Leven of overleven Hoe kom ik rond?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leven of overleven Hoe kom ik rond?"

Transcriptie

1 Leven of overleven Hoe kom ik rond? EEN KIJK DOORHEEN DE DAG

2 Dit exemplaar is een verzamelstuk. Het is een verzameling van 9 verschillende workshops die zijn doorgegaan op 30 april Een dag over schulden, genaamd Leven of overleven Hoe kom ik rond? De dag was gericht op mensen in armoede (verenigingen waar armen het woord nemen & Welzijnsschakels) en cliënten van het OCMW en CAW. Met deze workshops en dit verzamelwerk, willen we hun inzichten verruimen en hun ervaringen verzamelen. Op deze manier willen we iedereen bedanken die een workshop is komen geven, ondersteuning heeft geboden (accommodatie, logistiek, ), verslagen heeft gemaakt en alles in goede banen heeft geleid. Zonder hen had deze dag er helemaal anders uitgezien. Bedankt! Budgetinzicht Kempen en SPAAK Je hoeft geen geld te bezitten om waardig te zijn. - Mahatma Gandhi -

3 - 3 - Een dag over schulden. Een moeilijk onderwerp, maar toch veel volk! Op 30 april waren we met ongeveer 125 deelnemers. Iedereen was welkom! Jammer genoeg hadden we niet voor iedereen een plaats. Deze dag was een groter succes dan verwacht, daarom hebben we jammer genoeg mensen moeten weigeren. Het leuke was dat iedereen wel iets heeft bijgeleerd deze dag. Sommigen hebben iets geleerd over budgetteren, anderen hebben leren neen zeggen, nog anderen hebben wat meer geleerd over budgetbeheer, collectieve schuldenregeling, de rechten van de consument,. En als dat nog niet genoeg was, weten we nu, dat we altijd goed de algemene voorwaarden moeten lezen als we aan een wedstrijd deelnemen. Niet zomaar alles tekenen is de boodschap. Dit kan grote financiële gevolgen hebben. Kortom we zijn fier op iedere aanwezige. Tijdens deze dag hebben we heel wat informatie opgeschreven voor jullie. Dit hebben we verzameld in deze bundel. We hebben alles verzameld in vijf thema s: 1. Budgetteren 2. Budgethulpverlening (en collectieve schuldenregeling) 3. Reclame en consumentenrechten 4. Energie en schulden 5. Werking van een gerechtsdeurwaarder

4 - 4 - Budgetteren De workshops plan je budget en tips om rond te komen hebben we verzameld onder de naam budgetteren. Heb je deze workshops gemist of wil je wat informatie opfrissen? Lees dan rustig verder. In elke workshop zijn we begonnen met de ervaringen die mensen hebben met budgetteren. De meeste mensen vinden het moeilijk om te budgetteren, omdat ze geen keuzevrijheid hebben, doordat een groot deel van het inkomen bijvoorbeeld naar de huur gaat. Het is ook een grote aanpassing wanneer je van de ene dag op de andere een lager inkomen krijgt. Dit kan door stakingen, verlies van werk, ziekte, invaliditeit, Sommigen hebben dan nood aan begeleiding. Krijgen ze dit niet of te weinig, dan kan dit schulden tot gevolg hebben. Het OCMW kan een oplossing bieden, maar deze stap zetten is toch niet zo makkelijk als de meesten denken. Er zijn nog steeds heel wat drempels die mensen tegenhouden om hulp te zoeken voor financiële problemen. Leuk is wel dat heel wat mensen al veel tips hebben om rond te komen met weinig geld. Sommigen vergelijken zelfs prijzen via internet voor ze iets aankopen. Zo weet je waar je hetzelfde product goedkoper kunt vinden. Wat hebben we geleerd? De meeste mensen hebben enorm veel tips om met een klein inkomen rond te komen. Hier vind je een hele lijst aan tips over winkelen, water, gas en elektriciteit, vrije tijd, vervoer, andere aankopen,. Heb je het gevoel dat de volgende tips je niet helpen om je budget onder controle te krijgen? Ga zo snel mogelijk langs bij je OCMW of CAW in de buurt. Hoe kleiner je probleem is, hoe beter. Zo vermijd je dat je in een moeilijke situatie terecht komt. Deze mensen staan open om je te helpen zonder te veroordelen. Hier een overzicht van de verzamelde tips van de dag. We beginnen met algemene tips die ons kunnen helpen in het dagelijkse leven.

