DE KRACHT VAN EEN GEÏNTEGREERDE AANPAK. Een geletterdheidsproject voor de hele school Nora Bogaert

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE KRACHT VAN EEN GEÏNTEGREERDE AANPAK. Een geletterdheidsproject voor de hele school Nora Bogaert"

Transcriptie

1 DE KRACHT VAN EEN GEÏNTEGREERDE AANPAK Een geletterdheidsproject voor de hele school Nora Bogaert 1

2 Het project G KRACHT Coachingstraject op 10 secundaire scholen in Vlaanderen September 2009 december 2011 (?) 2 de graad BSO en TSO (3 de graad?) Uitgevoerd door het Centrum voor Taal en Onderwijs In opdracht van het Ministerie van Onderwijs en Vorming In samenwerking met de pedagogische begeleiding van de verschillende netten 2

3 Rode draad Waarom een project G kracht? Van 'waarom' naar algemene contouren van het project 3

4 Geletterdheid is... 'zelfstandig opdrachten leren lezen en uitvoeren' 'teksten kunnen begrijpen, structuur leren zien, schematisch leren noteren' 'zich zowel schriftelijk als mondeling goed en beleefd kunnen uitdrukken' 'culturele geletterdheid' 'foutloos kunnen schrijven' 'een grote woordenschat hebben, moeilijke woorden kunnen gebruiken' 'slim, geleerd zijn' 'woordspelingen kunnen maken/ontdekken, gevat zijn; staat haaks op het moderne, arme taaltje (GSM taal, chatten)' 4

5 Dagelijkse lees/schrijftaken 5

6 Beroepsgebonden lees /schrijftaken 6

7 Geletterdheid geherdefinieerd... het aanwenden van kennis, vaardigheden en attitudes om via geschreven taal te communiceren en informatie te verwerken, met cijfergegevens en grafieken om te gaan en gebruik te maken van ICT zodat je kan functioneren in je dagelijkse leven, in leersituaties en op je werkplek 7

8 Onmisbaar, onontbeerlijk, cruciaal! een sleutelcompetentie voor succesvol maatschappelijk en professioneel functioneren basiscompetentie voor ontwikkeling van andere competenties, als levenslange leerder (op school, in vervolgopleiding(en), in formele en informele leercontexten) 8

9 Een hoog aantal laaggeletterden 1op6à7Vlamingenleestteslechtomtefunctioneren in een (kennis)maatschappij als de onze (IALS 1997). Slechts30%vandejongerenisaanheteindvanhet secundair onderwijs voldoende 'functioneel geletterd (Van Damme 1997). Leerlingen uit kansarme gezinnen scoren op lezen veel lager dan leerlingen uit kansrijke gezinnen (Van den Branden, 2003). Deze verschillen worden ondanks gelijkekansenbeleid niet kleiner (PISA 2010). 9

10 eigen onderzoek naar functioneel lezen en schrijven bij 1455 leerlingen 3 de jaar BSO en 400 leerlingen 6 de jaar BSO (CTO 2007) Meer dan de helft van de leerlingen in het BSO is onvoldoende geletterd. Er is nauwelijks vooruitgang tussen het 3 de en 6 de jaar. 10

11 Bevestigd door Review OESO van de beroepsopleidingen in Vlaanderen (Kis 2010): dringend advies om werk te maken van geletterdheid ('literacy' en 'numeracy') als belangrijke component van algemene vorming via geïntegreerde aanpak laaggeletterde leerlingen opvolgen 11

12 Laaggeletterdheid: bron van veel gemiste kansen fysisch en psychisch welzijn duurzame, goedbetaalde job & promotie kwaliteitsvol leven??? deelname aan belangengroepen, gemeenschapsactiviteit en, ontspanning, sport en cultuur belangenverdediging deelname aan scholing & levenslang leren 12

13 Laaggeletterdheid: wat zijn de oorzaken???? 13

14 Hypothese 1: de leerlingen Leerlingen lezen en schrijven veel te weinig in hun vrije tijd. Leerlingen zijn weinig gemotiveerd om te lezen en te schrijven. 'SMS en chatcultuur zit in de weg van het 'echte lezen'.' 'Ik lees enkel als het verplicht wordt.' 14

15 Hypothese 2:... 15

16 Hypothese 2: de lat ligt hoog! geschreven taal mondelinge taal Niet alle teksten worden op even publiekvriendelijke manier geschreven: probleem van leesbaarheid Bepaalde (soorten) teksten die moeten worden gelezen vereisen veel kennis, taalvaardigheid en cognitieve vaardigheden andere dan alledaagse manieren van zeggen of zelfs formeel & specialistisch taalgebruik / tussen de lijnen lezen / nietuitgedrukte informatie bijdenken / informatie kritisch beoordelen op juistheid of waarde /... Dat geldt eveneens voor schrijven formeel taalgebruik / schrijfconventies kennen en respecteren / inleven in bestemmeling & publiekgericht verwoorden... 16

17 Hypothese 3:... Lezen van vakteksten moeten mijn leerlingen thuis doen.' (want: geen tijd in de klas) In mijn vak hoeft niet gelezen te worden: om de leerstof in te studeren krijgen de leerlingen stappenplannen, schema s,... De leerlingen kunnen niet lezen/schrijven, dus laat ik ze niet lezen/schrijven. 17

18 Uit een praktijkles Voeding Lk: Wat ga je nu in de pan doen? Nuran: De groenten. Lk: Met een volledige zin antwoorden! Nuran:? Lk: Ik doe nu de groenten in de pan. 18

19 Lk: Dirk: Lk: Uit een technische les Hout, 3 BSO Dirk, zet u recht en lees de tweede vraag. Wat zijn de nadelen van de beugelzaagmachine? Onze vriend Rachid steekt zijn hand omhoog, laten we hem aan het woord laten. Rachid: De beugelzaagmachine zaagt niet continent. Bart: Rachid: Continu. Lk: (fluistert) Continu. Ja, niet continent. 19

20 Door onderzoek bevestigd Beide lesfragmenten zijn afkomstig uit onderzoek over Gelijke Kansen in het secundair onderwijs: Padmos en Van den Berge (2009), Het verschil maken. GOK visies en praktijken in het BSO en TSO, Padmos (2010), Taalbeleid als motor voor gelijke kansen, Centrum voor Taal en Onderwijs K.U. Leuven. 20

21 Padmos en Van den Berge (2009) Over onderwijspraktijken De mogelijkheden tot taalontwikkeling in het vakkenonderwijs worden weinig herkend en benut. Vakleerkrachten die zich ook taalleerkracht voelen, leggen in de les het accent meer op taalkennis, taalcorrectheid en taaletiquette dan op vaardigheid ('smalle' visie op taal). Lezen is vooral hardop lezen en woordverklaring. Schrijven beperkt zich meestal tot invuloefeningen in het werkboek of tot overschrijven van wat op het bord komt. Internetzoekopdrachten lokken vaak 'knip en plakwerk' uit. Voor leerkrachten technische, muzische en praktijkvakken is de drempel om 'aan taal te werken erg hoog. 21

22 Padmos en Van den Berge (2009) Over visie Scholen zijn zich sterk bewust van een taalprobleem bij kansarme leerlingen. Lezen en schrijven worden als het meest problematisch ervaren. Taalbeleid vertrekt vooral van een 'deficit' bij de leerlingen. De verwachtingen van de school t.a.v. de leerlingen zijn laag. Het merendeel van de opgezette acties is gericht op remediëring en vindt plaats buiten de les. 22

23 Padmos en Van den Berge (2009) Over taalbeleidvoering Taalbeleid is het werk van kleine groep uit middenkader en leerkrachtenteam. Taalbeleidscoördinatoren krijgen vooral een administratieve en coördinerende rol. Directie vertoont meer faciliterend dan pedagogisch leiderschap. Leerkrachten werken zelden samen aan de verbetering van hun onderwijspraktijk. 23

24 De oorzaken van laaggeletterd op een rij 1. samenleving toename van contexten waarin moet gelezen of geschreven worden toename van complexe geletterdheidstaken 2. leerlingen te weinig lees en schrijfervaringen weinig motivatie, o.m. door gebrek aan succeservaring met geletterdheidstaken 3. onderwijs heeft te beperkt zicht op de kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn voor geletterdheid schept onvoldoende situaties waarin op zinvolle manier moet gelezen of geschreven worden gebrek aan gepast geletterdheidsmateriaal (voor BSO) 24

25 Besluit Binnen een gelijkekansenbeleid kan en mag een project dat werk maakt van geletterdheid in BSO/TSO niet ontbreken! Start G KRACHT: 2009 Financiering door Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, binnen het project GOK Sluit aan bij het Strategisch Plan Geletterdheid (2005) 25

26 Uitvoerder: Centrum voor Taal en Onderwijs lange traditie van aandacht voor lees/schrijfvaardigheid in sectie regulier onderwijs: in Onderwijsvoorrangsbeleid ( ) Gelijke Onderwijskansenbeleid ( ) Prioritaire Navorming rond Taalbeleid ( en ) meerdere G projecten in sectie volwassenonderwijs: Screeningsinstrument geletterdheid (voor VDAB) Geletterdheid op de werkvloer (G factor) Geïntegreerd werken aan geletterdheid in beroepsopleidingen voor volwassenen (G coach) 26

27 doelen van 'G KRACHT' De kansen op leersucces van leerlingen vergroten via de ontwikkeling van geletterdheid Scholen overtuigen van het belang van (werken aan) geletterdheid voor functioneren op school, in het leven en op het werk Leerkrachten versterken in het opzetten van (meer) effectieve geletterdheidactiviteiten (= visie en lespraktijken ontwikkelen) Scholen ondersteunen om de nieuwe lespraktijken te verspreiden bij het hele team en deze praktijken te verankeren in een (taal of GOK)beleid Besluiten trekken voor pedagogische begeleiding 27

28 Algemene principes Doelenbewustzijn Met welke geletterdheidseisen worden onze leerlingen geconfronteerd in lessen, toekomstige beroep en samenleving? Geïntegreerdheid & functionaliteit Binnen alle vakken van beroepsopleiding en algemene vorming geletterdheid stimuleren, ten dienst van de vakdoelen. De vakleerkracht is géén taalleerkracht. Vakmanschap en kennis van de werkvloer zijn het uitgangspunt: wat moet een leerling in je vak en binnen het beroep met informatie kunnen? Uitwisseling over en reflectie op de eigen lespraktijk lerende school de leerkracht als vernieuwer Leerlingen denken mee over verbeteringen lespraktijk. 28

29 Didactische principes: Vijf vuistregels voor G kracht 1. Schep tijdens je lessen veel lees /schrijfsituaties die ten dienste staan van je vakdoelen. 29

30 2. Maak lezen/schrijven functioneel: koppel het aan een uitdagend en levensecht doel (een probleem oplossen, iets maken, ideeën vasthouden, informatie doorgeven) dat de leerlingen niet kunnen realiseren zonder te lezen/schrijven. 30

31 Waar moet je op letten als je een wastafel ophangt? Zoek dat op het internet op en maak een lijstje van de aandachtspunten. Een Britse toerist overleed nadat hij in een Brussels hotel een bacterie had opgedaan. Lees het artikel in de krant hierover na. Had het hotel dit kunnen voorkomen? Lees de tekst over de legionellabacterie in sanitaire installaties en noteer welke voorzorgen het hotel voortaan moet nemen. Twijfel je eraan of een ei nog wel vers genoeg is? Dat kun je op twee manieren testen. In de tekst vind je een uitleg over beide manieren. Doe beide tests voor twee eieren van verschillende versheid. Noteer jullie bevindingen. Vergelijk ze met de werkelijke versheidsdatum, te bekomen bij de leerkracht. Het bejaardentehuis waar je stage loopt wil milieuvriendelijker schoonmaken. Gebruik de informatie uit de les over schoonmaakproducten om een voorstel op papier te zetten. 31

32 3. Geef hulpmiddelen: verhelderende afbeeldingen, inhoudelijk schrijfkader, voorstructurerend schema of tabel die het lezen/schrijven richten,... 32

33 Wat gebeurde er precies? Waar greep de gebeurtenis plaats?. gebeurtenis 1:... Wie was erbij betrokken?.. Verdere toelichting(en). Waarom vinden jullie ze belangrijk? (1) (2) 33

34 4. Zet leerlingen samen aan het werk, zodat ze met en van elkaar kunnen leren. 34

35 5. Ondersteunvoor en tijdens de lees /schrijfopdrachten. Besteed na de opdracht voldoende aandacht aan het lees of schrijfproduct, maar sta ook stil bij de manier waarop de leerlingen tot dat product zijn gekomen. 35

36 PLEASE DON T CLOSE THE DOOR TO OUR FUTURE. 36

Gezocht: school met G-KRACHT

Gezocht: school met G-KRACHT Gezocht: school met G-KRACHT Werken aan geletterdheidsvaardigheden in beroepsrichtingen bso/tso Greet Goossens en Goedele Vandommele Programma Wat is functionele geletterdheid? Waarom werken aan functionele

Nadere informatie

Met recht geletterd. Leuven, 29 november 2010. Gezocht: school met G-kracht!

Met recht geletterd. Leuven, 29 november 2010. Gezocht: school met G-kracht! Met recht geletterd. Leuven, 29 november 2010 Gezocht: school met G-kracht! G-KRACHT, coachingstraject geletterdheid Coachingstraject op 10 secundaire/middelbare scholen in Vlaanderen Sept. 2009 dec. 2011?

Nadere informatie

VOORBEELDEN FUNCTIONELE TAKEN

VOORBEELDEN FUNCTIONELE TAKEN VOORBEELDEN FUNCTIONELE TAKEN LEZEN OM EEN KEUZE TE MAKEN VOEDING De juiste melk kiezen Je hebt magere, halvolle en volle melk. Maar er zijn nog meer verschillen in de melk die je in de supermarkt vindt.

Nadere informatie

Visies en praktijken in het gelijkekansenonderwijs. Gelijkgestemd op weg?

Visies en praktijken in het gelijkekansenonderwijs. Gelijkgestemd op weg? Visies en praktijken in het gelijkekansenonderwijs Gelijkgestemd op weg? Gelijkgestemd op weg? Visies en praktijken in het gelijkekansenonderwijs Ik laat mijn leerlingen werken aan echte wagens van klanten,

Nadere informatie

Vraag nr. 403 van 8 maart 2013 van MARIJKE DILLEN

Vraag nr. 403 van 8 maart 2013 van MARIJKE DILLEN VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 403 van 8 maart 2013 van MARIJKE DILLEN Resolutie kinderarmoede Onderwijs en

Nadere informatie

Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010. De g-factor in uw bedrijf of organisatie

Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010. De g-factor in uw bedrijf of organisatie Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010 De g-factor in uw bedrijf of organisatie Achtergrond G-factor Kadert in toenemende aandacht voor laaggeletterdheid op de werkvloer: Pact van Vilvoorde (2001)

Nadere informatie

Taaldoelen in alle vakken: van taalontwikkelend vakonderwijs naar competentiegericht onderwijs

Taaldoelen in alle vakken: van taalontwikkelend vakonderwijs naar competentiegericht onderwijs Ronde 7 Jan Lecocq & Nadja Gilissen GO!Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap Contact: Jan.lecocq@g-o.be Nadja.gilissen@g-o.be Taaldoelen in alle vakken: van taalontwikkelend vakonderwijs naar competentiegericht

Nadere informatie

Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004

Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004 Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004 Praktijklessen als kansrijke leeromgevingen voor vak én taal: een aanzet tot geïntegreerde scholing Goedele Vandommele Heidi De Niel

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

HET COACHINGSTRAJECT G KRACHT OP TIEN SCHOLEN IN VLAANDEREN.

HET COACHINGSTRAJECT G KRACHT OP TIEN SCHOLEN IN VLAANDEREN. HET COACHINGSTRAJECT G KRACHT OP TIEN SCHOLEN IN VLAANDEREN. Ervaringen, getuigenissen en resultaten. Greet Goossens en Goedele Vandommele Coachingtraject G-kracht in 10 scholen ('09-'11) POV Provinciale

Nadere informatie

Verder gestalte geven aan het taalbeleidsplan

Verder gestalte geven aan het taalbeleidsplan Verder gestalte geven aan het taalbeleidsplan De lat hoog voor talen in iedere school Goed voor de sterken, sterk voor de zwakken Inhoud THEORETISCH KADER Definitie Doelen Bronnen voor het bepalen van

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

GEZOCHT: SCHOOL MET G KRACHT!

GEZOCHT: SCHOOL MET G KRACHT! GEZOCHT: SCHOOL MET G KRACHT! WERKEN AAN FUNCTIONELE GELETTERDHEID IN BEROEPSRICHTINGEN EINDRAPPORT Centrum voor Taal en Onderwijs Greet Goossens, Tineke Padmos, Goedele Vandommele en Nora Bogaert Leuven,

Nadere informatie

Voorstellen voor de geplande Talennota van de Vlaamse minister van Onderwijs

Voorstellen voor de geplande Talennota van de Vlaamse minister van Onderwijs Voorstellen voor de geplande Talennota van de Vlaamse minister van Onderwijs Januari 2011 1. Inleiding De voorbije jaren hebben de verschillende Vlaamse ministers van Onderwijs veel inspanningen gedaan

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I taalgericht naar werk Over het belang van geïntegreerd vakonder wijs voor beroepsgerichte opleidingen Publicatie ontwikkeld door Linguapolis, Instituut voor Taal en Communicatie Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

WERK AAN DE WINKEL Hoe vind je een job?

WERK AAN DE WINKEL Hoe vind je een job? Hoe vind je een job? Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen De leerlingen exploreren de verschillende manieren om aan een baan te geraken. Ze vertrekken van hun eigen ervaringen, interviewen

Nadere informatie

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 Welkom Wie zijn de experten te gast? Wie zijn wij? Wat gaan we doen in deze workshop? 1. Presentatie: verwezenlijkingen en

Nadere informatie

Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004

Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004 Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004 Lang zullen ze lezen Taakgericht leesonderwijs als hefboom voor functionele geletterdheid Nora Bogaert Onderzoek naar geletterdheid

Nadere informatie

ALLE HENS AAN DEK! Kris Van den Branden Centrum voor Taal en onderwijs

ALLE HENS AAN DEK! Kris Van den Branden Centrum voor Taal en onderwijs ALLE HENS AAN DEK! Kris Van den Branden Centrum voor Taal en onderwijs Een loopbrug Toekomst Werken aan G- kracht Een loopbrug naar de toekomst Werken aan geletterdheid = Investeren in jonge mensen Investeren

Nadere informatie

Breed evalueren kan je leren Zes vragen om over te reflecteren. Competenties Nederlands breed evalueren in het secundair onderwijs 1

Breed evalueren kan je leren Zes vragen om over te reflecteren. Competenties Nederlands breed evalueren in het secundair onderwijs 1 2. Evaluatie en toetsing Koen Van Gorp (a), Iris Philips (a) & Fauve De Backer (b) (a) CTO, KU Leuven (b) Steunpunt Diversiteit en Leren, UGent Contact: Koen.VanGorp@arts.kuleuven.be Iris.Philips@arts.kuleuven.be

Nadere informatie

Achtergrond. Missie Onze missie op basis van deze situatie luidt:

Achtergrond. Missie Onze missie op basis van deze situatie luidt: Achtergrond Basisschool De Regenboog staat in de wijk Zuid-west in Boekel en valt onder het bestuur van Zicht PO. Evenals de andere scholen onder dit bestuur gaan wij de komende periode vorm geven aan

Nadere informatie

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010 Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid An Bistmans 29 november 2010 BE- kernopdracht geletterdheid Duidelijke plaats in de samenleving en flexibiliteit Modularisering - certificering VKS1

Nadere informatie

Leerlijn domein mondelinge taalvaardigheid

Leerlijn domein mondelinge taalvaardigheid Leerlijn domein mondelinge taalvaardigheid Kerndoelen: 1. Leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie mondeling (of schriftelijk) gestructureerd weer te

Nadere informatie

THEMA 1 PREVENTIE EN REMEDIËRING VAN ONTWIKKELINGS- EN LEERACHTERSTANDEN *

THEMA 1 PREVENTIE EN REMEDIËRING VAN ONTWIKKELINGS- EN LEERACHTERSTANDEN * THEMA 1 PREVENTIE EN REMEDIËRING VAN ONTWIKKELINGS- EN LEERACHTERSTANDEN * 1. De motivatie voor ontwikkeling en leren bij de leerlingen verhogen. 2. De ontwikkeling en /of leerwinst bij elke leerling verhogen.

