Voor de gepensioneerden van Thomassen - Rheden. Zo zag omstreeks 1926 een horizontale frees- en boorbank er uit.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voor de gepensioneerden van Thomassen - Rheden. Zo zag omstreeks 1926 een horizontale frees- en boorbank er uit."

Transcriptie

1 Uitgave: Stichting De Schakels 27e jaargang, juni 2017 De Schakels Nieuwsbrief no. 108 Voor de gepensioneerden van Thomassen - Rheden De Zo zag omstreeks 1926 een horizontale frees- en boorbank er uit. In het volgende nummer komt een verhaal over de nieuwste kotterbank van Thomassen Machining.

2 Informatiepagina Stichting De Schakels Secretariaat: Smitsweide 19, 6983 EH Doesburg telefoon: , Bankrekening: NL19 ABNA t.n.v. Stichting De Schakels, Zelhem Bestuur: Voorzitter: Henk J. Stoelwinder Röntgenlaan GJ Ede Vice-Voorz./ Henk W. Jansen Vinc.v.Goghstraat EC Zelhem Penningm.: Secretaris: Marion Jansen-Neervoort Smitsweide EH Doesburg e Secr.: Jan Saalmink Stekelzegge GJ Duiven e Penningm./ Notuliste: Jenny Surenbroek-Rueck Weth.Winterinkstr BL Rheden Bestuurslid: Wim K. Boersma Molenlaan BP Westervoort Bestuurslid: Cor D. van Geest Meidoornlaan LS Dieren Redactie Nieuwsbrief: Jan Huisman Waardweg VA Rheden adres: Jan Weeda Potsmaat AV Doesburg adres: Wim K. Boersma Molenlaan BP Westervoort adres: Adam Versteeg Amerstraat BN Arnhem adres: Edu Wilten Croydonplein LD Arnhem adres: Ab Boersma Taxuslaan NW Dieren adres: De Nieuwsbrief verschijnt eind maart, juni, september en december. Kopij kan worden aangeleverd bij de leden van de redactie tot uiterlijk de 10 e van deze maanden. Teksten zo mogelijk aanleveren in Word en beeldmateriaal in JPG (bestandsgrootte minstens 500 kb). Origineel beeldmateriaal kan desgewenst door de opmaakredactie worden gedigitaliseerd. De redactie heeft het recht redactionele wijzigingen of bekortingen aan te brengen in de aangeleverde kopij. Bijdragen moeten voorzien zijn van de naam van de auteur of de commissie, die de bijdrage aanlevert. Het accepteren van een bijdrage is geen garantie voor plaatsing in een bepaald nummer. Van geweigerde bijdragen zal de inzender op de hoogte worden gebracht. De schrijver is verantwoordelijk voor de mening die in de bijdrage wordt weergegeven. Deze mening is niet noodzakelijkerwijs de mening van de redactie of het bestuur van Stichting De Schakels, of daarmee in overeenstemming. Mochten personen, instanties of bedrijven van mening zijn schade te hebben geleden ten gevolgen van een publicatie, dan zal Stichting De Schakels geen vergoedingen verstrekken. Aangeboden bijdragen en beeldmateriaal moeten vrij zijn van auteursrecht. Stichting De Schakels zal geen auteursrecht vergoeden. pagina 2

3 De Schakels Nieuwsbrief no. 108 Inhoudsopgave: Pagina Foto voorpagina: de fabriek in Informatiepagina 2 Inhoudsopgave, Van de Voorzitter en Overledenen 3 Kroonjarigen in het volgende kwartaal 4 Herdenking gefusilleerde Thomassen werknemers 5 Uit de Oude Doos: foto s van personeel engineering en tekenkamer(s) 5 Op bezoek bij Edu en zijn maten 6 De El Paso Pijpleiding en Water in de woestijn 10 Kwekerij Beaumonde Huissen 13 Fotocollage ontmoetingsmiddag De 40 dienstjaren van Gerrit Kramer /2007 (deel 1) 17 Draaien en kotteren, wat is het verschil? 19 In gesprek met Frits Jurriӫns (8) 20 Gerrit Nakken: Een terugblik op mijn loopbaan bij Thomassen 22 Nieuws van en over de bedrijven: Howden Thomassen Compressors 25 Schakelwoord 108 en oplossing Foto achterpagina: een ode aan de dotterbloem 28 Van de voorzitter Na een lange aanloopperiode tot het mooie weer is het in de maand mei eindelijk een beetje zomers geworden. Het bestuur en redactie wensen al onze donateurs en sponsoren een fijne en zonnige vakantieperiode. Met vriendelijke groet, Henk J. Stoelwinder, voorzitter Schakelleden, overleden in het afgelopen kwartaal Helaas is ons wederom een aantal Schakelleden ontvallen. Hun naam vermelden wij met eerbied in onze nieuwsbrief. Dat zij rusten in vrede. Geboren Overleden De heer C.M. Heijn De heer A. Brinkhuis Onze oprechte deelneming gaat uit naar de nabestaanden. Wij wensen hun sterkte en berusting bij het verwerken van dit voor hen zo zware verlies. pagina 3

4 Onze jarigen en ouder, die in het volgende kwartaal jarig zijn Naam Woonplaats Geboren Leeftijd De heer J.A. Versteeg Arnhem De heer W. Lamme Velp Mevrouw J. Smeitink-Jansen Doetinchem Mevrouw H. van Hoogen-Huisman Rheden Mevrouw F.J. Heinst-Verhagen Giesbeek Mevrouw C. de Jong-Meesters Rheden Mevrouw J. Gerritsen-Gerritsen Rheden Mevrouw R. Jurriens-Deutschmann Dieren Mevrouw J.A. Coene-Dominicus Velp Mevrouw M.J. Ulrich-van Luijn Didam Mevrouw B.G. Beumer-van de Craats Ellecom Mevrouw A.A. van der Wolf-Baart Millingen a/d Rijn Mevrouw J. van Leeuwen-Smits 't Hoofd Epse De heer H.G.B. van den Eijnden Westervoort De heer C.D. van Geest Dieren De heer G. Bijen Ruurlo Mevrouw E.M. Jansen-Schutte Rheden De heer W. Jongeneel Westervoort Mevrouw T. de Graaff-ter Brugge Rheden De heer H. Krol Doesburg Mevrouw H. van Hof-Stout Hummelo De heer W.A. Messinger Duiven De heer A.M. de Wolff Velp Mevrouw A.I. Huisman-Bomhof Rheden Mevrouw A.Th.M. Wieggers-Leenders Rheden Mevrouw I. Schriefer-van Sluijters Dieren De heer A. Wolters Rheden De heer A. Kruyswijk Velp De heer E.S. Ulrich Didam De heer J.H. Kaaken Zevenaar Mevrouw M. Kamp-Pezy Zevenaar Mevrouw M.C. Bont-van Kesteren Velp Mevrouw R.J. Elzenga-van Schooten Dieren De heer A. Minoli Westervoort Mevrouw A.W. de Wild-Lourens Rheden De heer M.G. Kortleve Dieren De heer C.W. Westhoven Doesburg De heer W. Magendans Eerbeek Mevrouw B.G. Jansen-Pasman Rheden Mevrouw A. Krabbenbos-Zethoven Doesburg Mevrouw E.M. Hendriks-Witjes Duiven Mevrouw R. Heijn-Zweers Rheden Mevrouw H.A. Eeltink-Aalders Rheden De heer T.J. Mager Dieren De heer F.J.H. de Haan Rheden Mevrouw A. Kreuzen-Nachtegaal Rheden Mevrouw D.P. de Hart-Drooglever Laag Keppel De heer J.P.G. Boenders Arnhem Mevrouw I.E. Stoelwinder-Lentz Ede De heer A.E. Brands Brummen De Heer C.J. Smans Velp De heer J.A.M. Paulus Rheden Mevrouw S. van Boven-Slijper Rheden pagina 4

5 Herdenking gefusilleerde Thomassen werknemers 4 mei mei 2017 Op 4 mei 2017 heeft een delegatie van het bestuur van de stichting De Schakels, als vertegenwoordiger van de stichting De Schakels, bloemstukken gelegd op begraafplaats Heiderust (Rheden) en op de Waterberg (Arnhem), ter nagedachtenis aan onze oud-thomassencollega s die op 4 mei 1943 zijn gefusilleerd, nadat zij de dag ervoor door de Duitsers waren opgepakt bij het betreden van het Thomassenterrein. Foto s Willem Boersma Boven: Monument op Heiderust. Links: Monument op de Waterberg. Uit de Oude Doos: foto s van personeel engineering en tekenkamer(s) (deze keer: gasmotoren en compressoren) door Jan Weeda Afdeling gasmotoren en zuigercompressoren Rokus Troost bij 12 NaC in Hongarije. Tijdens het bezoek van een delegatie van Romgaz zien we Wessel Schik, Bert Konings, Frits de Haan, Lukas Bolte, Jan Visscher en Gert Velsink. Rectificatie: In Nieuwsbrief 107 stond bij deze foto de verkeerde naam. Het is namelijk Gerrit Nakken. Onze excuses voor deze fout. Een recente foto van Gerrit staat bij zijn artikel in dit nummer. pagina 5

6 Op bezoek bij Edu en zijn maten Een poging tot een interview, door Jan Weeda en Jan Huisman Ons redactielid Edu Wilten had het er al een paar keer over gehad: ik heb mooie verhalen, ze moeten alleen nog opgeschreven worden. Dat was uiteraard een uitdaging voor de redactie en zo kwamen de twee Jannen uiteindelijk op bezoek in Edu s muziek- en fotostudio aan de Nieuwe Haven in Arnhem. Het was meteen gezellig. De collega s van Edu, Jan Eggink, Arie van Elst, Cootje Mager en Dick Vermeulen zaten al te wachten en de koffie was bruin. Jan Weeda had wat vragen opgesteld om het gesprek enige lijn te geven, maar dat viel nog niet zo mee, want de verhalen en anekdotes kwamen meteen en in een hoog tempo. Het was wel duidelijk dat hier een stel maten zat dat veel met elkaar meegemaakt had en een blijvende vriendschap aan de carrière bij Thomassen had overgehouden. Het volgende is een poging om een deel van de verhalen weer te geven. 1. Wanneer zijn jullie bij Thomassen begonnen? De jaartallen: Edu Wilten 1960, Jan Eggink 1967, Arie van Elst 1960, Co Mager 1966, Dick Vermeulen Welke opleiding hebben jullie gevolgd? Bemetel? Bij Thomassen of elders? Edu volgde de Bemetelopleiding bij Thomassen, toen nog gevestigd achter in loods C. Arie heeft de LTS gevolgd en later in de avonduren zijn gezel- en meesterdiploma gehaald. Dick deed de Bemetel bij Indola in den Haag. Jan woonde in s Heerenberg en ging op de fiets naar Probatwerke in Emmerich, waar hij het Duitse traject leerling, gezel en meester volgde. Daarna deed hij de MTS in Doetinchem. Cootje deed de MTS in Soerabaya, Indonesië. 3. Werkten jullie op dezelfde afdeling? De heren waren collega s van de machinale, vergelijkbaar met wat nu Thomassen Machining heet. 4. Werkten jullie vaak samen? Als een collega hulp nodig had deden we dat, verder werkte iedereen zelfstandig. We vormden zo wel een gouden ploeg, zoals die genoemd werd. 5. Wie waren jullie bazen? Merkwaardigerwijs is die vraag eigenlijk niet aan de orde geweest. Misschien maar goed voor die bazen? Anekdotes waren er uiteraard genoeg. 6. Hoe was de sfeer op de werkvloer? De onderlinge sfeer was zeer goed en gemoedelijk, waarbij men een geintje moest kunnen verdragen. Zo had een van de kraanvoerders de gewoonte om vanuit het bakje een uitgeknepen sinaasappel in de nek van een collega te gooien. Er werd ook wel eens een kraanhaak aan de kraag van een overal gehaakt, waarna het slachtoffer een stuk opgehesen werd. Een baas krijgt voor zijn verjaardag thuis een taart aangeboden, namens het personeel. Je bent blijkbaar wel geliefd, zegt zijn vrouw. De taart wordt aangesneden en blijkt alleen van buiten taart te zijn, de binnenkant is van hout. Men hoort dat er ergens in de Achterhoek een varken geslacht werd. Er wordt vlees gehaald en dat moet saté worden voor de nachtploeg. De hotplate, bedoeld voor het lijmproces van de slijpstenen op de hoonmachine, is wel geschikt. Cootje maakt de saté in 10 minuten klaar en die wordt met smaak verorberd. De lucht bleef wel hangen tot de ochtendploeg, waarop de baas zei: Die Indiaan is weer bezig geweest. 7. Hoe hebben jullie de staking in 1973 beleefd? Was dat heftig? Hoe gingen jullie daarmee om? We hebben meegelopen met de protestmars door het dorp Rheden en we hebben gepost bij de bedrijfsingangen. pagina 6