5 - 5 - Maak een lijstje voor je naar de winkel gaat en koop enkel hetgeen wat er op dit lijstje staat Stel op voorhand het menu op voor de hele week Vergelijk eerst de prijzen voor je iets aankoopt Ga met een volle maag winkelen en neem geen kinderen mee. Hierdoor ga je minder onnodige producten aankopen. Indien je dicht aan de grens woont, bij Nederland, is het goedkoper om in Nederland te gaan winkelen (met het openbaar vervoer) Koop niet te veel (zo kunnen de producten niet vervallen) Durf op de markt naar overschotten vragen. De marktkramer verkoopt liefst zijn overschotten aan een zeer lage prijs, dan ze te moeten weggooien. Kijk uit naar snelverkopen of uitverkopen. Gebruik reclame om je te informeren, maar laat je niet misleiden Maak gebruik van kortingsbonnen. Kijk steeds je kasticket na! Neem als je gaat winkelen cash geld mee en niet je bankkaart. Zo weet je en zie je wat je effectief hebt uitgegeven. Je geeft ook minder snel geld uit dan. Probeer te sparen met klantenkaarten, maar niet met kredietkaarten van de winkel. Dit kost je geld! Zelf koken is goedkoper en gezonder dan kant-en-klare maaltijden Vries je eten of overschotten in of hou een restjesdag of koop net genoeg zodat je niets hoeft weg te werpen. Koop witte producten of huisproducten. Deze zijn meestal (bijna) hetzelfde, maar veel goedkoper. Ga met de fiets winkelen, zo neem je al minder met je mee. Koop in de solden. Ga in de week winkelen, op zaterdag zijn er de minste promoties.

6 - 6 - Je kan ook besparen op je waterverbruik: Leg een fles of een baksteen in de bak van je W.C. Zo verbruik je minder water tijdens het doorspoelen. Als er meerdere mensen een bad willen nemen, hergebruik dan dit water. Of je kan ook met twee een bad nemen. Was je niet in een vol bad, maar een halfvol bad Probeer het nemen van een bad te vermijden, maar kies voor de douche. Tijdens het douchen kan je het water opvangen. Dit kan je gebruiken om de W.C. door te spoelen. Gebruik enkel volle wasmachines. Je kan regenwater gebruiken voor je wasmachine, toilet Laat tijdens het douchen het water niet lopen (gebruik een timer) Spoel het toilet niet iedere keer door na het plassen. Gebruik een kleinere emmer om te poetsen Op gas en elektriciteit kan je ook heel wat geld besparen. Zie hier enkele tips: Wanneer je aardappelen kookt, hang er dan een stoommandje aan en doe daar de groenten in. Zet het elektrisch vuur op tijd uit, dit blijft nog enkele minuten warm. Zo kan je gerust je eten nog twee tot drie minuten laten sudderen zonder energie te verbruiken. Maak gebruik van het nachttarief Gebruik spaarlampen, kaarsen Laat geen standby-knopjes aanstaan Zet de temperatuur binnen een graadje minder en gebruik een deken (gezellig) of een extra trui. Noteer een tijdje je meterstanden om een idee te krijgen van je verbruik. Vergelijk energieleveranciers via VREG of neem deel aan een groepsaankoop. Laat geen lichten branden in ruimten waar je niet bent. Laat een energiescan doen om energieverlies te meten Zet je verwarming af of in nachtstand als je niet aanwezig bent.

7 - 7 - In de mate van het mogelijke kan je geld uitsparen door volgende vervoersmiddelen te gebruiken: fiets openbaar vervoer te voet Wees op je hoede voor bepaalde aankopen, het kan je heel wat miserie en vooral geld besparen: Koop niets op krediet of afbetaling, maar spaar. Zet bijvoorbeeld je spaargeld op een aparte rekening als reserve. Durf in bepaalde omstandigheden te onderhandelen Vergelijk prijzen van bijvoorbeeld verzekeringen Ga naar een 2 de handswinkel, weggeefwinkel Beperk afval door dingen te hergebruiken of verpakkingsarm te kopen Wijs creatief, dit is gratis. Azijn, javel, zout zijn goedkoper dan de bekende poetsproducten en ze werken even goed. Het water waarin je aardappelen gekookt hebt, is goed om onkruid te verdelgen. Koop generische geneesmiddelen, deze werken evengoed, maar zijn een pak goedkoper. Vraag steeds het goedkoopste geneesmiddel bij je apotheker. Een laatste, maar daarom niet onbelangrijke tip om af te sluiten: Voor niets gaat de zon op Gratis bestaat niet, zeker niet in de reclame!! Kunnen goedkoop en gezond door dezelfde deur? Dat kan perfect! Kiezen voor gezondere producten is meestal ook gezonder voor je portemonnee. Je spaart dikwijls veel geld uit hierdoor. We maakten voor jou de oefening met de voedingsdriehoek (wat we nodig hebben om gezond te leven.). Hoe lager iets op de driehoek staat, hoe meer we er van nodig hebben.

8 - 8 - Bewegen en vrije tijd: Er bestaan heel wat mogelijkheden om goedkoop tot zelfs gratis aan sport te doen of je vrije tijd in te vullen. Hier enkele voorbeelden: Activiteiten via het Fonds voor vrijetijdsparticipatie (meer uitleg te vinden bij je vereniging of OCMW/CAW) gratis activiteiten die vanuit de stad georganiseerd worden groepsuitstappen vrijetijdspas, -cheque Uit eten gaan in het sociaal restaurant Lopen, fietsen, wandelen, tuinieren, poetsen, allemaal manieren om gratis te sporten. Drinken: Je hebt minstens 1,5 liter vocht nodig per dag. Je kan hier enorm veel geld besparen. Drink water van de kraan. Water van de kraan is veel goedkoper en even gezond als flessenwater.

9 - 9 - Aardappelen en graanproducten: Geef de voorkeur aan volkoren of meergranenproducten. Deze vullen harder en houden je hongergevoel langer weg. Het is bovendien gezonder en omdat je er minder van nodig hebt, is het ook goedkoper. Indien het mogelijk is, kan je aardappelen kopen bij een lokale boer. Dit is goedkoper dan de supermarkt, omdat je hier onmiddellijk bij de bron zit. Groenten en fruit: Koop indien mogelijk seizoensgebonden groenten en fruit. Deze zijn steeds het goedkoopst in de periode waarin ze worden geoogst. Ze zijn verser en ook gezonder. Wat ook mogelijk is, is om je groenten en fruit te kopen uit blik of diepgevroren. Dit is goedkoper en even gezond. Heb je de mogelijkheid om je groenten en/fruit te kopen bij een lokale boer? Koop deze dan daar, hier bespaar je toch weer geld mee. Heb je de mogelijkheid om zelf groenten of fruit te kweken? Dit is de meest goedkope oplossing. Melk en calciumrijke producten: Koop magere of halfvolle melkproducten. Deze zijn goedkoper én gezonder. Melk is zelfs goedkoper dan andere melkproducten. Eet je graag kaas? Kies dan voor jonge kaas. Dit is goedkoper en gezonder dan bijvoorbeeld belegen of oude kaas. Vlees, vis of vervangproducten: Je hebt aan 100 gram genoeg. Eet je meer dan, kan je hier heel wat op besparen. Vlees is namelijk één van de duurste producten in je maaltijd. Wat je ook kan helpen is producten te kopen waarvan de houdbaarheidsdatum bijna is verstreken. Dit is veel goedkoper en toch lekker. Kip is het goedkoopste in deze categorie en ook nog gezond. Smeer en bereidingsvet: Koop hiervan geen merkproducten. Indien mogelijk kies je voor maïsolie, één van de goedkoopste vetproducten. Rest: Probeer snoep, frisdrank en koeken te beperken. Maak ze zelf en bespaar weer geld. Koop zeker geen merken.

10 Budgethulpverlening Helpen tips je niet meer? Ga eens raad vragen bij het OCMW of CAW in de buurt. Dit is voor velen een moeilijke stap en dit is normaal. Toch kan het je een heel eind op weg helpen door zo vroeg mogelijk raad te gaan vragen. Vele mensen ervaren heel wat frustraties binnen zo n begeleidingen. Maar we moeten eerlijk zijn, eens mensen de stap hebben gezet, zijn ze blij met deze steun. Hier is een samenvatting over de workshops: wat is voor mij de ideale begeleiding, rechten en plichten in budgetbeheer en budgetbegeleiding en rechten en plichten in de collectieve schuldenregeling. Starten doen we met de verschillende soorten budgethulp die je kunnen helpen. Zo hebben we budgetbegeleiding, budgetbeheer en collectieve schuldenregeling. Dit is niet hetzelfde als voorlopig bewindvoering. Bij voorlopig bewindvoering krijg je iemand aangesteld (advocaat, iemand van de familie, ), omdat je wegens medische / gezondheidsredenen niet meer in staat bent om je eigen budget te beheren. Heb je het gevoel dat je even iemand nodig hebt die je kan helpen om je budget te beheren? Kom je niet elke maand rond met je budget? Dan kan budgetbegeleiding jou misschien helpen. Je krijgt dan hulp bij je administratie en het opstellen van een overzicht van eventuele schulden. Het is niet noodzakelijk om al schulden te hebben! Het voordeel is dat je zelf je budget beheert en dat er iemand jou ondersteunt hierin. Er is ook een nadeel verbonden aan budgetbegeleiding. Wanneer je betalingen niet goed verlopen, ben je zelf hiervoor verantwoordelijk. Denk je dat je meer hulp nodig hebt dan dit? Blijf je problemen hebben om je uitgaven onder controle te houden en om je administratie goed op te volgen? Dan kan budgetbeheer een mogelijke oplossing zijn. Je bent zeker dat al je rekeningen betaald worden, want dit zal iemand van het OCMW of CAW voor je doen. Hierdoor ben je zelf niet meer verantwoordelijk voor je betalingen. Het nadeel is wel dat je je vrijheid verliest over je budget. Je wordt deels afhankelijk van het OCMW of CAW. Tot slot is er ook nog de mogelijkheid om een collectieve schuldenregeling aan te vragen. Dit is best te vermijden. Maar indien je met ernstige financiële problemen zit en je vindt er geen uitweg in, dan kan dit een mogelijkheid zijn. Ook hier bestaan er zowel voordelen als nadelen.

11 Het voordeel is dat schuldeisers geen beslag meer mogen leggen en/of uitvoeren. Hierdoor krijg je op psychologisch vlak rust. Het is nog wel mogelijk dat je uit je huis wordt gezet. Interesten en kosten op de schulden mogen niet meer aangerekend worden. Hierdoor zie je werkelijk je schuld verminderen bij elke afbetaling. In principe ben je na de collectieve schuldenregeling schuldenvrij, maar hier bestaan wel enkele uitzonderingen op. Een groot deel van de mensen dat toegelaten wordt tot de collectieve schuldenregeling heeft ook recht op een pro-deoadvocaat. Ook hier bestaan enkele uitzonderingen op. Er wordt gezocht tijdens de collectieve schuldenregeling naar een oplossing voor al je schulden. Aparte onderhandelingen met elke schuldeiser is niet meer nodig. Er zijn ook heel wat nadelen aan verbonden! Zo is de collectieve schuldenregeling niet gratis. Je zal dus je schuldbemiddelaar moeten betalen. Dit kan bij het hebben van veel schuldeisers vlug oplopen tot meer dan euro. Je kan ook niet meer beschikken over je eigen inkomsten. Je ontvangt enkel nog leefgeld. Voor grote uitgaven moet je extra geld vragen aan je schuldbemiddelaar of aan de rechter. Je verliest ook een groot deel van je privacy, omdat je werkgever ook wordt verwittigd wanneer je in een collectieve schuldenregeling zit. De rechter kan beslissen om je woning, auto, beslagbare spullen te verkopen om je schulden te betalen. Een collectieve schuldenregeling kan tot zeven jaar duren. Er kunnen tijdens de collectieve schuldenregeling voorwaarden opgelegd worden zoals werk zoeken, verhuizen naar een goedkopere woning. Wat zijn de ervaringen van veel mensen met dit thema? We hebben gemerkt dat er hier heel wat frustraties zitten. Dit wil niet zeggen dat het in elke begeleiding slecht gaat, want er zijn begeleidingen die enorm goed lopen ook. Toch willen we hier even deze frustraties benoemen. Het is belangrijk om hier aandacht aan te schenken. Om even een idee te geven van enkele frustraties waarmee mensen zitten:

12 Mensen krijgen hun jaarverslag niet mee. Toch hebben ze hier recht op! Dit gebeurt vooral bij een voorlopig bewindvoering. Bij een voorlopig bewindvoering kan je deze opvragen bij de griffier van het vredegerecht. Bij budgetbeheer ligt dit anders en kan je deze vragen aan je begeleider. Mensen vragen zich af hoe het leefgeld bepaald wordt. Heel wat mensen ontlopen zaken waar ze recht op hebben, zoals tegemoetkomingen, fonds vrijetijdsparticipatie,. Het werken met de rechtenverkenner is voor sommige mensen niet haalbaar. Begeleiders gebruiken veel te moeilijke woorden. Duidelijke communicatie op maat is noodzakelijk. Er moet meer aandacht geschonken worden om mensen iets aan te leren. Rechten en plichten zijn niet duidelijk bij budgetbegeleiding of budgetbeheer! De meeste mensen zijn wel blij met de steun, maar ze zijn wel beschaamd en onwennig. Wat normaal is. Bestaat er een ombudsdienst voor mensen onder Collectieve Schuldenregeling of budgetbeheer? Een controlerende instantie? Waar kan ik terecht met klachten? Verkopers verkopen alles en smeren leningen en kredieten aan! Wie is er dan eigenlijk verantwoordelijk? Wat hebben we geleerd? Schulden hebben is niet leuk, en brengt heel wat schaamte en angst met zich mee. Kom daarom zo vlug mogelijk met je vragen naar het OCMW of CAW in je buurt. Hoe vlugger je komt, hoe sneller je geholpen wordt. Maar dit is niet het enige wat we geleerd hebben deze dag. Het aanleren hoe je je budget kunt beheren is even belangrijk dan het aflossen van schulden. Daarom is het belangrijk om mensen betrokken te houden en niet de zaken zelf over te nemen als OCMW of CAW. Zo is het belangrijk om mensen een pluim te geven als ze het goed doen. Schulden kan iedereen overkomen, dus behandel ook deze mensen als mens. Het werken met overzichten (week, maand en jaar) is belangrijk. Maar we kunnen toch besluiten dat alles begint met goede communnicatie, Iedereen heeft nood aan een duidelijke uitgeleg. Ook het werken op maat van de persoon en het werken met geduld is belangrijk. We zien ook een steeds groeiende en belangrijke groep opkomen die

13 vatbaar is voor schulden. Het zijn onze kinderen en jongeren. Zij moeten ook leren hoe je zonder schulden kan functioneren in deze maatschappij. Zo moeten leren om te gaan met geld. Zo kunnen bijvoorbeeld trainingen over financiële vaardigheden en financiële geletterdheid al helpen. Dit kan zowel binnen het gezin als op school gebeuren. Het werken om schulden te voorkomen is enorm belangrijk. Reclame en consumentenrechten Reclame is in het leven geroepen, niet enkel om je te informeren, maar vooral om de verkoop van producten te bevorderen. Bedrijven willen zo veel mogelijk producten verkopen. Hoe overleef ik in deze wereld als consument? Wel daar ging deze workshop over. Heb je deze gemist of wil je alles nog eens rustig nalezen? Dan kan dat hier. Zoals al gezegd is reclame er in de eerste plaats om ervoor te zorgen dat de burgers zoveel mogelijk producten kopen. Reclame werkt in op je gevoel. Ze willen je het gevoel geven dat je iets mist in je leven. Het speelt in op de psychologie van de mens. Wat zijn zoal de truken van de foor? knalprijs, folderprijs, zolang er niet ergens promotie staat hoeft de winkelier de originele prijs niet te vermelden. Je weet dus niet hoeveel korting je krijgt. Meestal is dit niet veel. Bij kleine bedragen worden kortingen gepromoot in percentages, zo lijkt de korting groter, maar dit is niet het geval. Het gaat meestal maar een paar (tientalle) centen. Krijg je iets gratis bij je aankoop? Dit betaal je meestal gewoon er bij. Een maxipak of familiepak is niet altijd voordeliger! Als dit nog niet genoeg is, proberen heel wat winkels je toch te doen kopen door middel van kredieten of op afbetaling. Indien je koopt op afbetaling of krediet betaal je een groot bedrag extra aan interesten. Je kan beter dat bedrag opzij zetten door je aankoop even uit te stellen en hiervoor te sparen. Hierdoor krijg je interesten en betaal je er geen. Let ook op voor de zogezegde klantenkaarten/kredietkaarten van supermarkten of winkels. Ook hier betaal je veel geld voor bijkomende kosten en/of interesten. Met klachten kan je terecht bij de FOD Economie.

14 Wat hebben we geleerd? Er zijn heel wat leuke, maar vooral nuttige tips die je heel wat geld kunnen besparen als je gaat winkelen. Hier enkele nuttige tips: Wil je het goedkoopste product kopen? Kijk dan niet naar de prijs op zich, maar kijk naar de prijs per kilo of per liter. Daaraan kan je zien hoe goedkoop het product echt is. Koop wel prijsbewust: een lagere prijs kan worden gecompenseerd door mindere kwaliteit, maar evengoed ook door een minder bekende merknaam. Doe geen impulsieve aankopen. Ga nooit in op deur aan deurverkopen, straatverkopen,. Hiervoor moet je altijd oppassen! Ga geen kredieten aan, want een krediet is slechts uitstel van betaling. Weet ook dat hier enorm veel kosten en interesten bijkomen. Het is dus nooit in je voordeel. Groepsaankopen is het beste tarief meestal voor de gemiddelde gebruiker, maar daarom is dit nog niet zo voor jou als individuele gebruiker. Controleer dit steeds indien mogelijk. Ook oppassen als je een vervolgtarief krijgt! Dit kan enorm verschillen van het starttarief. Controleer dit ook steeds. Energie en schulden Energie, gas en elektriciteit, in combinatie met schulden is dit geen leuke zaak. Het heeft naast woningschulden, onmiddellijk effect op onze levenssituatie. In deze workshop is er gekeken naar hoe je schulden kan voorkomen en hoe je zoveel mogelijk geld kan besparen. Hier vind je een kleine uiteenzetting. Er kwamen in deze workshop vooral vragen over het sociaal tarief. Er was te weinig tijd om dit grondig te kunnen bespreken. Vragen die aan bod zijn gekomen, waren: Hoe kan je op je energiefactuur zien of het sociaal tarief is toegepast? De website is niet gebruiksvriendelijk, maar via kan je controleren of je het sociaal tarief krijgt. Het gebeurt sinds 2010 automatisch. Denk je dat je wel recht hebt op het sociaal tarief en krijg je deze nog niet. Dan kan je dit nog steeds aanvragen door je (uitkerings)attest op te sturen.