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

School met G-kracht: geïntegreerd werken aan geletterdheid in beroepsrichtingen

School met G-kracht: geïntegreerd werken aan geletterdheid in beroepsrichtingen 25 School met G-kracht: geïntegreerd werken aan geletterdheid in beroepsrichtingen Tineke Padmos, Nora Bogaert, Greet Goossens en Goedele Vandommele Nadat de schokkende cijfers over laaggeletterdheid in

Nadere informatie

Beroepsgerichte Vorming, opleiding handel en administratie of Project Algemene Vakken

Beroepsgerichte Vorming, opleiding handel en administratie of Project Algemene Vakken ONTBIJT OP SCHOOL De jongeren organiseren zelf een ontbijt op school. Ze bepalen hoe het ontbijt er zal uitzien en staan ook in voor de praktische organisatie. Hiervoor moeten ze een heel aantal zaken

Nadere informatie

Taalstimulering voor kinderen en volwassenen. Taal en taalbeleid 3 februari 2014

Taalstimulering voor kinderen en volwassenen. Taal en taalbeleid 3 februari 2014 Taalstimulering voor kinderen en volwassenen Taal en taalbeleid 3 februari 2014 Enkele stellingen Taalontwikkeling 1. Voortalige fase: van 0 tot 1 jaar 2. Vroegtalige fase: van 1 tot 2,5 jaar Eentalige

Nadere informatie

Werken aan geletterdheid in het secundair onderwijs: een uitdaging voor iedereen!

Werken aan geletterdheid in het secundair onderwijs: een uitdaging voor iedereen! Werken aan geletterdheid in het secundair onderwijs: een uitdaging voor iedereen! Eindtermen leesvaardigheid Leerlingen kunnen diverse tekstsoorten begrijpend lezen/ functioneel schrijven, en daarbij de

Nadere informatie

Een taalbeleid implementeren in de basis- en secundaire school. Taal, taal en nog eens taal!

Een taalbeleid implementeren in de basis- en secundaire school. Taal, taal en nog eens taal! Een taalbeleid implementeren in de basis- en secundaire school Taal, taal en nog eens taal! 1. Wat is taalbeleid? Situaties Definitie Programma 2. Hoe doen scholen aan taalbeleid? Doelstellingen Didactische

Nadere informatie

Historiek Basiseducatie

Historiek Basiseducatie Overzicht workshop 1. Werking Open-School / Centrum voor Basiseducatie 2.Laaggeletterdheid 3. Hoe doorverwijzen / ermee rekening houden in de eigen praktijk? 4. Eenvoudig taalgebruik Historiek Basiseducatie

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK

De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK Krachtige leeromgeving Inbreken in de klas Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het secundair onderwijs Diversiteit

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

AANBOD. Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte.

AANBOD. Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte. AANBOD Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte. ACTIE Theorielessen (vakleer) Verzamel voorbeelden van

Nadere informatie

kijkwijzer hoger onderwijs de les de docent taalontwikkelend lesgeven

kijkwijzer hoger onderwijs de les de docent taalontwikkelend lesgeven kijkwijzer hoger onderwijs taalontwikkelend lesgeven de docent 1. Is het taalaanbod van de docent rijk, verzorgd en afgestemd op de studenten? Zijn de formuleringen op het niveau van studenten? Drukt de

Nadere informatie

werkblad en computers met internetaansluiting

werkblad en computers met internetaansluiting SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 1, jaar praktijkschool vso

Schets van het onderwijsprogramma Route 1, jaar praktijkschool vso Schets van het onderwijsprogramma Route 1, 12 16 jaar praktijkschool vso De leerlingen in Route 1 Uitstroomprofiel praktijkonderwijs, vso bereiden zich voor op instroom in het praktijkonderwijs (en soms

Nadere informatie

Opleiding Sterk. als Vakleerkracht

Opleiding Sterk. als Vakleerkracht Opleiding Sterk als Vakleerkracht HCO Bezoekadres: Zandvoortselaan 146, Den Haag Postadres: Postbus 53509, 2505 AM Den Haag Telefoon: 070 448 28 28 info@hco.nl www.hco.nl Samenstelling en tekst: HCO Inhoud

Nadere informatie

twee initiatieven Academisch Nederlands

twee initiatieven Academisch Nederlands twee initiatieven Academisch Nederlands Boekpresentatie Breda, 28 maart 2012 Inleiding Twee verhalen Cursusontwikkeling Taalgericht vakonderwijs Academisch Nederlands? Link secundair hoger onderwijs? Draaiboek

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Het klikt?! Krachtige technologische interventies voor in de NT2-les. Mariet Schiepers en Annelies Houen Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven

Het klikt?! Krachtige technologische interventies voor in de NT2-les. Mariet Schiepers en Annelies Houen Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven Het klikt?! Krachtige technologische interventies voor in de NT2-les Mariet Schiepers en Annelies Houen Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven NedBox.be: oefen je Nederlands online Online taalcoaching

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Breek taboe omtrent kansarme

Breek taboe omtrent kansarme ITINERA INSTITUTE FLASH Breek taboe omtrent kansarme versus kansrijke diploma s 03 07 2013 MENSEN WELVAART BESCHERMING De Europese leiders hebben een actieplan tegen jeugdwerkloosheid aangekondigd. Uiteraard

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Piet Van Avermaet Inhoud Voorstelling SDL Kennismaking Stellingen Taal, taal leren, talige

Nadere informatie

ONTBIJT OP SCHOOL. Voorbereiding van het ontbijt. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ONTBIJT OP SCHOOL. Voorbereiding van het ontbijt. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ONTBIJT OP SCHOOL De jongeren organiseren zelf een ontbijt op school. Ze bepalen hoe het ontbijt er zal uitzien en staan ook in voor de praktische organisatie. Hiervoor moeten ze een heel aantal zaken

Nadere informatie

Evaluatie als hefboom voor een sterker taalbeleid

Evaluatie als hefboom voor een sterker taalbeleid Ronde 1 Riet De Vos Onze-Lieve-Vrouwcollege, Zottegem / DPB Gent Contact: riet.devos@vsko.be Evaluatie als hefboom voor een sterker taalbeleid 1. Inleiding In het Onze-Lieve-Vrouwcollege in Zottegem (campus

Nadere informatie

Wat stelt de doorlichting vast? Enkele voorbeelden:

Wat stelt de doorlichting vast? Enkele voorbeelden: Werken aan leerlijnen De nieuwe leerplannen zijn nu van kracht in het basisonderwijs, in de eerste en de tweede graad. Dit is een geschikt moment om leerlijnen opnieuw te bekijken of uit te werken. Wat

Nadere informatie

De Taalbrug: 2F van vmbo naar mbo. De doorlopende leerlijn Nederlands

De Taalbrug: 2F van vmbo naar mbo. De doorlopende leerlijn Nederlands Hoe motiveer je docenten om mee te doen? Hoe beoordeel je de vaardigheden? Hoe maak je de beschrijvingen van het rapport Over de drempels met taal werkbaar? Hoe zorg je ervoor dat leerlingen betrokken

Nadere informatie

Talig rekenen. Drs. Martin Ooijevaar - Onderwijsadviseur M.ooijevaar@sbzw.nl 0299-783422 @mooijevaar @sbzwtweet SBZW 10-4-2016 2

Talig rekenen. Drs. Martin Ooijevaar - Onderwijsadviseur M.ooijevaar@sbzw.nl 0299-783422 @mooijevaar @sbzwtweet SBZW 10-4-2016 2 SBZW 10-4-2016 1 Talig rekenen Drs. Martin Ooijevaar - Onderwijsadviseur M.ooijevaar@sbzw.nl 0299-783422 @mooijevaar @sbzwtweet SBZW 10-4-2016 2 Onderwerpen Inschatten van beginniveau Taal binnen de rekenles

Nadere informatie

MISSIE - VISIE - MOTTO

MISSIE - VISIE - MOTTO MISSIE - VISIE - MOTTO Mei 2015 Versie 4.0 Inhoudsopgave INLEIDING 3 WAAR KOMT DIT VANDAAN? 3 MISSIE: WAAR STAAN WE VOOR? 4 VISIE: WAT DOEN WE EN WAAROM? 4 MOTTO, KORT EN KRACHTIG 5 2 INLEIDING Elke organisatie,

Nadere informatie

Zo verstuurt u een WhatsApp! Opdracht: Analyseren, evalueren

Zo verstuurt u een WhatsApp! Opdracht: Analyseren, evalueren Zo verstuurt u een WhatsApp! Opdracht: Analyseren, evalueren 1. Inleiding Een mobiele telefoon; niet meer weg te denken uit de broekzak van elke scholier. In deze opdracht kijken de leerlingen naar een

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 2, jaar vmbo basis

Schets van het onderwijsprogramma Route 2, jaar vmbo basis Schets van het onderwijsprogramma Route 2, 12 16 jaar vmbo basis Bij leerlingen in route 2 uitstroomprofiel vmbo basis ligt het accent op instroom in de onderbouw van de vmbo basisberoepsgerichte leerweg.

Nadere informatie

TAALBELEID BAO. Taalbeleid: een succesvol project. Martien Berben

TAALBELEID BAO. Taalbeleid: een succesvol project. Martien Berben TAALBELEID BAO Taalbeleid: een succesvol project Martien Berben www.cteno.be Taalbeleid Waarom? Hoe? TAALBELEID Voor wie? Waarover? Waarom? Attitude bij lezen Begrijpen van opdrachten Duidelijkheid bij

Nadere informatie

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe.

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe. HOUT EN BOUW Activerende werkvormen? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat we na 14 dagen gemiddeld slechts 10 % hebben onthouden van datgene wat we gelezen hebben en 20 % van wat we hebben gehoord.

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Leren leren in onze school. Ons praktijkverhaal

Leren leren in onze school. Ons praktijkverhaal Leren leren in onze school Ons praktijkverhaal Leren leren leren De leerkracht coacht leerlingen die hun eigen leerproces in handen leren nemen. G.V. BASISSCHOOL ST.-MICHIEL 3600 GENK-Winterslag Beginsituatie

Nadere informatie

Digitale geletterdheid: jongeren en internet in beroepsrichtingen

Digitale geletterdheid: jongeren en internet in beroepsrichtingen Vanaf 2013 wil de overheid schrijfvaardigheid (weer) deel uit laten maken van het centraal examen Nederlands in havo en vwo. Die wens hangt onder meer samen met de invoering van het Referentiekader Taal

Nadere informatie

De lerende Overblijf Medewerker

De lerende Overblijf Medewerker Whitepaper tussenschoolse opvang Overblijf Academie Maart 2014 Inleiding Deze whitepaper is bedoeld voor schoolleiders, directies en besturen in het primair onderwijs in Nederland die willen weten hoe

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel mbo 2 worden voorbereid op instroom in een niveau 2 opleiding op het mbo. De school moet voor deze leerlingen een veilige plek

Nadere informatie

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Opzet lezing Taalbeleidsplan in de school Taalbewust gedrag in de les Onderzoek naar taal

Nadere informatie

OVERZICHT MODULES PAV

OVERZICHT MODULES PAV OVERZICHT MODULES PAV Inhoud PAV 3(2) Functionele rekenvaardigheid... 2 PAV 3(2) Functionele taalvaardigheid... 3 PAV 3(2) Maatschappelijk en ethisch bewustzijn, weerbaarheid en verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

