Samenwerkingsprogramma Zuidoost. Workshops. Schooljaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenwerkingsprogramma Zuidoost. Workshops. Schooljaar 2011-2012"

Transcriptie

1 Samenwerkingsprogramma Zuidoost Workshops Schooljaar Aanbod voorjaar 2012

2 Voorwoord Geachte directie, Dit schooljaar organiseert het Projectenbureau Primair Onderwijs Zuidoost, in opdracht van de gezamenlijke besturen, workshops voor leerkrachten in het basisonderwijs in Zuidoost. Op vijf woensdagmiddagen (verspreid over het schooljaar) kunnen zij deelnemen aan workshops rond de inhoudelijke thema s opbrengstgericht werken (rekenen en taal) en passend onderwijs. De eerste twee workshopdagen zijn georganiseerd in november Bij deze bijeenkomsten hebben we de lijn van opbrengstgericht werken verder doorgetrokken. In deze studiegids vindt u het aanbod voor de overige drie middagen, in het voorjaar van In deze periode ligt de focus sterker op passend onderwijs. De kosten van de workshops worden gedragen door de gezamenlijke besturen. Aan deelname zijn voor uw school daarom geen kosten verbonden. Aanmelden Aanmelding van leerkrachten verloopt via de directies van de scholen. U kunt gebruikmaken van het aanmeldingsformulier achter in deze brochure of de apart meegezonden formulieren. Wij verzoeken u per workshop een apart formulier te gebruiken. Aanmelden voor deze workshops kan tot uiterlijk 23 december Ongeveer een week voor de workshop ontvangt u praktische informatie over de locatie en eventueel mee te brengen materialen. Wij verzoeken u vriendelijk deze informatie door te geven aan de collega s die u hebt aangemeld. Deelnemers ontvangen na afloop een bewijs van deelname. Graag wijzen wij u op de mogelijkheid om een of meer workshops op te nemen in het POP. Wij hopen veel van uw leerkrachten te mogen begroeten! Met vriendelijke groet, Marijke van den Broek Directeur

3 Overzicht workshops Pagina Ontwikkelingen rond Passend Onderwijs 5 Vanaf morgen een goede samenwerking met ouders 6 Van signalering naar een gerichte observatie 7 Werken met het Protocol ERWD 8 Handelend rekenen met kleuters: werken met rekenconflicten 9 Taalhulp bij realistisch rekenen 10 Leren in de hoogste versnelling 11 Gebruik van het digibord in de rekenles - basis 12 Gebruik van het digibord in de rekenles - gevorderden 13 Rekenen in de bouwhoek (groep 1-2) 14 In gesprek met ouders 15 Vroegsignalering 16 Begeleiding van faalangstige rekenaars 17 Coöperatieve leerstrategieën binnen rekenonderwijs 18

4 Overzicht workshops Pagina Klankletteractiviteiten met kleuters 19 Non-verbale representaties: gebruik van afbeeldingen en symbo- 20 Rekengesprek voeren met leerlingen 21 Slechtnieuwsgesprekken voeren met ouders 22 Rekentuin 23 Concentreren kun je leren. Omgaan met drukke kinderen en rekenproblemen 24 Nieuwsbegrip 25 Maatwerk met meten en meetkunde 26 MindMappen in de klas 27 Aanmeldingsformulier 29 4

5 Ontwikkelingen rond Passend Onderwijs In 2012 krijgt Passend Onderwijs een nieuwe wettelijke basis, er verandert veel. Voor besturen en directies en IB ers, maar vooral ook voor jezelf als leerkracht. Om enkele veranderingen en ontwikkelingen te noemen: de verantwoordelijkheid voor goede onderwijszorg komt nog meer scholen/ schoolbesturen te liggen, de rugzakjes verdwijnen, de indicatiestelling wordt opgeheven, de ambulante begeleiding wordt na een forse bezuiniging - anders georganiseerd. Van leerkrachten wordt in de klas steeds meer gevraagd als het gaat om specifieke aandacht en zorg. Het is goed te weten waarom al deze ontwikkelingen op gang zijn gebracht. Wat wordt nu met de nieuwe wetgeving beoogd, hoe wordt dit op het niveau van de stad vorm en inhoud gegeven en wat betekent dit voor de school en haar directe omgeving? Daar komt nog bij dat de taken van Jeugdzorg ook steeds dichterbij worden belegd en meer en meer samenvloeien met onderwijszorg. Tijdens deze workshop word je geïnformeerd over alle (meest recente) ontwikkelingen die voor jouw werk als leerkracht er toe doen. Er is volop gelegenheid voor vragen en opmerkingen. Je bent up-to-date op de hoogte van de veranderingen die op landelijk, stad- en stadsdeelniveau spelen. Datum en tijd: Keuze uit: Woensdag 25 januari 2012 Woensdag 22 februari 2012 Woensdag 14 maart 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 t/m 8 Gert van den Ham - Coördinator Samenwerkingsverband Zuidoost 5

6 Vanaf morgen een goede samenwerking met ouders Ieder kind, iedere leerling heeft recht op een goede samenwerking tussen school en ouders. Ouderbetrokkenheid is daarom een niet-vrijblijvende en gelijkwaardige samenwerking tussen ouders en school waarin ouders en school vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid werken aan de (school)ontwikkeling van het kind. Naast kwalitatief goede leerkrachten en goed leiderschap is de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs van invloed op de leerprestaties van kinderen uit uw groep. Maar hoe komen we als school in beweging? En hoe krijg je als leerkracht de ouders in de goede samenwerkingspositie? Wat is ouderbetrokkenheid en wat niet? We gaan vervolgens aan de slag met de praktijk van morgen. Hoe werken we als leerkracht, samen met de ouders, aan betrokkenheid? Hoe zorgen we dat we niet tegenover elkaar terecht komen, maar dat we samen blijven staan voor dezelfde zaak? Tijdens de workshop ontvangt u praktische tips om te werken aan hogere ouderbetrokkenheid. We kijken in de spiegel en we gaan omdenken. Als leidraad worden de 10 criteria ouderbetrokkenheid van Stichting LLO (www.stichtingllo.nl) gebruikt, die ten grondslag liggen aan het pas ontwikkelde en succesvolle keurmerk ouderbetrokkenheid. En dan gaat het niet om mooie woorden, maar om het gedrag van de leerkrachten en de ouders van de kinderen uit uw groep! Na deze workshop hebt u als leerkracht een zeer praktische leidraad in handen om ouders te betrekken bij het onderwijs van hun kind. De leidraad bestaat uit concrete activiteiten waarmee u morgen kunt beginnen. Activiteiten waarbij zowel leerkrachten als ouders een belangrijke rol vervullen. Ouderbetrokkenheid vraagt wat van de ouders, maar ook zeker van leerkrachten. Leerkrachten en ouders hebben elkaar nodig! Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 t/m 8 Alma Buitenhuis - Senior consultant bij CPS Onderwijsontwikkeling en advies Wij laten u ongeveer een week vóór deze workshop weten waar deze. 6

