Naar De Grote Oorlog Ieper excursie, leerlingeninstructie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Naar De Grote Oorlog Ieper excursie, leerlingeninstructie"

Transcriptie

1 Naar De Grote Oorlog Ieper excursie, leerlingeninstructie Monument op de Duitse militaire begraafplaats bij Langemark. Hier liggen soldaten. Foto Reinard Maarleveld 1

2 Naar De Grote Oorlog Nederland was in de Eerste Wereldoorlog neutraal. Maar even over de grens met België, bij Ieper, werd vier jaar lang gevochten. Soldaten uit Engeland en andere landen die bij het Britse rijk hoorden vochten er tegen Duitse troepen. De Britten werden gesteund door Franse soldaten. Wat is Ieper? Ieper is een stad met inwoners in België in het zuidwesten van Vlaanderen (de zogenaamde Westhoek) op ongeveer 150 kilometer van Den Haag. Na Gent en Brugge is Ieper de derde stad van Vlaanderen. In de middeleeuwen waren Vlaanderen en Brabant (de Zuidelijke Nederlanden) veel belangrijker dan de Noordelijke Nederlanden (het gebied dat we nu Nederland noemen). Vooral de lakenhandel (laken is het eindproduct van de bewerking van ruwe wol) bloeide. Een van de meest opvallende gebouwen in Ieper is dan ook de Lakenhal. Overigens is het Ieper dat je nu ziet helemaal opnieuw gebouwd want in de Eerste Wereldoorlog werd de stad volledig vernietigd. In de Lakenhal is nu het oorlogsmuseum In Flanders Fields gevestigd. Waarom naar Ieper? Ieper is (helaas) een goed voorbeeld van de manier waarop in de Eerste Wereldoorlog aan het westelijke front werd gevochten. De slachtpartijen bij Verdun (februari december 1916) en de Somme (juli november 1916) zijn andere voorbeelden. De drie veldslagen die tussen 1914 en 1917 bij Ieper werden uitgevochten verliepen ongeveer hetzelfde als de slagen bij de Somme en Verdun. Hoe ging dat dan? De aanvallers schoten dagenlang met zware kanonnen op de loopgraven van de tegenstanders. Duizenden granaten werden dag en nacht afgevuurd. Daarna kwamen de soldaten van de aanvallende partij uit hun loopgraven en liepen op de tegenstander af. De aanvallers moesten zonder dekking een niemandsland oversteken. Dat gebied zat vol bomkraters, niet-ontplofte granaten, lijken van de vorige aanval, kapotgeschoten bomen. Als het regende was het een enorme modderpartij waarin je makkelijk kon stikken of verdrinken. Zeker als je door een kogel was geraakt en, met je zware bepakking op, niet verder kon. De loopgraven van de tegenstander waren ondanks de beschietingen meestal nog redelijk in orde. Vooral de Duitsers hadden ondergrondse stellingen die goed beschermd waren tegen de granaten. Als de Britten of Fransen dan kwamen aanrennen was het vaak prijs schieten met hun mitrailleurs. Ieper raakte in 1914 door een toeval midden in de frontlinie. Hoe kwam dat? Het Duitse aanvalsplan was al voor de oorlog bedacht door generaal Von Schlieffen (hij was in 1906 met pensioen gegaan en deed zelf dus niet meer mee). De Duitsers gingen er daarbij vanuit dat ze op twee fronten zouden moeten vechten. In het westen tegen Frankrijk en in het oosten tegen Rusland. Rusland was de sterkste vijand, maar had ook de meeste tijd nodig om een leger in stelling te brengen, gezien de enorme afstanden en de grote aantallen soldaten (die ook moeten eten, drinken en vechten). Zodra Rusland mobiliseerde (het leger opriep) moest Duitsland toeslaan, anders kon het wel eens te laat zijn. Frankrijk werd minder hoog aangeslagen, maar was in het begin van de oorlog een groter gevaar. Daarom werd besloten eerst Frankrijk te verslaan en vervolgens Rusland aan te pakken. Frankrijk, zo had Von Schlieffen bedacht, moest binnen zes weken uit de strijd zijn. Een snelle aanval op Parijs, via Nederland en België, vormde de sleutel. De sterke Franse 2

3 verdediging aan de grens met Duitsland (Elzas-Lotharingen) zou dan in de rug kunnen worden aangevallen. De Duitsers slaagden bijna in hun opzet. Maar in september 1914 liep hun aanval op 50 kilometer ten noordoosten van Parijs vast aan de rivier de Marne. De Duitse legerleiding vond het verstandiger om iets terug te trekken, namelijk tot aan de rivier de Aisne. Van daaruit probeerden de Franse en Duitse legers elkaar te omsingelen. Omdat het front in het oosten tot aan de Zwitserse grens stabiel was werd de frontlijn in noordwestelijke richting verlengd tot aan de kust. Dit wordt wel de race naar de zee genoemd. Vanaf de kust werd een hoekje van België op die manier in de frontlinie gebracht. En in dat hoekje was Ieper de grootste stad. Ieper zelf lag in een gebied waar vooral Britse soldaten waren. Eind september 1914 hield een deel van het Belgische leger nog stand in Antwerpen en aan de kust (Nieuwpoort). De Belgen groeven zich in bij de rivier de IJzer en het plaatsje Diksmuide (dat door de Duitsers werd veroverd). Uiteindelijk bleef Ieper de hele oorlog in handen van de Geallieerden (er lagen voornamelijk Britse troepen en troepen uit de Britse koloniën en Dominions). Tegelijkertijd was Ieper en omgeving frontgebied. Dat frontgebied stak uit naar het oosten. Daarom wordt ook wel gesproken over de Ieper Salient (letterlijk: vooruitgeschoven positie) of Ieperboog. Wat gebeurde er precies in en rond Ieper in de Eerste Wereldoorlog? Tussen 1914 en 1918 vonden rond Ieper drie veldslagen plaats. - De eerste slag om Ieper, tussen 19 oktober en 22 november De tweede slag om Ieper, tussen 22 april en 30 mei De derde slag om Ieper, tussen 31 juli en 6 november : Duits voorjaarsoffensief en de tegenaanval van de Geallieerden in het najaar. De eerste slag om Ieper, 19 oktober - 22 november 1914 Het Duitse leger zet de aanval in op Ieper vanuit Mesen en de Meense weg (Geluveld). De Britten zijn in de minderheid maar beschikken wel over beroepssoldaten. Het Duitse leger bij Ieper bestaat voor een deel uit nauwelijks getrainde jongeren. Bij Langemark worden duizenden van hen gedood door de Britse verdedigers ( de kindermoord ) van de British Expeditionary Force (BEF). De Duitsers veroveren na zware gevechten wel Antwerpen en Diksmuide, maar Ieper blijft in Geallieerde handen. Bij de eerste slag om Ieper zijn er doden en gewonden. De BEF verliest man en daarmee wordt duidelijk dat er een nieuw Brits leger moet komen. Tot 1916 is er een vrijwilligersleger, daarna stelt Groot- Brittannië, net als de andere oorlogvoerende landen, de dienstplicht in. De tweede slag om Ieper, 22 april - 30 mei 1915 De Duitsers starten hun aanval met chloorgas. Ze veroveren dorpen in de Ieper Salient (Langemark, Pilkem, St. Juliaan, s-graventafel). Britse troepen trekken zich van 1 tot 4 mei terug. Duitse troepen veroveren heuvels rondom Ieper (Frezenberg, Bellewaarde). De stad is ingesloten. Toch wordt Ieper zelf niet veroverd. De Duitse troepen kunnen hun terreinwinst niet verzilveren. Het offensief loopt vast. Dit patroon zie je aan het hele westelijke front. Af en toe is er een opening maar de aanvallende partij weet hiervan nauwelijks te profiteren. In de tweede of derde verdedigingslinie loopt de aanval uiteindelijk vast. Overigens gebruiken de Geallieerden ook gifgas, onder meer in granaten. De Canadese legerarts John McCrae schrijft in december 1915 zijn gedicht In Flanders Fields, over de symboliek van de bloeiende klaprozen ( poppies ) op de slagvelden. Het oorlogsmuseum in de Lakenhal is naar dit gedicht genoemd. 3

4 De derde slag om Ieper, 31 juli - 6 november 1917 Begin 1917 trekken de Duitsers zich terug op een nieuwe verdediginglinie: de Siegfriedstellung (door de Geallieerden Hindenburglinie genoemd). Idee van de Duitse legerleiding is om het front recht te trekken en effectiever te kunnen verdedigen. Het gebied tussen de oude stellingen en nieuwe stellingen wordt tot verschroeide aarde verklaard: alles wordt verwoest. In april mislukt een Frans offensief aan de rivier de Aisne. Een daaropvolgende muiterij in het Franse leger wordt in de kiem gesmoord. Het Russische front stort steeds verder ineen en ook de Italianen zijn dicht bij een nederlaag. De onbeperkte duikbootoorlog brengt de bevoorrading van de Geallieerden bijna tot stilstand. Tegen deze achtergrond besluit de Britse bevelhebber Haig tot een offensief in de Ieper Salient. Officiële doelen zijn de Belgische kusthavens (door de U-boot-dreiging) Zeebrugge en Oostende, mogelijk Antwerpen, maar Haig wil ook het initiatief houden en de Duitsers voor zijn bij een eventuele aanval. Op 17 juni vliegt bij Mesen een Duitse stelling op een heuvel in de lucht. De stelling is maandenlang ondermijnd door Australische soldaten. Tienduizend Duitse soldaten komen om bij de explosie. De klap wordt tot in Londen gehoord. De Britten reageren verder niet en de Duitsers krijgen de kans om hun verdediging weer te versterken. Op 31 juli begint de Britse aanval. Het nieuwe wapen (de tank) helpt niet echt want de 22 stuks lopen al snel vast in de modder en de kraters van het maanlandschap rond Ieper. De Duitse artillerie staat op de heuvels bij Geluveld buiten bereik van de Britse artillerie. Half augustus is al duidelijk dat door de sterke Duitse verdediging in combinatie met het slechte weer een doorbraak onmogelijk is. Terreinwinst is er niet of nauwelijks. Haig breekt het offensief niet af maar wijzigt zijn plan. Nu is uitputting van de verdediging de doelstelling. De opmars gaat in slakkengang vanaf eind september tot oktober. De troepen trekken richting Passendale, langs de Meense weg en het Polygoonbos bij Zonnebeke. Er sterven duizenden soldaten per dag. September is droog, maar er valt tussen augustus en november veel regen. Mensen en paarden stikken in de modder of verdrinken in volgelopen bomkraters. In oktober wordt drie keer een vergeefse aanval ondernomen op Passendale. Het dorpje wordt uiteindelijk op 6 november 1917 veroverd door Canadese troepen. Haig besluit niet verder te gaan. Het Britse leger betaalt voor 8 kilometer terreinwinst met slachtoffers. De Fransen raken soldaten kwijt. De Duitsers verliezen man. Ieper in 1918 Het Duitse leger begint een voorjaarsoffensief. Rusland is uit de strijd en de Amerikanen hebben nog niet voldoende troepen paraat. De laatste kans om een beslissende overwinning te behalen. Ten zuidoosten van Ieper volgen in maart en april zware Duitse aanvallen, maar de stad wordt niet meer bedreigd. Vanaf eind september hebben de Geallieerden het initiatief. Belgische soldaten hebben vanaf 1914 stand gehouden bij de IJzer-linie en trekken nu op richting Gent. Bij dit offensief loopt Hitler, die als soldaat meevecht in een Beiers regiment, oogletsel op na een Britse gasaanval (bij Wervik, even ten zuidoosten van Ieper). (Hitler was van 1914 tot 1916 ook actief in de Ieper Salient en gedurende een korte tijd in 1917). In de herfst van 1918 stort het Duitse front gedeeltelijk in en worden er, terwijl de gevechten doorgaan, onderhandelingen gevoerd. Op 11 november 1918 om 11 uur is er een wapenstilstand. De oorlog is voorbij. Ieper en het historisch overzicht In het Historisch Overzicht Twintigste Eeuw komen de volgende begrippen die je kunt koppelen aan je bezoek aan Ieper. 4

