fïáiï i i: i': 3Ï1:,r 'I'i -:!-! Advleedienlt VÊrkeer en VeÍvoer Eurea! DokumeniaU Postbus BA Roiterdám th,'-l D "ii..

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "fïáiï i i: i': 3Ï1:,r 'I'i -:!-! Advleedienlt VÊrkeer en VeÍvoer Eurea! DokumeniaU Postbus 1031 3000 BA Roiterdám th,'-l D2235-1 "ii.."

Transcriptie

1 fïáiï i i: i': 3Ï1:,r 'I'i -:!-! Advleedienlt VÊrkeer en VeÍvoer Eurea! DokumeniaU Postbus BA Roiterdám D th,'-l "ii.. Ï

2 VAN DEN BROECKE / SOCIAL RESEARCH B.V. Adviesbureau voor Sociaal-Wetenschappelijk Verkeerskundig Onderzoek DE ONTWIKKELING VAN HET PERSONENAUTOPARK TOT 1990 Een onderzoek in opdracht van het PROJECTBUREAU INTEGRALE VERKEERS- EN VERVOERSTUDIES van het MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAAT november 1985 MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAAT - PROJECTBUREAU INTEGRALE VERKEERS- EN VERVOERSTUDI ES. Postbus 20901, 2500 EX s-gravenhage ; Tel. (070) / *5 2 +

3 INHOUDSOPGAVE

4 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING EN GRAFIEKEN INLEIDING pag I-VI i HOOFDSTUK 1. GLOBALE BESCHRIJVING PROGNOSE-MODEL Inleiding Globale beschrijving structuur prognose-model Schematische afbeelding van de modelstructuur Nadere toelichting op de keuze van het model 5 HOOFDSTUK 2. BEKNOPTE BESCHRIJVING SUBMODELLEN EN HULPMODELLEN Het vraagzijde-submodel met hulpmodel Beschrijving en motivering vraagzijde-submodel Beschrijving hulpmodel "socio-economische invloeden 10 op bezitsvraag" Het aanbodszijde-submodel met hulpmodellen Beschrijving en motivering aanbodzijde-submodel Beknopte beschrijving hulpmodel "sloop" Beknopte beschrijving hulpmodel "nieuwe verkopen" Combinatie uitkomsten hulpmodellen in submodel Het confrontatie-submodel Beschrijving en motivering confrontatie-submodel Overwegingen en raming van effecten Berekening verwachte ontwikkeling uit vraag- en 17 aanbodsverschil HOOFDSTUK 3. MODELBEREKENING EN PROGNOSE-UITKOMSTEN De invoergegevens voor de drie hulpmodellen Hulpmodel "socio-economische invloeden op autobezitsvraag" Hulpmodel "sloop" Hulpmodel "nieuwe verkopen" Berekeningen en uitkomsten hulpmodellen en submodellen Berekeningen en uitkomsten vraagzijde-submodel Berekeningen en uitkomsten aanbodzijde-submodel Hulpmodel "sloop" Hulpmodel "nieuwe verkopen" Berekening jaarlijkse groei in aanbod als saldo sloop en nieuwe verkopen Het confrontatie-submodel : eindprognoses Eindprognose jaarlijkse parkgroei Eindprognose nieuwe verkopen personenauto's Eindprognose jaarlijkse omvang personenautopark Ontwikkeling autodichtheid APPENDIX : Tabellen ontwikkeling autopark

5 SAMENVATTING

6 - I - SAMENVATTING In opdracht van het PROJECTBUREAU INTEGRALE VERKEERS- EN VERVOERSTUDIES van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat is een herziene raming gemaakt van de mogelijke ontwikkeling van het personenautopark tot De in 1983 door mij opgestelde raming was gebaseerd op sterk geaggregeerde gegevens uit C.B.S.-publicaties over het bezit en gebruik van personenauto's en op de uitkomsten van de jaarlijkse C.B.S.-tellingen van het (administratieve) autopark per 1 augustus. Voor de thans herziene raming werden de C.B.S.-gegevens meer gedisaggregeerd geanalyseerd en werd de modelmatige onderbouwing voor de prognoses beter uitgewerkt en waar nodig gewijzigd. Ook werden meer databronnen voor het opstellen van de prognoses gebruikt (zoals rijbewijsbezitsgegevens, O.V.G.-gegevens). In het rapport wordt het model dat voor de prognoses werd ontwikkeld, uitvoerig beschreven. Als analyse- en prognosetechniek werd veelvuldig gebruik gemaakt van de methodiek van de COHORTEN-ANALYSE. Dit gebeurde op de volgende wijze : Voor de periode werden de ontwikkelingen in het autopark en in het autobezit geanalyseerd wat betreft de groeipatronen in : - autobezit bij leeftijdsgroepen, - jaarlijkse sloop en toename gemiddelde levensduur auto's, - nieuwe verkopen in deelmarkten. Op basis van de bevindingen kon voor 2 scenario's (een optimistisch en een pessimistisch) worden berekend hoe in deze scenario's de jaarlijkse groei en omvang van het personenautopark zich zouden ontwikkelen tot 1990., Het optimistische scenario gaat uit van 1% inkomensgroei per jaar en het pessimistische scenario van 0% inkomensgroei. Een gemiddelde van beide werd berekend en als "middenvariant" aangenomen. [i/\ Voor de periode is een gemiddelde jaarlijkse parkgroei te verwachten van 1% bij een pessimistisch en 2 % bij een optimistisch scenario, en circa 1.5% bij een scenario dat de middenvariant hiervan vormt. Stellen we het autopark in 1982 op indexcijfer 100, dan heeft het autopark in 1984 index 104, In 1990 heeft het autopark bij een optimistisch scenario index 117, bij een pessimistisch scenario index 111, en bij het scenario volgens de middenvariant index 114. In de tabel op de volgende pagina wordt de verwachte groei van het autopark weergegeven voor de periode Zowel in absolute aantallen als in indexcijfers (1982=100).