7 Van signalering naar een gerichte observatie Het kind geeft signalen af dat er mogelijk iets aan de hand is. Als leerkracht besluit je om dit afwijkende gedrag in kaart te brengen. Het signaleren gaat dan over in observeren. Observeren is één van de belangrijkste methoden die een leerkracht kan gebruiken om kinderen (beter) te leren kennen. Observeren moet wel goed gebeuren: observatie vormt immers een basis voor de beslissingen die je - al dan niet in samenspraak met anderen - als leerkracht gaat nemen. Observaties zijn niet alleen bedoeld om afwijkingen te constateren; leerkrachten observeren het gedrag van kinderen ook om een goede opdracht, een goede leertaak, een juist verhaal of een goed spel te kiezen. Goed observeren vraagt van een leerkracht vaardigheid, geduld, tijd en een juiste attitude. In de loop van de tijd zijn handelingsgerichte instrumenten ontwikkeld om aan de waarneming een goede richting te geven. Na een theoretisch introductie wordt op grond van casuïstiek volop geoefend. Na afloop bent u beter in staat bewust en gericht te observeren: je weet als leerkracht waar je op moet letten bij uw observaties. Ook zijn de belangrijkste valkuilen bij observeren in kaart gebracht. Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 t/m 8 Marilou van Ginkel - Onderwijsadviseur bij de Bascule, divisie Speciale Onderwijszorg (SOz). Wij laten u ongeveer een week vóór deze workshop weten waar deze 7

8 Werken met het Protocol ERWD In 2011 is het Protocol Ernstige Reken-Wiskundeproblemen en Dyscalculie (Protocol ERWD) geïntroduceerd. Het protocol bevat een stappenplan op weg naar effectief rekenonderwijs. Het protocol zal de komende jaren de toon gaan zetten voor de instructie en organisatie van het rekenwiskundeonderwijs op de basisschool. In het protocol worden vier sporen onderscheiden waarop de leerkracht het reken-wiskundeonderwijs zal gaan organiseren in de eigen groep. Maar wat betekent dit voor de leerkracht en de leerling? Wat wordt er van zowel de leerkracht als de leerling verwacht? En hoe verhouden deze sporen zich tot de referentieniveaus rekenen? Al deze vragen zullen in deze interactieve workshop aan de orde komen. Na een korte theoretische introductie gaan we aan de slag gaan met het lesplan rekenen voor morgen. Aan de hand van de nieuwe informatie uit het Protocol ERWD ontwerpen de leerkrachten een les (volgens het ADI of DI-model) voor de eigen groep op spoor 2 of spoor 3, waarbij er bij de instructie rekening wordt gehouden met het drieslagmodel en het handelingsmodel. Van de deelnemers wordt verwacht dat ze hiervoor de eigen rekenmethode en handleiding van het eigen leerjaar meenemen. Na deze cursus hebt u kennisgemaakt met instructie- en organisatietechnieken van het Protocol ERWD en kunt u deze toepassen bij de eigen rekenlessen. Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Henk Logtenberg - Senior consultant/rekenexpert bij CPS Onderwijsontwikkeling en advies 8

9 Handelend rekenen met kleuters: werken met rekenconflicten In groep 1 en 2 wordt de basis gelegd voor rekenen. Kinderen ontdekken dat je kunt tellen, meten, bouwen, noteren etc. Deze belangrijke ontdekkingen dragen bij aan de ontwikkeling van gecijferd bewustzijn. De leerkracht speelt hier een cruciale rol in. Het inbrengen van rekenconflicten (betekenisvolle problemen die begrip van rekenen-wiskunde vergen om ze op te lossen) stimuleert kinderen samen oplossingen te bedenken en uit te voeren. Spelenderwijs, maar goed voorbereid door de leerkracht, werken de kinderen zo toe naar de doelen voor eind groep 2. In deze workshop gaan we aan de slag met de in 2011 door SLO gepubliceerde beheersingsdoelen voor rekenen. Deze doelen zijn gebaseerd op de referentieniveaus, maar dan vertaald naar groep 1-2. In deze workshop wordt het begrip rekenconflict uitgewerkt en gaat u praktisch aan de slag. We verkennen de mogelijkheden van rekenconflicten en bekijken hoe we deze kunnen inzetten in onze huidige werkwijze. Hier gaan we ook praktisch mee oefenen. Zo werken we ook zelf aan gecijferd bewustzijn. Bovendien staan we stil bij de SLO-beheersingsdoelen voor groep 1-2: wat betekenen deze voor het onderwijs in mijn groep en op mijn school? Na deze workshop bent u in staat om rekenactiviteiten op basis van een rekenconflict vorm te geven. Daarnaast hebt u kennisgemaakt met de actuele ontwikkelingen wat betreft beheersingsdoelen voor groep 1-2. U hebt geoefend om de SLO-doelen te vertalen naar betekenisvolle rekenactiviteiten waarmee u de volgende dag in de praktijk kunt werken. Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 en 2 Marije Bakker - Consultant/rekenexpert bij CPS Onderwijsontwikkeling en advies 9

10 Taalhulp bij realistisch rekenen Taalbegrip is een heel belangrijke component binnen realistisch rekenen. Kinderen met taalproblemen zullen hierbij hulp nodig hebben. In deze workshop wordt besproken welke aanpassingen en hulp geboden kunnen worden om de invloed van taalproblemen bij rekenen te minimaliseren. Presentaties zullen worden afgewisseld met interactieve werkvormen. De docent zal de kenmerken van taalproblemen bij realistisch rekenen belichten, waarna in groepjes de methodes bestudeerd worden. U krijgt voorbeelden en handreikingen hoe u het beste om kunt gaan met de invloed van taalachterstanden bij het rekenen. Maar ook hoe u de leerling kunt leren hiermee om te gaan, bijvoorbeeld door strategieën aan te leren. Het wordt op prijs gesteld als u uw rekenboek plus handleiding van de methode meeneemt. Na deze workshop bent u in staat om de invloed van taal op realistisch rekenen te herkennen. U bent op de hoogte van verschillende begeleidingsmogelijkheden voor leerlingen die door hun taalproblemen moeilijkheden ervaren met rekenen. Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Berber Klein - Orthopedagoog en Opleider Speciale Onderwijszorg bij VU Onderwijscentrum Hannah Etsiwah - Zelfstandig onderwijskundige Willeke Beuker - Rekenspecialist ABC 10

11 Leren in de hoogste versnelling U wilt uit leerlingen halen wat erin zit. De leerstof vlot en actief verwerven, vasthouden en terughalen in een context van interactie, aanmoediging en plezier. Dat kan door in uw onderwijs vijf dimensies als uitgangspunt te nemen, die leren in de hoogste versnelling mogelijk maken. Leren in de hoogste versnelling is een werkwijze waarin door specifiek aandacht te besteden aan de Vijf Dimensies de leerprestaties worden verhoogd. De Vijf Dimensies zijn: inrichting van de klas gedrag van de leraar instelling van de leraar gedrag van de leerling instelling van de leerling In de workshop kijkt u vanuit uw eigen praktijk naar de Vijf Dimensies. Van iedere dimensie komt aan de orde wat u in het kader van die dimensie kunt doen. In deze workshop wisselen interactieve presentaties en werkvormen elkaar af. Aan de theorie worden concrete voorbeelden gekoppeld waardoor leerkrachten kunnen reflecteren op de eigen vaardigheden. U ervaart enkele didactische werkvormen die u meteen in uw eigen groep kunt toepassen. Na deze workshop weet u welke aspecten van de Vijf Dimensies optimaal leren stimuleren en heeft u ideeën om dit te realiseren. U kent ten minste twee didactische werkvormen die u in uw eigen situatie kunt toepassen. U beschikt over een checklist waarmee u kunt reflecteren op de Vijf Dimensies in uw eigen praktijk. Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Carola Riemens - Trainer en adviseur bij Bazalt 11