7 8. Hoe was het na die tijd? Opvallend was dat het onderlinge begrip tussen het kantoorpersoneel en de fabriek tijdens de staking heel goed was. Toen de staking voorbij was kwamen de oude verschillen weer terug. 9. Er zijn veel reorganisaties geweest in de loop van de tijd? Heeft dat invloed gehad op jullie werk of privéleven? Een reorganisatie heeft op iedereen invloed, omdat je gewaardeerde collega s verliest. 10. Is jullie soms ontslag aangezegd? Of ben je zelf weggegaan? Edu Wilten, Co Mager en Dick Vermeulen gingen met de 4 e reorganisatie (1988) met ontslag. Bij Co bleek dat een vergissing, hij ging alleen naar een andere dienst (ochtend). In januari was er altijd een gesprek met de baas en dan hoorde je wie er een cent per uur bij kreeg. Wie wel en wie niet leidde wel tot afgunst. 11. Ben je nog ergens anders aan de slag gekomen? Edu werd na zijn ontslag in 1989 teruggevraagd door Louis Coene. Hij ging in 1992 met de SUM. Co Mager maakte bij de laatste reorganisatie gebruik van de regeling voor 55+. Hij kreeg een flink bedrag uitgekeerd, waarmee hij het verschil tussen zijn salaris bij Thomassen en de WW gedeeltelijk moest overbruggen. Van die grote som geld ging meer dan de helft meteen naar de fiscus. Door zijn verblijf in Indonesië kwam hij 8 jaar te kort voor een volledige AOW. Jan Eggink ging in 1982 naar Sandvik in Schiedam als tooling specialist. Hij kreeg ook te maken met de speciale materialen voor vliegtuigmotoren, aerospace -materialen. Dick Vermeulen werkte na zijn Thomassentijd nog 15 jaar bij machinefabriek Drent in Eerbeek, als chef kwaliteitscontrole. 12. Hebben jullie nog contact met Thomassen Machining? Alleen Edu heeft nog contact. 13. Hoe lang zijn jullie als clubje vrienden bij elkaar? Edu: Sinds 2013 toen collega Rob van Leeuwen, die geëmigreerd was naar Australië, tijdens zijn bezoek aan Nederland nog eens zijn oud-collega s willde ontmoeten. 14. Wat vinden jullie van de inhoud van de Nieuwsbrief? Jan Eggink leest het blad altijd van a tot z door. De inhoud is vaak wat technisch, maar dat is voor deze groep geen bezwaar. Misschien wel voor alle echtgenotes van de Thomassenaren. Tot slot nog wat persoonlijke verhalen Edu Wilten: Ik had in mijn vrije tijd het vakdiploma fotografie behaald. In 1983 werd ik gevraagd om bij de afdeling Repro van Gerrit Kip de audiovisuele middelen te gaan beheren. Dat was een kolfje naar mijn hand. Ik had goede camera s, een doka, alles wat ik nodig had. Ik kon binnen 1 uur zwart-witfoto s klaar hebben, zelf Edu was hoffotograaf van de afdeling training. Hij verscheen maandag om de groepsfoto te maken en zorgde er voordat vrijdag iedereen een kleurenafdruk kreeg. Daarmee konden de cursisten dan thuis bewijzen dat ze bij Thomassen waren geweest en niet ergens anders. ontwikkeld en afgedrukt. Mijn ontslag in 1988 kwam als een klap. Ik was net gescheiden en met 2 kinderen valt het dan niet mee. Gelukkig kon ik een jaar later terugkomen. Ik heb 40 jaar bij Thomassen gewerkt als draaier, kotteraar en later op alle NC banken, gelukkig vrijwel zonder ongelukken. Wij deden tijdens de pauzes bij Thomassen vaak aan badminton. Een touwtje op nethoogte in de gereedschapshoek diende als net. In 1980 leidde dit tot de oprichting van badmintonclub Rhebat, met Edu als voorzitter en zijn broer als penningmeester. De club bestaat nog steeds, onder de naam De IJssel. Ze spelen nu in sporthal De Hangmat in Rheden. pagina 7

8 Ko (Cootje) Mager: Ik begon bij de asfaltfabriek van BPM in Wonokromo. Na de MTS in Soerabaya kwam ik bij de Thomassen jaknikkers, aangedreven door S3-tjes, in Tjepoe (Midden-Java). Daar leerde ik de Thomassen & Frichs motoren kennen, die daar op gas liepen. Ik kreeg daarna diverse aanbiedingen voor banen en ik koos voor Proctor & Gamble, een Amerikaans bedrijf, waar ik voorman werd in het ketelhuis. Nadat ik een aantal procesverbeteringen had uitgevoerd werd ik mechanical manager. Daarna werd ik assistant factory manager en toen mocht ik geen lid van de vakbond blijven. Mijn broers in Nederland nodigden mij uit om ook hierheen te komen, maar dat mocht niet van het militaire gezag in Indonesië. Ik had wel een visum voor Nederland, maar ik moest nog 3 jaar in Indonesië blijven. In 1966 was het dan zo ver. Co wordt door Wim Magendans aangenomen voor de bankwerkerij. Hij wordt soms uitgeleend aan de montage, ook bij de klant, maar aangezien hij officieel statenloos is kan hij eerst niet naar het buitenland. Hij repareert o.a. de Thomassen/Elliott PAP-units (Plant Air Package), sneldraaiende centrifugaalcompressoren die via een tandwielkast door een Thomassen/Elliott stoomturbine worden aangedreven. Heel precies werk vanwege het zeer hoge toerental van die machientjes. Als Cootje opvalt omdat hij een servomotor van een gasturbine goed in elkaar gezet heeft, geen eenvoudige klus, wordt hij door Roskam gevraagd om bij de nieuwe NC-machines gereedschapssteller te worden. Hij gaat er zowaar een loongroep op vooruit! In een hoekje van hal 3 komt zijn werkplek, waar hij handmatig de gereedschappen instelt. Hij verwerft daarmee een groot vertrouwen bij de kotteraars vanwege zijn nauwkeurige werk. Dit werk zal hij tot zijn 55 e jaar in 3-ploegendienst doen Arie van Elst: Ik ben als 16 jarige begonnen bij Thomassen in de bankwerkerij. En vervolgens, na een korte dienstplichtperiode, terechtgekomen op de proefstelling bij dhr. Sietsma. Daarna ben ik met dhr. Sietsma mee overgegaan naar de technische dienst, reparatie werktuigmachines. Toen in 1988 de technische dienst werd opgeheven, bleven er slechts drie man over. Ik werd toen specialist bedrijfsinstallaties (werkzaam voor drie afdelingen, nl. gasturbines, stoomketel en machinekamer). Daar deed ik onderhoud aan alle installaties op het bedrijf. Ik had ook te maken met de twee 6VaD diesels in de machinekamer, die stroom draaiden voor de proefstand. En met de halve 12NaD testmotor, eigenlijk een 6-cilinder dus, achter in hal 4. In 1998 werd de afdeling gasturbines opgeheven en kreeg ik ontslag. Dick Vermeulen:. Ik had bij Indola in Den Haag te maken met excenterpersen. Daarna ging ik varen bij de Holland- Amerika Lijn als assistent-olieman. Ik maakte vele oversteken naar New York, 18 dagen uit en thuis. Met het ss Rotterdam maakte ik een wereldreis, waarbij ik Als de revisie van een PAP-unit klaar is zeggen de Thomassen-monteurs tegen de klant: Start hem maar op. Doe het zelf maar, zegt de klant. Cootje en zijn maat besluiten het in de pauze te doen. Als hij dan de lucht in vliegt merken ze het niet. Het starten verliep overigens goed. Een van de bazen draaide altijd met de telefoonhoorn op zijn oor als hij gebeld werd. Dus wat molykote (zwart vet) aan de hoorn gesmeerd en het effect was voorspelbaar. Thomassen had nogal veel last van zeemeeuwmanagers. Eigenschappen van die soort zijn: Ze komen aanvliegen, ze schijten alles onder en ze verdwijnen weer. veel leerde over ketels, stoomturbines enz. Toen zag ik een advertentie van Thomassen, waar in stond dat er woningen op korte termijn beschikbaar waren. Hij begint in de bankwerkerij en daarna komt hij via Willem Boele bij de kwaliteitsdienst. Zijn werk als controleur houdt in dat de gefabriceerde onderdelen op maatvoering gecontroleerd worden, meestal achteraf, maar soms ook op verzoek van de vakman als het onzeker was of de maat door de beugel kon. Zijn baas noemt hem een luie controleur, omdat hij vaak rondloopt bij de montage om te kijken of er geen onderdelen onnodig worden afgekeurd. Dick heeft te maken met zuigercompressoren, gasmotoren, centrifugaalcompressoren, gasturbines en PAP-units. Hij wordt ook wel ingezet bij de montage in het buitenland (o.a. Spanje) en indien nodig bij Inspectie pagina 8

9 Buitendienst. Ook assisteert hij af en toe Edu Wilten als er buiten de deur foto s gemaakt moeten worden, of hij neemt waar als Edu niet kan. Bij de 4 e reorganisatie krijgt hij ontslag, zoals hij zelf zegt, ook door zijn opstandige karakter. Er blijven dan van de kwaliteitsdienst van de 35 man 11 over, waarvan 8 leidinggevenden Jan Eggink: In juni 1978 werd ik te werk gesteld op de afdeling CNC programmering. Mijn chef was Dhr. Eef Lamers. Hier deed ik eerst de calculatie en daarna CNC programmering o.a. voor de CNC gestuurde kotterbanken. Tevens heb ik hier de mogelijkheid gekregen om de 3-jarige studie aan het NIVE voor arbeidsanalist te volgen en met succes af te sluiten. In maart 1982 ben ik bij een andere werkgever (Sandvik Coromant) in dienst getreden,omdat de situatie bij Thomassen verslechterde. Ook Jan is een enthousiast fotograaf, dat zijn er dus al drie in deze groep, dan kan geen toeval zijn. Op een nacht, uur, besluit Jan om even pauze te nemen in een grote kist waar een gasturbine in gezeten had. Hij strekt zich uit is het houtwol dat in die kist ligt. Het duurt niet lang of hij ziet tot zijn schrik dat het dak op de kist gehesen wordt en vastgetimmerd. Men had hem in die kist zien gaan! Soms vond je tijdens het uitfrezen van een gietstalen compressorhuis een gietgal. De baas aarzelde dan heel lang om een beslissing te nemen over wat er met dat huis moest gebeuren. In de nachtdienst lasten we dan het gat dicht, waarna we het huis uitfreesden. Niets meer van te zien! Tot besluit De verhalen hierboven zijn het resultaat van een paar uur praten met deze vriendengroep. De anekdotes zijn maar het topje van de ijsberg. Het is duidelijk dat men een goede tijd gehad heeft bij Thomassen, ondanks de vele reorganisaties. Een keer per jaar gaat deze gouden ploeg samen eten. De groep is overigens groter dan de vijf man die wij gesproken hebben, zie de onderstaande groepsfoto. v.l.n.r. Jan Eggink, Pilex Ririmasse, Dick Vermeulen, Arie van Elst, Ko Mager, Martin Nahumury, Gerard Peelen, John Wilten(RIP), Edu Wilten, Erik Reichert. pagina 9