5 - Nationalisme. Mensen gaven hun leven voor het vaderland. Vooral aan het begin van de oorlog vinden mensen het geweldig om te gaan vechten. Soldaten geloven dan nog in een korte oorlog. - Koloniën. Groot-Brittannië en Frankrijk waren rijken met veel koloniën. Inwoners van deze koloniën vochten mee aan het front. Bij Ieper kwamen ook Canadezen, Australiers, Nieuw-Zeelanders en Indiërs in actie. Australië, Nieuw-Zeeland en Canada waren toen al wel onafhankelijk maar ze voelden zich toch nog verbonden met het Britse rijk. - Centralen en Geallieerden. Weet je nog precies wie tegen wie vocht in Europa? Hoe zat aan het westelijke front? - Triple Entente en Triple Alliantie. Zo werden de bondgenootschappen voor de oorlog genoemd. Wie waren dat ook weer? - Von Schlieffenplan. Door de gedeeltelijke mislukking van dit plan kwam Ieper in de frontlinie te liggen. - Loopgraven. Het leven in de loopgraven (stank, dood, luizen, ratten, soldaten als kanonnevoer) en de militaire tactiek waardoor honderdduizenden soldaten sneuvelden. - Wapens, techniek en communicatiemiddelen. De vuurkracht van geweren, kanonnen, mitrailleurs was enorm. Nieuwe technieken (gas, tanks) werden gebruikt maar hadden geen grote invloed. Tegen het einde van de oorlog werden vliegtuigen steeds belangrijker. Zeppelins werden in het begin gebruikt voor verkenningsvluchten en bombardementen. Ze waren echter heel kwetsbaar voor aanvallen door vliegtuigen. Beide partijen lieten grote ballonnen op met een uitkijkpost om de linies van de tegenstander beter te kunnen bekijken. Onderzeeboten: de Belgische zeehavens werden door de onderzeeboten van de Duitsers gebruikt. - Oostfront. Zie je in Ieper natuurlijk weinig van. Maar de ineenstorting van het Russische leger in 1917 gaf de Duitsers de kans om in het voorjaar van 1918 in het westen nog een enorme aanval te beginnen. - Tussen 1920 en De verwerking van de oorlogsellende in de jaren leidt tot pacifisme en aandacht voor het leed in de loopgraven en de zinloze (?) dood van miljoenen jonge mensen (monumenten, begraafplaatsen, the war poets in Engeland en Im Westen nichts neues in Duitsland). - Versailles en de opkomst van Hitler. Het Duitse leger geeft zich niet over maar sluit een wapenstilstand (11/11/1918) en de nieuwe Duitse regering sluit een (vernederend) vredesverdrag (Versailles 1919). Dit leidt tot de dolkstootlegende en veel Duitsers zijn boos op Frankrijk en Engeland. Ze voelen zich vernederd en willen wraak. De nieuwe Duitse regering bestaat volgens hen uit verraders en lafaards. Hitler maakt dankbaar gebruik van deze stemming. Volgens hem zijn vooral de communisten en de joden verantwoordelijk voor het verraad. Bron: H.P. Wilmott, De Eerste Wereldoorlog, 2004 Links Kennismaking met Ieper De directe voorgeschiedenis van de oorlog in korte teksten met foto s en een tijdlijn: 5

6 De slachtoffers en begraafplaatsen Persoonlijke verhalen 6

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men speelt zelfs een voetbalwedstrijd. Dit bestand was een poging geweest om er het

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

De tijd van: Wereldoorlogen

De tijd van: Wereldoorlogen De tijd van: Wereldoorlogen WoI Interbellum WoII Wereldoorlog I Casus Belli (Latijn, de oorzaak van de oorlog) Wereldoorlog I Tweefronten oorlog: Oostfront/Westfront Tannenberg 1914: Bewegingsoorlog: Verdun

Nadere informatie

EENS KIJKEN WAT WE AL WETEN

EENS KIJKEN WAT WE AL WETEN EENS KIJKEN WAT WE AL WETEN Lijssenthoek Military Cemetery is één van de vele sporen die de Eerste Wereldoorlog in de Westhoek heeft nagelaten. Je kent er vast nog. Welke van deze plekken hebben ook te

Nadere informatie

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land.

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Op 6 juni 1944 is het D Day, dat wordt nog steeds gevierd want het is het begin van de bevrijding van West Europa. Eigenlijk betekent D Day de

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

HET DROOMMUSEUM VAN DRE

HET DROOMMUSEUM VAN DRE HET DROOMMUSEUM VAN DRE Beste leerling, Dit werkblad wil je iets langer bij bepaalde zaken in het museum laten stil staan. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je niet mag rondneuzen naar andere objecten,

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens.

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens. LB -. Nederland doet niet mee > Lees Ruzie in Europa. Leg uit waarom Nederland toch met de oorlog te maken krijgt. Gebruik de volgende woorden: vluchten kamp voedsel België. In 9 krijgen twee landen ruzie

Nadere informatie

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1 35 Oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1. De Tweede Wereldoorlog dankt zijn naam aan: a. Het aantal landen dat erbij betrokken was b. Het feit dat de oorlog in meerdere werelddelen werd uitgevochten

Nadere informatie

Werkblad: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. 1

Werkblad: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. 1 Achtergrond informatie voor docenten. D- Day betekend de eerste dag van een grote militaire operatie. In de Tweede Wereldoorlog viel dat op 6 juni 1944. Maar de inval van de Amerikanen in Afghanistan was

Nadere informatie

Operatie Citadel/Slag om Koersk. Operatie Citadel/Slag om Koersk

Operatie Citadel/Slag om Koersk. Operatie Citadel/Slag om Koersk Operatie Citadel/Slag om Koersk De Slag om Koersk of Operatie Citadel (Duits: Unternehmen Zitadelle) was de grootste tankslag in de geschiedenis en een beslissende slag aan het oostfront in de Tweede Wereldoorlog.

Nadere informatie

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog: invuloefening Werkblad bij het simulatiespel www.activehistory.co.uk Instructie: Vul het witte veld in terwijl je het

Nadere informatie

Het verloop van de Slag van Waterloo - 18 juni 1815

Het verloop van de Slag van Waterloo - 18 juni 1815 Het verloop van de Slag van Waterloo - 18 juni 1815 De Britse troepen hebben de kasteelhoeve van Hougoumont ingenomen en hebben deze positie de hele nacht lang versterkt om zich tegen eventuele Franse

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Week 1ABC: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon veroverde veel Europese landen,

Nadere informatie

De betekenis van Mill in de historie van Linies en Stellingen

De betekenis van Mill in de historie van Linies en Stellingen Stichting SPOREN VAN DE OORLOG MILL De betekenis van Mill in de historie van Linies en Stellingen Vóór de Tweede Wereldoorlog Reeds in 1934 werd besloten een eventuele aanval van de Duitsers in het Zuiden

Nadere informatie

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen Tijdvak 9 Toetsvragen 1 De Eerste Wereldoorlog brak uit naar aanleiding van een moordaanslag in Serajewo. Maar lang daarvoor groeiden er al tegenstellingen waarbij steeds meer landen werden betrokken.

Nadere informatie

IEPER KLEINE POEZELSTRAAT

IEPER KLEINE POEZELSTRAAT Archeologisch vooronderzoek IEPER KLEINE POEZELSTRAAT De archeologische site situeert zich te Boezinge, een deelgemeente van de stad Ieper. De terreinen bevinden zich tussen de Kleine Poezelstraat, de

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Een les van 70 minuten of een blokuur van 100 minuten.

Een les van 70 minuten of een blokuur van 100 minuten. Eerste Wereldoorlog Actief Historisch Denken 2 Wie is er schuldig aan het ontstaan van Wereldoorlog I? De Eerste Wereldoorlog, met zijn oorzaken en gevolgen, komt in elke onderbouw methode aan bod. Voor

Nadere informatie

HONDERD JAAR GELEDEN. Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913

HONDERD JAAR GELEDEN. Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913 HONDERD JAAR GELEDEN aflevering 12 Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913 Een vast onderwerp waaraan in de kranten aandacht werd besteed, was de oorlog op de Balkan. Turkije was er bij betrokken

Nadere informatie

Herdenking aan het Graf van de Onbekende Soldaat

Herdenking aan het Graf van de Onbekende Soldaat 11 november Wapenstilstand Herdenking aan het Graf van de Onbekende Soldaat Senaat Federaal Parlement Kamer van volksvertegenwoordigers 2 Hallo! 11 november is een bijzondere dag. Dat zal je niet ontgaan

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

LICHTERVELDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

LICHTERVELDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG LICHTERVELDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog LI_07 Er is veel volk op de dorpsplaats samengekomen en overal hangen vlaggen. Niemand is aan het werken. Het is waarschijnlijk zondag, en mooi

Nadere informatie

IEPER. De busreis vangt aan aan De Brukkes te Neerhespen. Uur later te bepalen.

IEPER. De busreis vangt aan aan De Brukkes te Neerhespen. Uur later te bepalen. IEPER 2-daage reis op maandag 7 en dinsdag 8 april 2014 (eerste week paasvakantie) De busreis vangt aan aan De Brukkes te Neerhespen. Uur later te bepalen. Toelichting : Het gebied rond Ieper was van 1914

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog RUM_02 Koetsen en karren over de kasseien van de vooroorlogse Rumbeeksesteenweg. De straat loopt recht op de mooie, fiere kerktoren. 31 juli 1914:

Nadere informatie

De Eerste Wereldoorlog

De Eerste Wereldoorlog 1 Introductie Dit project gaat over de Eerste Wereldoorlog. Het is vooral een doe-project. Je werkt soms alleen, soms in tweetallen. Tijdens het project moet je opdrachten maken. Alle opdrachten en presentaties

Nadere informatie

DAGBOEK VAN EEN INCOMMUNICADO (DE OORLOG GEZIEN VANUIT BRUSSEL) (Roberto J. Payró voor La Nación)

DAGBOEK VAN EEN INCOMMUNICADO (DE OORLOG GEZIEN VANUIT BRUSSEL) (Roberto J. Payró voor La Nación) DAGBOEK VAN EEN INCOMMUNICADO (DE OORLOG GEZIEN VANUIT BRUSSEL) (Roberto J. Payró voor La Nación) Brussel, donderdag 13 augustus (1914) De colonne die gisteren nabij Diest verslagen werd heeft zich gereorganiseerd

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust geschiedenis van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen

Nadere informatie

Lesbrieven WOI. 100 jaar Groote Oorlog

Lesbrieven WOI. 100 jaar Groote Oorlog Lesbrieven WOI 100 jaar Groote Oorlog De Ginter gemeenten 1 Gistel 2 Oudenburg 3 Ichtegem 4 Torhout 5 Zedelgem 6 Koekelare 7 Kortemark 2 Kortemark tijdens de Eerste Wereldoorlog Kortemark vóór de oorlog

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog DAD_02 Dadizele, voor de oorlog. De kinderen wachten op de tram. Overal in de streek liepen tramlijnen. Maar de tram maakte plaats voor de auto. Ook

Nadere informatie

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op vrijdag 31 juli 1914 staat Gits in rep en roer: de algemene mobilisatie wordt afgekondigd. Alle jongemannen die in aanmerking komen voor

Nadere informatie

Het Westelijk Front in context van de Eerste Wereldoorlog. Dr. Rian van Meeteren

Het Westelijk Front in context van de Eerste Wereldoorlog. Dr. Rian van Meeteren Het Westelijk Front in context van de Eerste Wereldoorlog Dr. Rian van Meeteren Fronten: geografisch Europa Westelijk front Oostelijk front Italië (vanaf 1915) Balkan Servië (tot 1915) Saloniki (vanaf

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 NIEUWSBRIEF Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 In het museum te München staat deze auto, een Tatra, prominent geëtaleerd. Er was geen toelichting bij. Van de toeschouwer werd verwacht

Nadere informatie

... beroep:... land/geboorteplaats:... leeftijd bij overlijden:...

... beroep:... land/geboorteplaats:... leeftijd bij overlijden:... DE FOTOMUUR Als je het bezoekerscentrum binnenkomt, zie je rechts een rode kubus met allemaal foto s. Op deze foto s staan soldaten die begraven liggen op Lijssenthoek Military Cemetery. In één van de

Nadere informatie

GULDENSPORENSLAG 1302

GULDENSPORENSLAG 1302 GULDENSPORENSLAG 1302 11 juli is de officiële feestdag van Vlaanderen. In 1302, meer dan 700 jaar geleden dus, vond op die dag de Guldensporenslag plaats. In deze les gaan we op onderzoek uit naar deze

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

OORLOGSDOCUMENTEN VAN DE FAMILIE ROBERT BRACKE J. DE MAERTELAERE

OORLOGSDOCUMENTEN VAN DE FAMILIE ROBERT BRACKE J. DE MAERTELAERE OORLOGSDOCUMENTEN VAN DE FAMILIE ROBERT BRACKE J. DE MAERTELAERE Robert is ook een grote lezer en kreeg volgend boek als geschenk: Wandelen door Gent 1903 1918 Van wereldtentoonstelling tot wereldoorlog.

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

100 jaar Groote Oorlog

100 jaar Groote Oorlog Naam: 100 jaar Groote Oorlog GBS De Oester 6 de leerjaar meester Pascal Wat voorafging Frans-Duitse oorlog (1870 1871). Het einde van de 18 de eeuw (1701 1800), staat bekend als de industriële revolutie.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan Antwoordkernen bij Eureka 3M, Amersfoort 2014-2015 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is, dat je

Nadere informatie

Lastige woorden 3 Blad 1

Lastige woorden 3 Blad 1 Lastige woorden 3 Blad 1 Les 1 Nederland doet niet mee neutraal Als je geen partij kiest. loopgraaf Een gat of geul in de grond waarin je beschermd bent tegen kogels. explosie Een ontploffing. vlammenwerper

Nadere informatie

Screaming Eagles boven Kasteel Heeswijk

Screaming Eagles boven Kasteel Heeswijk Screaming Eagles boven Kasteel Heeswijk Powerpointpresentatie over een bijzondere gebeurtenis in september 1944. Doelgroep: Basisschoolleerlingen van groep 7 en 8 Met behulp van tekst, originele foto s

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Visitor Management Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Persconferentie 8 april 2015 Opvolging bezoekerscijfers WOI-sites Westhoek BC Westfront 7 MUSEA: via ticketing 4 BEGRAAFPLAATSEN: via tellers Forse

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Mariekerke tijdens de eerste wereldoorlog

Mariekerke tijdens de eerste wereldoorlog Mariekerke tijdens de eerste wereldoorlog Voor de oorlog Mariekerke is vooral een vissersdorp waar de inwoners hun brood verdienen door op de Schelde te gaan vissen. 4 augustus 1914 : ten oorlog! Mariekerke

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Werkboek. Eerste Wereldoorlog

Werkboek. Eerste Wereldoorlog Een initiatief van de Koninklijke Kring Mars & Mercurius Werkboek Eerste Wereldoorlog Voor het basisonderwijs Dit boekje is van: Klas: Concept: Nele Tilleman en Dries De Sutter Basisschool Mozaiek Brugge

Nadere informatie

OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog de kerk van Oekene voor de Eerste Wereldoorlog 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat het dorp in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL GT-0125-a-15-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een spotprent over de SDAP naar aanleiding van de verkiezingen

Nadere informatie

Het ultimatum. Lesblad A. 14 mei 1940 tijd: 10:30

Het ultimatum. Lesblad A. 14 mei 1940 tijd: 10:30 lesbladen Lesblad A 14 mei 1940 tijd: 10:30 Het ultimatum Pieter Scharroo is in de Tweede Wereldoorlog kolonel bij het Nederlandse leger. Hij is de baas over de Nederlandse legertroepen in Rotterdam. Op

Nadere informatie

IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat de stad in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt erover gepraat, de mensen staan allemaal op straat. De volgende

Nadere informatie

ROESELARE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

ROESELARE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG ROESELARE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Kort voor de oorlog RO_03 Zo zag de Grote Markt er uit, kort voor de oorlog. - Wat zie je links vooraan in beeld? *Tip: als je de foto van de website haalt, dan

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Door Ruud en Jules Excursie Oorlogsmuseum Overloon (Liberty Park)

Door Ruud en Jules Excursie Oorlogsmuseum Overloon (Liberty Park) Door Ruud en Jules Excursie Oorlogsmuseum Overloon (Liberty Park) Inleiding Op dinsdag 11 januari zijn wij, Ruud en Jules, naar het oorlogsmuseum in Overloon geweest. In dit museum wordt onder andere herdacht

Nadere informatie

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. 5 Nederland wordt door Duitsland bezet. De koningin en de regering vluchten naar Engeland. Ruim 75 procent

Nadere informatie

Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking

Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking AEG deel 2 0 Geschiedenis van de Europese samenwerking: Nooit meer oorlog Europa ziet er nu heel anders uit dan aan het einde van de 19 e eeuw. Al die

Nadere informatie

Naam: DE FRANSE TIJD Napoleon-Willem l

Naam: DE FRANSE TIJD Napoleon-Willem l Naam: DE FRANSE TIJD Napoleon-Willem l De Franse tijd in Nederland. In 1795 trokken de Franse legers van Napoleon over onze grenzen. Ineens stonden duizenden Franse soldaten al aan onze rivieren. De Nederlandse

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje 800045-2-612b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Kiesgerechtigden (als percentage van de bevolking van

Nadere informatie

BASISBOEK. Lest we Forget

BASISBOEK. Lest we Forget 1 BASISBOEK Lest we Forget 2 Lest we Forget Dit is een uitgave van de stichting Aircraft Recovery Groep 1940-1945 Contact: Secretaris Stichting A.R.G. 1940-1945, Dorpsstraat 204H, 1566 AT Assendelft. Website:

Nadere informatie

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Secretariaat/Documentatiecentrum: Bezoekerscentrum Rufferdinge Molenberg 4 3400 Landen Tel. 011 88 34 68 Fax 011 83 27 62 info@ghklanden.be www.ghklanden.be

Nadere informatie

Meeting the Enemy - The Human Face of the Great War. >>> Verkorte versie van deze bespreking in NRC Handelsblad van 30 januari 2015

Meeting the Enemy - The Human Face of the Great War. >>> Verkorte versie van deze bespreking in NRC Handelsblad van 30 januari 2015 Meeting the Enemy - The Human Face of the Great War >>> Verkorte versie van deze bespreking in NRC Handelsblad van 30 januari 2015 Richard van Emden Bloomsbury 2013 384 pagina s Michiel Hegener De Eerste

Nadere informatie

INGELMUNSTER TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

INGELMUNSTER TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG INGELMUNSTER TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat de gemeente in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt erover gepraat. De volgende dag al moeten de dienstplichtigen

Nadere informatie

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D RESEARCH CONTENT Loïs Vehof GAR1D INHOUD Inleiding ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ blz. 2 Methode -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Lesmap Educatieve vertelvoorstelling Helden! Verloren gelopen in WO I

Lesmap Educatieve vertelvoorstelling Helden! Verloren gelopen in WO I Lesmap Educatieve vertelvoorstelling Helden! Verloren gelopen in WO I Verantwoordelijke uitgever O Kontreir Mattias De Paep en Seppe Celie Pieter Jozef Nauwelaertsstraat 33 bus 5 2600 Berchem Uitgave september

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

LESPAKKET V-BOMMEN OP ANTWERPEN

LESPAKKET V-BOMMEN OP ANTWERPEN @ LESPAKKET V-BOMMEN OP ANTWERPEN pagina 2 en 3! inleiding V-BOMMEN OP ANTWERPEN Voor het maken van deze opdrachten moet je eerst het stripboek V-Bommen op Antwerpen hebben gelezen. De Duitsers ontwikkelden

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2011 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

Pedagogisch+dossier+ Theatervoorstelling+ De!Zwarte!Schande!

Pedagogisch+dossier+ Theatervoorstelling+ De!Zwarte!Schande! 1 Pedagogischdossier Theatervoorstelling DeZwarteSchande 2 Inleiding: Besteleerkracht,bestedocent, Met veel trots stellen wij de theatervoorstelling De Zwarte Schande enditbijhorendedossieraanuvoor.deze

Nadere informatie

Oorlog in België. Luc De Vos Tom Simoens Dave Warnier Franky Bostyn. Over hetzelfde onderwerp verscheen bij Davidsfonds Uitgeverij

Oorlog in België. Luc De Vos Tom Simoens Dave Warnier Franky Bostyn. Over hetzelfde onderwerp verscheen bij Davidsfonds Uitgeverij 14 18 Oorlog in België Over hetzelfde onderwerp verscheen bij Davidsfonds Uitgeverij Luc De Vos Tom Simoens Dave Warnier Franky Bostyn Jan Vanderstraeten en Geert Vanvaerenbergh, WOI in 3D. Ongecensureerde

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth. Dinsdag 7 oktober 2014

De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth. Dinsdag 7 oktober 2014 De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth Dinsdag 7 oktober 2014 In de eerste fase van de Eerste Wereldoorlog (4 augustus-31 oktober 1914) heeft het 5 Linie Regiment een lange

Nadere informatie

Airborne Museum Hartenstein

Airborne Museum Hartenstein Airborne Museum Hartenstein Opdrachten VMBO Welkom in het Airborne Museum! De villa is het voormalige hoofdkwartier van de Britten en stond in september 1944 midden op het slagveld. In het Museum is van

Nadere informatie

Toespraak 10 november 2013 Remembrance Day

Toespraak 10 november 2013 Remembrance Day 1. Dit is een bijzondere plek, met twee monumenten: de Man met de twee hoeden, het nationaal Canadees bevrijdingsmonument en het herinneringsmonument voor de slachtoffers van de aanslag op Koninginnedag

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2014 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler

Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler Hitler wilde eerst kunstenaar worden, maar hij werd afgewezen op de kunstacademie. Hij werd militair en vocht mee in de Eerste Wereldoorlog. Ze verloren. Er

Nadere informatie

Het uitbreken van de eerste wereldoorlog

Het uitbreken van de eerste wereldoorlog HOTEL MODERN - Lesbrief DE GROTE OORLOG Het uitbreken van de eerste wereldoorlog De oorlog die in eind juli 1914 in Europa uitbrak kwam niet echt als een verrassing. Al sinds het einde van de negentiende

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording.

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording. Onderzoeksvraag: Hoe zorgden nationalistische gevoelens ervoor dat de Duitstalige gebieden één staat werden? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke stromingen nationalisme, liberalisme,

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie