Financieringsmogelijkheden. Zonnepanelen op De Achtbaan, De Regenboog en Prins Willem-Alexander school in Tiel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financieringsmogelijkheden. Zonnepanelen op De Achtbaan, De Regenboog en Prins Willem-Alexander school in Tiel"

Transcriptie

1 Financieringsmogelijkheden Zonnepanelen op De Achtbaan, De Regenboog en Prins Willem-Alexander school in Tiel

2 Samenvatting De gemeente Tiel heeft Green Spread gevraagd een aantal financieringsvormen uit te werken om zonnepanelen op (nieuwbouw) scholen te (laten) installeren. Green Spread heeft de volgende varianten uitgewerkt: - Zelf investeren - Laten investeren door een (gemeentelijke) ESCo (Energy Service Company) - Financiering middels een revolving fund en - Laten investeren door een derde (commerciële) partij De conclusie is dat op basis van de aangeleverde gegevens twee mogelijkheden interessant kunnen zijn: 1. Laten investeren door een (gemeentelijke) ESCo en 2. Laten investeren door een derde Het gebrek aan fiscale mogelijkheden maakt dat het op basis van de huidige parameters niet interessant is voor deze school om zelf te investeren. Dit kan uiteraard anders zijn wanneer blijkt dat de gehanteerde parameters niet juist zijn. De rol van de gemeente is doorslaggevend voor de haalbaarheid van het project, ongeacht of zij als ESCo gaat optreden dan wel een rol speelt wanneer een derde investeert. De gemeente kan een belangrijke rol spelen in de financiering van het project. Door goedkope financiering dankzij bijvoorbeeld een garantstelling van de gemeente, is een ESCo of een derde veel eerder in staat een positieve netto contante waarde te realiseren dan wanneer zij dit op eigen merites moet financieren. Een ander belangrijk element in de keuze voor een vorm is de mate van risico dat een school wil nemen. Wanneer een ESCo of een derde investeert, loopt de school geen enkel risico gedurende de contractsperiode. Wanneer de school zelf investeert, al dan niet gefinancierd middels een revolving fund, loopt zij ook zelf het exploitatierisico. Scholen zitten hier over het algemeen niet op te wachten en zien daarom af van dit type, kapitaalintensieve investeringen. Op basis van de, in de diverse business cases, gehanteerde uitgangspunten lijkt op dit moment een investering door een ESCo het meest interessant. Hiervoor zal de gemeente echter wel eerst een ESCo moeten optuigen die, om gebruik te kunnen maken van de fiscale voordelen, ook nog eens winstgevend moet zijn. Goede onderhandelingen met een derde kunnen er echter toe leiden dat dit nog interessanter is. De partijen die hiervoor in de markt zijn, kunnen over het algemeen een inkoopvoordeel realiseren dankzij hun schaalgrootte. Investering door een derde is over het algemeen ook snel te realiseren. 2

3 Inhoud Samenvatting Inleiding De gemeente en huisvesting scholen Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Tiel Activiteitenbesluit Verleiden Oplossingsrichtingen minder rendabele investeringen Mogelijke financieringsconstructies Scholen investeren zelf ESCo Revolving fund Derden investeren Uitwerking financieringsconstructies Investeringen per gebouw Energieverbruiken per gebouw Algemene uitgangspunten Business case zelf investeren Business case ESCo Business case revolving fund Business case derden investeren BIJLAGEN: Bijlage 1: Brede School De Achtbaan Dak Afmetingen Verbruik Tekening nieuwbouw Tekening mogelijke PV opstelling Bijlage 2: Brede School de Prins Willem-Alexander Dak Afmetingen Verbruik Tekening nieuwbouw Tekening mogelijke PV opstelling

4 Bijlage 3: Brede School De Regenboog Dak Afmetingen Verbruik Tekening nieuwbouw Tekening mogelijke PV opstelling

5 1 Inleiding 1.1 De gemeente en huisvesting scholen Gemeenten zijn sinds 1997 verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Volgens de wet op het primair onderwijs stelt de gemeente hiervoor jaarlijks een programma huisvestingsvoorzieningen op met daarin de voorzieningen die dat jaar voor bekostiging in aanmerking komen. De gemeente kan ook besluiten een jaarlijks bedrag voor huisvestingskosten te betalen. De gemeente heeft met de wet op het primair onderwijs echter geen mogelijkheden om maatregelen op het gebied van energie af te dwingen Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Tiel 2010 De gemeente is volgens de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Tiel 2010 verantwoordelijk voor onderhoud aan de buitenzijde van het gebouw voor zover omschreven in het overzicht 'onderhoud primair onderwijs'. Voor de plaatsing van zonnepanelen is vooral relevant dat onderhoud of vervanging van de dakbedekking hieronder valt Activiteitenbesluit Vanuit het activiteitenbesluit kan de gemeente Best Beschikbare Technieken afdwingen. Dit geldt onder andere voor maatregelen op energiegebied. Voorwaarde is wel dat deze maatregelen een terugverdientijd hebben van maximaal 5 jaar, zoals bijvoorbeeld HF verlichting of dagafdekking. Het is onwaarschijnlijk dat zonnepanelen op dit moment aan deze voorwaarde voldoen Verleiden Door het gebrek aan wettelijke middelen, moet de gemeente het vooral hebben van verleiden om scholen te laten investeren in duurzaamheid. Dit kan een gemeente onder andere door te informeren en hiervan zijn inmiddels (gratis) voorbeelden te over, zoals de websites: en Andere verleidingsmiddelen zijn het goedkoop ter beschikking stellen van financiering of zelfs het doen van de investering voor de scholen. Deze middelen worden nog verder uitgewerkt in dit document Oplossingsrichtingen minder rendabele investeringen De investering benodigd voor een zonnestroomsysteem blijkt lastig rond te krijgen. De investering is vaak te groot voor de gebruiker van het systeem en de kleine marges en lange economische terugverdientijden passen niet binnen de huidige werk- en denkwijze van financiers om in aanmerking te komen voor financiering. Om toch tot een financierbare business case te komen zijn er een viertal oplossingsrichtingen te onderscheiden: A) verlagen van de investeringskosten Door bijvoorbeeld grootschalige inkoop te organiseren. B) verhogen van de baten Door bijvoorbeeld op grote schaal te salderen of door panelen te verhuren waardoor onafhankelijkheid ontstaat van de energietarieven. 5