10 De Pijpleiding Le Gazoduc de Hassi R Mel à Arzew oftewel de El Paso Pijpleiding door Anton de Maar Lang geleden heb ik een stukje geschreven in De Koppeling over een gebeurtenis op de Pijpleiding. Men heeft mij gevraagd of men dit opnieuw kan plaatsen in het blad Nieuwsbrief De Schakels. Daarom schrijf ik nu een korte inleiding over deze periode. Eind jaren 70 van de vorige eeuw had Thomassen Holland onder de vlag ons toenmalige moederbedrijf RSV, een aantal grote opdrachten gekregen vanuit Algerije. Onder andere TFT, UTN-REB, Bechar, Alrar en M sila. In Hassi R mel was in de jaren 60 een groot gasveld gevonden. Door middel van een pijpleiding werd dit gas naar de kust (Arzew bij Oran) vervoerd. Op de daaraan gekoppelde, te bouwen LNG plant zijn diverse Thomassen compressoren geplaatst. Een Amerikaans bedrijf, El Paso, heeft een contract met Sonatrach getekend voor de bouw van een grotere pijpleiding, nieuwe LNG Plant en een jarenlang leveringscontract. Zij hebben hiervoor zelfs 6 LNG tankers laten bouwen. Op deze pijpleiding werden 5 compressorstations gebouwd met GE FS3 gasturbines en compressoren. Zoals gewoonlijk in Algerije waren de verstandhoudingen tussen Sonatrach en het uitvoerende bedrijf, in dit geval El Paso, wat gespannen en EL Paso wilde na oplevering zijn personeel terugtrekken. Sonatrach zat toen met een probleem. Hoe kregen zij getrainde operators en wie loste de storingen op de stations op. In het kader van de grote opdrachten heeft men RSV om hulp gevraagd. Dit kon Thomassen met zijn servicebedrijf Etsco wel uitvoeren. Door de grote nieuwe projecten en dit ondersteuningscontract had Etsco veel nieuwe mensen nodig en in 1978 is er een grote aannamegolf geweest, hoog opgeleid, zoals scheepswerktuigkundigen, Ing s en zelfs een Ir. Ik zat zelf ook in deze golf, en herinner mij nog de vraag van een toekomstige collega: krijgen wij ook bedrijfskleding? Wij zaten allemaal keurig met dasje en jasje en het antwoord was: meneer, zoals u er nu bij zit, dat is uw bedrijfskleding. Een paar maanden later in de trainingsfase, herinner ik mij nog de zwarte, met kolengruis besmeurde koppies, die onder de Frame 5 in Ahlsdorf vandaan kropen. In het contract stond dat de te sturen service engineers een jarenlange ervaring moesten hebben met gasturbines, zowel mechanisch als met de MK2 regeling en men moest Frans spreken. Geen enkel probleem voor Etsco. De stations 1 tot en met 5 heetten Ferra, Mseka, Beida, Ain Said en Kenenda, waarbij de ondersteuningspunten Laghouat (meneer Lahkdari) en Arzew (meneer Louaar) waren. De Pijpleiding was ongeveer 600 km lang en vooral bij station 4, hoog in de bergen, kon het in de winter koud zijn en sneeuwkettingen voor de auto waren daar geen luxe. Anton voor zijn riante onderkomen We zijn in eind 78 met de bemensing begonnen. Eerst op steunpunt Arzew, op station 2 en station 4 en later ook op het zeer afgelegen station 3. Eigenlijk waren de stations nog niet klaar voor een fatsoenlijke bewoning en er is behoorlijk afgezien door de collega s. Diverse collega s hebben hun conclusie getrokken en zijn bij Etsco vertrokken. pagina 10

11 Een bijdrage van Anton de Maar, geplaatst in het Service Nieuws, februari 2001 Water in de woestijn Eind van de jaren zeventig was Algerije met een aantal projecten, in uitvoering en op komst, van zeer groot belang voor ons toenmalige moederbedrijf "RSV". Thomassen Holland, met de zusterbedrijven Machinefabriek Breda en Electron, bij elkaar gevoegd onder leiding van Thomassen, stonden voorop voor deze projecten. Sonatrach, het olie- en gasbedrijf in Algerije had problemen met een in aanbouw zijnde pijpleiding van Hassi R'mel naar Arzew aan de kust. De contractor EI Paso, samen met GE, was nog rudimentair aanwezig vanwege meningsverschillen over het contract en de betalingen (ook toen al). Sonatrach zag de bui al hangen en heeft toen RSV gevraagd of zij, gezien de komende grote projecten, niet behulpzaam konden zijn bij de opstart, de bedrijfsvoering en de personeelstraining van de vijf compressorstations op deze 40 inch leiding Zoals gewoonlijk zei Thomassen geen nee en werd er voortvarend begonnen aan een aantal sollicitatierondes, met de mooiste dames bij de deur van de ontvangsthal, zodat de binnenkomst bij velen (ook bij mij) al een diepe indruk achterliet. Naar schatting zijn er toen zo'n 35 mensen aangenomen bij de compressoren en de gasturbines. Iedereen moest zo snel mogelijk in het veld getraind worden en de oudere garde, zoals Aart (van der Velden, red.), Walter (Grauwen, red.) en Jan (Peelen, red.) werden opgezadeld met grote groepen leergierige nieuwe collega's. In 1979 begon men in Algerije aan Etsco specialisten voor de opstart van de pijpleiding te vragen, die voorlopig gehuisvest werden op station 4 en station 2, met een ondersteuning in Arzew. De infrastructuur was nog totaal niet aanwezig, wat bij velen zijn sporen heeft nagelaten bij hun eerste bezoek aan Algerije en voor een aantal was dit ook gelijk het laatste bezoek. Iedere Etsco engineer sprak uiteraard vloeiend Frans, zoals in het contract was overeengekomen en had jarenlange ervaring. De afspraken met Sonatrach over opleiding aan het stationspersoneel waren niet bekend bij de betrokken mensen. Dit gaf soms komische situaties. Hubert van Vugt bijvoorbeeld, die nog weinig ervaring had met gasturbines maar wel met stoomturbines, begon stoomformules zoals de formule van Zeuner uit te leggen en zijn toehoorders vonden het prachtig en vielen wat later in slaap dan normaal. Ondanks alle ellende waren er ook leuke dingen en was het verbazingwekkend hoe inventief en doortastend de Etsco mensen waren om het leven nog enigszins dragelijk te maken. Water was en is in Algerije altijd een probleem en de dagen dat je je niet kon wassen en scheren waren er vele. Op Station 2, SPC Mseka, stond de dagtank wat hoger opgesteld, hetgeen voldoende was om de druk op het water en het brandblussysteem te handhaven, als er tenminste water aanwezig was. Na weer een dagenlange droogteperiode vond de stationschef dat het gekanker vervelend werd en hij kwam met een idee. Hij wist in de buurt nog een oude watertruck te staan. Hij had alleen niemand om hem te besturen. Dat was geen probleem, want oud-medewerker Johan de Roode had zijn groot rijbewijs bij zich. Op weg naar een oase op 50 km afstand, de watertruck en wij in onze gele Etsco bus, werden we door de groene politie gecontroleerd en was het inderdaad goed dat Johan zijn papieren bij zich had. De truck reed niet zo hard, en op een gegeven ogenblik stond Johan op de treeplank mee te steppen (gaspedaal op de hand) om er nog wat vaart in te houden. Met een volle tank terug op het station werd besloten om de truck na een aanloop zo hoog mogelijk de heuvel op te rijden. Met brandslangen van het station werd een verbinding gelegd met het watersysteem en we hadden weer water. Iedereen gelukkig, behalve de Amerikaanse EI Paso Site pagina 11

12 Manager, die liep te kankeren dat wij zijn brandslangen gestolen hadden en wij de veiligheid in gevaar brachten (terwijl er geen bluswater was). Midden in de nacht een hels kabaal! De truck was op de handrem gezet en men had hem voor de zekerheid in de versnelling laten staan, maar dat had duidelijk niet goed gewerkt; tijdens het naar beneden zakken was de dieselmotor gaan lopen. De motor wou de truck naar voren sturen, maar de zwaartekracht trok de truck de heuvel af. Gevolg: een hels kabaal, ravage en een watertruck die plotseling tussen de hutten in stond en nog het ergste, weer geen water uit de kraan. Het zijn situaties die je je altijd zult blijven herinneren. Het gasveld Hassi R mel in Algerije. Rechts het vliegveld. De heuvels zijn op deze luchtfoto niet te zien. Locatie van de El Paso Pijpleiding (Google Earth) pagina 12

13 Kwekerij Beaumonde Huissen door Annemarie Saalmink Op de jaarlijkse contactmiddag van afgelopen 26 april heeft u een mooi amaryllisboeket ontvangen. Graag wil ik u over de herkomst hiervan en over de amaryllis zelf wat vertellen. Beaumonde is het bedrijf waar deze prachtige bloemen geteeld worden. Dit bedrijf heeft een oppervlakte van circa m 2, verdeeld over twee locaties, deze worden geleid door de broers Jack en Wilfred Janssen. botanicus Herbert aan dit gewas gegeven en betekent ridderster. Telen van de amaryllis Amaryllisbollen worden vermeerderd door de bollen te parteren, dit is het in stukken snijden van de bollen. Aan ieder van de afsneden partjes moet een stukje van de bodem van de bol zitten. Op dit stukje bolbodem zal zich een knop ontwikkelen die tot een nieuw bolletje uit zal groeien. Dit bolletje haalt zijn voeding uit het stuk bol dat vast zit aan de bolbodem. Van oorsprong is het moederbedrijf aan de Loostraat een kwekerij van gemengde producten, waar ooit grootvader Wim Doorman mee is begonnen. Dit bedrijf werd daarna voortgezet door vader Henk Janssen. Zijn zoons zijn dus de derde generatie. In 1988 is Jack Janssen begonnen met het telen van jaarrond fresia s. In 1999 kwamen de eerste amaryllissen, waarna zijn broer Wilfred ook een kwekerij kocht waar alleen amaryllissen gekweekt worden. Op de locatie in de Loostraat worden alleen nog maar amaryllissen gekweekt. Op m 2 worden planten geteeld met een productie van zo n stelen per jaar. Deze amaryllissen met een steel van 40 tot 60 cm worden als snijbloem verkocht. Kwekerij Beaumonde teelt de rassen Ferrari Mont Blanc, Red Lion, Christmas, Gift Challenger, Desire Superstar en nieuw zijn Pleasure en Maestro. De amaryllis is afkomstig uit Zuid Amerika (vooral Peru en Bolivia) en behoort tot de familie van de amaryllidacea, waartoe ook de bolgewassen zoals de narcis en het sneeuwklokje behoren. De officiële Latijnse naam voor de amaryllis zoals wij die kennen is hippeastrum. Deze naam is in 1821 door de Als deze partjes 3 maanden bewaard worden bij een temperatuur van 20 graden zie je dat alle schijfjes verschrompeld zijn. Uit een grote amaryllisbol kunnen wel 50 nieuwe bolletjes groeien. Dat gaat erg snel, zult u denken, maar in de praktijk moet de kweker de bolletjes nog 3 jaar opplanten voor ze groot genoeg zijn om te verkopen. Het derde en laatste jaar worden bolletjes netjes met de hand op regels geplant op exact gelijke afstand, navenant de grootte van de bol die de teler wil. De grootste klus voor de teler is het rooien van de bollen, zwaar werk waar maar beperkt mechanisatie mogelijk is. Op het moment dat de bollen gerooid worden groeien ze nog en staan ze volop in het blad. Als wilde plant in de tropische gebieden behoudt de amaryllis het hele jaar rond haar groene blad. Een enorm gewas, met bladeren van tot wel 2 meter lang, moet netjes van de bloem en de bol worden afgesneden, daarna moeten de bollen met de hand uit de grond worden gehaald. De gerooide bollen worden netjes in gaasbakken gelegd en naar een klimaatcel gebracht, waar ze kunnen besterven en drogen. Lees verder op pagina 16 pagina 13

14 Ontmoetingsmiddag De pagina 14

15 Schakels 26 april 2017 Foto s: Dick Vermeulen Foto s bestellen (gratis)? Stuur een naar pagina 15

16 Na een goede week zijn de bollen afgestorven en worden de bollen op kwaliteit, gezondheid en grootte gesorteerd en gaan ze weer terug naar de klimaatcel, deze keer om ze de juiste temperatuurbehandeling te geven zodat ze snel en goed gaan groeien en bloeien nadat u ze heeft gekocht. De bloem die u heeft ontvangen is met veel zorg en liefde door de teler gekweekt, zodat u er van kunt genieten. Verzorging De amaryllis is in beginsel een gewone bol die in het wild tot bloei komt als het lente is. Het is wel een bol die relatief weinig behoefte heeft aan zonlicht en die dus goed in bossen gedijt. Dit bracht mensen op het idee om amaryllissen binnenshuis te laten bloeien, eerst gewoon in de lente, later ook in de winter, in combinatie met een kamertemperatuur die de amaryllis doet geloven dat het lente is. Amaryllis verzorgen als snijbloem: gewoon op de vaas met weinig water. Als bol is het een combinatie van de bol een beetje voor de gek houden. De amaryllis begint te bloeien bij temperaturen die aan de lente doen denken, zo tussen de 15 en 25 graden. Die komen overeen met een kamertemperatuur, als die hoger is dan 25 graden dan stopt de bloei al snel, is het kouder dan komt de bloei niet eens op gang. Zet de plant niet op de verwarming (dit is veel te warm), maar gewoon op een tafeltje. Vermijd echte kou, tussen de 15 en 25 graden bloeit de amaryllis langer door. reikt dan uw vingers lang zijn (12cm) is de plant groot genoeg om met water te worden besprenkeld. Geef regelmatig water, maar voorkom dat de bol nat komt te staan (verrotting). Amaryllis verzorgen is niet moeilijk, met wat water, een goede temperatuur en voldoende daglicht geeft deze wonderschone bloem u al snel een lentegevoel. Wilt u meer weten over de amaryllis? U kunt altijd eens gaan kijken bij Kwekerij Beaumonde aan de Loostraat 118 in Huissen. Zij zullen u graag het een en ander vertellen over deze mooie bloem. (Foto s Jan Saalmink) Amaryllissen hebben tijdens hun bloeitijd regelmatig water nodig. Als de stengel hoger pagina 16

17 De 40 dienstjaren van Gerrit Kramer /2007 (deel 1) door Jan Weeda Vorig jaar in de lente kreeg ik van Gerrit Kramer een mailbericht of De Schakels geïnteresseerd waren in zijn levensloop bij Thomassen. Ik heb toen een afspraak met hem gemaakt en ben bij hem op bezoek geweest in Wageningen. Daar woont hij in een prachtig appartement met uitzicht over de Rijn. Hij vermaakt zich goed met lezen, wandelen en fietsen. Gerrit had al een compleet overzicht gemaakt waaruit ik dit verhaal heb samengesteld. Uit zijn overzicht van werkzaamheden heb ik een collage van foto s en teksten daarbij samengesteld. Nederland: Bij scheepswerf Jac. Bodewes in Hoogezand werden in het jaar 1968 twee Urker viskotters gebouwd, de UK 37 van schipper de Boer en de UK136 van schipper Korf. Elke kotter was voorzien van 2 parallel draaiende dieselmotoren van het type 6FeD met een tandwielkast ertussen. Gerrit heeft deze motoren geïnstalleerd. En later met één van die kotters, bij windkracht 11, een proefvaart gemaakt van Urk naar Helgoland. In 1966 is Gerrit begonnen als bankwerker bij baas Molenaar, na ruim een jaar ging hij naar de Montageafdeling van baas Joop van Driel. Toentertijd werden daar veel motoren samengesteld. Gasmotoren van de types Na, NaC, LG en LGC. Dieselmotoren van de types Fe en LO. Het werk vond hij interessant zoals: carburateurs, zuigers aan drijfstangen, nokkenassen, oliepompen, cilinderkoppen samen te stellen en nog vele andere onderdelen. Zodra de krukas in het onderframe gemonteerd was en waterpas opgesteld, kon het samenstellen van de motoren zijn voortgang vinden. Als de motoren samengesteld waren, werd de motor op de testbank geïnstalleerd voor een performance test. Hij heef toentertijd veel geleerd van de ervaren monteurs. De motoren werden ook bij de klant opgesteld en in bedrijf genomen door de Thomassen monteurs. Toen hij gevraagd werd om ook eens mee op karwei te gaan, zoals men dat toen noemde, heeft hij daar positief op gereageerd. Zo is hij in de buitendienst verzeild geraakt, wat later de serviceafdeling werd genoemd. Tewaterlating van UK136. Viskotter UK 37 op volle zee. Omdat de kotters door de week altijd buitengaats waren, konden er alleen maar onderhoud en reparaties in het weekend worden uitgevoerd. Dat wil zeggen van vrijdagavond tot zaterdagavond, vanwege de zondagsrust. Gerrit kwam meestal wel met een maaltje vis thuis. (Opmerking JHW: Deze aandrijving heeft gezorgd voor veel problemen en reparaties. Zelfs is er bij elke kotter nog één motor vervangen.) 6VaD in de machinekamer van Thomassen, een zusje van de motor op Terschelling. pagina 17

18 In 1970 heeft hij op Terschelling, bij de elektrische centrale in Midsland, bij een dieselmotor met generator van het type 6VaD een kapotte motorvoering vervangen. Bij Thomassen een nieuwe voering opgehaald en met de bestel-daf op zijn achterwielen weer terug naar Terschelling. 12NaC gasmotor-compressorcombinatie. Op locatie Schoonebeek heeft hij in twee gasmotor-compressor eenheden van het type 12NaC geheel gereviseerd en gemoderniseerd. De tanker Internautic II. In datzelfde jaar s nachts bij een tanker (Internautic I of II), geladen met superbenzine, midden op de Waal bij Dreumel, lekkende koppakkingen van Motor type 6Lo. een dieselmotor type 6Lo vervangen. Eerst door de uiterwaarden met gereedschap en onderdelen gelopen en toen met de roeiboot aan boord gebracht door de schipper. Bij de NAM heeft Gerrit heel veel werkzaamheden uitgevoerd aan motoren en zuigercompressoren op diverse locaties in Oosten West-Nederland. Veel onderhoud en reparaties heeft hij verricht aan de compressoren op de NAM-locaties in Oost-Nederland: Coevorden, Dalen, Annerveen, Oude-Pekela. Verder heeft hij op de locatie Munnikezijl twee zuigercompressoren van het type C25-2 opgesteld en in bedrijf genomen. Beide compressoren zijn gearriveerd in Munnikezijl. Meetstation 20 van NAM Schoonebeek. Het opstellen van één compressor door Gerrit. pagina 18

19 Ook op de NAM-locaties West-Nederland: Den Haag (Loolaan), De Lier, Ridderkerk en Den Helder is hij vaak geweest. Zo was hij in Ridderkerk betrokken bij het reviseren eind jaren 80 van twee gasmotorcompressor eenheden van het type 6NaC. Motoren geheel uit het compressorgebouw gehesen en naar Thomassen getransporteerd voor totale revisie. Na revisie weer opstellen in de hal. Het uittakelen van een 6NaC frame. Na revisie bij Thomassen beide motoren opnieuw opgesteld op stalen grondplaten, geheel samengesteld en in bedrijf genomen. Op bijna alle locaties in Nederland waar motoren of zuigercompressoren van Thomassen stonden of nog staan is Gerrit wel geweest, zoals bijvoorbeeld: Esso Botlek, Shell Pernis, Petroland Garijp, Hoogovens IJmuiden, enz. Maar hij heeft ook nog gewerkt aan gasturbines bij Parenco en Gasunie Zweekhorst. Een volgende keer zijn de buitenlandse reizen van Gerrit aan de beurt. Draaien en kotteren, wat is het verschil? Wikipedia: Kotteren is een verspaningstechniek. Het is een vorm van draaien waarbij het product stilstaat en het gereedschap draait. Het kottergereedschap is excentrisch bevestigd op de draaiende as, waardoor het een cirkelbeweging beschrijft met de beitel naar buiten. Er zijn twee vormen van kotteren: het langskotteren, waarbij de cirkel die het gereedschap beschrijft hetzelfde blijft en het gereedschap steeds verder een bestaand gat wordt ingevoerd en het vlakkotteren, waarbij het gereedschap steeds verder naar buiten gedrukt wordt en niet richting het werkstuk, waardoor een steeds groter rond vlak wordt gemaakt. Draaien is een verspaningstechniek, waarbij het product ronddraait en daarmee de snijbeweging uitvoert. De beweging in langsrichting en dwarsrichting wordt uitgevoerd door de beitel. Draaien wordt uitgevoerd op een draaibank. Er zijn allerlei vormen van draaien. Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal: Kotter, (m. (-s) (metaalbew.) werktuig om een gat ruimer of zuiver cilindrisch te maken. Kotteren, (kotterde, heeft gekotterd) (onoverg.) met de kotter werken, gaten uitboren. Kotterbank, v. (m) (-en) horizontale boor- en freesbank Draaibank, v. (m) (-en) werkbank waarmee aan voorwerpen een draaiende beweging kan worden gegeven om ze met snijdense werktuigen te bewerken, ze te draaien. Draaien, (draaide, heeft gedraaid), voorwerpen op de draaibank laten wentelen en dan met de beitel die ertegen gedrukt wordt bewerken. pagina 19

20 In gesprek met Frits Jurriӫns (8) door Adam Versteeg. Begin toch met frisse moed aan de tweede periode van 4 maanden, maar voor Bert ligt dat anders want hij geeft aan dat als er aan de behuizing en gezinshereniging niet wordt tegemoetgekomen het zijn laatste 4 maanden van het project zullen zijn. Na ongeveer twee maanden van werken en met de daarbij behorende ups en downs worden wij geheel verrast, daar staan toch zomaar Ab Boersma en Leo Vossen voor onze veranda waar wij beiden net genieten van een welverdiend biertje na werktijd. Zij komen enkele weken training geven aan toekomstige bedieningsvaklui van Woodside, vertellen zij ons. Ik vraag: waar bivakkeren jullie in het kamp? Nee, zegt Ab wij hebben van Woodside de beschikking gekregen over een huis in Karratha. Deze uitspraak was voor Bert natuurlijk de laatste druppel die hij nodig had. Ik ga morgen Thomassen bellen, zegt Bert en vertellen dat ik het na beëindiging van deze 4 maanden voor gezien hou. Bert informeert de volgende dag Thomassen en de Kellogg bouwleiding over zijn beslissing de volgende periode 4 maanden niet meer beschikbaar te zijn voor het project. Ongeveer een week gaat voorbij en dan worden wij door Thomassen geïnformeerd dat Aalt Verbruggen op weg is naar Karratha. Bert is echter van mening dat de nog uit te voeren supervisie mechanische werkzaamheden aan de gasturbines niet door Aalt zouden kunnen worden uitgevoerd. Aalt is immers een E. gasturbine besturingsspecialist, dus wat moet dat worden, proest Bert. Dit was het moment voor mij om maar niet te reageren, ik had zelf genoeg om de oren met problemen. Impressie compressoropstelling en sealoliesysteem Het spanningsvrij monteren van de procesgasleidingen aan de centrifugaalcompressor-flensaansluitingen liep helemaal uit de klauwen De ophanging/supportondersteuningen van het leidingwerk drukte de compressoren in bijna alle windrichtingen, met als resultaat onacceptabele uitlijning tussen gasturbines en compressor. Kellogg, die verantwoordelijk is voor de spanningsvrije montage van het procesgasleidingwerk was ten einde raad en liet uiteindelijk experts vanuit Houston Texas invliegen om het probleem te helpen oplossen. Beide specialisten hebben na een week van wijzigingen van supports geen succes en lopen ook met de handen in het haar en besluiten tot een vervolgwijziging en ook dit zonder het gewenste succes. In een vergadering kom ik met het voorstel om het maar eens te gaan proberen door middel van op de juiste plekken warmte in te brengen in het procesgasleidingwerk. Ja, misschien wel een goed idee, laten we dat eens met een compressor uitproberen, is het antwoord van de Kellogg specialisten. Het inbrengen van een geregelde warmtebehandeling op de juiste plekken van het procesgasleidingwerk heeft succes. De Kellogg specialisten reizen terug naar Houston, waarschijnlijk zo trots als een hond met zeven piemeltjes. Ja, zo zit dat in elkaar bij de grote jongens! Een paar weken voordat ik weer recht heb op mijn 14-daags uitstapje naar Nederland word ik door het Kellogg site management benaderd met de vraag: Frits kun jij gezien de hoeveelheid aan belangrijke nog uit te voeren werkzaamheden, waarbij jouw aanwezigheid dringend gewenst is, jouw trip naar Nederland annuleren. Mijn antwoord was luid en duidelijk: NEEN, heb na 4 maanden campsite wel even behoefte om mijn vrouw weer eens in mijn armen te sluiten. Wat zouden wij als Kellogg dan kunnen doen om jou van gedachten te laten veranderen? Moest even op dat moment heel scherp nadenken en besluit maar mijn kaarten op tafel te leggen. Ik blijf op site als ik de beschikking krijg over een bungalow, een fatsoenlijke auto en retour vliegtuigtickets voor mijn vrouw en onze zoon. Hier moet eerst intern beraad gepleegd worden alvorens hierop te kunnen reageren, zegt de Kellogg constructiemanager. Na een paar uur word ik bezocht in onze bouwkeet door de constructiemanager die mij vertelt dat Kellogg alles met Thomassen gaat pagina 20