Schets onderwijsprogramma en lessentabel Route 2, jaar vmbo basis

Schets onderwijsprogramma en lessentabel Route 2, jaar vmbo basis Schets onderwijsprogramma en lessentabel Route 2, 12 16 jaar vmbo basis Bij leerlingen in route 2 uitstroomprofiel vmbo basis ligt het accent op instroom in de onderbouw van de vmbo basisberoepsgerichte

Nadere informatie

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Deze lijst is het onderzoekresultaat van een PWO-traject binnen de lerarenopleidingen van de KAHO Sint-Lieven,

Nadere informatie

Functioneel rekenen. Wat? Waarom? opdracht: Doelen van vandaag: 1. Doel van wiskunde-onderwijs

Functioneel rekenen. Wat? Waarom? opdracht: Doelen van vandaag: 1. Doel van wiskunde-onderwijs Doelen van vandaag: Functioneel rekenen - Samen reflecteren en inzien wat het uiteindelijke doel, de essentie is van wiskunde-onderwijs. - De begrippen functioneel rekenen, realistisch rekenen en levensecht

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

TOETSTAAK 25: NEDERLANDSE LES

TOETSTAAK 25: NEDERLANDSE LES TOETSTAAK 25: NEDERLANDSE LES Vaardigheid: schrijven. Doelstelling: de cursist kan op beschrijvend niveau een boodschap voor zichzelf noteren. Verwerkingsniveau: beschrijvend. Context: contacten met officiële

Nadere informatie

Kinderen leren schrijven. www.taalvorming.nl

Kinderen leren schrijven. www.taalvorming.nl Kinderen leren schrijven www.taalvorming.nl Uitgangspunten van taalvorming Taalvorming is een lang bestaande werkwijze die je ook kunt zien als schrijfdidactiek werken vanuit eigen ervaringen samenhang

Nadere informatie

Schets onderwijsprogramma en lessentabel. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016

Schets onderwijsprogramma en lessentabel. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016 Schets onderwijsprogramma en lessentabel De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel mbo 2 worden voorbereid op instroom in een niveau 2 opleiding op het mbo. De school moet voor deze leerlingen een veilige

Nadere informatie

Oudertevredenheidsonderzoek maart 2015

Oudertevredenheidsonderzoek maart 2015 Analyse aantoonbaar beter onderwijs voor de Rossenberg Oudertevredenheidsonderzoek maart 015 Maeyke Wiggers, locatiedirecteur Rossenberg november 015 Inhoudsopgave Algemeen... 3 Ambities... 3 Resultaten...

Nadere informatie

Combinatiefunctie Wijkwerk-coach (Wijkwerken Zuid-West-Vlaanderen) & Trajectbegeleider Anzegem/Deerlijk Functiebeschrijving en competentieprofiel

Combinatiefunctie Wijkwerk-coach (Wijkwerken Zuid-West-Vlaanderen) & Trajectbegeleider Anzegem/Deerlijk Functiebeschrijving en competentieprofiel Combinatiefunctie Wijkwerk-coach (Wijkwerken Zuid-West-Vlaanderen) & Trajectbegeleider Anzegem/Deerlijk Functiebeschrijving en competentieprofiel 1. Identificatiegegevens Functietitel Juridische werkgever

Nadere informatie

Verslag van dataverzameling in functie van het onderzoek van de NTU naar het schrijfleven van leerlingen

Verslag van dataverzameling in functie van het onderzoek van de NTU naar het schrijfleven van leerlingen Verslag van dataverzameling in functie van het onderzoek van de NTU naar het schrijfleven van leerlingen Data verzameld in de derde graad van de basisschool en verslag opgesteld door Amber Van Geit Opleiding:

Nadere informatie

Spoor je leerlingen dus aan om een verzorgde taal te hanteren tijdens en buiten de lessen. Je maakt hen enkel sterker!

Spoor je leerlingen dus aan om een verzorgde taal te hanteren tijdens en buiten de lessen. Je maakt hen enkel sterker! Jongeren en chattaal geen probleem, standaardtaal is ook een must in ons systeem! September Aandacht voor Standaardnederlands Taal verbindt en maakt van een groep mensen een samenleving. Een rijke taal

Nadere informatie

Jeugddelinquentie & gesloten publieke opvang

Jeugddelinquentie & gesloten publieke opvang Jeugddelinquentie & gesloten publieke opvang WORKSHOP ONDERWIJS EN TEWERKSTELLING 02/05/2017 4 Topics Wie zijn onze leerlingen? Wat willen we rond onderwijs of tewerkstelling bereiken? Hoe pakken we dit

Nadere informatie

Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties

Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties 30 november Jos Thys Instellingen & Leerlingen Basisonderwijs & Deeltijds Kunstonderwijs Ine Vos CANON Cultuurcel Kunst- en cultuureducatie & beleid Beleidstraject

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het te Aalter

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het te Aalter Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

Project gratis dyslexiesoftware. Els De Smet coördinator project

Project gratis dyslexiesoftware. Els De Smet coördinator project Project gratis dyslexiesoftware Els De Smet coördinator project Aandacht voor dyslexie in het onderwijsveld Scholen nemen extra maatregelen voor leerlingen met dyslexie Functioneel inzetten van dyslexiesoftware

Nadere informatie

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Klare taal rendeert Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Taalbeleid: geen overbodige luxe Duidelijk en transparant taalgebruik vermijdt misverstanden, verbetert de samenwerking

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Vacatures zoeken. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Vacatures zoeken. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 1, 16+ (begeleid) werk, inburgering

Schets van het onderwijsprogramma Route 1, 16+ (begeleid) werk, inburgering Schets van het onderwijsprogramma, inburgering De leerlingen in route 1 uitstroomprofiel (begeleid) werk, inburgering stromen door naar (begeleid) werk. Dat betekent dat er in het onderwijsprogramma aan

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

STERKE COMPETENTIES NEDERLANDS? HET BELANG VAN TAAL- EN EVALUATIEBELEID AAN HET BEGIN VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS

STERKE COMPETENTIES NEDERLANDS? HET BELANG VAN TAAL- EN EVALUATIEBELEID AAN HET BEGIN VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS STERKE COMPETENTIES NEDERLANDS? HET BELANG VAN TAAL- EN EVALUATIEBELEID AAN HET BEGIN VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS Koen Van Gorp Centrum voor Taal en Onderwijs, KU Leuven 18 september 2014 Overzicht Enkele

Nadere informatie

Je eigen nieuwjaarsbrief

Je eigen nieuwjaarsbrief Je eigen nieuwjaarsbrief Doelgroep Eerste, tweede, derde graad Aard van de activiteit De leerlingen schrijven zelf een nieuwjaarsbrief voor hun ouders. Vooraf Verzamel allerhande nieuwjaarsbrieven: tekstjes

Nadere informatie

ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL

ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL Jongeren hebben nood aan maatschappelijke en politieke vorming en zien hierin een rol weggelegd voor het onderwijs. De Vlaamse Jeugdraad geeft in

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel entreeopleiding worden voorbereid op instroom in de entreeopleiding in het mbo. De entreeopleiding is drempelloos en duurt een

Nadere informatie

Bijeenkomst 1. Opdracht 1 Doel: Aansluiten bij voorkennins en ervaring van studenten.

Bijeenkomst 1. Opdracht 1 Doel: Aansluiten bij voorkennins en ervaring van studenten. Bijeenkomst 1 Leerdoelen: Studenten kunnen Uitleggen waarom sommige informayie makkelijk vergeten wordt en welke factoren een rol spelen Expliciteren hoe hij zelf leert Opdracht 1 Doel: Aansluiten bij

Nadere informatie

MEERTALIGHEID: EEN TROEF! MARS Studiedag VAC Gent 19 oktober 2016

MEERTALIGHEID: EEN TROEF! MARS Studiedag VAC Gent 19 oktober 2016 MEERTALIGHEID: EEN TROEF! { MARS Studiedag VAC Gent 19 oktober 2016 Oefening: mijn gevoelens over taal! Wat roept een bepaalde taal bij jou op? Welke invloed heeft ze op jou? Hecht je er een emotionele

Nadere informatie

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK AZC Dronten 2016-2017 Bijeenkomst 1 Lies.Alons@itta.uva.nl 1 ONDERWERPEN Scholing 2016-2017 De context van tweedetaalverwerving Didactiek in de NT2-les De praktijkopdracht

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

Wat zijn dyslexie hulpmiddelen? Waar moet ik op letten? door onze psychologe Marrith

Wat zijn dyslexie hulpmiddelen? Waar moet ik op letten? door onze psychologe Marrith Wat zijn dyslexie hulpmiddelen? Waar moet ik op letten? door onze psychologe Marrith Hulpmiddelen bij dyslexie zijn niet meer weg te denken uit het onderwijs, duizenden leerlingen hebben er al profijt

Nadere informatie

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER Jongeren krijgen op school, op de werkplek, in de klas met allerlei regels en afspraken te maken. Zijn de afspraken en regels duidelijk genoeg voor hen? Wat vinden

Nadere informatie

2 Overgang van het 3 de leerjaar naar het 4 de leerjaar

2 Overgang van het 3 de leerjaar naar het 4 de leerjaar 2 Overgang van het 3 de leerjaar naar het 4 de leerjaar 2.1 Van 3ASO naar 4ASO 2.1.1 Gebruikte afkortingen EC GR GL HW Economie met 4 of 5 uur Grieks Grieks-Latijn Humane LA MO SP WE Latijn Moderne Sport

Nadere informatie

GOK-actieplan PIVA Oudenaarde 1 ste graad

GOK-actieplan PIVA Oudenaarde 1 ste graad 1 GOK-plan PIVA Oudenaarde 1 ste graad 1. Taalvaardigheidonderwijs 1 ste graad (*) Timing: 1. Perceptie van de leerkrachten - De leerkrachten hebben op 30/03/2012 de s gegroepeerd naar belangrijkheid om

Nadere informatie

Gezocht: lerarenopleiders en leerkrachten in spe met geletterdheidsbril! Kennismaking met het School of Education-project Een G-krachtige praktijk

Gezocht: lerarenopleiders en leerkrachten in spe met geletterdheidsbril! Kennismaking met het School of Education-project Een G-krachtige praktijk Ronde 5 Anne Decelle (a) & Greet Goossens (b) (a) Katholieke Hogeschool Leuven (b) CTO, KU Leuven Contact: anne.decelle@khleuven.be greet.goossens@arts.kuleuven.be Gezocht: lerarenopleiders en leerkrachten

Nadere informatie

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Joost Laeremans Stafmedewerker Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Edegem 15 november 2011 1. Inleiding Het is mei 2011. Robbe

Nadere informatie