7 11 - Dit is gedaan voor zowel het actieve autopark (=administratief park minus handelsvoorraad en niet-afgemelde sloop) als jaargemiddelde, als voor het administratieve autopark zoals dat jaarlijks per 1 augustus door het C.B.S. wordt gemeten. In de tellingen per 1 augustus zijn de handelsvoorraad en de niet-afgemelde sloop wel inbegrepen. Steeds zijn 3 scenario's onderscheiden. Er kon in de prognoses nog geen rekening gehouden worden met het mogelijk effect van de binnenkort in te voeren verplichte autokeuring. TABEL VERWACHTE GROEI AUTOPARK PERIODE gemidd. jaarl groei OMVANG ACTIEF PERSONENAUTOPARK (xlooo) bij optimistisch scenario bij middenvariant bij pessimistisch scenario IN INDEXCIJFERS: bij optimistisch scenario bij middenvariant bij pessimistisch scenario OMVANG ADMINISTRATIEF PERSONENAUTOPARK (xlooo) bij optimistisch scenario bij middenvariant bij pessimistisch scenario IN INDEXCIJFERS: bij optimistisch scenario bij middenvariant bij pessimistisch scenario De grafiek op de volgende pagina geeft deze ontwikkelingen van het autopark in historisch perspectief, d.w.z. voor de periode , vanaf 1975 per afzonderlijk jaar. De bijbehorende tabel bevindt zich achterin het rapport (appendixtabel 1 )

8 - I Grafiek 1 Groei autobezit in Nederland periode periode voor 3 scenario's (actief autopark) (x 1000)

9 Ook werden berekend de verwachte groei van de autodichtheid (aantal auto's per 1000 inwoners), de verwachte groei van het percentage autobezitters onder de jarigen en de verwachte groei van het autobezit als percentage van het rijbewijsbezit. De uitkomsten van deze berekeningen voor de periode worden weergegeven in het onderstaande overzicht. VERVOLG TABEL VERWACHTE GROEI AUTOPARK PERIODE gemidd. jaarl groei AUTODICHTHEID ACTIEF PARK (AANTAL AUTO'S PER 1000 INWON.) bij optimistisch scenario bij middenvariant bij pessimistisch scenario AUTOBEZIT ALS PERCENTAGE VAN DE JARIGEN IN DE BEVOLKING (percentages) bij optimistisch scenario bij middenvariant bij pessimistisch scenario % % % % AUTOBEZIT ALS PERCENTAGE VAN HET AANTAL RIJBEWIJSBEZITTERS (percentages) % bij optimistisch scenario 67.8 bij middenvariarit 67.8 bij pessimistisch scenario 67.8 % % % De 3 grafieken op de volgende pagina's geven deze ontwikkelingen weer in historisch perspectief voor de periode De bij de grafieken behorende tabellen bevinden zich eveneens achterin het rapport (appendix-tabellen 2, 3 en 4).

10 V - Grafiek 2 Groei autobezit per 1000 inwoners periode voor periode voor 3 scenario's (actief autopark)

11 - VI - Grafiek 3 Groei autobezit als percentage van jarigen in de bevolking periode voor 3 scenario's (actief autopark) Groei autobezit als percentage van rijbewijsbezit periode voor 3 scenario's (actief autopark) 80% 80% 70% 70% 60% 60% 50% 50%

12 INLEIDING

13 INLEIDING In opdracht van het PROJECTBUREAU INTEGRALE VERKEERS- EN VERVOERSTUDIES van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat is een herziene raming gemaakt van de mogelijke ontwikkeling van het personenautopark tot De in 1983 door mij opgestelde raming was gebaseerd op sterk geaggregeerde gegevens uit de C.B.S.-publicaties over "Bezit en gebruik van personenauto's" (1976 t/m 1981) en op de uitkomsten van de jaarlijkse C.B.S.-tellingen van het (administratieve) autopark per 1 augustus (1975 t/m 1982). Voor de thans herziene raming werden de C.B.S.-gegevens meer gedisaggregeerd geanalyseerd en werd de modelmatige onderbouwing voor de prognoses beter uitgewerkt en waar nodig gewijzigd. Ook werden meer databronnen voor het opstellen van de prognoses gebruikt (zoals rijbewijsbezitsgegevens, 0.V.G.-gegevens). Door de meer gedetailleerde en systematische analyse van de C.B.S.- gegevens werd diverse malen op inconsistenties en discontinuïteiten in de daaruit afgeleide ontwikkelingen gestuit. Bij nader onderzoek bleken de oorzaken te liggen in het niet geheel correct zijn van bepaalde gegevens. Soms door drukfouten in de gepubliceerde cijfers, soms door aantoonbare steekproefafwijkingen in deelgroepen, soms door afwijkingen in de C.B.S.-tellingen die in latere jaren door het C.B.S. werden herzien. Bijvoorbeeld werd in 1983 door het C.B.S. voor het eerst rekening gehouden met niet-geregistreerde sloop (zie verderop in dit rapport) en werd ontdekt dat de handelsvoorraad gebruikte auto's zeer veel groter was dan tot dusver werd aangenomen. Met de nieuwe gegevens dienden alle cijfers over de jaren te worden herzien omdat bij de ophoging van te hoge parkcijfers was uitgegaan. Het gedetailleerd opnemen van alle verrichte analyses in een enkel rapport zou dit onoverzichtelijk gemaakt hebben. Daarom is gekozen voor een beknopt en eenvoudig geschreven hoofdrapport (dit rapport) en een uitvoerig gedetailleerd bijlagen-rapport. *) De studie werd begeleid door ir H.E.R. Meijer van het Projectbureau Integrale Verkeers- en Vervoerstudies en dr A.I.J.M. van der Hoorn van de Dienst Verkeerskunde van Rijkswaterstaat. *) Dit bijlagen-rapport is op aanvraag verkrijgbaar bij het Projectbureau. Zie voor adres en telefoonnummer titelblad.