21 regelen om jouw gezin zo spoedig mogelijk naar Karratha te krijgen. Verder zal Woodside zorgen voor accommodatie in Karratha voor jou en je gezin. Ook krijgen jullie morgen 2 fatsoenlijke auto s tot jullie beschikking. Nou, die troefkaart van mij had zich geloond dacht ik zo. Bert reageert duidelijk gedesillusioneerd en vraagt zich af waarom hij wel en ik niet. Ik denk, Bert, dat je achteraf gezien te vroeg je troefkaart hebt gespeeld. De volgende dag hebben wij de pickuptruck ingeleverd en daarvoor teruggekregen een dikke Ford Falcon met een motorinhoud van 4.2 liter. Ook Bert en Aalt krijgen de beschikking over een eigen fatsoenlijke auto. Na werktijd even de heerlijke bak met dat heerlijke motorgeluid een stukje uitgeprobeerd op de weg naar het kamp. Na een paar weken kreeg ik van Thomassen bericht dat alles voor mijn vrouw en zoon geregeld was, dat de vluchten naar Australië geregeld zijn. Heb inmiddels ook de sleutels in bezit van de door Woodsite beschikbaar gestelde bungalow en ga gelijk na werktijd natuurlijk kijken wat het is geworden. De bungalow is gemeubileerd en verder van alle benodigdheden voorzien, echt een droomparadijsje. De volgende dag na werktijd koffer pakken en verhuizen, krijg nu echt een volmaakt gevoel als ik laat in de avond in het kingsize bed kruip en een heerlijke nachtrust geniet zonder rammelende airco en schreeuwende papegaaien in de vroege ochtenduren. Mijn vrouw Renate en onze 14- jarige zoon Sven zijn inmiddels aangekomen in Karratha en waren beiden zeer onder de indruk van de reis en de mooie bungalow waar wij samen mogen verblijven tot het einde van het project. Renate heeft haar weg in het dorp na een paar dagen gevonden, zoals de megasupermarkt, het zwembad en de Woodside bibliotheek waarvan wij gratis gebruik mogen maken. Bij het management van Kellogg probeer ik support te verkrijgen om Sven op een school in Karratha ondergebracht te krijgen. Hun reactie is echter zoiets: dat moeten jullie maar zelf zien te regelen, wat Renate niet kon begrijpen. Renate gaat de volgende dag in de bakkende zon wandelend richting high school en spreekt met de directeur. De uitkomst van het gesprek was dat Sven morgen gelijk op school zou kunnen worden voorgesteld aan zijn toekomstige medeleerlingen. Had Renate toch maar even fijn geregeld! Bert heeft afscheid genomen van het project en is richting Nederland vertrokken. Aalt zal de nog uit te voeren mechanische werkzaamheden gasturbines voor zijn rekening nemen. De uiteindelijke opstart van de fabriek wordt aanzienlijk vertraagd door procesgerelateerde problemen. In het bijzonder is de stabilisatie-unit een probleem doordat de niet verwachte grote aanvoer van condensaat in het gas niet kan worden verwerkt. Het resultaat is dat er veel nat aardgas moest worden afgefakkeld, wat door de federale regering niet erg op prijs wordt gesteld, die donkere zwarte wolken boven beschermd natuurgebied. Onze C45-2 compressor heeft er ook onder te lijden met de aanwezigheid van te nat te comprimeren aardgas. Na ingrijpende en nogal langdurige (gedeeltelijke) ombouw van de stabilisatie-unit zijn eind 1984 alle door Thomassen geleverde machines in bedrijf gesteld. Compressorgebouw en gaskoelers We hebben samen iets meer dan een halfjaar een echt fantastische tijd in Karratha gehad. In het weekend naar compleet mooie lege stranden rijden en optimaal gebruik maken van de barbecueavonden in de tuin van onze bungalow. Renate had met het plaatselijke reisbureau een voor mij belangrijk zijnde vakantie geboekt. Het project van 14 maanden bijna aaneengesloten had toch veel van mijn lichaam en geest gevergd, en een vakantie was nu echt iets om naar uit te kijken. De vakantie is geboekt en gaat gebruikmakende van een stopover-arrangement met Singapore Airlines naar Singapore/Maleisië en Sri Lanka. Na een heerlijke onvergetelijke vakantie zijn wij samen helemaal uitgerust aangekomen in een koud winters Nederland. En dit was dan één van mijn mooiste klussen/projecten. pagina 21

22 Een terugblik op mijn loopbaan bij Thomassen door Gerrit Nakken Ik ben in 1948 in Emmen geboren. Na de lagere school en de Mulo ben ik naar de MTS gegaan. Na twee jaar schoolbanken kwam het praktijkjaar. Mijn vierde en laatste stageplaats was bij Motorenfabriek Thomassen in de Steeg. Ik werd bij Joop van Driel in de zuigermontage te werk gesteld. Aan het eind van mijn stageperiode hoorde ik dat Thomassen een Serviceafdeling ging oprichten. Voorheen werden er altijd monteurs uit de fabriek voor een bepaalde periode uitgezonden. Ik had toen nog geen vriendin en dat reizen naar en het werken in het buitenland leek mij wel wat. Op 1 oktober 1969 kwam ik bij Thomassen in dienst. Ik werd aangenomen bij Frits de Haan op de zuigercompressorenafdeling. Na een inwerkperiode van 3 maanden begon op 2 januari 1970 het grotere werk, voor 4 tot 6 maanden naar Kirkuk in Irak. Gelukkig niet alleen. Het was een grote klus, dus we vertrokken met zes man. Zie foto. Tijdens het sluiten van de vrede in hotel Kirkuk. Links Sjaak Zeilmaker, rechts ik tussen een paar Koerden. een paar foto s gemaakt. Hierboven een foto samen met Sjaak Zeilmaker. De Kirkuk ploeg. V.l.n.r.: Gerrit Nakken, Theo de Ruyter, Fons Stoltenborg, Sjaak Zeilmaker, Gerrit Kramer en Jan Vedelaar. Vlak voor mijn vertrek naar Irak, op 2 e kerstdag, leerde ik Lien, mijn huidige vrouw, kennen. Ze keek wel een beetje vreemd, iemand uit een klein dorpje uit Zuidoost Drenthe aan het werk in Irak. Ik kreeg haar adres en onze eerste vier maanden relatie bestond uit het schrijven van brieven. Het is nu nog steeds onrustig in Irak, maar dat was het ook al toen wij er zaten. Ook toen was er al oorlog met de Koerden. Ons hotel stond naast een kazerne en soms werd er s avonds geschoten. We hadden daar beperkte bewegingsvrijheid. Als het licht was mochten we in een klein gedeelte van Kirkuk lopen, maar zo gauw het donker werd moesten we in het hotel blijven. Op een avond werd er in ons hotel vrede gesloten tussen de Koerden en de Irakese soldaten. De Koerden waren zwaar bewapend, en of het mocht weet ik niet meer, maar toch heb ik Het compressorstation Agha-Jari 1 in Zuid-Iran. pagina 22

23 De laatste vier maanden van 1970 werd ik uitgezonden naar Iran. Thomassen heeft hier meerdere LG-6 gasmotoren geleverd die een generator aandreven. De motoren zijn opgesteld in zeven compressorstations. Destijds heeft Rusland een aardgaspijpleiding gelegd van Zuid- Iran naar de Kaspische zee. In elk station stonden vijf Russische gasturbines en de Thomassen motoren leverden de elektriciteit voor het gehele station. In de drie meest zuidelijke compressorstations, Agha-Jari 1 t/m 3 stonden geen turbines maar Clarck gasmotoren, gelijk aan de Thomassen NA-C motoren. Begin december 1971 hebben we een huis in Sleen gekocht en zijn we, eind december, nog getrouwd. Destijds was het belastingtechnisch erg gunstig om nog voor het eind van het jaar te trouwen. In 1973 kreeg ik een project voor Caltex op Bahrein. Ik heb er eerst drie maanden alleen gezeten. Toen de compressoren geïnstalleerd waren mocht ik twee weken naar huis. Na de welverdiende vakantie terug naar Bahrein voor de start-up. Ik heb, op eigen kosten, Lien meegenomen naar Bahrein. Van Thomassen mocht ze niet mee i.v.m. de dreigende oorlog om de Sinaï. Dan maar stiekem mee. We hebben daar samen vier maanden gezeten en een mooie tijd gehad. Van Caltex kregen we een huis in Awali, een kleine, bewaakte woongemeenschap voor hoofdzakelijk Europeanen en Amerikanen en we hadden een auto tot onze beschikking. Voor mijn vrouw was het haar eerste reis naar het Midden-Oosten. Ze had van mij al wel heel wat verhalen gehoord, maar nu kon ze het zelf ervaren dat je in dit soort landen niet zo maar in minirok en met blote armen naar de markt kunt om boodschappen te halen. Het bijwerken van de rapportage in mijn kantoor. Ons huis en auto in Awali op Bahrein. Begin 1975 vond ik het lange van huis zijn genoeg en heb ik in Assen bij de NAM gesolliciteerd. Na het hebben doorlopen van een aantal gesprekken, testen en een keuring, werd ik na drie maanden aangenomen. Tijdens deze sollicitatieperiode vond Thomassen dat ik mij in het bedrijf best nuttig kon maken. Op de proefstand, bij Han Veldman, was een vacature die ik tijdelijk kon opvullen. De werkzaamheden bestonden uit het testen van stoomturbines, zuigercompressoren en het testen van de laatste, door Thomassen gebouwde, LG motoren. Prachtig werk. Toen ik met mijn aanstellingsbrief van de NAM bij Han Veldman kwam om ontslag te nemen schrok hij een beetje. Hij wilde mij ook graag in vaste dienst nemen. Blijkbaar had ik mijn tijdelijke werk goed gedaan. Het aanbod van Thomassen was aantrekkelijk, en na de situatie bij de NAM uitgelegd te hebben, heb ik toch maar besloten om bij Thomassen te blijven. Dus het huis in Sleen verkocht, in Duiven onze huidige woning gekocht en verhuisd. In 1977 is onze dochter Roline geboren. Ongeveer in dezelfde periode boekte Thomassen de grote gasturbineorder voor Rusland. Er moest een derde proefstand bijgebouwd worden en een extra test engineer aangesteld. Mij werd gevraagd om over te stappen naar de gasturbineproefstand. Het leek mij eerst helemaal niks. Ik was een motorman en zag die gillende turbines niet echt zitten. Maar na een paar nachtjes slapen heb ik toch de grote stap maar gemaakt. Ik had weinig ervaring met gasturbines, laat staan er één getest. Maar van Noud Bronkhorst, één van de proefstandmonteurs, heb ik de kneepjes van het vak geleerd. pagina 23

24 te solliciteren op zijn vacante functie. Ik werd aangenomen en heb ruim 10 jaar met veel plezier dit werk gedaan. Het was veel reizen, maar de inspecties waren zeer gevarieerd. Van het inspecteren van tandwielkasten, in- en uitlaatsystemen tot, samen met Lloyds, het inspecteren van de grote single lift fundaties voor Petro Canada. De gasturbine, hoofdtandwielkast en de generator op één fundatie. Het voor de eerste keer opstarten van een Rusland FS-3. Na drie maanden kreeg ik de kans groepsleider op de gasturbineproefstand te worden. Die kans heb ik met beide handen aangegrepen. Ik heb mooie jaren op de gasturbineproefstand gehad. Van de FS-3, via de FS-5 naar de FS-6 turbines. Verder de stringtests, 4 gasturbines, elk met een centrifugaalcompressor voor Kellogg Woodside. Ook hebben we loadtests uitgevoerd. Twee FS-3 turbines die elk een grote oliepomp aandreven, bestemd voor Shell Nigeria. De inlaat en de uitlaat van de pomp werden door een dikke pijp met elkaar verbonden. Door de pijp te vullen met water en door de afsluiters in de perszijde van de pomp deels te sluiten werd het systeem op druk gebracht en de turbine belast. We hebben nog meer leuke tests uitgevoerd, twee Stork centrifugaalcompressoren, aangedreven door twee Ruston gasturbines. Daarna kwamen de LM-turbines. Weer nieuw werk aan de winkel. Eerst gingen we met zes man, met Jan Huisman als groepsleider, een week naar GE-Evendale voor een LM kennismakingscursus. Er moest een nieuw spoeloliesysteem ontworpen en gebouwd worden. De LM-turbines hebben synthetische olie als smeermiddel. En omdat synthetische olie rubber aantast moesten er o.a. speciale olieslangen en kabels ingekocht worden. Toen het een keer wat rustiger was op de gasturbineproefstand werd ik door Henk IJspeert, chef van de buiteninspectie, gevraagd om bij hem op de afdeling te helpen met het bij de leveranciers inspecteren van door Thomassen gekochte onderdelen. Een heel nieuwe uitdaging, die mij direct goed beviel. In 1988, tijdens een reorganisatie, besloot buiteninspecteur Rienink Jensma gebruik te maken van de 50+ regeling. Dit was mijn kans om En dan besluit General Electric om de licentie met Thomassen, voor de fabricage van heavy duty gasturbines, niet te verlengen. Met als gevolg geleidelijk ontslag voor bijna alle werknemers binnen de gasturbineafdeling. Alleen de serviceafdeling, overgenomen door het Duitse Babcock, bleef gespaard. Na twee maanden thuis gezeten te hebben, werd ik gebeld door de toenmalige chef van de service, hij had een baan voor mij op de afdeling binnendienst. En zo was ik weer vrij snel aan het werk met als directe collega s Willem Boersma en Johan Wijnands. Het was even wennen, planningen maken voor, en het coördineren van de uit te voeren inspecties, en het draaien van storingsdiensten, ook in de weekends. Maar al gauw voelde ik me hier ook weer thuis. Het bezoeken van klanten in binnen- en buitenland, om de planning van een grote inspectie, het regelen van de huisvestingen en het bespreken van de veiligheid, was een welkome afwisseling met het kantoorwerk. In 2009 kon ik, met de toen geldende TOPregeling, na ruim 40 jaar bij Thomassen gewerkt te hebben, van mijn vrije tijd gaan genieten. En wat ik nu doe: mijn grootste hobby zijn onze twee kleinkinderen, Luuk van 8 en Teun van 6 jaar. s Zomers met de caravan erop uit. Verder wandelen wij veel. Heerlijk wandelen in de Dolomieten en in Nederland hebben we al twee langeafstandswandelingen gelopen: het Pieterpad, van Pieterburen naar de St. Pietersberg, en het Trekvogelpad, van Bergen aan Zee naar Enschede. Momenteel lopen we het IJsselpad, van Westervoort naar Ramspol bij Kampen. Het Noaberpad, van Bad-Nieuweschans naar Kleef, zit in de planning. Je ziet het, we genieten van onze vrije tijd. pagina 24

25 Nieuws van en over de bedrijven Howden Thomassen Compressors (Opgetekend door Ab Boersma) Van mijn contact binnen HTC (GerritJan Donderwinkel) ontving ik de volgende mail: Afgelopen periode hebben we weer een aantal mooie Service en Nieuwbouw opdrachten binnengehaald. Sinds zeer lange tijd hebben we weer een nieuwbouwopdracht geboekt in China. Nu een levering van 10xC-85.2 compressoren. Leuk om te melden dat een deel van de levering (drukvaten, smeerolie/ koelwater systemen) via het Howden bedrijf in China (HHEL) direct aan de klant zal worden geleverd. We hebben dus twee contracten: een contract voor HTC en een contract voor HHEL. In de foto zie je mijn Sales Engineer uit Rheden (Bas van Rooij), alsmede onze collega s uit China die het contract bij de klant ondertekenen. De eerste compressoren behoren in februari 2018 geleverd te worden. De man die alles in de gaten houdt en begeleidt is Sjors van Roosmalen en de verkoper heet Bas van Rooij. Reserve-onderdelen order van de Kirishinefteorgsintez raffinaderij in Rusland De reservedelen zijn bedoeld voor Thomassen C-45.6 en Mitsui C-35.2 compressoren. De overeengekomen levertijd zal zijn maart-juli, De projectmanager is André de Ridder. Kirishinefteorgsintez is een grote olieraffinaderij die gelegen is in Kirishi. Kirishi ligt ten ZO van Sint Petersburg (Leningrad) en is de enige raffinaderij in NW Rusland. Het gaat om de volgende order: Levering van 10 stuks C-85.4 compressoren voor de Hengli raffinaderij in China. De compressoren komen te staan op een zg. hydrocracker. Het kraken is een scheikundige techniek die vooral gebruikt wordt bij de verwerking van aardolieproducten. Het resultaat is dat er diverse soorten brandstoffen ontstaan. De gasvormige CH-verbindingen worden door de C85 compressoren door het proces geleid. Op het volgende plaatje ziet u de stad Dalian. In het westen ziet u de Chinese hoofdstad Beijng en ten oosten het Koreaanse schiereiland. pagina 25

26 Een C-85 compressor Training Deze order is uniek omdat het hier om een nieuw soort training gaat. Op z n Engels gaat het hier om een Howden Interactive Virtual Engineer (HIVE). Deze virtuele engineer helpt de gebruiker met de installatie en commissioning (inbedrijfstelling) van de compressoren. Vanwaar? Het gaat hier om twee C-35.3 machines die gebruikt gaan worden door de National Refinery in Pakistan. Omdat het reizen naar dat gebied als extreem gevaarlijk wordt beschouwd, heeft men gekozen voor deze aanpak. Het gaat, volgens mij, als volgt in zijn werk. Een service engineer zit achter zijn bureau in Rheden of laat in de fabriek een handeling zien. Een verbinding wordt gemaakt, via het world wide web (www), met een engineer in Pakistan. Deze engineer noteert en voert vervolgens de handeling op de compressoren uit. Wellicht is het ook mogelijk om groepen van informatie te voorzien met deze techniek. Het tijdsverschil met Pakistan is 4 uur. Dus als de cursus in Nederland om 08:00 uur begint, kunnen ze in Pakistan om 12:00 aanschuiven. Zo kun je per dag ongeveer 5 uur effectief lesgeven. In de foto hieronder ziet u een engineer in Rheden voor een compressor zitten met een tablet in zijn handen en met een microfoon en koptelefoon op zijn hoofd. Iets soortgelijks heb ik thuis ook. Het heet Skype. Met Skype kun je telefoongesprekken voeren met beeld en geluid. Daar dient dat kleine gaatje voor dat boven in uw scherm te zien is. Het gaat hier om een commerciële training en de projectmanager ervan is Stephan Hagelen. pagina 26

27 SCHAKELWOORD108 door Ab Boersma Een filippine. Gelijke cijfers zijn gelijke letters. De oplossing komt in de grijze kolom onroerend goed 2 voorkant van een schip 3 gebeurtenis voor jongelui 4 ieder vliegtuig heeft ze 5 typisch Drentse plant 6 weet ik niet meer 7 deel van het lichaam 8 in een lab heet het een balans 9 moest ik op de zeevaartschool dragen 10 voorloper van TNT-POST 11 munt 12 jonge plantjes in potjes zetten 13 roergereedschap 14 stinkt als hij vol is 15 baby bij voordeur 16 rijkdom OPLOSSING PUZZEL J a n - v a n - S p e i j k L o d e w i j k - N a p o l e o n K a r e l - D o o r m a n W i l h e l m i n a T o o n - H e r m a n s K n i e r t j e P i e t e r s z o o n - C o e n M a r k - R u t t e J o h a n - C r u i j f f C o l i j n 1 Dan liever de lucht in! 2 Iek ben konijn van Olland 3 Ik val aan, volg mij 4 Eenzaam maar niet alleen 5 Leg neer die bal! 6 De vis wordt duur betaald 7 Ende dispereert niet (1 e voornaam weglaten) 8 Pleur op 9 Elk nadeel heb z n voordeel 10 Gaat U maar rustig slapen. (alleen achternaam) De oplossing is dus : EDELMETAAL Hiernaast het bekende schilderij waarin van Speijk de daad bij het woord voegt. pagina 27

28 Indien onbestelbaar retour: Smitsweide 19, 6983 EH Doesburg Foto Jan Huisman Een ode aan de dotterbloem. Deze dotterbloemen komen uit een zelling (bij eb droogvallende rivieroever) van de Hollandse IJssel, waar we meer dan 40 jaar geleden een kluit (illegaal) uitgestoken hebben en bij onze vijver in Rheden geplant. De Hollandse IJssel is in de jaren na onze wandaad een van de meest vervuilde rivieren van Nederland geworden. Alle dotterbloemen zijn in die jaren uit de zellingen verdwenen, evenals de mooie rietkragen. We hebben door onze daad een klein plukje van deze prachtige bloem van de ondergang gered. Hij beloont ons elk voorjaar door prachtig in bloei te komen.

De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters.

De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters. Over dit boek De ontelbaren is geschreven door Jos Verlooy en Nicole van Bael. Samen noemen ze zich Elvis Peeters. Dit boek bestaat uit twee delen. Het eerste deel gaat over een man die vlucht naar Europa.

Nadere informatie

Kijk nog eens in het boek op bladzijde 80 naar Werkwoorden in een andere tijd.

Kijk nog eens in het boek op bladzijde 80 naar Werkwoorden in een andere tijd. Grammaticaoefeningen 3 Wonen en vervoer Werkwoorden in een andere tijd Oefening 1 Kijk nog eens in het boek op bladzijde 80 naar Werkwoorden in een andere tijd. 1 Begrijp je deze informatie? ja / nee,

Nadere informatie

Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december Kerstverhaal

Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december Kerstverhaal Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december 2016 Kerstverhaal Heel lang geleden was er een jonge vrouw, Maria. Zij woonde in het dorpje Nazareth. Maria was een heel gewone vrouw, net zo gewoon

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

De magische deur van KASTEEL013

De magische deur van KASTEEL013 De magische deur van KASTEEL013 Auteurs: Thomas, Liana, Elyas, Brit en Tijn van BS Cleijn Hasselt, begeleiding: Saskia Dellevoet Op een regenachtige dag verveelde ik me. Ik appte Lisa. Zullen we naar de

Nadere informatie

De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater. Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak.