12 Gebruik van het digibord in de rekenles - basis Het digitale schoolbord biedt tal van mogelijkheden voor zinvol gebruik in de rekenles. Maar hoe en waar vind je nu geschikte activiteiten, voorbeelden, etc.? Tijdens deze workshop laten we mogelijkheden zien voor gebruik van het digitale schoolbord tijdens (of ter voorbereiding op) de rekenles. Deze basisworkshop is bedoeld voor leerkrachten/ondersteuners die graag stap voor stap begeleid willen worden in de mogelijkheden van het digibord en de ondersteunende websites. De trainers zullen stap voor stap uitleggen hoe het digibord werkt, hoe ondersteunende websites gevonden kunnen worden en hoe deze op een makkelijke manier zijn in te zetten. We zullen dit ook op papier zetten, zodat u de stappen thuis en/of op school nog eens kunt oefenen en toepassen. Tijdens deze workshop zijn digiborden en laptops beschikbaar om op te oefenen. U kunt na het volgen van deze workshop zelfstandig gebruik maken van het digibord en websites opzoeken en bewaren die nuttig zijn bij de ondersteuning van een (reken)les. U krijgt hierbij stappenplannen aangereikt, zodat u de gemaakte stappen thuis of op school nog eens kunt oefenen en toepassen. Datum en tijd: Keuze uit: Woensdag 25 januari 2012 of Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Jan-Willem Haak - Leerkracht en ICT-er 16e Montessorischool Jacqueline Stroosnijder - Leerkracht 16e Montessorischool 16e Montessorischool Gaasperdam 12

13 Gebruik van het digibord in de rekenles - gevorderden Deze workshop voor gevorderden is bedoeld voor leerkrachten die al meer zijn ingewerkt in het gebruik van het digibord en dit beter willen benutten tijdens de (reken)les. In deze workshop gaan we verder in op de basisworkshop Gebruik van het digibord in de rekenles. Aan de hand van de tussendoelen tonen de trainers bruikbare sites om de (reken)lessen te optimaliseren. Deelnemers krijgen gerichte opdrachten die betrekking hebben op een rekenles. Aan het eind van de bijeenkomst presenteren de deelnemers kort hun opbrengsten. Tijdens deze workshop zijn digiborden en laptops beschikbaar om op te oefenen. U hebt na het volgen van deze workshop een reeks handige tools/websites in handen voor gebruik van het digibord in uw (reken)les, die aansluit bij de tussendoelen van uw groep. Datum en tijd: Keuze uit: Woensdag 25 januari 2012 Woensdag 22 februari 2012 Woensdag 14 maart 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Jan-Willem Haak - Leerkracht en ICT-er 16e Montessorischool Jacqueline Stroosnijder - Leerkracht 16e Montessorischool 16e Montessorischool Gaasperdam 13

14 Rekenen in de bouwhoek In de onderbouw kiezen kinderen vaak voor de bouwhoek, constructiehoek of -tafel. Ze zijn daar heel betrokken bezig. Dat is juist de reden om ontluikende gecijferdheid op een betekenisvolle manier te integreren in het bouw-constructiespel. Wat kun je dan extra aanbieden, welke rekendomeinen en tussendoelen komen dan aan bod, welke stappen moet je zetten? Welke rekenproblemen kun je inbrengen, zodat kinderen geprikkeld worden na te denken over een of meer oplossingen? U maakt ook kennis met de rekenroutine Foto Fien uit het boek Spelend Rekenen en andere uitdagende en soms heel eenvoudige materialen die je toe kunt voegen. U wordt verzocht eigen praktijkvoorbeelden mee te nemen, waarin rekenactiviteiten gekoppeld zijn aan de bouwhoek, constructiehoek of tafel. Vanuit deze voorbeelden gaan we verkennen welke mogelijkheden er nog meer zijn om kinderen in hun spel uit te dagen tot betekenisvolle rekenactiviteiten: bijvoorbeeld de manier van vragen stellen. We gaan zelf in groepjes aan de slag met de materialen die iets toevoegen aan het bouw-constructiespel en hoe deze dan ingezet kunnen worden. Welke materialen dagen u als leerkracht uit om meteen te gaan gebruiken? De activiteiten en voorbeelden worden steeds gekoppeld aan de rekendomeinen en tussendoelen. Na deze workshop bent u in staat om meer rekenopbrengsten te realiseren tijdens het spel in de bouwhoek, constructiehoek of -tafel. U hebt kennisgemaakt met de verschillende materialen die toegevoegd kunnen worden en de manier waarop kinderen uitgedaagd kunnen worden tot gevarieerde rekenactiviteiten. Datum en tijd: Woensdag 25 januari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 en 2 Ine van Schijndel-Boel - Trainer bij Onderwijs Maak Je Samen 14

15 In gesprek met ouders Leerkrachten hebben opvattingen over ouders. Over hoe ouders met hun kinderen omgaan en de verwachtingen die zij hebben met betrekking tot hun schoolprestaties. Ouders op hun beurt hebben opvattingen over scholen en leerkrachten. Op eigen wijze dragen ze bij aan de ontwikkeling en het schoolsucces van hun kinderen. Vaak wordt verzucht dat ouders zich daarbij steeds meer gedragen als ontevreden consumenten. Wie zijn oor goed te luister legt, kan echter ook andere signalen opvangen. In deze interactieve workshop gaan we betekenis geven aan die verzuchtingen van leerkrachten. We richten de aandacht op hulpbronnen waarvan leerkrachten meer gebruik kunnen maken wanneer zij met ouders in dialoog gaan. In een veilige context zullen we kijken naar wat er bij leerkrachten onder de oppervlakte leeft. Daarbij zullen we gebruikmaken van ieders ervaringen als kind op school. We onderzoeken hoe deze ervaringen ons in het werk beïnvloeden: we nemen praktijksituaties onder de loep oefenen met het voeren van gesprekken met lastige ouders reflecteren op de eigen gedachten, gevoelens en handelwijzen Een reflectiegroep (werkvorm) zal deelnemers zoeklichten aanreiken waarmee ze scherper kunnen zien wat er allemaal meebeweegt in het contact met ouders. Na de workshop bent u zich meer bewust van de impact van uw gedachten en gevoelens op de samenwerking met ouders. U leert de samenwerking met ouders positief beïnvloeden door in de gesprekken met hen steeds ook hun perspectief mee te nemen. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 t/m 8 Astrid Echteld - Trainer en coach bij Joeroké 15