14 HOOFDSTUK 1 GLOBALE BESCHRIJVING PROGNOSE-MODEL

15 - 1 - HOOFDSTUK 1. GLOBALE BESCHRIJVING PROGNOSE-MODEL INLEIDING. In de loop der jaren zijn diverse modellen ontwikkeld om de groei van het personenautopark te beschrijven en te voorspellen. Dit gebeurde vanuit verschillende uitgangspunten. Bekende modeltypen zijn : A. Een macromodeltype dat de ontwikkeling van het autopark over een lange termijn beschrijft (historische reeksen vanaf de '50-er jaren), waarbij het autopark uitgedrukt wordt in aantal auto's per 1000 inwoners. Er ontstaat dan een S-vormige curve, waarvoor verschillende modelfuncties werden gevonden, veelal van het logistische type. Als parameters fungeren het verwachte verzadigingsnivo en de groei van het nationaal inkomen. Het verzadigingsnivo wordt soms aangenomen en soms wordt getracht dit uit de vorm van de reeds bereikte curve af te leiden. Diverse auteurs hebben diverse varianten van dit model ontwikkeld, waarbij soms ook een bepaalde mate van disaggregatie werd toegepast. Afhankelijk van de verwachte of geraamde verzadigingsnivo's leidden deze modellen tot zeer divergerende prognoses met name op de lange termijn. B. Een benadering waarbij getracht wordt de ontwikkeling van het autopark in relatie te brengen met ontwikkelingen in inkomensnivo en inkomensverdeling, bevolkingsgroei en gezinsverdunning, levensduur van de auto, ontwikkeling van de prijzen van auto's en van de autogebruikskosten, verwachte nutsveranderingen in de tijd. Daarbij worden de auto's onderscheiden in Ie en volgende auto's in huishoudens, in nieuwgekochte en gebruikt gekochte. Zo is bijvoorbeeld het model van Prof. Cramer opgezet. De benadering is sterk econometrisch. Er worden ook lange termijn-prognoses mee opgesteld. C. Een gedisaggregeerd logit-model voor rijbewijs- en autobezit, op cross-secties geschat op huishoudnivo, met keuzeset 0,1,2 auto's. Als verklarende variabelen socio-economische kenmerken, waarvan inkomen de belangrijkste is. (Model van C.S.E.). D. Een benadering waarbij de ontwikkeling van het autopark in verband wordt gebracht met vraag- en aanbodprocessen. Centraal daarbij staan enerzijds de waarde-opbouw van het autopark die gerelateerd wordt aan de prijsontwikkeling van nieuwe auto's en de afschrijving en anderzijds de ontwikkeling in de inkomens en inkomensverdeling bij huishoudens en de ontwikkeling in het inkomensdeel dat besteed wordt aan de aankoop van een of meer auto's. Mogrigde heeft deze benadering uitgewerkt.

16 - 2 - Hij maakt veelvuldig gebruik van de gamma-distributie. Er zijn nog geen prognoses met dit model gemaakt. Het door mij ontwikkelde model wijkt af van bovengenoemde benaderingen. Het is eveneens een vraag- en aanbodmodel, doch niet gebaseerd op prijzen en bestedingen maar op aantallen auto's ongeacht de waarde daarvan. Het is een gedisaggregeerd model waarbij al naar gelang het modelonderdeel verschillende disaggregaties worden toegepast. Een sterk accent ligt op het door middel van COHORTEN-ANALYSE op gedisaggregeerde statistische tijdreeksen ontdekken van patronen en wetmatigheden in de groei en in andere ontwikkelingen. Daarbij worden onder meer de demografische ontwikkeling, de groei van het rijbewijsbezit, de levenscurve en levenscyclus van de auto en de inkomensontwikkeling in aanmerking genomen. Een minimaal gebruik wordt gemaakt van mathematische functies ; veeleer kan het model getypeerd worden als een boekhoudkundige benadering. Het model is geschikt voor het maken van korte- en middellange termijnprognoses. In de volgende paragrafen wordt het model nader beschreven GLOBALE BESCHRIJVING STRUCTUUR PROGNOSE-MODEL. Het model dat voor het opstellen van de prognoses is ontwikkeld, rust op twee poten, twee submodellen, waarvan de uitkomsten tot synthese gebracht worden in een derde submodel. De twee poten. 1) de poot van de VRAAGZIJDE : een submodel waarmee verwachtingen worden opgesteld omtrent de groei van ^e vraa g naar autobezit in de komende jaren. Hiervoor worden in aanmerking genomen : - de demografische ontwikkelingen, - de groei van het rijbewijsbezit, - de verwachte economische en inkomensontwikkeling. De invloed van deze variabelen wordt berekend in een hulpmodel : het hulpmodel "socio-economische invloeden op autobezitsvraag".

17 - 3 - De synthese. 2) de poot van de AANBODZIJDE : een submodel waarmee verwachtingen worden opgesteld omtrent de groei van het beschikbare autopark in de komende jaren. Hiertoe worden berekend in twee hulpmodellen : - de te verwachten verkopen van nieuwe personenauto's, berekend vanuit waargenomen patronen van de aankoop van nieuwe auto's, daarbij in aanmerking nemend de demografische en economische ontwikkeling. De nieuwe verkopen vormen de instroom in het personenautopark. (Hulpmodel "verkopen nieuwe auto's"). - de te verwachten sloop in de komende jaren : de uitstroom uit het personenautopark. (Hulpmodel "sloop") De groei van het beschikbare park is gelijk aan nieuwe verkopen minus sloop. 3) Vervolgens worden met het CONFRONTATIE-submodel de bezitsvraaggroeiverwachtingen volgens het VRAAGZIJDE-submodel geconfronteerd met de parkgroeiverwachtingen volgens het AANBODZIJDE-submodel en worden daaruit de verwachtingen opgesteld voor de WERKELIJKE GROEI van het autopark. In de volgende paragrafen wordt de structuur van het model schematisch weergegeven en wordt de keuze voor dit model nader toegelicht. In het daaropvolgende hoofdstuk volgt een beschrijving van de diverse submodellen en van de hulpmodellen. In de diverse hulpmodellen werd gebruik gemaakt van een door mij eerder toegepaste COHORTEN-ANALYSE-methodiek. In dit geval COHORTEN-ANALYSE van tijdreeksen die opgesteld werden uit beschikbare statistieken van het C.B.S. en de R.A.I. De toegepaste cohorten-analyses worden bij de betreffende hulpmodellen beschreven SCHEMATISCHE AFBEELDING VAN DE MODELSTRUCTUUR. De beschreven structuur van het prognose-model kan als volgt schematisch worden voorgesteld :

18 - k - SCHEMATISCHE AFBEELDING VAN DE MODELSTRUCTUUR : INVOER- VARIA- BELEN: - autopark naar opbouw en verdeling over bevolking, aanvang periode (t) - tijdstip (T-l) demografische ontwikkeling economische ontwikkeling groei rijbewijsbezit ontwikk. levensduur auto's bezit van en vervangingspatroon van nieuwgekochte auto's ~l HULPMODEL soc.econ. invloeden op bezitsvraag periode (t) HULP MODEL sloop periode (t) HULP MODEL nieuwe verkopen periode(t) JSU VRAAGZIJDE SUBMODEL berekent GROEI van vraag naar autobezit periode (t) AANBODZIJDE SUBMODEL berekent GROEI van beschikbaar autopark periode (t) CONFRONTATIE - SUBMODEL (confrontatie GROEI vraag en GROEI aanbod) berekent marktevenwicht UITVOER NI/. VERWACHTE ONTWIKKELING : omvang en opbouw autopark tijdstip (T) nieuwe verkopen en sloop periode (t) groei autopark periode (t)

19 NADERE TOELICHTING OP DE KEUZE VAN HET MODEL. Vanuit een aantal overwegingen werd het in deze prognoses gehanteerde model ontwikkeld. Deze overwegingen zijn in het kort de volgende. A. Afzonderlijke benadering vraag- en aanbodzijde. Vraag- en aanbodzijde dienen afzonderlijk benaderd te worden omdat het autopark een doorstroomkarakter vertoont : het autopark stroomt geleidelijk door in de autobezitterspopulatie. Gemiddeld wisselt een auto 4 tot 5 maal van eigenaar alvorens op de sloop te belanden. Het jaarlijkse aantal kopers van een gebruikte auto is circa 4 x zo groot als het jaarlijkse aantal kopers van een nieuwe auto. (Berekend uit de cijfers over de verkopen nieuwe en gebruikte auto's 1983 en 1984). Verder blijkt dat van diegenen die voor het eerst een auto aanschaffen circa 5/6 als eerste auto een gebruikte auto koopt en circa 1/6 een nieuwe. Van de jongeren (18-34 jaar) koopt circa 9/10 een gebruikte auto als eerste auto. (Bron: Personen Auto Enquête C.B.S., extra vraag maand mei 1979, 1980, 1981). Er is een autonome groeitendens in de vraag naar autobezit die het gevolg is van de groei van de bevolking van jaar en van de toename van het rijbewijsbezit in de bevolking. Er is groei in de bevolkingsgroep van jaar omdat de instroom van nieuwe cohorten 18-jarigen veel groter is dan de uitstroom van de oudere bevolking door sterfte of door het passeren van de 84-jarige leeftijd. Bovendien is het percentage rijbewijsbezitters onder de jongeren veel hoger dan onder de ouderen. Daardoor overtreft de trendmatige aangroei van de jaarlijkse vraag naar autobezit bij de jongeren de trendmatige jaarlijkse uitval van autobezitters bij de ouderen aanmerkelijk. De groei van de vraag naar autobezit die daaruit resulteert vindt dus voor het overgrotte deel bij de jongeren plaats en richt zich dus voor het overgrote deel op gebruikte auto's. Daartegenover staat dat groei van het beschikbare autopark (AANBOD ZIJDE) ontstaat als het aantal nieuwe verkopen de sloop overtreft. Meer nieuwe verkopen betekent een sterkere groei van het beschikbare autopark (bij gelijkblijvende sloop). Doch ruim 3/4 van de kopers van nieuwe auto's behoort tot de leeftijdsgroep ouder dan 35 jaar en minder dan 1/4 tot de jongeren. Het overgrote deel van de nieuwe auto's wordt gekocht door personen en bedrijven ter vervanging van een voorgaande nieuw gekochte auto. Uit het voorgaande blijkt duidelijk dat de groei in de vraag naar

20 - 6 - autobezit in sterke mate gedetermineerd wordt door groei in de bevolkingsgroep van jaar en de trendmatige toename van het rijbewijsbezit. En dat de nieuwe vraag naar autobezit voornamelijk ontstaat door de continue instroom van jongeren in die bevolkingsgroep. Voorts blijkt duidelijk dat de groei van het beschikbare autopark gedetermineerd wordt door het aantal nieuwe auto's dat wordt gekocht (afgezien van de sloop). En dat de kopers van nieuwe auto's slechts een klein deel uitmaken van de totale markt van vragers en een geheel ander marktsegment zijn dan de kopers van gebruikte auto's. Om deze redenen dienen de VRAAGZIJDE en AANBODZIJDE onafhankelijk van elkaar te worden benaderd in de berekeningen. B. Afzonderlijke benadering van sloop en nieuwe verkopen. Wat de SLOOP betreft zien we dat er ook een afzonderlijk marktsegment van autobezitters is waar de overgang naar de sloop plaats vindt (wanneer wij afzien van auto's die verloren gaan door total loss bij een ongeval). De gemiddelde auto wisselt 4 tot 5 maal van eigenaar alvorens op de sloop te belanden. De laatste eigenaren van auto's zijn meestal personen die behoren tot een weinig koopkrachtige groep die zich het geld voor een nieuwe of "betere" tweedehands auto niet kan permitteren en daarom aangewezen is op goedkopere oudere auto's. Die worden tot het einde toe "op"gereden. Het zijn vooral jongeren en verder de laagste inkomensgroepen die deze oude auto's in hun laatste levensfase berijden. De kopers van nieuwe auto's bestaan uit de volgende kategorieën : - bedrijven die zakenauto's kopen, - leasemaatschappijen die auto's kopen voor leasing aan bedrijven en personen met bedrijf of zakelijk beroep, - personen die zakenauto's kopen voor hun bedrijf of beroep, - huishoudens en personen uit de hogere inkomensgroepen die zich de aankoop van een nieuwe auto voor uitsluitend privegebruik financieel kunnen permitteren. Het is duidelijk dat kopers van nieuwe auto's een totaal andere bevolkingsgroep vormen dan de 'laatste' eigenaren en dat er geen enkele rechtstreekse relatie bestaat tussen de nieuwe verkopen en de sloop. Beide processen : de aanschaf van nieuwe auto's en de overgang naar de sloop voltrekken zich vrijwel geheel in twee volledig verschillende bevolkingsgroepen. C. De noodzaak van een afzonderlijk confrontatie-submodel. Wat betreft het confrontatie-submodel de volgende toelichting : Wanneer de groei van de vraag naar autobezit de groei van het beschikbare autopark overtreft, kunnen de volgende effecten ontstaan :