De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater. Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak. De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak. Deze kleine draak werd in de mensenwereld geboren en heeft lang bij zijn vriend Maurice en zijn

Nadere informatie

Herhalingsoefeningen. Thema 3 Familie en relaties. 1 Woorden. Familie

Herhalingsoefeningen. Thema 3 Familie en relaties. 1 Woorden. Familie Herhalingsoefeningen Thema 3 Familie en relaties 1 Woorden Familie Lees de zinnen over de familie van Simon en Els. Schrijf de volgende namen in de stamboom: Hans, Helena, Hester, Joke, Mark, Michiel,

Nadere informatie

Over schulden gesproken

Over schulden gesproken Over schulden gesproken Verhalen uit de praktijk Sandra van der Stege 8 Inleiding In Nederland zijn veel mensen met schulden. Ongeveer 1 op de 5 mensen heeft moeite om elke maand rond te komen. In de schulden

Nadere informatie

Tabaco y Chanel. Joachim

Tabaco y Chanel. Joachim Tabaco y Chanel Tabaco y Chanel Joachim Schrijver: Joachim Reurink Coverontwerp: Jan-Willem de Graaf Joachim ÉÉN. Wij spraken nooit over ons. Althans het eerste jaar niet, het gebeurde gewoon. We hadden

Nadere informatie

Take a look at my life 48

Take a look at my life 48 Take a look at my life 48 Verslaafd aan foto,s maken. Elke dag weer mijn mobiel uit me zak halen en foto,s maken van de dingen die ik mee maak of tegenkom. Er zijn al zoveel mensen die gebruik maken van

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

De sprookjesverzamelaar

De sprookjesverzamelaar De sprookjesverzamelaar Lieve ogen die dit boek lezen, lieve warme handen die het vasthebben. Sprookjes zijn de beste reizigers en de succesvolste migranten die ooit op onze prachtige planeet hebben bestaan.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Boven: Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 2 bij 4.1 * slaapkamer 2 trap Beneden: tuin garage TaalCompleet A1 Spreken Plus Thema 4-1 Opdracht 3 bij 4.1 ** Vertel. Wat voor huis heb jij? - Woon je in

Nadere informatie

Veenendaal Rhenen Wageningen

Veenendaal Rhenen Wageningen Veenendaal Rhenen Wageningen Op 3 december kwam Sinterklaas op Zideris in Rhenen. Sint bracht een hele hoop Pieten met zich mee. Joost, de directeur, heette hem hartelijk welkom. In het Forum werd voor

Nadere informatie

te gaan. Geen tv, grote gezinnen en ook de dochters liepen er al op jonge leeftijd nogal eigenaardig bij. Die leken door die truttige kleding ook

te gaan. Geen tv, grote gezinnen en ook de dochters liepen er al op jonge leeftijd nogal eigenaardig bij. Die leken door die truttige kleding ook Fixed price. Bij de volgende klant, een alleenstaande oudere vrouw ergens in de regio, is het de bedoeling om de Amberboom in de voortuin en nog een aantal heesters in de borders te snoeien. Verder nog

Nadere informatie

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom.

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar Jeugdland , in Ellecom. Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom. Onze meester was daar meneer den Ouden. 22 mei 1956 Afscheid van school. We

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

"Afraid of the Dead ( The Escape ) Hoofdstuk 5"

Afraid of the Dead ( The Escape ) Hoofdstuk 5 "Afraid of the Dead ( The Escape ) Hoofdstuk 5" Voor het eerst alleen Ik werd wakker in een kamer. Een witte kamer. Ik wist niet waar ik was, het was in ieder geval niet de Isolatieruimte. Ik keek om me

Nadere informatie

Talenten: Gebruik ze of verlies ze!

Talenten: Gebruik ze of verlies ze! Talenten: Gebruik ze of verlies ze! Denk eens terug toen je pas leerde fietsen. Kon je het meteen de eerste keer? Neen? Sommige dingen leren, kost nu eenmaal tijd. Op dezelfde manier moeten wij oefenen

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Eugénie Brands EEN WITTE RAAF. Uitgeverij Aspekt

Eugénie Brands EEN WITTE RAAF. Uitgeverij Aspekt Eugénie Brands EEN WITTE RAAF Uitgeverij Aspekt 1 Ze hebben m n Fordje Ka weer aan de praat gekregen. Hij is zo volgestouwd dat ik nauwelijks over de bagage heen kan kijken. De TomTom is ingesteld en nu

Nadere informatie

2

2 2 Het kerstverhaal Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.viviandenhollander.nl www.miesvanhout.nl ISBN 978 90 216 7085 0 / NUR 227 Tekst: Vivian den Hollander 2012 Illustraties: Mies van Hout 2012 Vormgeving:

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Thema Nederlandse cultuur en gewoontes

Thema Nederlandse cultuur en gewoontes http://www.edusom.nl Thema Nederlandse cultuur en gewoontes Lesbrief 32. Mag ik even uitpraten? Wat leert u in deze les? Eén lange zin maken van twee korte zinnen. Je mening geven. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Annie van Gansewinkel. Vast

Annie van Gansewinkel. Vast Annie van Gansewinkel Vast 4 Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen De groeten Je krijgt de groeten van je vader. Jim haalt zijn schouders op. Hij blijft tegen de bal schoppen. De bal knalt tegen

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

Melkweg. Goede reis. Lezen van Alfa A naar Alfa B. Reizen

Melkweg. Goede reis. Lezen van Alfa A naar Alfa B. Reizen Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B Goede reis Reizen Colofon Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B: Goede reis, 0 Auteurs: Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann Dit katern is een uitgave

Nadere informatie

Op reis naar de rust. van een landelijk interieur INTERIEUR

Op reis naar de rust. van een landelijk interieur INTERIEUR Op reis naar de rust INTERIEUR van een landelijk interieur Precies een jaar wonen Sylvie, Christophe en hun kinderen nu in hun nieuwe woning; lang genoeg dus om zich te realiseren dat grote dromen inderdaad

Nadere informatie

Het feest van de olifant

Het feest van de olifant Het feest van de olifant door Marike Jongsma In een land hier ver vandaan leefde eens een mooie olifant. Olifant had vele vrienden in het woud. Maar zijn vrienden hadden olifant al een poosje niet meer

Nadere informatie

Edward van de Vendel. De grote verboden zolder

Edward van de Vendel. De grote verboden zolder Edward van de Vendel De grote verboden zolder Amsterdam Antwerpen Em. Querido s Kinderboeken Uitgeverij 2017 www.queridokinderboeken.nl www.edwardvandevendel.com Copyright 2017 Edward van de Vendel Niets

Nadere informatie

Het feest van Koning Beer

Het feest van Koning Beer Het feest van Koning Beer Louis Moe bron. G.B. van Goor Zonen Den Haag 1930 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/moe_001fees01_01/colofon.php 2010 dbnl 2 [Het feest van koning Beer] De winter

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 6 Werk zoeken

Spreekopdrachten thema 6 Werk zoeken Spreekopdrachten thema 6 Werk zoeken Opdracht 1 bij 6.1 * Beantwoord de vragen. 1. Waar zoek je vacatures? In de krant, op internet of ergens anders? 2. Ga je naar het UWV WERKbedrijf? 3. Ga je naar een

Nadere informatie

Kijkwijzer VMBO (Foto s details: Piet Vos tenzij anders vermeld)

Kijkwijzer VMBO (Foto s details: Piet Vos tenzij anders vermeld) (Foto s details: Piet Vos tenzij anders vermeld) Deze kijkwijzer is in de vorm van een speurtocht: Vorm groepjes van drie en ga verschillende wegen uit op het beeldenpark. Zoek de beelden waarvan de details

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Het Drakenfeestje. Tekst Mathias Dellaert Illustraties Siri Austvik

Het Drakenfeestje. Tekst Mathias Dellaert Illustraties Siri Austvik Lies is een speciaal el e: door een ongeluk in haar jeugd kan ze niet vliegen en toveren. Toch houdt Lies van avonturen. Het Drakenfeestje Maar wat kan ze doen als er plotseling een draak in Bosopdeheuvel

Nadere informatie

Max van Olden DE JUISTE MAN. in makkelijke taal

Max van Olden DE JUISTE MAN. in makkelijke taal Max van Olden DE JUISTE MAN in makkelijke taal 3 Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen DEEL 1 1996 Vrijdagvond, zeven uur. De cursus van vandaag is afgelopen. Oscar doet zijn schrijfblok dicht. Hij

Nadere informatie

Paaswake voor kinderen 31 maart 2018

Paaswake voor kinderen 31 maart 2018 We luisteren: - Veldhuis & Kemper is het mooi Is het constant een zooi Er is lief Er is leed Er is zuinig of breed Er is kort Er is lang Vrolijk en bang Er is hoop Er is stil Er is zang Er is langzaam

Nadere informatie

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het Maar het duurt maar heel even dat op de kop staan De wereld

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

"Reis naar Jeruzalem"

Reis naar Jeruzalem Reis naar Jeruzalem Sabbat Hoe zou jij je voelen als je familie van plan Doe Lees alvast was om te verhuizen naar een plek waar jij nooit Ezra 1-3 en eerder geweest? Bang, opgewonden of beiden? Nehemia

Nadere informatie

Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten

Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten Weekje weg: shoppen, interview/fotoshoot en veel praten Naar mijn vriendin 19 maart ging ik in de middag naar Den-Haag met de trein. Ik zag hier wel erg tegenop met 6 maanden zwangerschap zo,n lange reis

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen.

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 103 103 HOOFDSTUK 7 Wat gaan we doen? WOORDEN 1 Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 2 Op 22 november zijn we 25 jaar

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 14 vers 1 tot 12. Tom, Tom is altijd goed Kom, kom nou zeg, is dat zo?

Bijbellezing: Johannes 14 vers 1 tot 12. Tom, Tom is altijd goed Kom, kom nou zeg, is dat zo? Bijbellezing: Johannes 14 vers 1 tot 12 Tom, Tom is altijd goed Kom, kom nou zeg, is dat zo? Heb een Tom, Tom gekocht Bij de ANWB winkel in Drachten Nou ja ik heb hem eigenlijk gekregen Voor mijn verjaardag

Nadere informatie

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief 1 Tessalonicenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Tessalonica 1 Dit is een brief van Paulus, Silvanus en Timoteüs, aan de christenen in de stad Tessalonica. Jullie horen bij God, de

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

ALFA A ANTWOORDEN STER IN LEZEN

ALFA A ANTWOORDEN STER IN LEZEN STER IN LEZEN ALFA A LES 1: NAAR SCHOOL 1 Ziek 1 b 2 3 b 4 a a B maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag zaterdag zondag C Dit is een vraag Hoe gaat het? Het gaat wel. En met jou? Waarom kom je niet?

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Wolf waakt in de nacht door Jan Postma

Boekverslag Nederlands Wolf waakt in de nacht door Jan Postma Boekverslag Nederlands Wolf waakt in de nacht door Jan Postma Boekverslag door een scholier 1369 woorden 11 november 2004 5,4 30 keer beoordeeld Auteur Genre Jan Postma Jeugdboek Eerste uitgave 2000 Vak

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

A) Schrijf het verbum in de best passende tijd en vorm, eventueel met een hulpverbum

A) Schrijf het verbum in de best passende tijd en vorm, eventueel met een hulpverbum A) Schrijf het verbum in de best passende tijd en vorm, eventueel met een hulpverbum 1. Wat voor rare mensen waren dat daarstraks? (zijn) 2. Zodra we de film, zullen we je vertellen wat we ervan vonden.

Nadere informatie

Het rondje Noord Holland is van start. Maar liefst 26 boten dit jaar gaan ermee.

Het rondje Noord Holland is van start. Maar liefst 26 boten dit jaar gaan ermee. Het rondje Noord Holland is van start. Maar liefst 26 boten dit jaar gaan ermee. Donderdagochtend tussen 9:00 uur en 9:30 uur vertrekken de Pietermannen vanuit Volendam en de Kuylkarpers vanuit Hoorn,

Nadere informatie

Inleiding. De vakantiegangers waren: Elzelien de Baan Ronald Hovius Frank Boutkan Edwin Roos Mark van Dun. De begeleiding bestond uit:

Inleiding. De vakantiegangers waren: Elzelien de Baan Ronald Hovius Frank Boutkan Edwin Roos Mark van Dun. De begeleiding bestond uit: Inleiding Vrijdag 26 juni 2015 was het dan eindelijk zover. Met z n achten vertrokken vertrokken we van het hoofdkantoor van tendens in Arnhem naar de vakantiebestemming Koblenz in Duitsland. De vakantiegangers

Nadere informatie

Voor Indigo en Nhimo Papahoorjeme_bw.indd :02

Voor Indigo en Nhimo Papahoorjeme_bw.indd :02 Papahoorjeme_bw.indd 2 05-05-11 15:02 Papahoorjeme_bw.indd 3 05-05-11 15:02 Voor Indigo en Nhimo Tamara Bos Papa, hoor je me? met tekeningen van Annemarie van Haeringen Leopold / Amsterdam De liefste

Nadere informatie

Vertaling Duits Sprechhilfen

Vertaling Duits Sprechhilfen Vertaling Duits Sprechhilfen Vertaling door een scholier 2328 woorden 21 februari 2004 6 32 keer beoordeeld Vak Duits Sprechhilfen Kapitel I Seite 18: groeten Goede dag! Goede morgen! wensen opvragen /

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Een stelletje mooie vrienden door Jacques Vriens

Boekverslag Nederlands Een stelletje mooie vrienden door Jacques Vriens Boekverslag Nederlands Een stelletje mooie vrienden door Jacques Vriens Boekverslag door C. 1236 woorden 29 augustus 2016 3,1 2 keer beoordeeld Auteur Genre Jacques Vriens Jeugdboek, Kinderboek Eerste

Nadere informatie

Reisverslag Sri-Lanka 2 juli

Reisverslag Sri-Lanka 2 juli Reisverslag Sri-Lanka 2 juli 25 December 2011 waren wij 12,5 jaar getrouwd en als verlaat huwelijksreis zijn wij met onze drie dochters naar Sri-Lanka vertrokken. Eerst lekker 3 dagen bij het zwembad rondhangen

Nadere informatie

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van.