16 Vroegsignalering Vroegsignalering is het zo vroeg mogelijk onderkennen van (het risico op) op groei- en ontwikkelingsproblemen bij kinderen. Door vroegtijdig te signaleren en vervolgens te handelen kunnen problemen worden voorkomen en/of minder groot worden. De workshop biedt de leerkrachten in het basisonderwijs kennis en vaardigheden om systematisch te kunnen signaleren en hoe concreet verder te handelen. Je leert welke rol je zelf hebt en wanneer je andere deskundigen moet inschakelen. Hoe je effectief kunt handelen én hoe je de gesignaleerde zorgen bespreekbaar kunt maken met ouders en verzorgers. Na een korte theoretische introductie wordt aan de hand van casuïstiek handelingsgericht geoefend. Na deze workshop ben je in staat de meerwaarde van de opgedane kennis en ervaring te gebruiken in de school; in de klas en in het contact met andere deskundigen binnen en/of school en de ouders. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 t/m 8, in het bijzonder voor groep 1 t/m 4 Marilou van Ginkel - Onderwijsadviseur bij de Bascule, divisie Speciale Onderwijszorg (SOz). 16

17 Begeleiding van faalangstige rekenaars Rekenen kan bij sommige leerlingen angsten oproepen. Helemaal als onder tijdsdruk gepresteerd moet worden tijdens bijvoorbeeld een rekentoets of een automatiseringstest. Uit internationale onderzoeken blijkt dat angst bij rekenen niet alleen zorgt voor onzekerheid, maar ook voor het daadwerkelijk minder goed functioneren van het brein tijdens de rekenopdrachten. Belangrijk is daarom deze leerlingen intensief en goed te begeleiden in hun angsten bij het rekenen. In deze workshop laten de workshopleiders u zien hoe angst de rekenprestaties beïnvloedt en welke interventies u kunt plegen. Het eerste deel van de workshop bestaat voornamelijk uit een presentatie van de workshopleider over hoe angst en rekenprestaties elkaar beïnvloeden. In het tweede deel zullen verschillende interventies worden toegelicht en worden deze gekoppeld aan voorbeelden uit uw praktijk. Heeft u een leerling in de klas met faalangst bij rekenen? Dan kunt u deze casus inbrengen tijdens de workshop, zodat gezamenlijk gezocht kan worden naar een effectieve aanpak. Na deze workshop heeft u kennis van de invloed van angst op rekenprestaties. U bent in staat signalen van angst te herkennen en u hebt handreikingen ontvangen waarmee u in uw lespraktijk aan de slag kunt gaan om faalangstige rekenaars te begeleiden. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 5 t/m 8 Berber Klein - Orthopedagoog en Opleider Speciale Onderwijszorg bij VU Onderwijscentrum Willeke Beuker - Rekenspecialist ABC 17

18 Coöperatieve leerstrategieën binnen rekenonderwijs Rekenen leer je door een goede uitleg te krijgen, ermee bezig te gaan, nog eens uitleg te krijgen en het te snappen. Maar dan ben je niet klaar; de stof moet nog in het procedurele geheugen komen en dat vraagt herhaling en oefenen en nog eens oefenen. Coöperatieve leerstrategieën is een manier van werken die leerlingen actief en betrokken houdt bij de leerstof. U sluit aan bij wat kinderen graag doen, namelijk praten en actief zijn. Niet alleen voor de leerlingen, maar ook voor de leerkracht wordt het (laten) oefenen van rekenstof en het oplossen van rekenproblemen, een stuk leuker. Coöperatieve leerstrategieën zijn namelijk afwisselend en eenvoudig in te zetten als middel om uw lesdoel te bereiken. In deze workshop werkt u vooral praktisch door didactische werkvormen zelf te ervaren, zodat u deze effectief in kunt bouwen in één van de fasen van het model doordacht lesgeven. U formuleert concrete doelen en activiteiten voor uw rekenlessen en koppelt hieraan coöperatieve leerstrategieën. Er wordt met uw eigen rekenmethode gewerkt. Om die reden wordt u gevraagd de handleiding en één leerlingboek mee te brengen naar de workshop. Na deze workshop kunt u tenminste drie coöperatieve structuren inbouwen in de fasen van het model doordacht lesgeven. U weet wat er bekend is vanuit de research over coöperatief leren en de invloed op de leerprestaties van kinderen. U kent de principes van coöperatieve leerstrategieën en kunt ten minste drie didactische structuren toepassen in de rekenlessen. U weet hoe u cruciale rekenleerstof op een coöperatieve wijze kunt inoefenen. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Carola Riemens - Trainer en adviseur bij Bazalt 18

19 Klankletteractiviteiten met kleuters Voor het leren lezen is het belangrijk dat kinderen van jongs af aan in aanraking komen met klanken en letters. Het klankletterbewustzijn is een grote voorspeller in het succes van het leren lezen. De activiteiten die met kleuters gedaan kunnen worden, staan in het teken van speelse en betekenisvolle activiteiten vanuit een thema of vanuit een prentenboek. Tijdens de workshop krijgt u veel verschillende klankletteractiviteiten aangeboden die ingedeeld zijn in vier categorieën. De cursisten gaan eerst zelf enkele klankletteractiviteiten ervaren. Er wordt een korte theorie over de leerlijn lezen van 2-6 jaar gegeven. We wisselen uit hoe en hoe vaak je met klankletteractiviteiten bezig bent. We gaan we ook zo n dertigtal activiteiten bekijken. Welke activiteiten doe je al, welke niet en welke wil je zeker uit gaan proberen? In een groepje bespreek je met collega s op welke manier je de verschillende klankletteractiviteiten kunt gaan inzetten We nemen daarvoor een thema of een van de prentenboeken. Tevens geven we elkaar tips: hoe organiseer je dat je regelmatig aan klankletteractiviteiten blijft werken? U hebt kennisgemaakt met een gevarieerd klankletteraanbod en bent in staat om structureel speelse klankletteractiviteiten bij een thema of prentenboek in te zetten. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 en 2 Ine van Schijndel-Boel - Trainer Onderwijs Maak Je Samen 19

20 Non-verbale representaties: gebruik van afbeeldingen en symbolen Altijd al het idee gehad dat het gebruik van afbeeldingen en symbolen zorgt dat leerlingen meer betrokken zijn en daardoor misschien wel hogere leerresultaten behalen? Dat laatste blijkt inderdaad uit onderzoek! Maar hoe maak je goed gebruik van afbeeldingen en schema s in je les? En hoe zorg je dat je verder komt dan een leuk illustrerend plaatje op bijvoorbeeld het digibord? Er zijn verschillende manieren om te werken aan non-verbale representaties. In deze workshop gaan we met twee van deze manieren aan de slag; het gebruik van schema s binnen uw onderwijs en kinderen zelf afbeeldingen en pictogrammen laten tekenen. In deze workshop wisselen achtergrondinformatie en praktijkvoorbeelden elkaar af. En tussendoor wordt u zelf aan het werk gezet om ervaring op te doen met het geleerde. Neem uw methode of lesplannen mee voor de volgende dag(en), dan kunt u direct uitproberen hoe u met non-verbale representaties aan de slag kunt in uw les. Na deze cursus hebt u kennisgemaakt met verschillende manieren van non-verbale representaties. U bent in staat om zelf concreet aan de slag te gaan met non-verbale representaties om uw lessen te versterken. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Anne-Marie Dogger-Stigter - Trainer en adviseur bij Bazalt 20

21 Rekengesprek voeren met leerlingen Cito-niveaus en rekenlabels zeggen me niet zoveel. Het gaat mij erom wat een leerling écht denkt en ervaart als hij vastloopt bij het rekenen. Anders weet ik niet waar ik moet beginnen, aldus een leerkracht. De Inspectie voor het onderwijs herkent deze problematiek. Veel leerkrachten hebben ermee te maken. De Inspectie constateert dat een derde deel van de leraren in het basisonderwijs problemen heeft om de instructie en de verwerking van de leerstof op maat af te stemmen op de onderwijsbehoeften van de leerlingen. Leerkrachten staan voor de lastige vraag: hoe kun je als leraar op een vlotte en effectieve manier zoveel mogelijk tijdens de rekenles zicht krijgen op de rekenproblematiek van de leerlingen? Tijdens deze workshop presenteert de docent een methodiek om dit voor elkaar te krijgen. De workshop sluit aan bij het ERWD-protocol en de elementen die daarin zijn opgenomen. Aan de hand van praktijksituaties demonstreert de docent dat de instructie van een leerkracht niet altijd aankomt bij een leerling. Met behulp van videobeelden ervaart u de kansen en mogelijkheden die het rekengesprek biedt om op een eenvoudige wijze, tijdens de rekenles, inzicht te krijgen in de rekenproblematiek van leerlingen en daarmee de instructie (meer) op maat te maken voor de leerling (en). U wordt getraind in oplossingsgerichte gesprekstechnieken, waarbij de stem van de leerling ingezet wordt om de rekeninstructie beter af te stemmen op de onderwijsbehoeften van de leerling. Aan het einde van de workshop bent u in staat om het rekengesprek in te zetten om de leerbehoeften van de groep, een subgroep of een individuele leerling in kaart te brengen. Na afloop ontvangt u een setje reken(werk)gesprekkaarten waarmee u in uw eigen school aan de slag kunt. Datum en tijd: Woensdag 22 februari 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 3 t/m 8 Marije Bakker - Consultant/rekenexpert bij CPS Onderwijsontwikkeling en advies 21

22 Slechtnieuwsgesprekken voeren met ouders Wanneer we dicht naast ouders lopen, is er grote kans dat we eenzelfde richting opgaan. Wanneer leerkrachten te maken krijgen met kinderen van wie het gedrag of de leerprestaties tegenvallen, is het zaak hierover zo snel mogelijk in gesprek te gaan met hun ouders. Alleen, het is niet eenvoudig aan ouders uit te leggen dat hun kind niet voldoet aan de eisen van de school. Slecht nieuws is onaangenaam en frustrerend en dit is één van de redenen waarom leerkrachten het zo lang mogelijk proberen uit te stellen. Ouders zijn eerder geneigd mee te bewegen wanneer ze het gevoel hebben dat ze zich op de leerkracht kunnen verlaten. Welke vermijdingsreacties zet jij in de praktijk in? Hoe breng jij slecht nieuws? Welke reacties krijg je daarop van ouders en wat kun je met hun emoties? In hoeverre lukt het om samen met ouders antwoorden te vinden op de vraag wat nu? Hoe winnen we het vertrouwen van ouders? Centraal staat het voeren van slechtnieuwsgesprekken: duidelijk en respectvol de boodschap brengen omgaan met zichtbare- en onderliggende gevoelens van ouders aandacht voor (in)effectief gedrag van de leerkracht (m.n. het in de verdediging schieten) afronden met afspraken (hoe verder met ouders en kind) We maken eerst wat energie vrij door oefeningen te doen met een trainingsacteur, gevolgd door een interactieve inleiding over slecht nieuws. Aan de hand van situaties uit de praktijk en op basis van eigen leervragen, voeren leerkrachten slechtnieuwsgesprekken met ouders. Werkvorm: Voor elke fase van het slechtnieuwsgesprek doen we een inspring oefening met feedback van de trainer en acteur. U bent zich bewust van de valkuilen bij slechtnieuwsgesprekken en kunt fasegewijs slecht nieuws aan ouders brengen en de gesprekken afronden met heldere afspraken. Datum en tijd: Woensdag 14 maart 2012 Doelgroep: Leerkrachten groep 1 t/m 8 Astrid Echteld - Trainer en coach bij Joeroké 22

Omdat elk kind telt! in Zuidoost Workshops en masterclasses

Omdat elk kind telt! in Zuidoost Workshops en masterclasses Omdat elk kind telt! in Zuidoost Workshops en masterclasses Schooljaar 2010-2011 Programma januari - april 2011 1 december 2010 Voorwoord Met ingang van schooljaar 2010-2011 biedt het project Omdat elk

Nadere informatie

CURSUSSEN LEERLINGENZORG

CURSUSSEN LEERLINGENZORG CURSUSSEN LEERLINGENZORG De cursus bestaat uit 3 groepsbijeenkomsten en één praktijkopdracht. In de cursus zullen de uitgangspunten van het protocol ERWD voor de groepen 1 en 2 behandeld worden. Verder

Nadere informatie

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10!

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016 Ik tel tot 10! Wat: Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Plaats: CPS, Amersfoort (8 min. lopen vanaf NS Amersfoort-Schothorst) Wanneer:

Nadere informatie

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Interne begeleiders 26 november 2009 Berber Klein & Henk Logtenberg Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Rekenspecialisten De AGENDA 1. Ervaringen uitwisselen Gebruik maken van elkaars ervaringen

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor intern begeleiders, rekencoördinatoren en reken specialisten die gesprekken voeren met en over een leerling met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor zorgcoördinatoren, rekencoördinatoren en rekenspecialisten die gesprekken voeren met en over een leerling met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor zorgcoördinatoren, rekencoördinatoren en rekenspecialisten die gesprekken voeren met en over een student met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol. 11 december Henk Logtenberg

Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol. 11 december Henk Logtenberg Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol 11 december Henk Logtenberg Opbrengst 1. Kennis van de rollen en taken van een rekencoach bij het werken met het ERWD- Protocol 2.

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Hoe leer ik kinderen rekenen in groep 3 en 4? Weekschema PABWJ314X1 2015-2016

Hoe leer ik kinderen rekenen in groep 3 en 4? Weekschema PABWJ314X1 2015-2016 Hoe leer ik kinderen rekenen in groep 3 en 4? Weekschema PABWJ314X1 2015-2016 Cursusdoelen 1. De student heeft kennis van getalfuncties, inzicht in de telrij, (structuur van) getallen en getalrelaties

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Van context naar som. Henk Logtenberg. Juni 2012

Van context naar som. Henk Logtenberg. Juni 2012 Van context naar som Henk Logtenberg Juni 2012 Doel van deze interactieve workshop Aan het einde van de workshop zijn de deelnemers in staat: 1. Met behulp van het rekenwerkgesprek een eerste identificatie

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school

Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school Wat is nu eigenlijk goed begrijpend leesonderwijs? Hoe ga ik om met verschillende leesniveaus? En hoe model ik begrijpend lezen

Nadere informatie

Samen rekenen... alleen!

Samen rekenen... alleen! veel Inside 2-99 Samen rekenen... leuker dan alleen! Rekenen met een tutor: wat wil je nog meer? Agnes Vosse Dit artikel is eerder gepubliceerd in Willem Bartjens, jaargang 17, januari 1998 1. Inleiding

Nadere informatie

handleiding handleiding Real Life Rekenen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg - www.realliferekenen.nl * 27-06-2012 1

handleiding handleiding Real Life Rekenen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg - www.realliferekenen.nl * 27-06-2012 1 handleiding handleiding Real Life Rekenen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg - www.realliferekenen.nl * 27-06-2012 1 Inleiding Real Life Rekenen zorgt ervoor dat de leerling optimaal wordt voorbereid op

Nadere informatie

ʻIk heb het niet verstaan, kunt u het nog een keer uitleggen?ʼ

ʻIk heb het niet verstaan, kunt u het nog een keer uitleggen?ʼ ʻIk heb het niet verstaan, kunt u het nog een keer uitleggen?ʼ Verlengde instructie nader bekeken Ceciel Borghouts 21 januari 2011 Indeling van de lezing Wat verstaat men onder (verlengde) instructie?

Nadere informatie

1. Masterclass Opbrengstgericht werken en leerlingvolgsysteem. 2. Masterclass Fundamenten van het rekenen

1. Masterclass Opbrengstgericht werken en leerlingvolgsysteem. 2. Masterclass Fundamenten van het rekenen MASTERCLASSES 2011 Voor adviseurs/ondersteuners gericht op Basisvaardigheden en Opbrengstgericht werken 2 Masterclassthema / workshopleiders / datum Voorwoord & doelgroep Overzicht masterclasses 1. Masterclass

Nadere informatie

Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom

Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom Inhoud Toetsen en evalueren Rekenonderwijs anno 2013 Evaluatiemiddelen binnen rekenonderwijs

Nadere informatie

4 Checklist rekenen 4

4 Checklist rekenen 4 4 Checklist rekenen Protocol ERWD mbo 4.1 Rekenbeleid De mbo-instelling heeft in haar instellingsbeleid een visie vastgelegd op rekenonderwijs en de wijze waarop het rekenen wordt ingevuld, georganiseerd

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Mindmappen met kleuters

Mindmappen met kleuters Mindmap Woordenschat Groep 1-2 Mindmappen met kleuters Rianne Hofma Mindmappen met kleuters? Ongetwijfeld een goed idee! Maar hoe kun je dit bij jonge kinderen, die niet kunnen lezen en schrijven, gestalte

Nadere informatie

Conferentie VVE Arnhem Het Spel en de Knikkers

Conferentie VVE Arnhem Het Spel en de Knikkers Conferentie VVE Arnhem Het Spel en de Knikkers Over opbrengstgericht werken met jonge kinderen Wanneer: Tijdstip: Waar: Voor wie? Woensdag 4 juni 2014 13.30 17.00 uur MFC De Malburcht, Graslaan 97, Arnhem

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Voorbespreken en voorbereiden van een nieuw blok uit de rekenmethode

Voorbespreken en voorbereiden van een nieuw blok uit de rekenmethode Voorbespreken en voorbereiden van een nieuw blok uit de rekenmethode Eerste oriëntatie Welke onderwerpen uit welke leerlijnen komen in dit blok aan de orde? Onderscheid daarbij a. eerste kennismaking met

Nadere informatie

Werkvormen voor automatisering bij rekenen

Werkvormen voor automatisering bij rekenen Workshop Automatiseren Werkvormen voor 8 september 2010 Henk Logtenberg Hogeschool Windesheim Agenda (1) 1. Introductie 1.1 Voorstellen 1.2 Warming - up 1.3 Doelen vandaag 2. Delen van kennis en ervaringen

Nadere informatie

Methode de baas of baas over de methode?

Methode de baas of baas over de methode? Welkom Doel bijeenkomst Kris Verbeeck & Maaike Verschuren Methode de baas of baas over de methode? Kennis nemen van de pedagogische, inhoudelijke en didactische kwaliteit van de rekenles Reflecteren op

Nadere informatie

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Bij het ontwerpen van een leeractiviteit is het belangrijk dat je vertrekt vanuit het doel dat je ermee hebt. Het overzicht leeractiviteit organiseren geeft een aantal

Nadere informatie

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops Conferentie: 23 mei 2012 Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u Overzicht workshops Workshops Workshopleider Organisatie Titel workshop 1. Dr. Margot

Nadere informatie

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid POWer: Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen Leerkrachten ervaren dat kinderen zich anders gedragen dan vroeger. Steeds vaker mondiger, meer intuïtief, zelfbewust en minder genegen gewoon te doen wat van

Nadere informatie

Samenvatting van Resultaat met rekenen. Bakker, Gerrits en Theil, CPS, 2012

Samenvatting van Resultaat met rekenen. Bakker, Gerrits en Theil, CPS, 2012 Samenvatting van Resultaat met rekenen Bakker, Gerrits en Theil, CPS, 2012 Lesvoorbereiding en evaluatie 1. Bepaal lesdoel en onderwijsbehoefte leerling(en) (wat hebben de leerlingen nodig om op de leerlijn

Nadere informatie

Impulsklas aan de slag met gedrag

Impulsklas aan de slag met gedrag Impulsklas aan de slag met gedrag workshop-aanbod voorjaar2015 De Impulsklas workshops voor teams Het workshop-aanbod van Impuls sluit aan bij het werken met de Impulsklas en passend onderwijs. Zie naast

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Opbrengst-en handelingsgericht werken Ad Kappen, Gerdie Deterd Oude Weme Programma 16.00 16.15 17.30 17.45 18.30 20.30 opening Marielle lezing ogw

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Een

Nadere informatie

Automatiseren in de rekenles: Wat je moet weten

Automatiseren in de rekenles: Wat je moet weten Automatiseren in de rekenles: Wat je moet weten Er is veel aandacht voor het verbeteren van basisvaardigheden rekenen. Terecht, want deze vaardigheden zijn onmisbaar voor het succes van kinderen in andere

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

Rekenen bij Moderne Wiskunde

Rekenen bij Moderne Wiskunde Moderne Wiskunde Rekenen: een volledig doorlopende leerlijn rekenen voor alle leerjaren en alle niveaus! Rekenen bij Moderne Wiskunde 1 Verplichte rekentoets Vanaf schooljaar 2013/2014 Voor alle leerlingen

Nadere informatie

Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken

Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken Ruud Janssen Alles telt (2e editie - ThiemeMeulenhoff) De methode biedt een doorgaande lijn vanuit de kleuterbouw. De leerlijnen zijn digitaal beschikbaar. Het

Nadere informatie

Aan de slag met rekenproblemen

Aan de slag met rekenproblemen Aan de slag met rekenproblemen Marije van Oostendorp BOOM Inhoud Inleiding 9 Deel I De basis van goed rekenonderwijs 1 Tips voor goed rekenonderwijs 19 Opbouwen van rekenkennis: algemene adviezen 20 Motivatie

Nadere informatie

Aanbod O2G2 Academie 2013-2014 www.o2g2.nl

Aanbod O2G2 Academie 2013-2014 www.o2g2.nl Uren (incl. Voorbereiding /oefenen) Planning Voor wie? 1. Esis voor leerkrachten Trainen van basisvaardigheden Esis op groepsniveau. In een computerlokaal met de gegevens van de eigen groep. 10 uur a.

Nadere informatie

Diagnostiek rekenen in de school; hoe pak je dat aan?

Diagnostiek rekenen in de school; hoe pak je dat aan? Welkom Diagnostiek rekenen in de school; hoe pak je dat aan? Presentatie door 11 december 2013 Mariska van der Vliet Aan het einde van de workshop weet/kunt u: rekenproblemen signaleren welke stappen u

Nadere informatie

Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Montessori Professionalisering Zuid-Nederland 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Montessori Zuid-Nederland Professionele ontwikkeling 2014-2015 Het menselijke individu kan zich zonder

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Cursus Rekenspecialist. Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012

Cursus Rekenspecialist. Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012 Cursus Rekenspecialist Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012 programma Vier middagen De kaders De rekendidactiek De praktijk Verdiepingsonderwerp en/of rekenbeleid TERUGBLIK Opbouw cijferen PROGRAMMA

Nadere informatie

Rekenangst en weerstand Tips en tools voor in de rekenles

Rekenangst en weerstand Tips en tools voor in de rekenles Rekenangst en weerstand Tips en tools voor in de rekenles Irma Romme: iromme@cinop.nl 06-10015882 Sylvia Spek: sspek@cinop.nl 06-53362442 Juni 2012 Doel van de workshop Erkennen van rekenangst en rekenweerstand

Nadere informatie

PROGRAMMA AOb-SLO REKENCONFERENTIE PO 3 november 2010 van 14.00-19.00 uur Hogeschool Domstad te Utrecht

PROGRAMMA AOb-SLO REKENCONFERENTIE PO 3 november 2010 van 14.00-19.00 uur Hogeschool Domstad te Utrecht PROGRAMMA AOb-SLO REKENCONFERENTIE PO 3 november 2010 van 14.00-19.00 uur Hogeschool Domstad te Utrecht 13.30 uur: Inloop 14.00 uur: Opening door dagvoorzitter Angèle van der Star, lid AObsectorbestuur

Nadere informatie

Rekenen in de onderbouw

Rekenen in de onderbouw 2012 Rekenen in de onderbouw Alle kinderen kunnen leren rekenen. Het is vooral de manier waarop het rekenonderwijs wordt gegeven, die bepaalt hoe succesvol leerlingen zijn. Welke vaardigheden heeft de

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Inhoud Trainersmap Verdieping

Inhoud Trainersmap Verdieping Inhoud Trainersmap Verdieping 2 Module 9 Taal Module 10 Rekenen/wiskunde en Science (basisonderwijs) Module 11 Sociaal-emotionele ontwikkeling - verdieping Module 12 Sensomotorische ontwikkeling - verdieping

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsgids ANBO Academie 2015 Voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Welkom bij ANBO... 5 3.2 Instructiebijeenkomst Ledenadministrateur...

Nadere informatie

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe.

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe. 1. Uitgangspunten HGW 2. Reflectie 3. Communicatie Implementatie HGW-OGW Leerkrachten Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 1.1. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten van HGW niet maar passen deze (gedeeltelijk)

Nadere informatie

De rekenlessen van het ICT College (mbo-3) Een praktijkonderzoek van Laura Martens

De rekenlessen van het ICT College (mbo-3) Een praktijkonderzoek van Laura Martens De rekenlessen van het ICT College (mbo-3) Een praktijkonderzoek van Laura Martens Onderwerpen Voorstellen Waar speelt het zich af? Startsituatie 2011-2012 Praktijkprobleem en onderzoeksvraag Theorie:

Nadere informatie

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt. Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.2014 Inleiding Rekenen moet, ook in het VO, een aparte plek krijgen.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. : Kallenkote

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. : Kallenkote RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij obs Kallenkote Plaats : Kallenkote BRIN-nummer : 13ZM Onderzoeksnummer : 122102 Datum schoolbezoek : 6 januari 2011 vastgesteld te Zwolle op : 14 februari

Nadere informatie

Brochure Montessori Academie 2015-2016

Brochure Montessori Academie 2015-2016 Brochure Montessori Academie 2015-2016 De Montessori Academie is een onderdeel van het Montessori Kenniscentrum. Vanuit de Montessori Academie wordt jaarlijks een aantal cursussen aangeboden. In deze brochure

Nadere informatie

weeknieuws 24 cursus 2014 2015 6 maart 2015

weeknieuws 24 cursus 2014 2015 6 maart 2015 PC basisschool Stadskwartier Catharinastraat 9 en 13 7941 JD Meppel 0522 251076 directie@kcstadskwartier.nl www.pcbs-stadskwartier.nl Pluskinderopvang Stadskwartier 0615267632 (ook voor afmeldingen) weeknieuws

Nadere informatie

Opleiding Sterk. als Vakleerkracht

Opleiding Sterk. als Vakleerkracht Opleiding Sterk als Vakleerkracht HCO Bezoekadres: Zandvoortselaan 146, Den Haag Postadres: Postbus 53509, 2505 AM Den Haag Telefoon: 070 448 28 28 info@hco.nl www.hco.nl Samenstelling en tekst: HCO Inhoud

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen Leerlingen met een opvallende ontwikkeling Hoe ga je om met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften? Cruciaal in de zorgstructuur is de kwaliteit van instructie. Maar inspelen op onderwijsbehoeften

Nadere informatie

Evaluatieverslag Parwo-scholing 2012-2013

Evaluatieverslag Parwo-scholing 2012-2013 Evaluatieverslag Parwo-scholing 2012-2013 module aantal deelnemers aantal ingeleverde evaluatieverslagen Het totaaloordeel over de module. Door de deelnemer uitgedrukt in een rapportcijfer: 1 2 3 4 5 6

Nadere informatie

Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld. Programma. Optimaliseren rekenonderwijs

Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld. Programma. Optimaliseren rekenonderwijs Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld Simeacongres 13 april 2012 Kim de Keijser en Loes Wauters Programma Rekenrapport Rekenontwikkeling DSH en ESM Praktijkvoorbeeld Uitwisseling: inrichting rekenonderwijs

Nadere informatie

Consolideren en innoveren. Lunteren 27 maart 2013. Voorstellen. Terugblik 2006-2007. Doel workshop. Stand van zaken 2013. Stand van zaken 2006

Consolideren en innoveren. Lunteren 27 maart 2013. Voorstellen. Terugblik 2006-2007. Doel workshop. Stand van zaken 2013. Stand van zaken 2006 Voorstellen Consolideren en innoveren. Lunteren 27 maart 2013 Enschede en Oldenzaal: 41 basisscholen en 2 speciale basisscholen. (9500 leerlingen) Openbaar, christelijk, islamitisch en algemeen-neutraal

Nadere informatie

Informatie over rekenen. Hulp ouders bij rekenen deel 4.