21 opwaartse druk op de prijzen van gebruikte auto's waardoor de nieuwe verkopen iets kunnen toenemen doordat de inruilwaarde van de auto die men bezit, stijgt ; - opknappen en repareren van auto's die anders naar de sloop gegaan zouden zijn : de gemiddelde levensduur van de auto stijgt en er is minder sloop. We hebben dit in de '70-er jaren gezien en zien dit ook thans nog ; - gebruikte auto's worden ingevoerd uit het buitenland ; dit kwam zeer veel voor in de '60-er en '70-er jaren ; - de vraag neemt af door de stijging van de prijzen van gebruikte auto's, want uiteindelijk moeten vraag en aanbod aan elkaar gelijk zijn. Uit de ontwikkelingen zoals berekend met de vraag- en aanbod-submodell moet daarom nagegaan worden in hoeverre spanningen tussen vraag en aanbod verwacht kunnen worden. Vervolgens moeten de effecten daarvan op de ontwikkeling van de nieuwe verkopen en op de ontwikkeling van de sloop worden geraamd. Aan de hand van de bevindingen worden daarna de prognoses voor de nieuwe verkopen en de prognoses voor de sloop zoals eerder met het tweede sub-model berekend, bijgesteld. Ook worden de prognoses voor de verwachte ontwikkeling van het autobezit bijgesteld. In het nu volgende hoofdstuk worden de submodellen en hulpmodellen nader beschreven.

22 HOOFDSTUK 2 BEKNOPTE BESCHRIJVING SUBMODELLEN EN HULPMODELLEN

23 - 8 - HOOFDSTUK 2. BEKNOPTE BESCHRIJVING SUBMODELLEN EN HULPMODELLEN HET VRAAGZIJDE-SUBMODEL MET HULPMODEL Beschrijving en motivering vraagzijde-submodel. Aan het vraagzijde-subraodel ligt een aantal overwegingen ten grondslag die hieronder worden beschreven. A. Bij gelijkblijvend prijsnivo van nieuwe en gebruikte auto's en gelijkblijvende autogebruikskosten wordt de toename in de vraag naar autobezit bepaald door onder meer : - demografische ontwikkeling (bevolkingsgroei in de bevolkingsgroep tussen 18 en 80 jaar), - groei van het rijbewijsbezit in de bevolking (rijbewijsbezit bepaalt de bovengrens van het mogelijke autobezit), - emancipatie en participatiegraad op de arbeidsmarkt bij vrouwen, - toeneming van het aantal huishoudens, - ontwikkeling van het vrij besteedbaar inkomen bij verschillende groepen in de bevolking. De invloed van deze variabelen op het autobezit wordt uitgewerkt in een HULPMODEL (hulpmodel socio-econom. ontwikkeling). Dit hulpmodel wordt besproken in paragraaf B. Wanneer we de toename van de vraag naar autobezit in de periode (t) aanduiden met dv(t), het aantal autobezitters bij de aanvang van de periode (t) met A(To) en de vraag naar autobezit aan het eind van periode (t) met V(T), dan geldt de volgende gelijkheid : dv(t) = V(T) - A(To) Indien aan de vraag voorzien kan worden doordat ook het autopark («aanbod) groeit, dan zal, wanneer A(T) het autobezit aan het einde van periode (t) voorstelt en dp(t) de parkgroei, gelden : en : A(T) - dv(t) = V(T) dp(t) Meestal zal dat echter niet het geval zijn en moeten vraag en aanbod met elkaar in evenwicht gebracht worden. Dat gebeurt in het confrontatie-submodel (zie paragraaf 2.3.).

24 - 9 - C. Hoewel het submodel dat de groei van de vraag naar autobezit berekent van een op andere wijze gedefinieerd autopark uitgaat dan het submodel dat de groei van het autopark berekent, zijn de uitkomsten vergelijkbaar omdat het verschil tussen beide autoparken op korte termijn vrijwel constant mag worden verondersteld. Het verschil tussen beide autoparken bestaat uit 2 componenten : - de handelsvoorraad gebruikte auto's bij de autohandel *), - een klein deel van het totale autopark dat bestaat uit zuiver "dienstauto's" : taxi's van taxi-ondernemingen, huurauto's, dienstauto's van bedrijven of instellingen waarvan niet een bepaalde persoon het voortdurend gebruiksrecht heeft. Deze beide delen van het totale autopark omvatten naar raming tesamen circa personenauto's. Op korte termijn mag dit aantal vrijwel/constant worden verondersteld. 1 D. De vraag naar autobezit mondt slechts voor een klein deel uit in het kopen van een nieuwe auto. Zoals eerder vermeld stonden in 1984 tegenover nieuw verkochte auto's circa 2 miljoen aankopen van een gebruikte auto. Het leeuwendeel van de aankopen van een gebruikte auto bestaat uiteraard uit het vervangen van een eerder gebruikt gekochte auto door een gebruikte van recenter bouwjaar. Op deze wijze komt de gemiddelde levenscyclus van de personenauto tot stand : vanaf zijn eerste eigenaar die hem na verloop van tijd inruilt voor weer een nieuwe komt de auto bij de volgende eigenaar die deze na een tijd weer vervangt door een wat betere gebruikte. *) Toelichting op de handelsvoorraad. Een deel van de personenauto's in het totale park bevindt zich bij handelaren : de handelsvoorraad. Dit betreft uitsluitend gebruikte auto's daar de voorraad nieuwe auto's bij dealers en importeurs nog niet bij het autopark wordt geteld. Volgens gegevens van het C.B.S. (die deze weer van de B0VAG betrekt) is de handelsvoorraad de afgelopen jaren vrij constant gebleven. Het betreft rond de personenauto's. We veronderstellen deze handelsvoorraad ook de komende jaren verder relatief constant. Deze handelsvoorraad ontstaat door het tijdverschil tussen inruil of inkoop en wederverkoop, gedurende welke tijd de auto's bij de handel in reparatie zijn of in de showroom staan. De handelsvoorraad is dus een steeds vlottend park. Circa de helft van de jaarlijks ongeveer 2 miljoen gebruikt verkochte personenauto's wordt echter rechtstreeks aan een volgende eigenaar overgedragen. Aan vrienden of kennissen of via advertenties in de krant. Bij deze eigendomsovergang ontstaat geen 'handelsvoorraad'. (Bron: BOVAG-schatting).

25 Zo komt de auto naarmate zijn waarde daalt steeds bij minder koopkrachtige personen terecht totdat hij uiteindelijk bij de laatste eigenaar het volledig begeeft of niet meer repareerbaar is. Via de opkoper of ophaaldienst belandt de auto dan uiteindelijk bij de sloperij waar hij naar de schroothoop verdwijnt tenzij er nog een liefhebber-sleutelaar opduikt die de auto nog even leven inblaast en zijn bestaan nog iets rekt. De gemiddelde auto wisselt 4 tot 5 maal van eigenaar alvorens definitief op de sloop te belanden. De vraag naar autobezit is dus persoonsgebonden : het is daarom zinvol de ontwikkeling van de vraag naar autobezit los van de ontwikkeling van het autopark in beschouwing te nemen. Tot slot nog een opmerking over het verschil tussen het administratieve park zoals dat door het C.B.S. per 1 augustus wordt geregistreerd en het werkelijke autopark. Of een auto definitief uit het park verdwenen is blijkt vaak pas bij de volgende ronde van vernieuwing kentekenbewijs deel III omdat slopers meestal niet de moeite nemen deel III in te leveren. Daarom is het verschil tussen het administratieve park zoals dat blijkt uit de 1 augustus-tellingen van het C.B.S. met het actieve park niet alleen de handelsvoorraad van circa auto's maar ook nog de niet-geregistreerde sloop die plaats vond tussen de laatste deel III-ronde (december/januari) en 1 augustus. Volgens / raming van het C.B.S. bedraagt deze niet-geregistreerde sloop per (/ 1 augustus circa auto's. / Het actieve park is dus steeds circa auto's kleiner dan het administratieve park. In de C.B.S.-Personen Auto Enquêtes en in de O.V.G.-enquêtes vallen de handelsvoorraad en de niet-geregistreerde sloop uiteraard buiten de waarneming. Dit verklaart het belangrijkste deel van het verschil tussen de jaarlijkse omvang van het autobezit zoals in de laatstgenoemde enquêtes gemeten en de jaarlijkse parkomvang volgens de 1 augustustellingen. Een additioneel verschil wordt veroorzaakt door het niet volledig meetellen van de "dienstauto's" zoals die eerder zijn gedefinieerd in de Personen Auto Enquêtes en in het O.V.G. (zie C, vorige pagina) Beschrijving hulpmodel "socio-economische invloeden op bezitsvraag". In het kader van de modelontwikkeling werd een keuze gemaakt ten aanzien van de bezitterseenheid. In een vroeg stadium werd gekozen voor autobezit gekoppeld aan de persoon en niet aan het huishouden. (Autobezit opgevat als het uitsluitend of als hoofdgebruiker de regelmatige beschikking hebben over een personenauto, dus niet de juridische eigendom). Deze keuze werd gemaakt omdat uitgegaan werd van de Personen Auto Enquêtes die gegevens bevatten over auto's gekoppeld

EFFECTEN APK OP HET PERSONENAUTOPARK DEEL 2. MODELSIMULATIES

EFFECTEN APK OP HET PERSONENAUTOPARK DEEL 2. MODELSIMULATIES MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAAT Ivvs PROJECTBUREAU INTEGRALE VERKEERS- EN VERVOERSTUDIES EFFECTEN APK OP HET PERSONENAUTOPARK DEEL 2. MODELSIMULATIES ÏLI:I Rijkswaterstaat Yct: Dienst Verkeerskunde

Nadere informatie

Kengetallen op maat. Stimulansz

Kengetallen op maat. Stimulansz Kengetallen op maat Stimulansz 1 INLEIDING Voor u ligt de rapportage Kengetallen op maat. Kengetallen op maat is een product van Stimulansz, gemaakt voor de abonnees van Stimulansz. In de rapportage wordt

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Uitgevoerd door: Jan van Poorten Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement Gemeente Purmerend mei 2011 Informatie: Gemeente Purmerend Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie inkomen

afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie inkomen 101 inkomen 9 102 Inkomen 1) Inkomens van huishoudens Huishoudens in Hengelo hadden in 2007 een gemiddeld besteedbaar inkomen van 30.700 per jaar. Het gemiddeld besteedbaar inkomen van huishoudens in Hengelo

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-083 17 december 2010 9.30 uur Tempo vergrijzing loopt op Komende 5 jaar half miljoen 65-plussers erbij Babyboomers leven jaren langer dan vooroorlogse

Nadere informatie

Primos-model. Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum

Primos-model. Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum Primos-model Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum 2 Het Primos-model Werking Primos-model Het Primos-model voorspelt de bevolkingsontwikkeling als gevolg van geboorte, sterfte, buitenlandse en binnenlandse

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www.nieuwegein.nl Communicatie, Juridische & Personeelszaken Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Raadsnummer Datum 7 mei 2012 Auteur Tineke Brouwers Versie

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

9 10B. Poelman en C. van Duin

9 10B. Poelman en C. van Duin 9 10B. Poelman en C. van Duin Bevolkingsprognose 2009 2060 Publicatiedatum CBSwebsite: 12 maart 2010 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

VERDELING VAN PERSONEN VOLGENS RIJBEWIJSBEZIT (VANAF 6 JAAR)

VERDELING VAN PERSONEN VOLGENS RIJBEWIJSBEZIT (VANAF 6 JAAR) 3 RIJBEWIJSBEZIT TABEL 1 VERDELING VAN PERSONEN VOLGENS RIJBEWIJSBEZIT (VANAF 6 JAAR) Cumulative Cumulative RYBEWYS Frequency Percent Frequency Percent ƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒ

Nadere informatie

Lokale lastendruk in Kampen

Lokale lastendruk in Kampen Lokale lastendruk in Kampen Notitie opgesteld in opdracht van de gemeente Kampen (herziene versie) Dr. ir. C. Hoeben COELO 19 februari 2004 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

ZO Brabant (Kempen) WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014

ZO Brabant (Kempen) WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014 WMO-subregio: ZO Brabant (Kempen) Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s 1/9 De effecten van langer thuis wonen in de V&V 1. De komende jaren (2014-2020) krijgen instellingen

Nadere informatie

Gooi- en Vechtstreek. WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014

Gooi- en Vechtstreek. WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014 WMO-subregio: Gooi- en Vechtstreek Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s 1/9 De effecten van langer thuis wonen in de V&V 1. De komende jaren (2014-2020) krijgen instellingen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Effecten op de koopkracht variant A en variant B Anders Betalen voor Mobiliteit/ ABvM

Effecten op de koopkracht variant A en variant B Anders Betalen voor Mobiliteit/ ABvM Effecten op de koopkracht variant A en variant B Anders Betalen voor Mobiliteit/ ABvM Samenvatting belangrijkste resultaten Op verzoek van V&W heeft SZW een eerste inschatting gemaakt van de koopkrachteffecten

Nadere informatie

Prijsindexcijfers advocatuur, 2002 2004

Prijsindexcijfers advocatuur, 2002 2004 Centraal Bureau voor de Statistiek Telefoon: 0900-0227 ( 0,50 p/m) E-mail: infoservice@cbs.nl Bron: CBS Prijsindexcijfers advocatuur, 2002 2004 Mw. M. Noordam en mw. R. Vleemink Centraal Bureau voor de

Nadere informatie

De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex (CPI) Nieuwe methoden voor vliegtickets en pakketreizen

De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex (CPI) Nieuwe methoden voor vliegtickets en pakketreizen Centraal Bureau voor de Statistiek Economie, Bedrijven en NR Overheidsfinanciën en Consumentenprijzen Postbus 24500 2490 HA Den Haag De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Flevoland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Flevoland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens 5. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens Relevante conclusies voor het beleid zijn pas mogelijk als de basisgegevens waaruit de samengestelde indicator berekend werd voldoende recent zijn. In deze

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

De Tweedehands Automarkt en Variabilisatie. achterliggend rapport bij deelrapport 1: een marktverkenning - tabellenboek

De Tweedehands Automarkt en Variabilisatie. achterliggend rapport bij deelrapport 1: een marktverkenning - tabellenboek De Tweedehands Automarkt en Variabilisatie achterliggend rapport bij deelrapport 1: een marktverkenning tabellenboek \inisterie van Verkeer en Waterstaat 'irectoraatgeneraal Rijkswaterstaat Colofon Uitgave:

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Aartsbisdom Utrecht Prognose van de ontwikkeling van de personele bezetting van het parochiepastoraat, voor de jaren 2005 en 2010

Aartsbisdom Utrecht Prognose van de ontwikkeling van de personele bezetting van het parochiepastoraat, voor de jaren 2005 en 2010 Aartsbisdom Utrecht Prognose van de ontwikkeling van de personele bezetting van het parochiepastoraat, voor de jaren 2005 en 2010 Rapport nr. 495 maart 2002 Dr. Ton Bernts Drs. Joris Kregting KASKI onderzoek

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

De onzekere toekomst van de pensioengerechtigde leeftijd

De onzekere toekomst van de pensioengerechtigde leeftijd 11 0 De onzekere toekomst van de pensioengerechtigde leeftijd Coen van Duin Publicatiedatum CBS-website: 2 september 2011 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op.

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op. Utrecht HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties. Met dit model

Nadere informatie

Bijlage III Het risico op financiële armoede

Bijlage III Het risico op financiële armoede Bijlage III Het risico op financiële armoede Zoals aangegeven in hoofdstuk 1 is armoede een veelzijdig begrip. Armoede heeft behalve met inkomen te maken met maatschappelijke participatie, onderwijs, gezondheid,

Nadere informatie

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen)

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties.

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

De heren Rog en Omtzigt, leden van de Tweede Kamer voor het CDA

De heren Rog en Omtzigt, leden van de Tweede Kamer voor het CDA CPB Notitie Aan: De heren Rog en Omtzigt, leden van de Tweede Kamer voor het CDA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Karen van

Nadere informatie

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN SCHATTING BBO OPBRENGSTEN 1. Opbrengsten BBO aan overheidsinkomsten Voordat wordt ingegaan op de opbrengsten die de BBO aan Lands kas zal bijdragen, wordt stilgestaan bij het gegeven dat het BBO-stelsel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 705 Besluit van 20 september 2010 tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang in verband met

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap 1 Rekenen met procenten, basispunten en procentpunten... 1 2 Werken met indexcijfers... 3 3 Grafieken maken en lezen... 5 4a Tweedegraads functie: de parabool...

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. Financiële situatie

Hoofdstuk 7. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 7. Financiële situatie Samenvatting Bijna driekwart van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, twee op de tien komt net rond en bijna een

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2002 2050: anderhalf miljoen inwoners erbij

Bevolkingsprognose 2002 2050: anderhalf miljoen inwoners erbij Bevolkingsprognose 22 25: anderhalf miljoen inwoners erbij Andries de Jong Volgens de nieuwe bevolkingsprognose van het CBS zal het inwonertal van Nederland toenemen van de huidige 16,2 miljoen naar 17,7

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Aan: Van: Ashna Nakched Evert Pommer en Klarita Sadiraj Inlichtingen bij Evert Pommer e.pommer@scp.nl T 7947 kamer D-0608 Datum 24 januari 2010 Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Het ministerie van

Nadere informatie

Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering

Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering verschillen tussen uitstroom naar Bedrijf en Loondienst Inspectie Werk en Inkomen (februari 2006) 1 Inhoud \ Managementsamenvatting 3 1 Inleiding 4 2

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën

Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën CPB Notitie Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën Budget deeltijd-ww 1 Inleiding Per 1 april 2009 is de regeling deeltijd-ww tot behoud van

Nadere informatie

WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen. Analyse en vooruitblik

WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen. Analyse en vooruitblik WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen Analyse en vooruitblik Afdeling Onderzoek en Statistiek 8 maart 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Ontwikkeling 2008-2011, de cijfers...