6 C) verlagen van kosten Zodat met lagere marges en langere terugverdientijden gewerkt kan worden. Dit kan bijvoorbeeld door garantstelling van een financieel solide partij (provincie, gemeente of woningcorporatie) of door een gebruik te maken van duurzaamheidslening waarvoor een laag rentetarief geldt. Andere voorbeelden zijn constructies met aandelen. Deelnemers kopen een aandeel in een zonneenergiesysteem. De investeringen worden hiermee uitgesmeerd over meerdere partijen, waardoor het risico per partij te overzien blijft. D) optimaal benutten fiscale / stimuleringsregelingen Door bijvoorbeeld gebruik te maken van fiscale voordelen (zoals de EIA en IA) hoeft er minder belasting betaald te worden. De benodigde investering voor een systeem wordt hiermee uiteindelijk netto minder. 6

7 2 Mogelijke financieringsconstructies Een school heeft volgens de handreiking financierings- en beheerconstructies bij verbouwing van scholen (2006) verschillende financieringsmogelijkheden: 1. Eigen geld inzetten a. Betaling ineens b. Gespreide betaling 2. Geld lenen a. Bij de gemeente b. Bij de gemeente vanuit het fonds Volkshuisvesting c. Bij een bank d. Bij leveranciers 3. Geld van derden gebruiken a. Subsidies van overheden b. Sponsoring door bedrijven, instellingen, ouders en/of leerlingen c. Fiscale maatregelen: BTW compensatiefonds d. Fiscale maatregelen: groenfinanciering, EIA, MIA, en dergelijke 4. Eigendom van installaties afstaan a. Lease, huren, huur/kopen en outsourcen van installaties 5. Eigendom van vastgoed afstaan a. Verkopen / Sell and lease back van installaties 2.1 Scholen investeren zelf Scholen kunnen zelf investeren in de aanschaf van zonnepanelen. Zelf investeren betekent niet per definitie dat dit volledig met eigen vermogen wordt gefinancierd. Bij voldoende kredietwaardigheid kan er vreemd vermogen worden aangetrokken. Afhankelijk van de situatie en de rendementseisen, kan er worden gekozen voor het volledig gebruiken van eigen vermogen, het volledig gebruiken van vreemd vermogen (bankfinanciering) of voor een mix van beide. Wanneer men zelf investeert, is de kostprijs per kilowattuur bekend en is men verzekerd van een langdurig vastgezette elektriciteitsprijs waardoor men niet meer onderhevig is aan de volatiliteit van de marktprijzen voor energie. Wanneer men zelf investeert, is men ook zelf verantwoordelijk voor de exploitatie en draagt men de kosten voor beheer en onderhoud. Het risico van minder zonuren of een defecte installatie (vandalisme) wordt gedragen door de investeerder zelf. 7

8 2.2 ESCo Wanneer zelf investeren door scholen niet tot de mogelijkheden behoort, kan de gemeente een Energy Service Company (ESCo) oprichten. Een Energy Service Company is een organisatie die zich richt op het verhogen van de energie efficiëntie van gebouwen. De ESCo neemt het initiatief, investeert in energie besparende maatregelen, levert die turn key en garandeert de besparingen die voor een bepaalde vastgestelde periode ten goede komen aan de ESCo. Voor de resterende behoefte ontwikkelt de ESCo duurzame lokale opwekking van energie of koopt deze zo lokaal mogelijk in. In dit geval investeert de ESCo in de aanschaf en installatie van zonnepanelen op scholen. Hierdoor hoeven de scholen minder energie af te nemen van hun energieleverancier en krijgen zij dus een lagere energierekening. Het uitgespaarde bedrag wordt aangewend om de ESCo te betalen. De kosten voor de school blijven dus gelijk, maar er worden wel zonnepanelen op het dak geïnstalleerd. Na een afgesproken aantal jaren worden de zonnepanelen eigendom van de scholen en zullen de scholen ook financiële besparingen realiseren. 2.3 Revolving fund Bij een revolving fund investeert de gemeente (eenmalig) een bedrag door een fonds op te richten. Dit fonds verstrekt een lening aan scholen voor de aanschaf en installatie van zonnepanelen. Doordat de scholen de opgewekte elektriciteit gebruiken hoeven zij minder elektriciteit van hun energiebedrijf af te nemen en krijgen zij dus een lagere energierekening. De scholen betalen aflossing en (eventueel) rente aan het fonds. Als de zonnepanelen zijn afbetaald, worden de zonnepanelen eigendom van de school. Doordat de opbrengsten terugvloeien in het fonds kunnen vervolgens weer nieuwe projecten gefinancierd worden. 8

9 Een andere vorm van financiële ondersteuning vanuit de gemeente is het dat de gemeente een garantstelling uitgeeft waarmee de school tegen gunstige rentetarieven een investering kan doen. Het voordeel hierbij is dat de gemeente geen directe middelen uit haar algemene middelen hoeft te reserveren. Lening of Garantie Financiële Middelen Fonds Doelgroep Realisatie Rente & Aflossing 2.4 Derden investeren Als laatste is er de mogelijkheid om derden te laten investeren in zonnepanelen op scholen. Een derde partij neemt hierbij de investering van het aanschaffen en installeren van zonnepanelen op zich. De school betaalt vervolgens een vast bedrag per kwh voor de elektriciteit uit de zonnepanelen aan deze derde partij volgens een afnameovereenkomst. Deze prijs kan bijvoorbeeld vastgesteld worden aan de hand van een Niet Meer Dan Anders (NMDA) berekening waardoor de elektriciteitskosten voor de school niet stijgen. Na een afgesproken aantal jaren kunnen de zonnepanelen overgenomen worden door de school. Het voordeel van het laten investeren door derden zit vooral in het feit dat er geen kapitaalbeslag is vanuit een eigen investering maar dat men wel verduurzaamt. Het nadeel zit vooral in de juridische afwikkeling. Er moet onder andere een recht van opstal worden gevestigd om natrekking te voorkomen en er moet een meerjarige huur-, lease- of afnameovereenkomst worden afgesloten. De eerste gedacht is vaak dat het meer loont om zelf te investeren. Immers, wanneer een ander investeert, rekent deze een winstpercentage. Toch kan het voor organisaties die niet belastingplichtig zijn, interessant zijn om een derde te laten investeren. Partijen die dit soort constructies aanbieden, kunnen over het algemeen wel gebruik maken van fiscale voordelen, zoals de Energie Investerings Aftrek of de Tijdig Willekeurige Afschrijving, waardoor zij soms een lagere prijs kunnen rekenen dan betaald wordt wanneer men zelf investeert. 9

10 3 Uitwerking financieringsconstructies Op basis van de aangeleverde informatie, heeft Green Spread offertes opgevraagd bij zowel een leverancier van turn key zonnepaneleninstallaties (Oskomera) en van energie (Trianel). Op basis van de door hen aangeleverde prijzen, hebben wij de verschillende financieringsconstructies uitgewerkt. 3.1 Investeringen per gebouw Op basis van de door de gemeente aangeleverde situatietekeningen, heeft Oskomera per schoolgebouw de mogelijke installaties uitgewerkt. De door hen berekende vermogens zijn indicatief en kunnen afwijken door dakobstakels die wel gerealiseerd gaan worden (ventilatie, koeling) maar niet op de situatietekeningen zijn aangegeven. School Vermogen in kwp Prijs per kwp Investering in Euro De Achtbaan 47, , ,00 Prins Willem Alexander 20, , ,00 De Regenboog 45, , ,00 * alle prijzen zijn exclusief BTW 3.2 Energieverbruiken per gebouw Op basis van de door de gemeente aangeleverde energiescans, heeft Trianel prijzen afgegeven voor de levering van energie voor het jaar Omdat er in de energiescans niet is aangegeven wat de verhouding piek/dal is, heeft Green Spread Trianel verzocht een inschatting te maken op basis van de andere scholen die zij in hun portefeuille hebben. Op basis hiervan, is de piek/dal verhouding geschat op 70/30. School Verbruik in kwh Verbruik in kwh piek Verbruik in kwh dal Piek prijs per kwh Dal prijs per kwh De Achtbaan , ,04888 Prins Willem Alexander , ,04888 De Regenboog , , Algemene uitgangspunten Een zonnepaneleninstallatie genereert ieder jaar een lager rendement dan het jaar daarvoor (degradatie van de panelen). De meeste leveranciers van zonnepanelen garanderen een opbrengst van 80% na 25 jaar. Over het algemeen wordt gewerkt met een degradatie van 0,7% per jaar. Hoewel de zonuren per locatie jaarlijks kunnen verschillen en soms wel oplopen tot meer dan zonuren, wordt voor bankfinanciering standaard gerekend met 850 zonuren per jaar. De kosten voor onderhoud van een zonnepaneleninstallatie zijn zeer laag. Bij een goede hellingshoek regenen de panelen vanzelf weer schoon. Over het algemeen wordt voor jaarlijkse beheer en onderhoud gerekend met een half procent van de investering. Dit is inclusief het vervangen van de omvormer(s) na zo n 15 jaar. De investering in een zonnepaneleninstallatie wordt meestal uitgedrukt in euro per wattpeak ( /Wp). Dit zegt niet alles. Vaak genereren panelen met een lage Wp prijs minder kwh per jaar dan panelen met een hoge(re) Wp prijs. Kleinere installaties hebben een hogere Wp prijs dan grotere installaties. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de installatiekosten en de omvormers. 10

11 Om de effecten van de uitwerking van de verschillende financieringsvormen inzichtelijk te maken, hebben wij ervoor gekozen om de installatie voor De Achtbaan als uitgangspunt te nemen. In onderstaande tabel staan de parameters waarmee is gerekend in het scenario dat de school zelf investeert. Per alternatief wordt vervolgens aangegeven welke parameters anders zijn ten opzichte van deze referentie. Vermogen in kwp 47,00 Prijs per kwp Investering in Euro Zonuren 850 Jaarlijkse degradatie panelen 0,7% Beheer & onderhoud 0,5% Rente 5,0% Aflossing 25 Levensduur 25 Verbruik Verbruik piek Verbruik dal Piek tarief per kwh 0,06992 Dal tarief per kwh 0,04888 EB ,11400 EB ,04150 EB > ,01110 Verrekenprijs 0,11151 Indexering energieprijs 2,0% WACC 4,0% 3.4 Business case zelf investeren Wanneer de school zelf investeert, maakt zij over een periode van 25 jaar een projectrendement van 1,4% Productie kwh Vermeden kosten 4.454, , , , , , ,71 Beheer en onderhoud 446,50 455,43 464,54 473,83 483,31 704,09 718,17 Rendement 4.008, , , , , , ,54 IRR 25 jaar 1,37% , , , , ,68 Aflossing 3.572, , , , , , ,00 Rente 4.465, , , , ,60 357,20 178,60 Cash flow , , , , , , ,94 NCW 4% WACC , , , , ,23 447,47 11

