Watervoorzieningen voor Zuid-India

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Watervoorzieningen voor Zuid-India"

Transcriptie

1 Watervoorzieningen voor Zuid-India Base of the Pyramid marktverkenning 25 november 2010

2 Inhoud 1. Inleiding 1.1 Base of the Pyramid 1.2 Duurzame innovaties 1.3 Utrechtse bedrijven als testcase 1.4 Marktinventarisatie: water, communicatie en financiën 2. Water in het Ramanathapuram district 2.1 Watertekort 2.2 Drinkwater 2.3 Sanitatie 2.4 Irrigatie 3. Kansen en uitdagingen 3.1 Unique selling points 3.2 Gunstige omstandigheden 3.3 Mogelijke obstakels 4. Mogelijke BoP producten en diensten 4.1 Waterpurificatie technieken 4.2 Waterconserveringstechnieken 4.3 Baggertechnieken 5. Logistiek 5.1 Transport 5.2 Distributie 5.3 Verkoop 6. Mogelijke partners 6.1 Overheidsorganisaties 6.2 Bedrijven 6.3 Consultants 6.4 Non-gouvernementele organisaties 6.5 Universiteiten/kennisinstituten 7. Financiering 7.1 Subsidies 7.2 Investeringsmaatschappijen 2

3 1. Inleiding India is een interessante nieuwe afzetmarkt voor veel Westerse bedrijven. Het land is een groeimarkt met een enorm potentieel aan nieuwe klanten. Maar India is ook een land waar grote delen van de bevolking in armoede leven. Zijn er mogelijkheden voor het westerse bedrijfsleven om winstgevend zaken te doen met India en tegelijkertijd positief bij te dragen aan welvaartstoename van de armste inwoners? Hoe kan je als ondernemer deze twee doelstellingen met elkaar combineren? Het Base of the Pyramid (BoP) principe gaat in op deze vraag. 1.1 Base of the Pyramid Het BoP principe gaat er van uit dat de allerarmsten een belangrijke afzetmarkt zouden kunnen vormen voor bedrijven, maar dat de huidige producten nog onvoldoende op hun behoeften en mogelijkheden zijn aangepast. Producten die wel zijn aangepast aan de behoeften en mogelijkheden van deze doelgroep worden BoP producten genoemd. Een voorbeeld van een BoP product is een bril die aan te passen is op iedere gewenste sterkte, verkocht voor 1,- in ontwikkelingslanden (ontwikkeld door het AMC en Philips). Een dergelijk product heeft een enorm welvaartsverhogend potentieel voor de afnemers en is tegelijkertijd winstgevend voor het bedrijf dat ze produceert. 1.2 Duurzame innovaties Zaken doen met de vier miljard armste mensen op de wereld vraagt om een radicaal andere aanpak als het gaat om innovaties en business modellen. Het vereist het herzien van prijs/ kwaliteitsverhoudingen en een nieuwe manier van meten van (financieel) succes. Het bedienen van consumenten aan de onderkant van de piramide vereist bovendien dat bedrijven met maatschappelijke organisaties en lokale overheden samenwerken om de behoeften en mogelijkheden van deze groep consumenten te leren kennen. Het BoP principe is op deze manier een stimulans voor duurzame innovaties. 1.3 Utrechtse bedrijven als testcase Een samenwerking van Habitat for Humanity, MVO Nederland, COS Utrecht en adviesbureau CREM heeft deze BoP methodiek in opdracht van de Provincie Utrecht geïntroduceerd bij Utrechtse bedrijven. Dit project liep van april 2009 t/m november Het doel van het project was om met de Utrechtse bedrijven te onderzoeken of het mogelijk is om innovatieve businessmodellen te ontwikkelen ten behoeve van het opbouwen van duurzame, gezonde en economisch gezonde lokale gemeenschappen in ontwikkelingslanden. Deze businessmodellen (of concepten) moeten vanuit commercieel oogpunt interessant zijn voor de betrokken bedrijven. 1.4 Marktinventarisatie: water, communicatie en financiën De basis van het project vormde een onderzoek naar de behoeften en wensen van bewoners van een lokale gemeenschap in Zuid-India. Het lokale kantoor van Habitat for Humanity in India inventariseerde welke welvaartsverhogende producten bewoners van die leefgemeenschap momenteel missen en aan welke eisen die producten zouden moeten voldoen om verkocht te kunnen worden in deze gebieden. Dit heeft geleid tot een vertaling naar een potentiële afzetmarkt voor Nederlandse bedrijven in de sectoren water, communicatie(technologie) en financiën. Met bedrijven en experts uit deze sectoren is in een workshop verkend welke product- of dienstinnovaties ontwikkeld kunnen worden om in de behoeften van de lokale bevolking te voorzien. Het resultaat van het gehele project is verwerkt in drie marktverkenningen, waarvan dit document de sector water betreft. 3

4 2. Water in het Ramanathapuram district 2.1 Watertekort Het district Ramanathapuram is een van de droogste en armste in Tamil Nadu. De bevolking moet kilometers lopen naar een pomp of is aangewezen op duur flessenwater. In het droge seizoen migreert een groot deel van de bevolking daarom om seizoensarbeid te verrichten in andere districten. De inwoners die achterblijven leven veelal van leningen die hen de droge tijd door moeten helpen. Vooral in het droge seizoen, maar eigenlijk gedurende het hele jaar, is water een probleem. Weinig regenval is niet direct de oorzaak voor het tekort aan drinkwater. Weliswaar valt er gemiddeld minder regen in Tamil Nadu (namelijk 827 mm) dan in andere delen van India (925 mm), in vergelijking met echt droge gebieden is dit relatief veel. Ter vergelijking: het gemiddelde in Nederland is 790 mm. De hoofdoorzaken voor het tekort aan water in het district zijn: Verzilting Verzilting is het proces waarbij zout zich concentreert in de bovenste laag van de bodem. Veelal ontstaat verzilting doordat bij de toevoer van water in een warm gebied het water verdampt, waarbij de in het water opgeloste stoffen achterblijven. Brak water Brak water is een mengsel van zout en zoet water. Dit is dus water met een ander zoutgehalte dan zoet of zeewater en is niet drinkbaar. Brakwater komt voor in kustgebieden, bij de overgang van zoetwater naar zeewater. Tekort aan natuurlijke bronnen In de regio Ramanathapuram zijn weinig natuurlijke zoet waterbronnen aanwezig. Veel zoet waterbronnen zijn bovendien uitgeput. Overbevolking In de periode bedroeg de bevolkingsgroei in India gemiddeld 1,95 procent per jaar, en dat percentage is naar schatting de afgelopen jaren nog toegenomen. Met een dichtheid van 324 inwoners per km2 (2001) is India een van de dichtstbevolkte landen ter wereld. Het in de hand houden van de bevolkingsomvang is voor de Indiase overheid dan ook een nijpend vraagstuk. Veel waterbronnen raken uitgeput door overconsumptie als gevolg van overbevolking. Ontbossing Ontbossing zorgt ook voor verlaagde waterstanden. Ontbossing heeft een rechtstreekse invloed op de ecosystemen en daardoor dus ook op de watervoorraden. 2.2 Drinkwater De behoefte aan veilig drinkwater wordt beschouwd als een prioriteit door zowel het onderzoeksteam als de gemeenschap zelf, omdat het drinken van niet schoon drinkwater veel gezondheidsproblemen voortbrengt en omdat het bemachtigen van schoon drinkwater bijzonder tijdrovend is. 4