Nadere informatie

2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN

2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN Integrale versie 2. METHODOLOGISCHE AANPASSINGEN In vergelijking met de vorig jaar gepubliceerde reeksen 2 over de kapitaalgoederenvoorraad (KGV) en de afschrijvingen zijn er drie methodologische aanpassingen

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek NIEUWBOUWWONINGEN; OUTPUTPRIJSINDEX BOUWKOSTEN, 2010 = 100

Centraal Bureau voor de Statistiek NIEUWBOUWWONINGEN; OUTPUTPRIJSINDEX BOUWKOSTEN, 2010 = 100 Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische statistieken en publicaties Sector Indexcijfers prijzen en conjunctuur NIEUWBOUWWONINGEN; OUTPUTPRIJSINDEX BOUWKOSTEN, 2010 = 100 Datum: 15

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding Naar aanleiding van vragen over de hoge arbeidsongeschiktheidspercentages

Nadere informatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie Datum: Versie 25 mei 2009 Bijlage(n): 1. Inleiding De kredietcrisis

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Samenvatting. Doelstelling

Samenvatting. Doelstelling Samenvatting In 2003 hebben de ministeries van Justitie, Financiën, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Algemene Zaken de afspraak gemaakt dat het ministerie van Justitie het voortouw zal nemen

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen September Bevolkingsprognose gemeente Groningen Inleiding Dit vlugschrift behandelt de bevolkingsprognose van de gemeente Groningen.

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A1-2 vwo 2004-I

Eindexamen wiskunde A1-2 vwo 2004-I Examenresultaten Voor de invoering van de tweede fase bestonden de vakken wiskunde A en wiskunde B. In 2 werden deze vakken voor het laatst op alle VWO-scholen geëxamineerd. Bij het Centraal Examen wiskunde

Nadere informatie

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro.

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro. Grote opgave personele inkomensverdeling Blz. 1 van 4 personele inkomensverdeling Inkomensverschillen tussen personen kunnen te maken hebben met de verschillende soorten inkomen. 1 Noem drie soorten primair

Nadere informatie

4. Resultaten. 4.1 Levensverwachting naar geslacht en opleidingsniveau

4. Resultaten. 4.1 Levensverwachting naar geslacht en opleidingsniveau 4. Het doel van deze studie is de verschillen in gezondheidsverwachting naar een socio-economisch gradiënt, met name naar het hoogst bereikte diploma, te beschrijven. Specifieke gegevens in enkel mortaliteit

Nadere informatie

THERMOMETER AANDACHTSGROEP EN KERNVOORRAAD 2007-2017

THERMOMETER AANDACHTSGROEP EN KERNVOORRAAD 2007-2017 ONDERZOEKSRAPPORTAGE THERMOMETER AANDACHTSGROEP EN KERNVOORRAAD 2007-2017 ten behoeve van de nieuwe woonvisie Gemeente Lelystad Afdeling Advies en Beheer Onderzoek en Statistiek December 2007 Colofon

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A (oude stijl)

Examen VWO. Wiskunde A (oude stijl) Wiskunde A (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 27 mei 13.3 16.3 uur 2 3 Voor dit examen zijn maximaal 9 punten te behalen; het examen bestaat uit 2 vragen.

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

Informatiedocument De Erfpachter BV

Informatiedocument De Erfpachter BV Informatiedocument De Erfpachter BV U staat op het punt om een woning te kopen. De Erfpachter BV. wil u via dit Informatieboek informeren over De Erfpachter BV. Hieronder zetten we graag voor u uiteen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 399 Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget in verband met de vaststelling van de hoogte van het kindgebonden budget met ingang van

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht Factsheets Profielen gemeentes van Utrecht Leeswijzer Profielen gemeentes van Utrecht Per gemeente van de provincie Utrecht is een profiel gemaakt. Dit profiel is weergegeven op basis van vier pagina s.

Nadere informatie

Addendum. Ultimate Forward Rate

Addendum. Ultimate Forward Rate Addendum Ultimate Forward Rate Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account-CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2

1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2 ANNEX 4 MACRO-ECONOMISCHE ONDERBOUWING VAN HET BAU-SCENARIO Auteur: J. Duerinck INHOUD 1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2 1.1 Analyse trendmatige evoluties toegevoegde waarde 2 1.2 Methode voor

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

NOTA VAN TOELICHTING. I. Algemeen. 1. Inleiding

NOTA VAN TOELICHTING. I. Algemeen. 1. Inleiding NOTA VAN TOELICHTING I. Algemeen 1. Inleiding Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming verstrekt die het voor huishoudens met lage en midden inkomens mogelijk moet maken de nominale

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 In opdracht van de gemeente Houten, april 2011 2011 Pronexus - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd,

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs

Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs CPB Notitie Nummer : 2010/12 Datum : 25 maart 2010 Aan : Jongerius (FNV) Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs FNV voorzitter Jongerius heeft middels een brief d.d. 22 februari

Nadere informatie

Financiële gevolgen van echtscheiding op de lange termijn

Financiële gevolgen van echtscheiding op de lange termijn Finciële gevolgen van echtscheiding op de lange termijn Anne Marthe Bouman Gescheiden vrouwen die binnen vijf jaar de echtscheiding gen nieuwe vinden, gaan er fors in koopkracht op achteruit. Gaan ze in

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde A1,2

Examen HAVO. Wiskunde A1,2 Wiskunde A1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 25 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een

Nadere informatie

Woonlasten Onderzoek HV Franeker

Woonlasten Onderzoek HV Franeker Woonlasten Onderzoek HV Franeker Inleiding De Huurdersvereniging Franeker heeft in mei 2015 besloten om een onderzoek uit te voeren naar de gevolgen van de stijgende huurprijzen en daaraan verbonden overige

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV

Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV CONSULT aan Rijkswaterstaat MOGELIJKE VERMINDERING VAN HET BENZINEVERBRUIK DOOR DE INSTELLING VAN SNELHEIDSBEPERKINGEN R-7~-3 Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

Nadere informatie

J.F. Meershoek-Keizer, V. Kraster

J.F. Meershoek-Keizer, V. Kraster Memo 13INT02737 aan kopie van datum College van burgemeester en wethouders en gemeenteraad J.F. Meershoek-Keizer, V. Kraster betreft parameters grondexploitaties 2014 Geachte collegeleden, In het eerste

Nadere informatie

Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden

Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden In opdracht van: Contactpersoon: CNV De heer P. Hazenbosch Utrecht, mei 2009 DUO MARKET RESEARCH drs. Vincent van Grinsven Henk Westerik

Nadere informatie

Het IBO-rapport: " Inkomen en vermogen van ouderen: analyse en beleidsopties"

Het IBO-rapport:  Inkomen en vermogen van ouderen: analyse en beleidsopties Het IBO-rapport: " Inkomen en vermogen van ouderen: analyse en beleidsopties" Belangrijkste conclusies in het IBO-rapport: 1) De gemiddelde inkomens- en vermogenspositie van de ouderen is sterker gestegen

Nadere informatie