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van. Vincent van Gogh Een van de beroemdste schilders die Nederland heeft gehad was Vincent van Gogh. Deze kunstenaar heeft zelfs zijn eigen museum gekregen in Amsterdam. Toch wel heel bijzonder, zeker als

Nadere informatie

ER IS ALTIJD EEN BRUG (Leren) leven met goesting na een verlies

ER IS ALTIJD EEN BRUG (Leren) leven met goesting na een verlies ER IS ALTIJD EEN BRUG (Leren) leven met goesting na een verlies 7 inzichten die je kunnen helpen na een ingrijpend verlies. Karin Verheyen www.senkaflex.be WELKOM Februari 2010: ik moet afscheid nemen

Nadere informatie

Boekverslag Engels Stepmom door Maggie Rob

Boekverslag Engels Stepmom door Maggie Rob Boekverslag Engels Stepmom door Maggie Rob Boekverslag door een scholier 2078 woorden 25 april 2003 6,1 17 keer beoordeeld Auteur Maggie Rob Eerste uitgave 1998 Vak Engels 1. Zakelijke gegevens a. Auteur:

Nadere informatie

Orde voor de Baalderdienst op 25 februari 2018

Orde voor de Baalderdienst op 25 februari 2018 Orde voor de Baalderdienst op 25 februari 2018 Welkom Aansteken van de Paaskaars Door Ruben Mensen Yinthe Mensen leest het gedicht Het Licht verdrijft de duisternis, omdat de Heer verrezen is. Hij is Gods

Nadere informatie

Verloren grond. Murat Isik. in makkelijke taal

Verloren grond. Murat Isik. in makkelijke taal Verloren grond Murat Isik in makkelijke taal Moeilijke woorden zijn onderstreept en worden uitgelegd in de woordenlijst op pagina 84. Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen Mijn geboorte Mijn verhaal

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands De tweeling

Filmverslag Nederlands De tweeling Filmverslag Nederlands De tweeling Filmverslag door een scholier 1926 woorden 10 maart 2005 6,6 402 keer beoordeeld Vak Nederlands De tweeling 1. Verklaar de titel van de film. De titel van de film is

Nadere informatie

Reisverslag Helgoland

Reisverslag Helgoland Reisverslag Helgoland Op donderdagochtend om 4 uur ben ik met een goede vriend vertrokken naar Bremerhaven in Duitsland waar we om half tien de boot moesten hebben naar Helgoland. Doordat we door de Duitse

Nadere informatie

ONTMOETEN KENNY KOKEN

ONTMOETEN KENNY KOKEN Gratis Excemplaar ONTMOETEN KENNY KOKEN WIL JIJ HET HELE (VOORLEES) VERHAAL GRAAG LEZEN? Je krijgt Ontmoeten Kenny Koken thuis gestuurd als je een mailtje stuurt naar timo-co@coderups.nl met je naam, adres

Nadere informatie

Het Drakenfeestje Tekst Mathias Dellaert Illustraties Siri Austvik

Het Drakenfeestje Tekst Mathias Dellaert Illustraties Siri Austvik Het Drakenfeestje Tekst Mathias Dellaert Illustraties Siri Austvik Het Drakenfeestje Tekst Mathias Dellaert Illustraties Siri Austvik Voor Rune s vijfde verjaardag. Voor hem, zijn vriendjes en zijn klasgenootjes

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps 33,2

Nadere informatie

Melkweg. Een dagje ouder. Lezen van Alfa A naar Alfa B. Ouder worden

Melkweg. Een dagje ouder. Lezen van Alfa A naar Alfa B. Ouder worden Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B Een dagje ouder Ouder worden Colofon Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B: Een dagje ouder, 2013 Auteurs: Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn Stockmann Dit katern

Nadere informatie

Gespreksvoorbeeld rond uniek verloop of uitzondering

Gespreksvoorbeeld rond uniek verloop of uitzondering Gespreksvoorbeeld rond uniek verloop of uitzondering M = Michael White Melanie = therapeute waar Trudy & Peter al eerdere gesprekken mee gevoerd hebben; werkt in jeugdgevangenis waar Peter verblijft; Peter

Nadere informatie

ONTMOETEN KENNY KOKEN

ONTMOETEN KENNY KOKEN Gratis Excemplaar ONTMOETEN KENNY KOKEN ONTMOETEN KENNY KOKEN Boven de wolken en maken we ons gereed voor vertrek. Namens de bemanning wens ik u een prettige vlucht aan boord van ons toestel. Timo controleerde

Nadere informatie

eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 6 Het leven kan een feest zijn

eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 6 Het leven kan een feest zijn Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 6 Het leven kan een feest zijn Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 6 blz. 1 Door welke poort moet je gaan

Nadere informatie

Reisverslag Calgary, Canada t/m Koen Braker

Reisverslag Calgary, Canada t/m Koen Braker Reisverslag Calgary, Canada 2012 14-07 t/m 04-08 Koen Braker Zaterdag 14 juli vertrok ik vanaf Schiphol naar Calgary International Airport. Na een vlucht van 9 uur werd ik zeer uitgebreid ondervraagd bij

Nadere informatie

Geschreven voor Ivy en Tess. met hun woordje Brompeltje

Geschreven voor Ivy en Tess. met hun woordje Brompeltje De wensfles Geschreven voor Ivy en Tess met hun woordje Brompeltje Ivy en Tess gingen graag naar het strand en waren er bijna elke dag te vinden. Maar deze dag zouden ze nooit meer vergeten. Die dag schitterde

Nadere informatie

Een boekje om te gebruiken

Een boekje om te gebruiken aanwijzingen Een boekje om te gebruiken Thuis, tijdens de kindernevendienst of op school als adventsproject. In de vier weken voor kerst wordt de donkere hemel verlicht met de sterren, en als laatste verschijnt

Nadere informatie

De eekhoorn kon niet slapen. Hij liep van zijn deur om zijn tafel heen naar zijn kast, bleef daar even staan, aarzelde of hij de kast zou opendoen,

De eekhoorn kon niet slapen. Hij liep van zijn deur om zijn tafel heen naar zijn kast, bleef daar even staan, aarzelde of hij de kast zou opendoen, De eekhoorn kon niet slapen. Hij liep van zijn deur om zijn tafel heen naar zijn kast, bleef daar even staan, aarzelde of hij de kast zou opendoen, deed hem niet open, liep langs de andere kant van de

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands De junival door Jan Wolkers

Boekverslag Nederlands De junival door Jan Wolkers Boekverslag Nederlands De junival door Jan Wolkers Boekverslag door een scholier 1549 woorden 1 december 2000 3,3 44 keer beoordeeld Auteur Genre Jan Wolkers Psychologische roman Eerste uitgave 1982 Vak

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Ausländer door Paul Dowswell

Boekverslag Nederlands Ausländer door Paul Dowswell Boekverslag Nederlands Ausländer door Paul D Boekverslag door een scholier 1370 woorden 26 oktober 2016 6,4 81 keer beoordeeld Auteur Paul D Eerste uitgave 2009 Vak Nederlands Leesverslag Algemene gegevens

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Lions youth exchange, Camp Origin Fegen, Sweden.

Lions youth exchange, Camp Origin Fegen, Sweden. Lions youth exchange, Camp Origin Fegen, Sweden. Week 1 Op een zonnige zondagochtend was het eindelijk zover, vandaag zou ik naar Kopenhagen vliegen en vervolgens met de trein doorreizen naar het zuiden

Nadere informatie

Veilig aan het werk. Woorden van deze les. Wat weet je al? Les 3 woordenschat 1F

Veilig aan het werk. Woorden van deze les. Wat weet je al? Les 3 woordenschat 1F Veilig aan het werk Woorden van deze les de werkgever de leidinggevende toezien nietsvermoedend zich realiseren een ongeluk zit in een klein hoekje de werknemer vaststellen het ongeval anoniem Wat weet

Nadere informatie

Wild breien, een voorstelling voor groep 1 t/m 8 door Fabela-Rozo theaterproducties

Wild breien, een voorstelling voor groep 1 t/m 8 door Fabela-Rozo theaterproducties Wild breien, een voorstelling voor groep 1 t/m 8 door Fabela-Rozo theaterproducties Voor jullie ligt de lesbrief van de voorstelling Wild breien. Het is een voorstelling met aan elkaar gebreide verhalen

Nadere informatie

Waar komen we vandaan, en waar zijn we nu? interview. Carla van Rijsbergen. De verhuizing en verandering.

Waar komen we vandaan, en waar zijn we nu? interview. Carla van Rijsbergen. De verhuizing en verandering. Identiteit Waar komen we vandaan, en waar zijn we nu? Column Floris Gonggrijp Het stads leven Column Thomas Kuiper Het leven in een Dorp interview Carla van Rijsbergen De verhuizing en verandering. Gemaakt

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Wij zijn wegwerpkinderen

Boekverslag Nederlands Wij zijn wegwerpkinderen Boekverslag Nederlands Wij zijn wegwerpkinderen door Thea Beckman Boekverslag door een scholier 1406 woorden 6 oktober 2008 7,6 23 keer beoordeeld Auteur Genre Thea Beckman Jeugdboek Eerste uitgave 1980

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

Melkweg. Wat leert je kind? Lezen van Alfa A naar Alfa B. Taal en ouders: de basisschool

Melkweg. Wat leert je kind? Lezen van Alfa A naar Alfa B. Taal en ouders: de basisschool Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B Wat leert je kind? Taal en ouders: de basisschool Colofon Melkweg Lezen van Alfa A naar Alfa B: Wat leert je kind?, 2013 Auteurs: Merel Borgesius Kaatje Dalderop Willemijn

Nadere informatie

6,4. Boekverslag door N woorden 23 februari keer beoordeeld. Eerste uitgave 2008 Nederlands

6,4. Boekverslag door N woorden 23 februari keer beoordeeld. Eerste uitgave 2008 Nederlands Boekverslag door N. 1549 woorden 23 februari 2013 6,4 9 keer beoordeeld Auteur Maren Stoffels Genre Jeugdboek Eerste uitgave 2008 Vak Nederlands Opdracht 1. Welke verwachtingen had je toen je het boek

Nadere informatie

Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich?

Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

De steen die verhalen vertelt.

De steen die verhalen vertelt. De steen die verhalen vertelt. Heel lang geleden kenden de mensen geen verhalen, er waren geen verhalenvertellers. Het leven zonder verhalen was heel moeilijk, vooral gedurende de lange winteravonden,

Nadere informatie

Gezond thema: DE HUISARTS

Gezond thema: DE HUISARTS Gezond thema: DE HUISARTS 1. Wat gaan we doen? Praten over de huisarts en wat de huisarts doet. Nieuwe woorden leren over de huisarts. Het gesprek met de huisarts oefenen. 2. Wat vind ik van? Als je een-op-een

Nadere informatie

Bijeenkomst in Tanger van februari 2016

Bijeenkomst in Tanger van februari 2016 Bijeenkomst in Tanger van 27-29 februari 2016 Na aankomst van een turbulente vlucht op Vrijdagavond werden we om 23.00 in Tanger opgewacht door Mohamed. Hij bracht ons naar het appartementencomplex alwaar

Nadere informatie

Interview met de heer J.W. Wesselius

Interview met de heer J.W. Wesselius Interview met de heer J.W. Wesselius Op 4 mei jl. is de heer J.W. Wesselius in de Hofkamer komen wonen. Samen met zijn dochter heb ik hem uitgenodigd voor een interview, want twee weten altijd meer dan

Nadere informatie

Verhaal van puppy Sepp

Verhaal van puppy Sepp Verhaal van puppy Sepp Hallo allemaal, ik ben Sepp Ik wil graag mijn levensverhaal van de eerste 2 maanden bij mijn toen nog nieuwe gezinnetje vertellen. Ik ben een Dwergschnauzer zwart / zilver en op

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie