12.2011 Herbert Habets Geriatric Clinical Nurse Specialist / Nurse Scientist Orbis Medisch Centrum, Sittard Geleen

Nadere informatie

Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen

Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen 1 Voorstellen Marja Opdam Willem Willems Joke Garos-Weekhout Hubert van der Planken Kenniscoordinator - Movir Arbeidsdeskundige - EMN Expertise Re-integratiebegeleider

Nadere informatie

Naar een betere zorg voor zieke werknemers

Naar een betere zorg voor zieke werknemers Naar een betere zorg voor zieke werknemers Naar een betere zorg voor zieke werknemers Afstemmen van behandeling en werkhervatting In de reeks Trends in Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde is eerder verschenen:.

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Diagnostische technieken door optometristen gehanteerd behoren tot te verzekeren prestaties. De optometrist verricht diagnostiek in de oogheelkundige

Diagnostische technieken door optometristen gehanteerd behoren tot te verzekeren prestaties. De optometrist verricht diagnostiek in de oogheelkundige Onderwerp: Samenvatting: Soort uitspraak: Diagnostische technieken door optometristen gehanteerd behoren tot te verzekeren prestaties De optometrist verricht diagnostiek in de oogheelkundige zorg. Een

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Nieuwegein, 11 maart 2015

Hartelijk welkom. Nieuwegein, 11 maart 2015 Hartelijk welkom Nieuwegein, 11 maart 2015 Menukaart 1. Toekomst arbeidsgerelateerde zorg 2. Actieprogramma arbodienstverlening 3. Urennorm kerndeskundigen 4. Duurzame inzetbaarheid 5. Vragen en discussie

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Verzuim? Verzuim voorkomen, Verzuimbeleid en Verzuimprotocol

Verzuim? Verzuim voorkomen, Verzuimbeleid en Verzuimprotocol Goede arbeidsomstandigheden en duidelijke afspraken over het verzuimbeleid binnen uw onderneming kunnen u helpen verzuim te voorkomen. Zorg voor goede arbeidsomstandigheden U kunt de arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Peter Brouwer Zoetermeer, april 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk?

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? December 2010 Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet, of maatwerk? Tot voor kort was elke werkgever verplicht aangesloten

Nadere informatie

Handboek. verzuimreglement WWW.WORXX.NL

Handboek. verzuimreglement WWW.WORXX.NL Handboek Dit handboek omvat instructies omtrent verzuim. Lees het aandachtig door zodat je op de hoogte bent van de regels. WWW.WORXX.NL verzuimreglement ii Inhoud verzuimreglement 2 Ziekmelding..............................

Nadere informatie

Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B 232 8/102 B-1049 BRUSSEL België

Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming Raadpleging inzake gezondheidsdiensten B 232 8/102 B-1049 BRUSSEL België Coördinatieorgaan Samenwerkende Ouderenorganisaties Chr. Krammlaan 8 Postbus 222 3500 AE Utrecht Telefoon 030 276 99 85 Europese Commissie Directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming Raadpleging

Nadere informatie

Hoe uiten klachten waarmee patiënten bij de fysiotherapeut komen zich? Factsheet Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg, 2011

Hoe uiten klachten waarmee patiënten bij de fysiotherapeut komen zich? Factsheet Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg, 2011 Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (Factsheet Hoe uiten klachten waarmee patiënten bij de fysiotherapeut komen zich? JA Barten, ICS Swinkels,

Nadere informatie

Zorgen over de voorgenomen overheveling van het kortdurend eerstelijnsverblijf naar de Zvw per 2017.

Zorgen over de voorgenomen overheveling van het kortdurend eerstelijnsverblijf naar de Zvw per 2017. Ministerie van VWS Mevrouw drs. E.I. Schippers Postbus 20350 2500 EJ 'S-GRAVENHAGE Sparrenheuvel 16 Postbus 520 3700 AM ZEIST Telefoon (030) 698 89 11 Telefax (030) 698 83 33 E-mail info@zn.nl Contactpersoon

Nadere informatie

Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. Mr. Jan Harmen Kwantes Consultant Work and Health

Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. Mr. Jan Harmen Kwantes Consultant Work and Health Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid Mr. Jan Harmen Kwantes Consultant Work and Health Centrale vragen Centrale vragen: 1. Hoe zit het met verantwoordelijkheden en de aansprakelijkheden wanneer er

Nadere informatie

inkomensverzekeringen

inkomensverzekeringen inkomensverzekeringen Productinformatie voor werkgevers Alles goed geregeld bij ziekte en arbeidsongeschiktheid van uw medewerkers Uw medewerker ziek of arbeidsongeschikt. Wat nu? Of u nu veel of weinig

Nadere informatie

ALLE PLANNEN OP EEN RIJ!

ALLE PLANNEN OP EEN RIJ! info KOSTER info is een uitgave van Stichting Koster Service Schrift, de informatieve uitgeverij van KOSTER verzekeringen b.v. Deze nieuwsbrief verschijnt wanneer de actualiteit daartoe aanleiding geeft.

Nadere informatie

Privacyreglement Bouw & Gezond

Privacyreglement Bouw & Gezond Privacyreglement Bouw & Gezond 1. Inleidende bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen Voor zover niet uitdrukkelijk anders blijkt, wordt in dit reglement verstaan onder: a. persoonsgegeven: een gegeven dat

Nadere informatie

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers

Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Influenza vaccinatie van ziekenhuismedewerkers Achtergrond Het RIVM en Vernet Verzuimnetwerk B.V. hebben een onderzoek uitgevoerd onder ziekenhuismedewerkers naar de relatie tussen de influenza vaccinatiegraad

Nadere informatie

NVAG 16012014 Prof. Dr Marie Louise Essink-Bot en drs Marielle Jambroes MPH

NVAG 16012014 Prof. Dr Marie Louise Essink-Bot en drs Marielle Jambroes MPH NVAG 16012014 Prof. Dr Marie Louise Essink-Bot en drs Marielle Jambroes MPH Slide 5 Ik ga u een stukje van mijn oratie laten zien, die ik op 11-12-13 heb uitgesproken. Voor degenen die daar ook waren,

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

VERSLAGLEGGING LAGER HUISDEBAT. Wat niet ziek is, kan ziek worden.

VERSLAGLEGGING LAGER HUISDEBAT. Wat niet ziek is, kan ziek worden. VERSLAGLEGGING LAGER HUISDEBAT Wat niet ziek is, kan ziek worden. Daarover waren ze het allemaal eens, de deelnemers aan het congres over de regie van het verzuimbegeleidingproces op 8 april 2011. En dat

Nadere informatie

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF Arbocatalogus Nikhef Nummer RSI0004V1SVM Versie 1 Bestandsnaam: Arbo-management Occupational Health & Safety RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF blz. 2 t/m 6 Inleiding blz. 2 Beschrijving problematiek

Nadere informatie

ZIEKTEVERZUIMBELEIDSPLAN. voor de Stichting Katholiek Onderwijs Mergelland

ZIEKTEVERZUIMBELEIDSPLAN. voor de Stichting Katholiek Onderwijs Mergelland ZIEKTEVERZUIMBELEIDSPLAN voor de Stichting Katholiek Onderwijs Mergelland INHOUDSOPGAVE PAGINA 1. INLEIDING 1.1 Uitgangspunten 2 2. BELEID 3 2.1 Preventief beleid 3 2.1.1 Inzet medewerkers 3 2.1.2 Functioneringsgesprek

Nadere informatie

BEROEPSPROFIEL VAN DE

BEROEPSPROFIEL VAN DE BEROEPSPROFIEL VAN DE BEDRIJFSARTS Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde Eindversie 1 oktober 2004 INHOUDSOPGAVE Pagina Samenvatting 2 Hoofdstuk 1: Inleiding 5 Hoofdstuk 2: Wettelijke

Nadere informatie

Basiscursus Casemanagement. Cursus Casemanagement. Krijg snel inzicht in besparingen op de geldstromen sociale zekerheid

Basiscursus Casemanagement. Cursus Casemanagement. Krijg snel inzicht in besparingen op de geldstromen sociale zekerheid Basiscursus Casemanagement Cursus Casemanagement Krijg snel inzicht in besparingen op de geldstromen sociale zekerheid Hoe krijgt u verzuim en arbeidsongeschiktheid onder controle? Waar laten organisaties

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID In opdracht van Delta Lloyd Maart 2015 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten Verzuim Kennis en verzekeringen Communicatie Opmerkingen 3. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet 1. Inleiding Per 1 januari 2013 is de Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters (BeZaVa) in werking getreden. Deze wet heeft tot doel het aantal vangnetters

Nadere informatie

Inleiding. De volgende vijf onderzoeksthema s stonden centraal

Inleiding. De volgende vijf onderzoeksthema s stonden centraal 1 Inleiding Onderzoek Eind 2012 hebben de werkgevers en vakbonden vertegenwoordigd in de ROM AStri Beleidsonderzoek en advies opdracht gegeven voor een onderzoek naar de kosten en de opbrengsten van de

Nadere informatie

Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet

Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet Verschillende vormen van wetgeving hebben er de afgelopen jaren voor gezorgd dat u als werkgever een grote rol speelt in het terugdringen van het aantal

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 25424 Geestelijke gezondheidszorg Nr. 599 Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Ziekteverzuimprotocol Pietje Puk BV

Ziekteverzuimprotocol Pietje Puk BV Ziekteverzuimprotocol Pietje Puk BV 1 Inleiding Voor de ziekteverzuimbegeleiding maken wij gebruik van een arboverpleegkundige. Per 16-12-2009 is onze arbeidsorganisatie contractueel verbonden aan een

Nadere informatie

Wie kiest voor continuïteit, kiest voor Gezondernemen. Gemak, Eenvoud en Zekerheid

Wie kiest voor continuïteit, kiest voor Gezondernemen. Gemak, Eenvoud en Zekerheid Wie kiest voor continuïteit, kiest voor Gezondernemen Gemak, Eenvoud en Zekerheid Het Gezondernemingsplan is een combinatie van verzuimverzekeringen en verzuimmanagement van SFS Verzekeringen en het ArboFlexiPlan

Nadere informatie

Care for You. Viviane De Boey 25/2/2013

Care for You. Viviane De Boey 25/2/2013 Care for You Viviane De Boey 25/2/2013 2008 gestart met brainstormen over aanwezigheidsbeleid/ absenteïsme: Belangrijke items na het brainstormen : Ondersteuning van de werknemer / zorg dragen voor/ geen

Nadere informatie

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK Bron: TNS NIPO Drs. R. Hoffius Drs. I.N. Hento november 2004 Bureau AStri Stationsweg 26 2312 AV Leiden Tel.: 071 512 49 03 Fax: 071

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Voorkómen beroepsziekten & Behoud duurzame inzetbaarheid

Voorkómen beroepsziekten & Behoud duurzame inzetbaarheid Standpunt NVAB-bestuur over het melden van beroepsziekten Ernst Jurgens, bedrijfsarts & bestuurslid (i.s.m. Arianne Lindhout, bedrijfsarts & bestuurlid) Voorkómen beroepsziekten & Behoud duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9. 2 Het belang van werk voor mensen 11

1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9. 2 Het belang van werk voor mensen 11 Inhoud 1 Inleiding 9 1.1 Doel van deze uitgave 9 1.2 Uitgangspunten 9 2 Het belang van werk voor mensen 11 3 Het belang van werk voor de maatschappij 15 3.1 Vergrijzing en ontgroening 16 3.2 Werken met

Nadere informatie

Voorbeeld-reïntegratieprotocol

Voorbeeld-reïntegratieprotocol Dit TNO rapport is gemaakt in opdracht van Sectorfondsen Zorg en Welzijn 1 Voorbeeld-reïntegratieprotocol Beknopte reïntegratieprotocol (m.n. voor kleinere instellingen) TNO rapport 17944/35419.bru/wyn

Nadere informatie

Gevolgen modernisering ZW per 1 januari 2014 (wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters of wet BEZAVA).

Gevolgen modernisering ZW per 1 januari 2014 (wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters of wet BEZAVA). Gevolgen modernisering ZW per 1 januari 2014 (wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters of wet BEZAVA). Per 1 januari 2014 treedt de Wet BEZAVA in werking, dit betekent dat werkgevers

Nadere informatie

Het Klap Personeel Zorg(eloos) Pakket

Het Klap Personeel Zorg(eloos) Pakket Het Klap Personeel Zorg(eloos) Pakket Inhoud 1. Het Klap Personeel Zorg(eloos) Pakket 2. Verzuimverzekering Uitgebreid 3. Arbodienstverlening 4. DGA/ondernemer meeverzekeren 5. WIA-Bodemverzekering 6.

Nadere informatie