12 De netto contante waarde is negatief door de 25 jarige financiering tegen 5% met lineaire aflossing. Het verschil ten opzichte van niets doen, is als volgt: Niets doen Zelf doen Vermogen in kwp 47,00 Prijs per kwp Investering in Euro Zonuren 850 Jaarlijkse degradatie panelen 0,7% Beheer & onderhoud 0,5% Rente 5,0% Aflossing 25 Levensduur 25 Verbruik Verbruik piek Verbruik dal Piek tarief per kwh 0, ,06992 Dal tarief per kwh 0, ,04888 EB , ,11400 EB , ,04150 EB > , ,01110 Verrekenprijs 0, ,11151 Indexering energieprijs 2,0% 2,0% WACC 4,0% Kosten school 25 jaar Wanneer een school zelf investeert, loopt zij ook zelf het volledige risico op de exploitatie van de installatie en is zij verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Dit laatste kan worden uitbesteed en kan binnen de 0,5% passen. 3.5 Business case ESCo Wanneer de gemeente een ESCo opricht, kan de exploitatie voor de school er als volgt uitzien: Kosten elektriciteit 3.880, , , , ,88 Kosten energiebelasting 2.922, , , , ,01 Totale kosten 6.802, , , , ,89 Besparing agv panelen 4.454, , , , ,71 Vergoeding ESCo 5.500, , , Onderhoud ,93 718,17 Totale kosten 7.847, , , , ,35 12

13 De eerste 15 jaren zijn de kosten dus hoger voor de school, maar na afloop van de overeenkomst is de installatie van de school waardoor zij per saldo goedkoper uit is over een periode van 25 jaar. Wanneer de gemeente een ESCo optuigt, is dit een commerciële onderneming ofwel een entiteit die belasting betaalt maar ook gebruik kan maken van fiscale voordelen. Een ESCo financiert in principe op marktconforme condities. Het verschil ten opzichte van niets doen of zelf investeren, is als volgt: Niets doen Zelf doen ESCo Vermogen in kwp 47,00 47,00 Prijs per kwp Investering in Euro Zonuren Jaarlijkse degradatie panelen 0,7% 0,7% Beheer & onderhoud 0,5% 0,5% Rente 5,0% 5,0% Aflossing Levensduur Verbruik Verbruik piek Verbruik dal Piek tarief per kwh 0, , ,06992 Dal tarief per kwh 0, , ,04888 EB , , ,11400 EB , , ,04150 EB > , , ,01110 Verrekenprijs 0, , ,11151 Indexering energieprijs 2,0% 2,0% 2,0% WACC 4,0% 4,0% Kosten school 25 jaar Het verschil in de kwp prijs zit in dit geval in de EIA (Energie Investerings Aftrek). Deze is 41,5% en kan worden verrekend met de vennootschapsbelasting (tot 200 duizend euro winst 20%, daarboven 25%). Effectief scheelt de EIA zo n 10% op het investeringsbedrag. Ook de ESCo maakt een project rendement van zo n 2%. Naast het financiële voordeel dat een ESCo de school biedt, is er ook een ander voordeel. In dit geval ligt het exploitatierisico namelijk volledig bij de ESCo gedurende de contractsperiode. Wanneer de installatie om wat voor reden dan ook niet functioneert, moet de ESCo ervoor zorgen dat het defect zo snel als overeengekomen is wordt verholpen. 13

14 3.6 Business case revolving fund Wanneer de gemeente gebruik maakt van een revolving fund, kan de business case voor de school er als volgt uitzien: Kosten elektriciteit 3.880, , , , ,88 Kosten energiebelasting 2.922, , , , ,01 Totale kosten 6.802, , , , ,89 Besparing agv panelen 4.454, , , , ,71 Onderhoud 446,50 455,43 464,54 704,09 718,17 Aflossing 4.008, , , , ,54 Totale kosten 6.802, , , , ,89 De totale kosten voor de school blijven in dit voorbeeld gelijk. De school verduurzaamt dus zonder dat het haar iets kost. Ondanks het feit dat het revolving fund goedkoper kan financieren dan marktpartijen, blijft het revolving fund na 25 jaar met een restschuld zitten in het geval van de hieronder gehanteerde parameters: Niets doen Zelf doen ESCo Rev. Fund Vermogen in kwp 47,00 47,00 47,00 Prijs per kwp Zonuren Jaarlijkse degradatie panelen 0,7% 0,7% 0,7% Beheer & onderhoud 0,5% 0,5% 0,5% Rente 5,0% 5,0% 2,5% Aflossing Levensduur Verbruik Verbruik piek Verbruik dal Piek tarief per kwh 0, , , ,06992 Dal tarief per kwh 0, , , ,04888 EB , , , ,11400 EB , , , ,04150 EB > , , , ,01110 Verrekenprijs 0, , , ,11151 Indexering energieprijs 2,0% 2,0% 2,0% 2,0% WACC 4,0% 4,0% 2,5% Kosten school 25 jaar

15 3.7 Business case derden investeren De scholen kunnen ervoor kiezen om een derde te laten investeren in de zonnepaneleninstallatie op hun daken. Wanneer derden investeren, is vooral de rol van de gemeente van belang. Wanneer zij zich garant stellen voor financiering dan wel wanneer de gemeente bereid is om zelf te financieren tegen lage rentetarieven, kan dit voor de school de meest rendabele constructie zijn. Hoogstwaarschijnlijk biedt een derde in eerste instantie aan op basis van het Niet Meer Dan Anders (NMDA) principe Kosten elektriciteit 3.880, , , , ,88 Kosten energiebelasting 2.922, , , , ,01 Totale kosten 6.802, , , , ,89 Besparing agv panelen 4.454, , , , ,71 Vergoeding Derde 4.454, , , , ,71 Wanneer een derde investeert, komen de kosten voor de school ergens uit tussen de kosten in het geval van de ESCo en de kosten in het geval van het revolving fund. Een school kan vaak in overleg met de gemeente wel specifieke afspraken maken waardoor dit de meest interessante constructie kan zijn. Niets doen Zelf doen ESCo Rev. Fund Derde Vermogen in kwp 47,00 47,00 47,00 47,00 Prijs per kwp Zonuren Jaarlijkse degradatie panelen 0,7% 0,7% 0,7% 0,7% Beheer & onderhoud 0,5% 0,5% 0,5% 0,5% Rente 5,0% 5,0% 2,5% 2,5% Aflossing Levensduur Verbruik Verbruik piek Verbruik dal Piek tarief per kwh 0, , , , ,06992 Dal tarief per kwh 0, , , , ,04888 EB , , , , ,11400 EB , , , , ,04150 EB > , , , , ,01110 Verrekenprijs 0, , , , ,11151 Indexering energieprijs 2,0% 2,0% 2,0% 2,0% 2,0% WACC 4,0% 4,0% 2,5% 4,0% Kosten school 25 jaar

16 BIJLAGEN: 1. Brede school De Achtbaan 2. Brede school De Prins Willem Alexander 3. Brede school De Regenboog 16

17 Bijlage 1: Brede School De Achtbaan Brede School De Achtbaan Kievitstraat VX Tiel Dak Nieuwbouw Daktype: Plat dak Bouwjaar: 2012 Afmetingen A D E B C A: 28,5 m. B: 29,0 m. C: 9,0 m. D: 8,5 m. E: 10,0 m. Verbruik Elektriciteitsverbruik in MWh Referentie 61 Variant 1: zuinig 50 Variant 2: WKO 83 Variant 3: WP vent. Lucht 103 Bron: W/E adviseurs. 1 MWh = kwh 17

18 Tekening nieuwbouw 18

19 Tekening mogelijke PV opstelling 19

20 Bijlage 2: Brede School de Prins Willem-Alexander Prins Willem-Alexanderschool Grotebrugse Grintweg AH Tiel Dak Nieuwbouw Daktype: Plat dak Bouwjaar: 2012 Afmetingen A H B G A: 13,5 m. B: 23,0 m. C: 10,0 m. D: 10,0 m. E: 21,0 m. F: 11,0 m. G: 10,0 m. H: 20,0 m. F E C D Verbruik Elektriciteitsverbruik in MWh Referentie 61 Variant 1: zuinig 50 Variant 2: WKO 83 Variant 3: WP vent. Lucht 103 Bron: W/E adviseurs. 1 MWh = kwh 20

21 Tekening nieuwbouw 21

22 Tekening mogelijke PV opstelling 22

23 Bijlage 3: Brede School De Regenboog Brede School De Regenboog Meester Rinkstraat VH Tiel Dak Bestaand gebouw dat wordt uitgebreid. Daktype: Plat dak Bouwjaar: jaren 70, uitgebreid 1984, uitbreiding gepland 2011/2012 Afmetingen B A A: 8,5 m. B: 40,0 m. Verbruik Het verbruik van De Regenboog is niet bekend. 23

24 Tekening nieuwbouw 24

25 Tekening mogelijke PV opstelling 25

26 Green Spread Nieuwe Stationsstraat KS Arnhem

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Haalbaarheid van Zon-PV 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Agenda Zon-PV Algemeen Business case Giesbers Business case Flynth Investeren door Green Spread Over Green Spread Zonnepanelen

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Thema Zonnestroom, Projectfinanciering. Onderdeel 1. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Thema Zonnestroom, Projectfinanciering. Onderdeel 1. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Thema Zonnestroom, Projectfinanciering Onderdeel 1 Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Inhoud Wat is projectfinanciering? Proces; opzetten van een business case Financieringsvormen -- Projectvoorbeeld:

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe Programma 19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente 20.00 uur Plan voor collectieve aanschaf, dhr. H. Bruggeman, Zonnecollectief 20.30 uur Techniek en randvoorwaarden voor plaatsing

Nadere informatie

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014 Frans van Wieren duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Financiering Esco s Terugverdientijd Vormen van financiering Esco

Nadere informatie

Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas

Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas Haal rendement uit uw nieuwe dakbedekking: kies voor de zon! Duurzaam ondernemen is van deze tijd. Groene energie is van deze tijd. Asbest

Nadere informatie

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Regeling In tien provincies is vanaf 1 juli 2013 de stimuleringsregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop opengesteld en kunnen agrarische ondernemers een

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012

ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012 Zonnige kansen voor ondernemers in Rheden ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012 Hoe werkt een zonnepaneel? 2 Wat gebeurt er met opgewekte stroom? Deel van de opgewekte stroom wordt direct verbruikt (zelflevering).