5 Kraan- en pompwater Kraan- of pompwater is in Ramanathapuram een relatieve zeldzaamheid: geschat wordt dat ongeveer 75% van de rurale bevolking geen kraan- of pompwater in de nabijheid tot de beschikking heeft. Van oudsher werd regenwater in het district opgevangen in zogenaamde oorani s (een soort gemeenschappelijke vijvers/ wateropslag gebieden). In grote delen van Tamil Nadu zijn deze oorani s echter drooggevallen door ontbossing in de koloniale periode. De vraag naar water in het district is groot, maar mensen gaan er ook zuinig mee om; ze zijn gewend aan de waterschaarste. Drooggevallen oorani in Ramnnad Flessenwater De rurale gebieden zijn geheel afhankelijk van duur flessenwater of ze zijn als ze geen water uit flessen kunnen betalen aangewezen op ongezuiverd water. Een gezin uit de armste inkomensklasse gebruikt circa 15 tot 20 liter water per dag als drinkwater en om mee te koken. Ter vergelijking: in Nederland gebruikt één persoon 128 liter water per dag. De laatste jaren is er een toename in de marktvraag naar flessenwater waar te nemen. Die toename is vooral te zien bij middeninkomens. De goedkoopste fles water kost ongeveer 10 à 12 Rupee, ongeveer 0,20 voor 1 liter water. Dit is in veel gevallen te duur voor de armste inkomensklassen. Tamil Nadu Water Supply and Drainage Board In Tamil Nadu is sinds 1971 Tamil Nadu Water Supply and Drainage Board (TWAD) dat als autonoom staatsorgaan tracht meer schoon drinkwater voor de bevolking te genereren. TWAD wordt financieel gesteund door de Wereldbank, UNICEF en andere donoren. TWAD staat open voor samenwerking met andere partijen, zoals Westerse bedrijven. Buiten TWAD zijn er geen andere partijen in het district die actief zijn op het gebied van drinkwater. TWAD heeft een aantal projecten opgezet om schoondrinkwater te realiseren, onder andere door het creëren van een waterzuiveringsinstallatie in Ramanathapuram. Deze installatie is in 2009 in gebruik genomen en voorziet in de stedelijke gebieden in het district in schoon drinkwater. Open water en putten De meeste dorpen in het district zijn kustdorpjes met weinig infrastructurele voorzieningen. Het grootste deel van het dorp is daarom voor de dagelijkse consumptie afhankelijk van open water of putten. Vanwege de nabijheid van de zee is het water in deze putten vaak te zilt om te drinken. 2.3 Sanitatie Het huidige gebrek aan sanitaire voorzieningen in Ramanathapuram zorgt voor een verhoogd risico op de uitbraak van ziektes. Vrouwen, kinderen en (andere) kwetsbare groepen hebben het zwaarst te lijden onder de gevolgen hiervan. In het district leeft 75% van de bevolking in huizen zonder sanitaire voorzieningen. In Ramanathapuram zijn geen lokale organisaties actief op het gebied van sanitatie. 2.4 Irrigatie Het ernstige tekort aan irrigatiewater is één van de belangrijkste oorzaken van de achterstand in economische ontwikkeling van Ramanathapuram. 95% Van de landbouwgrond in het Ramanathapuram district is niet aangesloten op een irrigatiesysteem. Voor irrigatie zijn landbouwers daarom aangewezen op regen, wateropslag in tanks of oorani s en op natuurlijke bronnen. De droge seizoenen maken landbouw in het district relatief moeilijk. Dit staat economische groei van de agrarische sector in de weg. 5

6 3. Kansen en uitdagingen Voor de Nederlandse watersector zou Ramanathapuram een interessante nieuwe afzetmarkt kunnen zijn. De Nederlandse watersector heeft een aantal unieke zaken te bieden heeft voor de huidige watervoorziening in dit gebied. 3.1 Unique selling points Onderstaand de Unique Selling Points (USPs) van Nederlandse ondernemers en daarmee kansen voor BoP producten vanuit Nederland. Watergerelateerde expertise van Nederlandse bedrijfsleven Nederland heeft van oudsher een reputatie en traditie op het gebied van water. Er is een sterke watersector, veel kennis en expertise. Nederland heeft de ambitie om een wereldleider op het gebied van water te zijn en te blijven. Binnen en buiten Nederland wordt de watersector gepromoot door Netherlands Water Parthership (NWP), onder andere via waterexpertise centra en het organiseren van waterprojecten in ontwikkelingslanden. Ervaring met ontwikkelingslanden De watersector heeft van oudsher veel projecten uitgevoerd over de eigen landgrenzen heen. Daarbij is relevante ervaring opgedaan met het werken in ontwikkelingslanden. Zo is binnen het NWP de afdeling Water, Sanitatie en Hygiëne (WASH) actief in de uitvoering van het zogeheten WASH Akkoord. In het WASH Akkoord verplichten de partijen zich tot intensieve samenwerking, afstemming, coördinatie en informatieontsluiting met als gezamenlijk doel een extra bijdrage tot aan het behalen van de millennium ontwikkelingsdoelstelling voor water, sanitatie en hygiëne. De in dit programma opgedane ervaringen zijn nuttig voor bedrijven die zich in India willen bezighouden met water, sanitatie en hygiëne. WASH Akkoord Het WASH Akkoord is 30 juni 2007 ondertekend door een aantal departementen en door alle geledingen van de watersector (banken, kennisinstellingen, bedrijfsleven, NGO s, drinkwaterbedrijven en waterschappen, adviesbureaus, leveranciers/aannemers en installateurs). Naast WASH heeft ook de organisatie Aqua for All relevante expertise in huis over watergerelateerd zakendoen in India. Aqua for All koppelt expertise van de Nederlandse watersector aan water- en sanitatieprojecten in ontwikkelingslanden. 3.2 Gunstige omstandigheden Naast de USP s van de Nederlandse watersector zijn er ook gunstige omstandigheden in Ramanathapuram die marktintroductie van BoP producten verder kunnen vereenvoudigen: Een groot deel van de bevolking is gewend te betalen voor schoon drinkwater. Drinkwater in flessen is relatief duur en een goedkoper alternatief is al snel een gat in de markt. Hoewel Ramanathapuram één van de armste districten van Tamil Nadu is, is er toch sprake van een groeiende middenklasse. Omdat bewoners van kustgebieden weten dat je brak of verzilt water beter niet kan drinken, zal de verkoop van schoon drinkwater makkelijker zijn dan in gebieden waar er sprake is van biologisch verontreinigd water (die verontreiniging is immers in tegenstelling to zilt water niet te proeven). 6

7 3.3 Mogelijke obstakels Uiteraard zijn er ook obstakels te benoemen waarmee de Nederlandse watersector rekening zou moeten houden, wanneer zij besluiten producten op de markt in Ramanathapuram te introduceren, zoals: Een groot deel van de bevolking is gewend te betalen voor water, maar dit geldt niet voor de allerarmsten. Het extreem lage inkomen van de bevolking leidt ertoe dat producenten tegen zo laag mogelijke kosten moeten produceren. Dit innovatieproces kan veel tijd vergen, en een heel andere en nieuwe manier van materiaalgebruik vragen. De doelgroep zal dan ook veelal de groep net boven de allerarmsten zijn. Relatief lange terugverdientijd; projecten worden pas na enkele jaren rendabel vanwege hoge investeringskosten voor (o.a.) innovatie en distributie. De winstmarges zijn bovendien lager dan in gewend bent in de Westerse markt. Samenwerking met de lokale en regionale overheden (ten aanzien van bijvoorbeeld vergunningverlening of intensieve samenwerking bij grotere interventies zoals water voor landbouwirrigatie) gaat vaak langzaam. Lokale overheden in India staan bekend om hun bureaucratie, al lijkt dit de afgelopen jaren verbeterd te zijn. Hou in ieder geval rekening met een veel lager tempo dan waaraan we in Nederland gewend zijn. Corruptie: om overheidsbeslissingen te versnellen wordt vaak onder tafel geld gevraagd. In het kader van verantwoord ondernemen is dat natuurlijk niet de juiste weg. Uit ervaring blijkt dat ondernemers in een glijdende schaal steeds verder het corruptiemoeras worden ingetrokken. Enthousiasme creëren voor het product wil helpen; een lange adem loont uiteindelijk. Kijk voor meer informatie over corruptie het dossier op de website van MVO Nederland. 4. Mogelijke BoP producten en diensten Welke BoP producten zijn mogelijk geschikt voor het Ramanathapuram district? Rekeninghoudend met de omstandigheden in het gebied en de USP s van de Nederlandse watersector. In de watersector zijn twee typen potentiële BoP producten te onderscheiden: Producten per huishouden In dit geval is de individuele consument (vaak een gezin) eigenaar van het product. Om aantrekkelijk te zijn voor de BoP markt, moeten deze producten voldoen aan een aantal randvoorwaarden: Eenvoudig en veilig in gebruik. De BoP consument is over het algemeen ongeschoold en niet getraind in het omgaan met technisch gecompliceerde apparaten. Losse elementen dienen bij slijtage lokaal vervangbaar zijn om de onderhoudskosten zo laag mogelijk te houden. De vervangingstermijn moet relatief lang zijn; het product moet dus lang mee kunnen. Onderdelen veroorzaken geen of minimaal afval en zijn bij voorkeur recyclebaar of afbreekbaar. De aanschafkosten moeten extreem laag zijn, of er moet een mogelijkheid zijn om het product in termijnen te betalen. Daarnaast moeten de kosten voor het gebruik, onderhoud en afschrijving ook laag zijn (Total Costs of Ownership). 7

8 Gemeenschappelijke producten In dit geval is een lokale ondernemer eigenaar van het product (of is in dienst van het moederbedrijf dat de producten elders produceert). Individuele consumenten betalen om van de voorziening gebruik te kunnen maken. Deze producten moeten voldoen aan een aantal additionele randvoorwaarden om succesvol de BoP markt te kunnen betreden: Bij levering een technische training in onderhoud en gebruik voor de lokale ondernemer die het product zal exploiteren. Lage investeringskosten voor de lokale eigenaar, of de mogelijkheid zijn om het product in termijnen te betalen. Veel aandacht voor de kwaliteit van productmaterialen, het product zal zeer intensief gebruikt worden (meerdere huishoudens zullen er gebruik van maken). Gezien de problematiek zoals hierboven beschreven spitsen de kansen voor producten en diensten in de watersector zich toe op waterzuiveringtechnieken. Technieken die zorgen voor bijvoorbeeld voldoende schoon drinkwater, water om te koken en water voor irrigatie van landbouwgrond en bomenplantages, kunnen de leefomstandigheden aanzienlijk verbeteren. Water voor irrigatie kan bovendien een grote bijdrage leveren aan de werkgelegenheid in het gebied waar nu veel arbeiders in het droge seizoen wegtrekken om in andere districten geld te verdienen. Mogelijke BoP producten voor de markt in Ramanathapuram zijn: a) Waterpurificatie technieken b) Waterconserveringstechnieken c) Baggertechnieken 4.1 Waterpurificatie technieken Filteren of chemisch behandelen Het kan hier zowel gaan als filtering (waarmee vuil en bezinksels uit het water worden gefilterd) als chemische behandeling (met bijvoorbeeld chloor en jodium). Om water op een volledig betrouwbare manier te zuiveren is één methode van zuiveren meestal niet afdoende. De verschillende waterfilters die verkrijgbaar zijn combineren meestal verschillende desinfecteermethoden. Ontziltingstechnieken Ontzilten van zeewater wordt beschouwd als een uiterst veelbelovende technologie om tegen redelijke kosten bewoners van waterschaarse gebieden van water te voorzien. Bekende technieken zijn: Membraandestillatie (bijvoorbeeld door middel van zonne-energie) Elektrodialyse Destillatie (bijvoorbeeld door middel van zonne-energie) Omgekeerde osmose Kooktechnieken De eenvoudigste manier van waterzuivering is het aan de kook brengen. Het koken van water is een goede en betrouwbare manier om water te desinfecteren. Met het koken worden bacteriën en virussen gedood. Een makkelijke, maar niet altijd even praktische methode. Troebeling, smaak, reuk, en geurstoffen worden door het koken niet verwijderd. Anaërobe waterzuivering Water kan ook met behulp van anaërobe bacteriën gezuiverd worden. Anaërobe overdracht wordt toegepast met behulp van bacteriën die niet van zuurstof afhankelijk zijn om verontreinigingen in het water om te 8

9 zetten. De zuivering levert bovendien biogas dat vervolgens via een gasmotor omgezet kan worden in warmte en elektrische energie. 4.2 Waterconserveringstechnieken Waterconservering Conservering is een manier om water in de bodem zo lang mogelijk vast te houden ter bestijding van verdroging en het voorkomen van droogteschade. In het regenseizoen valt relatief veel water in Ramanathapuram en in het droge seizoen heel weinig. Een product om water te conserveren kan dit probleem oplossen. Voorbeelden van dergelijke producten zijn diverse soorten opslagtanks en het creëren van natuurlijke wateropslagplaatsen (vijvers). Regenwateropvang Hierbij gaat het om een product dat regenwater kan opvangen en vasthouden als watervoorziening of om grondwateropslag aan te vullen (met daaraan gekoppelde waterwinning). Regenopvangsystemen zijn eenvoudig te construeren van goedkoop lokaal materiaal. Vanaf 200mm regenval per jaar is deze techniek toepasbaar en rendabel in Ramanathapuram valt gemiddeld vier keer zoveel. Het water kan vanaf de grond of vanaf daken opgevangen worden. Wanneer het vanaf daken opgevangen wordt, is de kwaliteit het beste. 4.3 Baggertechnieken Baggertechniek kan (gecombineerd met ontziltingtechniek) gebruikt worden om oorani s weer bruikbaar te maken. Samenwerking hierin is mogelijk met de IIT Madras Alumni Association (IITMAA) die in 2006 twee projecten heeft uitgevoerd om de oorani s weer in ere te herstellen. 5. Logistiek Door het productieproces zoveel mogelijk in de regio te laten plaatsvinden, kunnen kosten bespaard worden. Bovendien creëert dit werkgelegenheid in de regio, wat bijdraagt aan armoedebestrijding. Toch zal er altijd een deeltransport nodig blijven. Distributie en verkoop van waterproducten kan lastig zijn in een afgelegen regio als Ramanathapuram. 5.1 Transport Wanneer bepaalde materialen echt alleen in Nederland geproduceerd kunnen worden of wanneer de knowhow alleen in Nederland geleverd kan worden, wordt er vaak gekozen om het productieproces toch in Nederland te laten plaatsvinden. Dan nog is het economisch het meest rendabel om halffabricaten naar India te verschepen in plaats van eindproducten. De invoerrechten van halffabricaten zijn een stuk lager dan die voor eindproducten. 5.2 Distributie Distributie van BoP producten is lastig door het grotendeel ontbreken van bestaande distributienetwerken. Een manier om dat te ondervangen is het aangaan van samenwerkingsverbanden met nongouvernementele organisaties (NGO s) of organisaties van bewoners, zoals Self Help Groups (SHG s). Inspirerend is de manier waarop Unilever in India een eigen distributienetwerk heeft opgezet door middel van het Shakti-project. Hindustan Lever Limited (HLL) is een Indiase dochteronderneming van Unilever. Arme 9

10 Indiase vrouwen worden door HLL gevraagd Shakti-ondernemers te worden. Ze verkopen HLL producten zoals zeep en wasmiddel in kleine plattelandsdorpen. Volgens HLL zal de economische en sociale status van de vrouwen door dit project duidelijk verbeteren. Ook de door Dutch Water Limited (DWL) ontwikkelde strolleys zijn een succesvol voorbeeld van een eigen invulling van distributie: als een soort melkboer rijden de strolleys door de straten om bij klanten de jerrycans af te leveren. Door deze hoge zichtbaarheid en lage drempel neemt de verkoop aan nieuwe klanten toe. Aanvoer van jerrycans van de fabriek naar de strolleys door auto s voorkomt dat de strolley steeds helemaal naar de fabriek terug moet en zorgt dus voor een efficiënte logistiek. 5.3 Verkoop Verkoop kan lastig zijn omdat de allerarmsten een heel laag besteedbaar inkomen hebben en niet allemaal gewend zijn om te betalen voor schoon water. Een koppeling met lokale microfinanciering instellingen (MFI s) kan dit verhelpen. Hiermee wordt het voor arme bewoners mogelijk om het product te kopen op basis van afbetaling. De MFI sector in India is goed ontwikkeld. Meer informatie hierover is te vinden in de business case voor de financiële sector. Eenvoud in techniek en bijvoorbeeld repliceerbaarheid van het concept helpt om dit makkelijk elders te kopiëren. 6. Mogelijke partners Succesvolle marktintroductie van BoP producten kan een stuk eenvoudiger worden door het partnerschappen aan te gaan met lokale bedrijven of organisaties. Lokale partners hebben een lokaal netwerk, kennen de cultuur en de context en weten bovendien de weg te vinden bij overheden. Dat laatste is bijzonder nuttig voor bijvoorbeeld het aanvragen van vergunningen. Daarnaast kunnen ervaren samenwerkingspartners processen als distributie flink vereenvoudigen ten opzichte van de situatie om zelf te gaan distribueren. Partners kunnen ook NGO s zijn die een doelstellingen hebben die bij het betreffende BoP product past. In Ramanathapuram zijn de volgende organisaties en bedrijven in de watersector actief: 6.1 Overheidsorganisaties Tamil Nadu Water Supply and Drainage Board (TWAD) 31, Kamaraj Salai, Chepauk, Chennai 5 India Phone No : of website: Government of Tamil Nadu Fort St. George, Chennai India Tel: Website: 10

11 6.2 Bedrijven Onderstaande bedrijven zijn slechts een selectie van Indiase bedrijven actief in de watersector: Albatross Fine Chem Limited (gespecialiseerd in chemische waterbehandeling) 40, D L F Industrial Area, Kirti Nagar Delhi, India Website: Aqua Clear Pvt. Ltd (gespecialiseerd in waterfilters) "Shreejal", 3rd Floor 52/A Punit Nagar Nr. Kalupur Co-op. Bank Old Padra Road Baroda , India Tel: Website: EverythingAboutWater (gespecialiseerd in marketing van waterproducten) Tel: /500 Website: Ion Exchange (gespecialiseerd in diverse soorten waterbehandeling) Ion House, Dr. E. Moses Road, Mahalaxmi, Mumbai , India Tel : / of Website: Shivsu Canadian Clear (gespecialiseerd in diverse soorten waterbehandeling) Tel: Website: 6.3 Consultants Access Livelihood Consulting India Ltd. H. No /4/1, Vijayapuri Colony, VJR Street Tarnaka, Secunderabad , A.P, INDIA Telephone:

12 6.4 Non-gouvernementele organisaties Habitat for Humanity India National Office & Mumbai Resource Centre Habitat for Humanity India 303, Dhanthak Plaza, Makwana Road, Marol, Andheri (E), Mumbai -59 Tel: /52 Website: PAD People Action for Development 9th Floor New Administrative Building Opp Mantralaya Mumbai Maharashtra, India Tel: Website: Gulf of Mannar Biosphere Reserve Trust (GOMBRT) 366, Vandikara Street Solaikili Towers Ramanathapuram Tamil Nadu, India Tel: DHAN Foundation 18, Pillaiyar Koil Street S.S.Colony Madurai Tel: / Fax: Website: Landelijke India Werkgroep Mariaplaats 4e 3511 LH Utrecht Nederland Tel.: +31 (0) Website WASH (afdeling van NWP) Postbus EH Den Haag Tel: Website: 12

13 6.5 Universiteiten/kennisinstituten TU Delft (levert stagiaires voor afstudeeropdrachten) Faculteit Industrieel Ontwerpen Landbergstraat CE Delft telefoon: fax: mail: Website: Indian Institute of Technology Madras I.I.T. Post Office Chennai India Tel: +91 (44) Website: Indian Institute of Technology Madras Alumni Association (ITTMAA) Room #.109, Office of Hostel Management Hostel Zone, [Opp: Godavari Hostel] IIT Madras, Chennai Tel: Anna University of Technology Tiruchirappalli Fathima Centre 53/25, Madurai Road Ramanathapuram Tel: Website: 7. Financiering Als ondernemer kunt u externe financieringsbronnen aanboren voor het ontwikkelen en op de markt brengen van BoP producten: 7.1 Subsidies Er zijn verschillende subsidies voor ondernemers die zich richten op zakendoen in ontwikkelingslanden: Partners voor water NL EVD Internationaal (divisie van het Agentschap NL) en het Netherlands Water Partnership (NWP) voeren het Partners voor water programma gezamenlijk uit in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (voormalig Verkeer en Waterstaat). Het programma richt zich op het bundelen van krachten om de internationale positie van de Nederlandse watersector (overheid, bedrijfsleven, kennisinstituten en NGO s) te verbeteren, en zo een bijdrage te leveren aan oplossingen voor de wereldwaterproblematiek. 13

14 is een subsidie voor ondernemers die samen internationaal zaken willen doen. De regeling staat open voor projecten in alle landen en alle sectoren waar Nederlandse ondernemers internationaal onderscheidend kunnen zijn. wordt in opdracht van EZ uitgevoerd door NL EVD Internationaal. Prepare2start Prepare2start heeft tot doel MKB bedrijven met weinig exportervaring te ondersteunen bij het betreden van een nieuwe buitenlandse markt. De regeling financiert oriëntatie op de mogelijkheden van inkoop, productie, samenwerking en verkoop op buitenlandse markten. Package for growth Package4Growth richt zich op bedrijven die geïnteresseerd zijn in het investeren in en exporteren naar China en India. De regeling beoogt het Nederlandse bedrijfsleven te stimuleren om zich met onderscheidende kennis, producten en diensten op de snelgroeiende, zeer competitieve markten van China en India te kunnen positioneren. 2xplore Nederlandse bedrijven kunnen 2xplore subsidie krijgen voor de uitvoering van studies naar de haalbaarheid van een project in een opkomende markt. Bedrijven moeten deze subsidie in een consortium aanvragen. IFC International Finance Corporation (IFC) is een onderdeel van de Wereldbank Groep en heeft tot doel de ontwikkeling van de private sector in ontwikkelingslanden en landen in transitie te stimuleren. De IFC verstrekt leningen aan lokale banken en incidenteel rechtstreeks aan bedrijven voor grote projecten. Ook biedt de IFC garanties via partnerbanken, waardoor goederenleveranciers meer betalingszekerheid hebben. MIGA Investeringsgaranties via Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA). MIGA is een onderdeel van de Wereldbank Groep en heeft als missie het promoten van buitenlandse investeringen in ontwikkelingslanden en landen in transitie. MIGA verleent slechts niet-commerciële garanties voor politieke risico s waarmee investeringen gepaard kunnen gaan. 7.2 Investeringsmaatschappijen Investeringsmaatschappijen investeren in veelbelovende (jonge) bedrijven met de hoop dat deze sterk zullen groeien, en daardoor een grotere marktwaarde zullen krijgen. Voorbeelden van investeringsfondsen die vaak in bedrijven op de Indiase markt investeren: VenturEast NEA-Indo US Ventures Sociale investeringsmaatschappijen (Sociale Venture Capitalists) zijn waarschijnlijk eerder bereid om te investeren in bedrijven die zich richten op de BoP dan traditionele investeringsmaatschappijen. Sociale Venture Capitalists hebben namelijk de expliciete doelstelling om bedrijven te financieren die meer dan alleen winst voortbrengen, maar ook iets goeds doen voor de maatschappij. Voorbeelden dergelijke investeringsfondsen die investeren in ondernemen in India: Acumen Oasis Capital en Bamboo Finance SONG Aavishkaar India Micro Venture Capital Gray Matters Capital (Vooral voor ICT bedrijven) Elevar Equity II Kaizen Private Equity 14

Communicatie (-technologie) voor Zuid-India

Communicatie (-technologie) voor Zuid-India Communicatie (-technologie) voor Zuid-India Base of the Pyramid marktverkenning 25 november 2010 Inhoud 1. Inleiding 1.1 Base of the Pyramid 1.2 Duurzame innovaties 1.3 Utrechtse bedrijven als testcase

Nadere informatie

Financiële voorzieningen voor Zuid-India

Financiële voorzieningen voor Zuid-India Financiële voorzieningen voor Zuid-India Base of the Pyramid marktverkenning 25 november 2010 Inhoud 1. Inleiding 1.2 Base of the Pyramid 1.2 Duurzame innovaties 1.3 Utrechtse bedrijven als testcase 1.4

Nadere informatie

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID.

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. SCHOON WATER: BRON VAN VOORSPOED... WATER > GEZONDHEID > EDUCATIE > ECONOMISCHE ONTWIKKELING > WELVAART Zonder

Nadere informatie

Kansendossier afdekken politieke risico's. MIGA, Multilateral Investment and Guarantee Agency

Kansendossier afdekken politieke risico's. MIGA, Multilateral Investment and Guarantee Agency Kansendossier afdekken politieke risico's MIGA, Multilateral Investment and Guarantee Agency Het Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) is onderdeel van de Wereldbank Groep en is gevestigd in

Nadere informatie

Opgesteld voor de Gemeente Bussum

Opgesteld voor de Gemeente Bussum Stichting Water voor Masaï Rapport over de nieuwe waterpomp in Puna, Tanzania Opgesteld voor de Gemeente Bussum December 2014 Project achtergrond Voor de bouw van de derde waterpomp heeft Water voor Masai

Nadere informatie

2015 Wandelen voor Water. Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, samen met Wilde Ganzen

2015 Wandelen voor Water. Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, samen met Wilde Ganzen 2015 Wandelen voor Water Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, Twenterand, Wierden, samen met Wilde Ganzen Wat gaan we vandaag doen? Wat is Wandelen voor Water? Hoe is het eigenlijk bij ons? Voor

Nadere informatie

Ecological Management Foundation

Ecological Management Foundation Ecological Management Foundation Beleidsplan Frederik Claasen In opdracht van Bestuur EMF December 2013 Projectnummer 2047 Ecological Management Foundation C/o Aidenvironment Barentszplein 7 1013 JN Amsterdam

Nadere informatie

Micro Water Facility. Beleidsplan. Frederik Claasen. In opdracht van Bestuur MWF. December 2013 Projectnummer 1564

Micro Water Facility. Beleidsplan. Frederik Claasen. In opdracht van Bestuur MWF. December 2013 Projectnummer 1564 Micro Water Facility Beleidsplan Frederik Claasen In opdracht van Bestuur MWF December 2013 Projectnummer 1564 Micro Water Facility C/o Aidenvironment Barentszplein 7 1013 JN Amsterdam The Netherlands

Nadere informatie

Wind op zee en India. 11 December, 2013. Ir. Leon Wijshoff

Wind op zee en India. 11 December, 2013. Ir. Leon Wijshoff Wind op zee en India 11 December, 2013 Ir. Leon Wijshoff Programma Energie Internationaal (PEI) - Doelstelling:EZ ondersteunen bij het uitvoeren van internationale energiebeleid, op het gebied van duurzame

Nadere informatie

Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes

Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes Green Gas Technology Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar Shared Succes Imtech en Green Gas Technology Imtech is de technologie partner voor bedrijven die biogas willen opwaarderen naar aardgaskwaliteit.

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Genoeg water voor iedereen

Genoeg water voor iedereen Genoeg water voor iedereen eerlijk verdeeld - betaalbaar - schoon - duurzaam Of je nu rijk bent of arm, als je een dag niet drinkt heb je dorst. Niemand kan zonder water. Met genoeg en schoon water hebben

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

subsidy house Villapark 7/8 3051 BP Rotterdam +31-(0)10-2189743

subsidy house Villapark 7/8 3051 BP Rotterdam +31-(0)10-2189743 Om als bedrijf concurrerend te blijven is het van belang voortdurend te ontwikkelen. Hierbij is het betreden van nieuwe markten, samenwerken met andere bedrijven en investeren vaak noodzakelijk. Dergelijke

Nadere informatie

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen financieren = werkgelegenheid en inkomen creëren In ontwikkelingslanden

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Wandelen voor Water 2013

Wandelen voor Water 2013 Wandelen voor Water 2013 Eerst maar even voorstellen Frank van Batenburg Ondernemer: Bedrijfskundig Bureau Gastles over WATER Powerpoint, filmpjes, interactief met opdrachten Vragen mag je direct stellen

Nadere informatie

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg MKB-bedrijven worden geconfronteerd met nieuw beleid met betrekking tot producentenverantwoordelijkheid,

Nadere informatie

Conferentie Geld als Water

Conferentie Geld als Water Conferentie Geld als Water Welkom! 28 oktober 2014, dagvoorzitter Lennart Silvis, directeur Netherlands Water Partnership Doelen van de dag U bent beter geinformeerd over bestaande funding/finance mogelijkheden

Nadere informatie

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Iv-Water Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Passie voor Techniek Advies gebaseerd op inhoudelijke kennis Iv-Water Water is van essentieel belang voor al het leven op aarde, maar het kan ook een

Nadere informatie

Eindverslag Water, Sanitatie en voedselzekerheid in Nicane en Nanquilili in Mozambique

Eindverslag Water, Sanitatie en voedselzekerheid in Nicane en Nanquilili in Mozambique Eindverslag Water, Sanitatie en voedselzekerheid in Nicane en Nanquilili in Mozambique Contact details: Stichting Connect International Jan van Houtkade 50 2311 PE Leiden T: 071-5141111 W: www.connectinternational.nl

Nadere informatie

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT Het klimaatprobleem treft ons allemaal. Maar huishoudens en kleine boeren in ontwikkelingslanden hebben meer last van klimaatverandering

Nadere informatie

Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen

Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen Betere sanitaire voorzieningen en drinkbaar water in 15 dorpen in en rond Businga op het Congolese platteland. Het tekort aan zuiver water is schrijnend

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Ecowater waterontharder

Ecowater waterontharder s y s t e m s Voorkom kalkaanslag met een Ecowater waterontharder www.aquacomfort.nl Unieke gepatenteerde kenmerken: Multifunctionele display, geeft alles weer omtrent uw water- en zoutverbruik Besturing:

Nadere informatie

2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw

2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw 2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw 1. ALLES IS WATER Alles is water. We zijn letterlijk omringd door water. Water

Nadere informatie

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop

Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Service Boulevard Ontwikkelen met de wereldtop Brightlands Chemelot Campus 13/10/14 Hugo Delissen Chemisch technoloog 14 jaar Productie engineer, Product ontwikkeling, Operations manager 1990-2004 Philips

Nadere informatie

Bron: Agentschap NL. Spanje: Toelevering automobielindustrie

Bron: Agentschap NL. Spanje: Toelevering automobielindustrie Bron: Agentschap NL Spanje: Toelevering automobielindustrie De Spaanse automobielfabrieken De automotive sector in Spanje is van groot belang voor de Spaanse economie. Het biedt werk aan een groot aantal

Nadere informatie

Kansen voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden

Kansen voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden Kansen voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden Aandacht voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden groeit en biedt marktkansen voor Nederlandse cleantechbedrijven.

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Welkom bij de workshop: Financieren en groei. Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen

Welkom bij de workshop: Financieren en groei. Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen Welkom bij de workshop: Financieren en groei Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen Ondernemen/Onderneming Inventarisatie Onderneming/ondernemer Rentabiliteit Vermogen Zekerheid Welke keuze? Keuze

Nadere informatie

Kansendossier: Yaoundé Sanitation Project Phase II. African Development Bank

Kansendossier: Yaoundé Sanitation Project Phase II. African Development Bank Kansendossier: Yaoundé Sanitation Project Phase II African Development Bank Colofon Naam kansendossier Yaoundé Sanitation Project Phase II, Kameroen Opgesteld door Contactpersoon Suzanne Bouman, Agentschap

Nadere informatie

Dinalog: What s in it for me?

Dinalog: What s in it for me? KDC HAN 31 januari 2013 Dinalog: What s in it for me? door: Harry van den Hoff - Dinalog Harry van den Hoff Programma Manager MKB & Kennisverspreiding 076 5315305 vandenhoff@dinalog.nl 31 jan 2013 Ambitie

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Rabobank in India. Uw behoefte. Onze missie.

Rabobank in India. Uw behoefte. Onze missie. Rabobank in India Uw behoefte. Onze missie. Utrecht, 2013 40 India: Economisch & Financieel Overzicht Populatie omvang (en marktpotentieel): met 1,24 miljard inwoner de tweede grootste populatie ter wereld

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren / Opmerkingen uit de Yellow paper sessie van 25-06-2014 Omvang 1. Alleen voor grote bedrijven met grote projecten 2. Te

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s Ondergrondse opslag Kansen en dilemma s Nut en noodzaak? 2 Historisch perspectief Aanname alles is optimaal geregeld, water volgt functie; Nu voldoende water door externe aanvoer; Weinig urgentie voor

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

Dairy India. NAFTC-India. Zoetermeer, 18 February 2015

Dairy India. NAFTC-India. Zoetermeer, 18 February 2015 Dairy India NAFTC-India Zoetermeer, 18 February 2015 Netherlands Agro Food Technology Centre Publiek private samenwerking Sector vertegenwoordigend Expertise cluster focus Lokaal gevestigd Ervaring Introductie

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Goede Zaken MBO voor Dummies

Goede Zaken MBO voor Dummies Goede Zaken MBO voor Dummies Kansen voor ideëel en commercieel www.goedezaken.eu 1 Onderneming van de 21 e eeuw People (mensen) MVO Planet (milieu) Profit (winst) MBO als onderdeel van MVO Verzoeken aan

Nadere informatie

Projectaanvraag kleine projecten (KIOSK)

Projectaanvraag kleine projecten (KIOSK) Projectaanvraag kleine projecten (KIOSK) Contactpersoon Projectenbureau: Elise Brandwijk E-mail en telefoon: e.brandwijk@aquaforall.nl 030 60 69 430 Met onderstaande informatie en bijlagen heeft u de belangrijkste

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor duurzame stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. HET PROJECT

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie

GRUNDFOS lifelink. Duurzame en transparante drinkwateroplossing voor de allerarmsten in de wereld

GRUNDFOS lifelink. Duurzame en transparante drinkwateroplossing voor de allerarmsten in de wereld GRUNDFOS lifelink Grundfos LIFELINK Duurzame en transparante drinkwateroplossing voor de allerarmsten in de wereld GRUNDFOS LIFELINK Water vormt de basis van al het leven en van economische ontwikkeling

Nadere informatie

ZX- ronde 7 oktober 2012

ZX- ronde 7 oktober 2012 ZX- ronde 7 oktober 2012 Energietransitie De huidige fossiele energiebronnen raken en keer op in het huidige tempo waarop de mens er gebruik van maakt. Doordat er wordt uitgegaan van een onbeperkte groei

Nadere informatie

Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel

Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel Millenniumdoelstelling 7: Een duurzaam leefmilieu 1 Inhoud Voorwoord... 3 Waterproblemen in Namibië... 4 Acties ter plaatse... 7 Waterschaarste... 8 Voeg de afbeelding

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Financiële regelingen, fiscale voordelen en adviesdiensten voor de ondernemer Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Als ondernemer wilt u vooruit. Voor sommigen van u

Nadere informatie

Kleine boeren oogsten succes dankzij zaden op krediet

Kleine boeren oogsten succes dankzij zaden op krediet Kleine boeren oogsten succes dankzij zaden op krediet Bestemd voor: Wim Klein Nagelvoort, ZWO Ontmoetingskerk te Rijssen Aansluitend bij het thema: voedselzekerheid, landbouw, duurzaamheid en klimaat.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Energie april 2013

Nieuwsbrief Energie april 2013 b6agina 1 van 6 Nieuwsbrief Energie april 2013 Inhoud Nieuws Duurzame energieveiling van start Nieuwe visie ontwikkeling biogas Algen en zeewier: hoe duurzaam is de productie? Kwaliteitsborging helpt bij

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Resultaten tot en met 2014

Resultaten tot en met 2014 Duurzaam thema: Organisatie: Doelstelling: Eerlijke handel Solidaridad Fashion Programma: verbetering van de arbeidsomstandigheden in en milieubelasting van Aziatische textielfabrieken Resultaten tot en

Nadere informatie

Naam: INDIA EN ARMOEDE

Naam: INDIA EN ARMOEDE Naam: INDIA EN ARMOEDE In India is het verschil tussen arme en rijke mensen erg groot. Een klein deel van de Indiërs is heel rijk. Maar de meeste mensen zijn er erg arm. Ze werken hard voor weinig geld

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

ofiel tiepr anisag Or

ofiel tiepr anisag Or Organisatieprofiel De strategie Dutch Microfinance Dutch Microfinance is een Nederlandse microkredietorganisatie die vanuit de betrokkenheid van de funders leningen verstrekt aan lokale microkrediet instellingen

Nadere informatie

People/Social Environmental/Planet Economic/profit:

People/Social Environmental/Planet Economic/profit: 1 2 3 4 Bij Tennant zijn we op zoek naar een goede balans tussen People, Planet en Profit, en dat doen we samen met onze Partners. Het is de ambitie van Tennant om global een van de kartrekkers/leiders

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Drainage. Horizontaal en Verticaal. www.infiltratie.com. Ontdek de mogelijkheden van regenwater. Regenwater. Woningbouw. Regenwater.

Drainage. Horizontaal en Verticaal. www.infiltratie.com. Ontdek de mogelijkheden van regenwater. Regenwater. Woningbouw. Regenwater. Drainage Horizontaal en Verticaal Woningbouw Drinkwater utiliteitsbouw Grijswater Afkoppelen & infiltratie Afvalwater Breaktanks DEHOUST Tanks www.infiltratie.com Ontdek de mogelijkheden van regenwater

Nadere informatie

Partners in Kunststof & Rubber

Partners in Kunststof & Rubber Partners in Kunststof & Rubber Henk ten Hove Eindhoven, 18 april 2013 13/014 Boardroom dilemma 1 Status Quo Sterke marktposities in belangrijkste Europese landen Innovatieve en complete product portfolio

Nadere informatie

getiteld: Micro Product Innovation in Intergenerational Perspective.

getiteld: Micro Product Innovation in Intergenerational Perspective. UITNODIGING Hierbij nodigen wij u van harte uit tot het bijwonen van onze werkconferentie getiteld: Micro Product Innovation in Intergenerational Perspective. Organisatie: Micro Insurance Association Netherlands

Nadere informatie

Met welk inspirerend initiatief overtuig je het bedrijfsleven om te investeren in het oplossen van de water en sanitatie problematiek?

Met welk inspirerend initiatief overtuig je het bedrijfsleven om te investeren in het oplossen van de water en sanitatie problematiek? Met welk inspirerend initiatief overtuig je het bedrijfsleven om te investeren in het oplossen van de water en sanitatie problematiek? Deadline: 28 februari 2010 Prijzengeld: 5000,Extra prijs: De kans

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Samen Ondernemen met de Natuur

Samen Ondernemen met de Natuur Samen Ondernemen met de Natuur Henk Gerbers Kleinschalig maakt gelukzalig, of is bulk beter? Naar een Voedselbeleid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Verhaal over Ondernemen

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Voorwoord. Voorzitter van stichting Blue Revolution Foundation. Karina Czapiewska 19-6-2014

Voorwoord. Voorzitter van stichting Blue Revolution Foundation. Karina Czapiewska 19-6-2014 Beleidsplan 2014 Voorwoord Dit beleidsplan voor de Blue Revolution Foundation geeft inzicht in de doelstellingen, activiteiten en verwachte besteding van gelden. Het plan is tevens opgesteld in het kader

Nadere informatie

Geniet uw hele leven van milieuvriendelijk zacht water

Geniet uw hele leven van milieuvriendelijk zacht water Geniet uw hele leven van milieuvriendelijk zacht water Geniet van heerlijk zuiver en zacht water, dat niet alleen de opbouw van kalk voorkomt, maar ook bestaande kalkaanslag verwijdert. Kalkaanslag verstopt

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

INFO & VOORSTEL ZANZIBITS AUGUSTUS 2013

INFO & VOORSTEL ZANZIBITS AUGUSTUS 2013 INFO & VOORSTEL ZANZIBITS AUGUSTUS 2013 Voorstel Gevraagde bijdrage Eenmalige sponsoring voor Stichting Zanzibits Het gesponsorde bedrag zal worden verdubbeld door Stichting de Wilde Ganzen Stichting Zanzibits

Nadere informatie

DSI regenwater infiltratie.

DSI regenwater infiltratie. DSI regenwater infiltratie. De adequate oplossing van een actueel probleem. Klimaatverandering. Het klimaat verandert. Met als gevolg een toename van de duur en frequentie van wateroverlast, verkeersonveiligheid

Nadere informatie

de microfinancieringsmythe Erwin Bulte, ontwikkelingseconomie, WU 7 oktober 2014

de microfinancieringsmythe Erwin Bulte, ontwikkelingseconomie, WU 7 oktober 2014 de microfinancieringsmythe Erwin Bulte, ontwikkelingseconomie, WU 7 oktober 2014 De basis van de mythe... De armen hebben (alleen) kapitaal nodig. Het rendement op kapitaal is hoog (als je er weinig van

Nadere informatie

Convenant Partners for International Business. Taskforce Qatar WK 2022

Convenant Partners for International Business. Taskforce Qatar WK 2022 Convenant Partners for International Business Taskforce Qatar WK 2022 Amsterdam, 19 september 2012 Ondergetekenden, Convenant Partners for International Business Taskforce Qatar WK 2022 Cluster Sport,

Nadere informatie

Stichting KARDO Jaarverslag en jaarrekening 2013 Stichting Kardo Nederland adres: Thomas A kempisstraat 101A 8021BL Zwolle Nummer KvK: 56193319

Stichting KARDO Jaarverslag en jaarrekening 2013 Stichting Kardo Nederland adres: Thomas A kempisstraat 101A 8021BL Zwolle Nummer KvK: 56193319 Stichting KARDO Jaarverslag en jaarrekening 2013 Stichting Kardo Nederland adres: Thomas A kempisstraat 101A 8021BL Zwolle Nummer KvK: 56193319 Kaalmo relief and development organization 1 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Hoe krijgen innovaties een kans?...

Hoe krijgen innovaties een kans?... Hoe krijgen innovaties een kans?... Inkoop Innovatie Urgent Meer doen met minder geld. De prestatiedruk van de Nederlandse overheid is groot en de verwachtingen zijn hoog. Het kabinet spant zich in om

Nadere informatie

Financiering van innovaties

Financiering van innovaties Financiering van innovaties Volgorde en taak van financiers en de financiële opties Mark Poldner, directeur Commerciële Zaken Rabobank Noord-Holland Noord 1 Inhoud 2 I Introductie Rabobank Groep 3 Rabobank

Nadere informatie

een schoon geweten 78 * Innovatie en wetenschap

een schoon geweten 78 * Innovatie en wetenschap 075-750 3262 Witte Vlinderweg 38b 1521PS Wormerveer www.nuvoh2o.nl Duidelijk innovatief Wij spreken niet van evolutie, maar van innovatie. De tijd van waterontharders met zout ligt achter ons. Welkom in

Nadere informatie

Exportkansen via project: Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados. Inter-American Development Bank

Exportkansen via project: Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados. Inter-American Development Bank Exportkansen via project: Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados Inter-American Development Bank Colofon Naam marktscan Water and Sanitation Systems Upgrade in Barbados Contactpersoon Opgesteld

Nadere informatie

Vraag 2 Kunt u bevestigen dat de zoetwatervoorziening op Saba al jarenlang ontoereikend is?

Vraag 2 Kunt u bevestigen dat de zoetwatervoorziening op Saba al jarenlang ontoereikend is? > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

introduceren het concept: Écht vers, zuiver en koel water uit de tap; zowel plat als bruisend

introduceren het concept: Écht vers, zuiver en koel water uit de tap; zowel plat als bruisend en introduceren het concept: Écht vers, zuiver en koel water uit de tap; zowel plat als bruisend Waarom is water een hot item Water is de basis van alle leven Water is een oplosser en een transporteur

Nadere informatie

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht Intergouvernementeel / VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur en expatorganisaties Ambassades en consulaten Den Haag: Internationale stad van vrede en recht De gemeente Den Haag is internationale stad

Nadere informatie

Project Solar Cooler Ethiopia. Melkkoeler op zonne-energie. Wageningen Solar Cooler Ethiopia

Project Solar Cooler Ethiopia. Melkkoeler op zonne-energie. Wageningen Solar Cooler Ethiopia Project Solar Cooler Ethiopia Melkkoeler op zonne-energie 1 Inhoudsopgave Het project in Ethiopië 3 Aanpak LEI Wageningen UR 5 Vraag uit de markt 5 De waarde van partnerschap 6 Verbeterd bedrijfsmodel

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Fonds Duurzaam Water. Conferentie Geld als water. Public Private Partnerschap Facility. 31 oktober 2014. Peter Spierenburg

Fonds Duurzaam Water. Conferentie Geld als water. Public Private Partnerschap Facility. 31 oktober 2014. Peter Spierenburg Fonds Duurzaam Water Public Private Partnerschap Facility Conferentie Geld als water 31 oktober 2014 Peter Spierenburg Instrument FDW Subsidie programma http://english.rvo.nl/fdw Publiek Private Partnerschappen

Nadere informatie