Informatie over rekenen. Hulp ouders bij rekenen deel 4. Informatie over rekenen. Hulp ouders bij rekenen deel 4. Kinderen ontwikkelen zich verschillend en in een verschillend tempo. Soms hebben kinderen op de basisschool moeite met een vak als rekenen/wiskunde,

Nadere informatie

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1 voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Dolf Janson www.jansonadvies.nl 1 energie 9-10-2013 Teken eens het verloop van het energieniveau van je leerlingen tijdens een ochtend. tijd Hoe komen

Nadere informatie

Wat Werkt in de klas. @YorickSaeijs Onderwijsadviseur OMJS yorick@onderwijsmaakjesamen.nl

Wat Werkt in de klas. @YorickSaeijs Onderwijsadviseur OMJS yorick@onderwijsmaakjesamen.nl Wat Werkt in de klas @YorickSaeijs Onderwijsadviseur OMJS yorick@onderwijsmaakjesamen.nl Doel: -Je weet wat een instructieles tot een goede les maakt. -Je hebt kennis opgedaan over de 9 didactische strategieën

Nadere informatie

Trainingen en workshops

Trainingen en workshops Trainingen en workshops 2014-2015 Voor professionals in de Kindcentra 0-13 in s-hertogenbosch (kinderopvang, peuterarrangement en basisonderwijs) Inhoud Algemene informatie Algemene informatie 2 Aanbod

Nadere informatie

Vrij aanbod opleidingen/cursussen/workshops schooljaar 2012-2013

Vrij aanbod opleidingen/cursussen/workshops schooljaar 2012-2013 stafbureau Lyceumstraat 2B I, 7572CP Oldenzaal tel: 0541 580 350 fax: 0541 580 360 www.konot.n Vrij aanbod opleidingen/cursussen/s schooljaar 2012-2013 Naam opleiding/onderwerp/thema Uitgevoerd door Wanneer

Nadere informatie

Verantwoording 1.1 Keuze van de titel

Verantwoording 1.1 Keuze van de titel 1 13 Verantwoording 1.1 Keuze van de titel Voor je ligt het handboek Training sociale vaardigheden. Dit boek is geschreven voor iedereen die te maken heeft met kinderen tussen de tien en vijftien jaar

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

De leraar als regisseur

De leraar als regisseur Harm van Son, 6 december 2011 De leraar als regisseur Opbrengstgericht werken met de referentieniveaus rekenen Programma Welkom Inleiding: kennis en leren en de rol van de leraar de leerlijn meten en meetkunde

Nadere informatie

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen.

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. Informatie over de gang van zaken in leerjaar 5 Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. ALGEMEEN Het allerbelangrijkste vinden wij dat de kinderen

Nadere informatie

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Inleiding: Al eerder schreef ik het ebook `het kan zonder groepsplan`. In veel scholen ervaren leerkrachten het maken van groepsplannen als

Nadere informatie

Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012.

Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012. Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012. In totaal legden 42 mensen deze enquête af. Statistieken voor vraag 1 : Heb je dit schooljaar contact gehad met Kans? Ja 90.48% Nee 9.52% Statistieken

Nadere informatie

De ijsberg in de polder. Uitvoering door Hilde Amse, Francis Meester, Jan van Stralen

De ijsberg in de polder. Uitvoering door Hilde Amse, Francis Meester, Jan van Stralen De ijsberg in de polder Uitvoering door Hilde Amse, Francis Meester, Jan van Stralen Inhoud van presentatie Initiatief Organisatie Inhoud Afstemming en evaluatie Resultaten van lln Conclusies Initiatief

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

DE WERELD IN GETALLEN DIGITAAL

DE WERELD IN GETALLEN DIGITAAL DE WERELD IN GETALLEN DIGITAAL Rekenen Groep 3 tot en met 8 De wereld in getallen Digitaal 1 lnhoud De methode Waarom De wereld in getallen Digitaal? 2 lnhoud en didactiek Zorgvuldige opbouw en beproefde

Nadere informatie

Inhoud. thema communicatie 15

Inhoud. thema communicatie 15 Inhoud 1 thema communicatie 15 Non-verbale communicatie 17 1.1 Lichaamstaal 17 1.2 Lichaamshouding 18 1.3 Checklist leerkracht 19 1.4 Checklist leerling 20 Een goed gesprek 21 1.5 Randvoorwaarden voor

Nadere informatie

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Inleiding De checklist Presentatie geven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een presentatie moeten kunnen geven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Referentieniveaus en VVE: wat moet je ermee?

Referentieniveaus en VVE: wat moet je ermee? Referentieniveaus en VVE: wat moet je ermee? 20 november 2012 Els Loman en Aafke Bouwman 2 Inhoud workshop 1. Waarom Referentieniveaus? 2. Wat zijn Referentieniveaus? 3. Wat zijn de actuele ontwikkelingen?

Nadere informatie

Gecijferd bewustzijn door middel van rekenconflicten bij kleuters

Gecijferd bewustzijn door middel van rekenconflicten bij kleuters Gecijferd bewustzijn door middel van rekenconflicten bij kleuters 25 januari 2012 Marije Bakker Welkom en programma Leerlijnen,domeinen, organisatie en praktische toepassing van gecijferd bewustzijn. 2

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Snappet is een alternatief voor...

Snappet is een alternatief voor... Snappet is een alternatief voor... Hulp bij het bestellen van nieuwe boeken. Versie: mei 2014 Leidseveer 2, 3511 SB Utrecht Telefoon: 088-999 0 444 Email: info@snappet.org Informatie Nieuwe methode aanschaffen?

Nadere informatie

Veel voorkomende rekenproblemen: preventie en interventie. 4 februari 2015. Arlette Buter

Veel voorkomende rekenproblemen: preventie en interventie. 4 februari 2015. Arlette Buter Veel voorkomende rekenproblemen: preventie en interventie 4 februari 2015 Arlette Buter 1 Inhoud Schoolbrede preventieve maatregelen Preventie en interventie bij: Verlenen van betekenis aan getallen en

Nadere informatie

Kleine Ezel. Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2

Kleine Ezel. Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2 Kleine Ezel Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2 Colofon Cubiss Tilburg, 2009 Samenstelling: Marion Bolte, Cubiss J:\klantenservice\Rode Draad\handleiding bibliothecaris\kleine Ezel groep 1-2 bibl.290609

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Modelen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Hoe ziet het modelen er in de 21 ste eeuw uit? Is flipping the classroom dan

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Juf Teatske Juf Marleen Juf Judith Het informatieboekje voor groep 5/6 In dit boekje willen wij u in t kort vertellen hoe

Nadere informatie