Nadere informatie

HierOpgewekt. 16 april 2015

HierOpgewekt. 16 april 2015 HierOpgewekt 16 april 2015 Even voorstellen Algemeen Crowdfundingplatform voor duurzame energieprojecten Stichting opgericht door Jan Willem Zwang in juni 2012 Gevestigd te Arnhem Februari 2014 ontheffing

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatiememorandum Zonnepanelen Basisschool De Achtbaan

Inhoudsopgave. Informatiememorandum Zonnepanelen Basisschool De Achtbaan Samenvatting Het Greencrowd-project Zonnepanelen Basisschool De Achtbaan heeft als doel het PV-systeem op het dak van deze school uit Tiel deels te herfinancieren. In mei 2013 is dit PV-systeem (34 panelen,

Nadere informatie

Zon-PV op maatschappelijk vastgoed

Zon-PV op maatschappelijk vastgoed Zon-PV op maatschappelijk vastgoed Financiering en subsidie (SDE+) 9 juni 2016 Sander Huitink Agenda Over Greenspread Financiering zon-pv-projecten Salderen Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatiememorandum Zonnepanelen Basisschool De Achtbaan

Inhoudsopgave. Informatiememorandum Zonnepanelen Basisschool De Achtbaan Samenvatting Het Greencrowd-project Zonnepanelen Basisschool De Achtbaan heeft als doel het PV-systeem op het dak van deze school uit Tiel deels te herfinancieren. In mei 2013 is dit PV-systeem (34 panelen,

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Workshop financieringsconstructies. Arthur Messelink & Daan Arkesteijn

Workshop financieringsconstructies. Arthur Messelink & Daan Arkesteijn Workshop financieringsconstructies Arthur Messelink & Daan Arkesteijn Wat gaan we doen vandaag? Fictief schoolgebouw renoveren Jullie moeten aan de slag Interactief Vragen kan altijd Wat is het doel? Meer

Nadere informatie

Zon-PV op ziekenhuizen. September 2014

Zon-PV op ziekenhuizen. September 2014 Zon-PV op ziekenhuizen September 2014 Inhoud Kennismaking Greenspread Het proces Haalbaarheid Scenario s Referentie: ziekenhuis Rijnstate Kennismaking Greenspread Wie we zijn Greenspread adviseert organisaties

Nadere informatie

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten.

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten. Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 25 oktober 2011 Registratienummer: 2011/66 Agendapunt nummer: 7 Onderwerp Besparing met zonne-energie Inleiding/aanleiding

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020)

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) (Voor)financiering door een derde 1. Zonline Doneer de zon: Zonline biedt in samenwerking met Urgenda de mogelijkheid om via crowdfunding zonnepanelen

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Projec'inanciering duurzame en decentrale energie. Arnhem, november 2013

Projec'inanciering duurzame en decentrale energie. Arnhem, november 2013 Projec'inanciering duurzame en decentrale energie Arnhem, november 2013 Inhoud Terminologie Hoe maak je een business case Risico s Innova7eve financieringen Terminologie REV Mul7plier WACC Leverage Money

Nadere informatie

Herman de Zonnestroomverdeler

Herman de Zonnestroomverdeler Herman de Zonnestroomverdeler is een product van LENS BV Rendabele & flexibele zonnestroom voor VvE s met Herman de Zonnestroomverdeler Een eigen zonnesysteem is duurzaam én winstgevend. Wij zijn dan ook

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Wie zijn werkgroep dak Christina Rozendaal Bert Bakker Ruud Verschoof Alex van den Boogaard Informatieavond 'Zon op ons dak' versie 5 2 Agenda

Nadere informatie

Masterplan Zon-PV. Rendabele exploitatie van zonnepanelen

Masterplan Zon-PV. Rendabele exploitatie van zonnepanelen Masterplan Zon-PV Rendabele exploitatie van zonnepanelen 2 1. Inhoud 1. Inhoud 3 8. Particuliere woningeigenaren 49 2. Inleiding 5 8.1 Voorbeeld-business-case 49 3. Investering en exploitatie 9 8.2 Hindernissen

Nadere informatie

Zon en salderen. De regels en de kansen. Job Swens

Zon en salderen. De regels en de kansen. Job Swens Zon en salderen De regels en de kansen. Job Swens Inhoud Kosten van elektriciteit Wetgeving Hoe werkt Salderen Keuzes Zonnestroom voor sportparken Limeira, 2012-08-03 Kosten van net-stroom prijscomponent

Nadere informatie

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom Achter de Hoven 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom systeem: Zonnepanelen Draagconstructie Omvormer Kabels en leidingen Beveiliging Meting J. Cace, 26

Nadere informatie

WELKOM. woensdag 27 november 2013 Henk van Campenhout

WELKOM. woensdag 27 november 2013 Henk van Campenhout WELKOM woensdag 27 november 2013 Henk van Campenhout 1 Bespaar op uw lasten, spaar het milieu 2 Wie zijn wij? Doel: Het terugdringen van energie uit fossiele brandstoffen naar nul. EGM Energy Guard & Manufacturing

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

susīas wwrnmrnmrnmrnwrn m Zonnepanelen systeem Gemeente Drimmelen Adviesrapport Betreft concept rapportage Sustas Management BV 25 oktober 2013

susīas wwrnmrnmrnmrnwrn m Zonnepanelen systeem Gemeente Drimmelen Adviesrapport Betreft concept rapportage Sustas Management BV 25 oktober 2013 susīas Adviesrapport Betreft concept rapportage Zonnepanelen systeem Gemeente Drimmelen wwrnmrnmrnmrnwrn m Sustas Management BV Pagina 1 van 19 Samenvatting De gemeente Drimmelen onderzoekt de mogelijkheden

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Presenta(es buurtbijeenkomst woensdag 30-10- 13. Zonnig Amelterhout door Chris(aan Teule Financiën door Alfred Middelkamp

Presenta(es buurtbijeenkomst woensdag 30-10- 13. Zonnig Amelterhout door Chris(aan Teule Financiën door Alfred Middelkamp Presenta(es buurtbijeenkomst woensdag 30-10- 13 Zonnig Amelterhout door Chris(aan Teule Financiën door Alfred Middelkamp Zonnig Amelterhout Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Natuur en Milieufedera

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Voor wij aanvangen met de offerte eerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box

Nadere informatie

Zelf zonne-energie opwekken?

Zelf zonne-energie opwekken? Zelf zonne-energie opwekken? Programma Consumentenbond kiest voor zonne-energie Samen sterk met Vereniging Eigen Huis (VEH) Hoe werken zonnepanelen? Het aanbod en de zekerheid van het Zonnecollectief Rekenvoorbeeld

Nadere informatie

Haalbaarheid fotovoltaïsche zonne-energie gemeentelijke gebouwen Reimerswaal

Haalbaarheid fotovoltaïsche zonne-energie gemeentelijke gebouwen Reimerswaal E4S Consult B.V. Generaal Foulkesweg 40 6703 BT Wageningen Netherlands www.e4s-consult.nl T +31 (0)317 427 974 F +31 (0)317 427 984 E info@e4s-consult.nl KvK nr. 52077810 BTW nr. 850290831B01 Haalbaarheid

Nadere informatie

Voorbeeldberekening EIA 2016 'Alleen het beste is goed genoeg'

Voorbeeldberekening EIA 2016 'Alleen het beste is goed genoeg' Zonne-energie installatie Voorbeeldberekening EIA 2016 'Alleen het beste is goed genoeg' Basisgegevens Voorbeeldberekening EIA 2016 Rechtsvorm K.I.A. aftrek Aantal vrije m2 beschikbaar punt dak Aantal

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Allereerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box houdt zich al meer dan

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Voor wij aanvangen met de offerte eerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box

Nadere informatie

Zonnepanelen, wat U moet weten

Zonnepanelen, wat U moet weten 8-3-2014 GPI Elektrotechniek Zonnepanelen, wat U moet weten Fiscale voordelen GPI Elektrotechniek Fresialaan 5 6851 TH Huissen 026-4423257 Voordelen Maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt steeds

Nadere informatie

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4 ** 1 van 6 Onderwerp: Onderzoek initiatiefvoorstel zonnepanelen gemeentelijke Zaaknummer : 1001958 Datum : 25 september 2013 Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau

Nadere informatie

1 Zonne-energie 3. 2 Technische analyse 4. 3 Financiële analyse 10

1 Zonne-energie 3. 2 Technische analyse 4. 3 Financiële analyse 10 Oktober 2015 1 Zonne-energie 3 2 Technische analyse 4 3 Financiële analyse 10 Elektriciteitsverbruik 10 Verrekenprijs 10 Uitgangspunten 11 Resultaten business case 12 4 Conclusies en vervolg 13 / Wp Een

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

WELKOM. Woensdag 10 december 2014. Presentatie: Leo van der Grinten en Jaap van de Sande Verkoopadviseur: Ralf Leunissen

WELKOM. Woensdag 10 december 2014. Presentatie: Leo van der Grinten en Jaap van de Sande Verkoopadviseur: Ralf Leunissen WELKOM Woensdag 10 december 2014 Presentatie: Leo van der Grinten en Jaap van de Sande Verkoopadviseur: Ralf Leunissen 1 Pebble Green Systems 2 KLNE Europe 3 Thuisvester 4 Oomen 5 Van Poppel 6 Agenda Wie

Nadere informatie

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 Energie opwekken met kwalitatief hoogwaardige zonnepanelen voor een duurzamere toekomst Inhoudsopgave Wie zijn wij? 3

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

Jan Willem Zwang & Sven Pluut Amersfoort, 15 november 2013

Jan Willem Zwang & Sven Pluut Amersfoort, 15 november 2013 Crowdfunding Jan Willem Zwang & Sven Pluut Amersfoort, 15 november 2013 Stichting Green Crowd Utrechtseweg 310 Gebouw H02 6812 AR Arnhem 0285 4013 471 www.greencrowd.nl Agenda Korte introductie Wat is

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Allereerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box houdt zich al meer dan

Nadere informatie

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 ZONNE - PANELEN INFORMATIE Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 www.bruggink-bv.nl Oktober 2012 ZONNE - PANELEN 1. Algemene informatie Inhoud 2. Landelijke subsidieregeling, afkomstig

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Financieren van duurzaamheid. Servicepunt Duurzame Energie

Financieren van duurzaamheid. Servicepunt Duurzame Energie Financieren van duurzaamheid Peter Borghstijn BNG Bank Hans Hörter Servicepunt Duurzame Energie Inhoud BNG Bank Verduurzaming Financiering verduurzaming Geschiedenis 1914 Instituut voor de Rijksverrekening

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2010 - I

Eindexamen m&o vwo 2010 - I Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9. Peter Steenbergen en Erik Koolwijk zijn de twee directeur-grootaandeelhouders van glastuinbouwbedrijf Rijkgroen bv. Het bedrijf heeft

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Allereerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box houdt zich al meer dan

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE Nieuwe samenstelling bestuur Nieuwsbrief juli 2012 Vanaf juni 2012 heeft het bestuur van de vereniging een andere samenstelling. Graag willen wij ons aan u voorstellen. Van links naar rechts: Albert Brouwer

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Zonnepanelen Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Agenda Waarom? Werking Wat heb je nodig? Wat kost energie? Wat levert het

Nadere informatie

9-5-2014 B.v.d.Hoek Driebergen 0655965653

9-5-2014 B.v.d.Hoek Driebergen 0655965653 Zonnepanelen op het dak van uw VvE? Draagvlak creëren en offertes aanvragen en communiceren met de VvE (Nieuwsbrief) Kosten en baten analyse Berekenen terug verdien tijd Spreadsheet offerte gegevens Communicatie

Nadere informatie

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning es Het plaatsen van zonnepanelen op een woning Zijn alle woningen geschikt voor zonnepanelen? Bijna alle woningen zijn geschikt, er is slechts een klein aantal voorwaarden. Er moet voldoende stevig en

Nadere informatie

Agendanummer: Begrotingswijz.:

Agendanummer: Begrotingswijz.: Agendanummer: Begrotingswijz.: CR5 Onderwerp : PV-project Den Bolder Aan de raad van de gemeente Waalwijk Waalwijk, 12 oktober 2010 0. Samenvatting De gemeente Waalwijk heeft een ambitieuze energie/klimaatdoelstelling,

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Financieren zonder banken

Financieren zonder banken Financieren zonder banken Jan Willem Zwang 15 november 2012 Stichting Green Crowd Utrechtseweg 310 Gebouw H02 6812 AR Arnhem 026 352 75 72 www.greencrowd.nl Wat is crowdfunding? 1 idee, veel financiers,

Nadere informatie

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Ontdek de voordelen van de zon. Onafhankelijk Verzekerd van het gebruik van schone stroom die u zelf opwekt. Besparen Bespaar op uw energierekening

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepanelen-installatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

Decentrale duurzame energie opwekking

Decentrale duurzame energie opwekking Decentrale duurzame energie opwekking Fiscaliteit in vogelvlucht Seminar Hier Opgewekt, 14 november 2012 2 1 Inhoud Selectie recente fiscale ontwikkelingen Fiscale stimuleringsmaatregelen Energiebelasting

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

De belangrijkste conclusies van dit haalbaarheidsonderzoek zijn dat:

De belangrijkste conclusies van dit haalbaarheidsonderzoek zijn dat: Samenvatting In opdracht van de gemeente Tiel heeft Greencrowd in samenwerking met Dynamico Advies een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar het rendabel doorvoeren van energiebesparingsmaatregelen en

Nadere informatie

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 www. cool-leusden.nl twitter: http://twitter.com/coolleusden PROGRAMMA Welkom - door Ago Salverda (voorzitter CML Leusden) Informatie Zonnepanelen - door Marian

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie

Potentieel zon corporatiesector 25-11-2013 1. Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl

Potentieel zon corporatiesector 25-11-2013 1. Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl ODE Voorzitter zon-sectie zon@duurzameenergie.org 06-31685246 25-11-2013 1 Potentieel zon corporatiesector 1,2 Miljoen eengezinswoningen 0.6 Miljoen goed

Nadere informatie

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Zonne-energie in Nederland Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Informatie Horizon Opgericht 2009 Veel ervaring in (duurzame) energie ca. 60 jaar Grootaandeelhouder HVC Groep in Alkmaar In

Nadere informatie

Opbrengstscan zonnepanelen

Opbrengstscan zonnepanelen Opbrengstscan zonnepanelen Gratis en onafhankelijk advies voor uw woning Anoniem voorbeeldadvies Aan: Datum Uw naam Adres Postcode, Plaats..-..-. Opbrengst Mogelijkheden van uw dak Met geavanceerde software

Nadere informatie

Grootverbruiker, aansluiting > 3 X 80A 'Alleen het beste is goed genoeg' Market Pro BV - Officiële dealer van Nord Solar GmbH

Grootverbruiker, aansluiting > 3 X 80A 'Alleen het beste is goed genoeg' Market Pro BV - Officiële dealer van Nord Solar GmbH Zonne-energie installatie Grootverbruiker, aansluiting > 3 X 80A Market Pro BV - Officiële dealer van Nord Solar GmbH Basisgegevens Grootverbruiker, aansluiting > 3 X 80A * Rechtsvorm V.O.F. * Geschatte

Nadere informatie

Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst

Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst 25 maart Sint Annaparochie Programma 20.00 uur Opening bijeenkomst en toelichting op het Programma 20.10 uur Energiebesparing (Greet Ruitenberg) 20.45 uur

Nadere informatie

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Raadsvergadering, 10 december 2013 Voorstel aan de Raad Nr.: 20131210 8 RV Agendapunt: 8 Datum: 19 november 2013 Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie

Oosterhout Nieuwe Energie Oosterhout Nieuwe Energie Wat is ons doel van vandaag Informeren: ONE Zonne-panelen actie Wij hopen: Op zoveel mogelijk aanvragen 2 Agenda 11.00 Opening door wethouder Jan Peters 11.05 Toelichting over

Nadere informatie

Zonne-energie in de landbouw

Zonne-energie in de landbouw Zonne-energie in de landbouw Programma 20.00 uur 20.10 uur 21.10 uur 21.25 uur 21:50 uur 22.15 uur Opening bijeenkomst Mogelijkheden van zonnestroom (Wouter Veefkind) PAUZE Rekenen aan rendement (Monique

Nadere informatie

StratEnergetic Business XL Innovators 01-03-2013

StratEnergetic Business XL Innovators 01-03-2013 Verlaag nu uw energiekosten, verdien morgen aan energie, verkoop overmorgen uw huis met meerwaarde Heden en toekomst: U bent in het bezit van een huis en wilt dat in de toekomst verkopen. Verlaag morgen

Nadere informatie

Hands on energiescan sportverenigingen. Energiek vooruit 18 september 2014

Hands on energiescan sportverenigingen. Energiek vooruit 18 september 2014 Hands on energiescan sportverenigingen Energiek vooruit 18 september 2014 Inhoud 1. Wat houdt de scan in? 2. Uitkomst van de scan 3. Aandacht voor financiering 4. Workshop 1. Wat houdt de scan in? Intake

Nadere informatie