15 Via de VREG-test kan je makkelijk controleren wie de goedkoopste leverancier zou zijn voor jou. Het probleem is, dat deze test, helemaal niet zo makkelijk is. Binnen de vereniging of OCMW kan je dit wel eens met hulp proberen. Wil je effectief overschakelen naar een andere leverancier? Doe de VREG-test dan een aantal keer om de paar maanden voor je overschakel. Dit is een goede tip, omdat de prijzen durven schommelen. Wanneer je verhuist en je wilt je energie stopzetten, is dit vrij ingewikkeld. Er bestaan hiervoor speciale formulieren. Deze kan je vinden op de volgende website: Wat moet je doen als je recht hebt op een sociaal tarief, maar je hebt ingestemd op een groepsaankoop? Deze kan je zelf nog aanvragen als je deze nog niet automatisch hebt verkregen. Het uitschakelen van uw budgetmeter gebeurt automatisch wanneer je je schulden hebt betaald bij je netbeheerder én een nieuw contract hebt afgesloten met een leverancier. Wil je de budgetmeter weg, dan moet je een afspraak maken met uw netbeheerder. Het nadeel is wel dat je zelf opdraait voor de kosten. Je kan deze budgetmeter ook laten hangen. Indien je recht hebt op gratis elektriciteit is het nodig om te controleren of deze echt van je factuur afgegaan is. Een belangrijke tip om niet voor verrassingen te komen staan: Indien je bij een jaarafrekening geld terugkrijgt, gaan normaal de voorschotten naar beneden voor het volgende jaar. Het risico bestaat dan wel, dat je bij de volgende jaarafrekening weer moet bijbetalen. Het is handig om zelf contact op te nemen om het bedrag van de voorschotten toch wat hoger te laten staan. Een andere tip is om niet via domiciliëring te werken als het gaat over energiefacturen. Het is belangrijk om de controle te houden als er bijvoorbeeld foute meterstanden worden doorgegeven. Ook kom je zo minder snel voor verrassingen te staan en kan je je verbruik in de gaten houden. Samenlevingsopbouw Provincie Antwerpen wist ons te vertellen dat ze steeds bereid zijn om workshops te geven op maat van de verenigingen.

16 Afsluiting gas en/of elektriciteit Een leverancier van elektriciteit of gas mag jou nooit zomaar afsluiten, omdat je je rekeningen niet betaald hebt. De leverancier moet eerst een aantal stappen doorlopen: 1. Herinneringsbrief: Als je je factuur niet tijdig hebt betaald, stuurt de leverancier je een herinneringsbrief. In de brief staat dat als je je facturen niet kan betalen je de klantendienst, het OCMW of een schuldbemiddelaar kan contacteren om een afbetalingsplan op te maken. In de brief moet ook staan wat er kan gebeuren als je je openstaande facturen niet betaalt. De leverancier mag in principe administratieve kosten aanrekenen voor het verzenden van deze brief. 2. Ingebrekestelling: Als je 15 dagen na de herinneringsbrief nog steeds niet betaald hebt, moet de leverancier een ingebrekestelling sturen. Dit is een aangetekende brief. Deze brief moet dezelfde informatie bevatten als de herinneringsbrief. De leverancier mag in principe administratieve kosten aanrekenen voor het verzenden van deze brief. 3. Opzegging van het contract: Als je 15 dagen na de ingebrekestelling nog steeds niet hebt betaald of een afbetalingsplan hebt geregeld, kan de leverancier het contract opzeggen. Ook wanneer je een afbetalingsplan hebt, en je je daar niet aan houdt, kan de leverancier je contract opzeggen. De leverancier is verplicht om je een opzegtermijn van 60 dagen te

17 geven. De leverancier mag geen kosten aanrekenen voor de verbreking van het contract. Als je contract verbroken wordt, moet je uiteraard wel nog altijd de openstaande facturen betalen. Na het verbreken van het contract moet je dus op zoek naar een nieuwe leverancier. Als je geen nieuwe leverancier vindt, betekent dit niet dat je zonder elektriciteit of gas zal vallen. De netbeheerder (Iverlek of Eandis) zal je dan voorzien in je behoefte. In deze situatie treedt de netbeheerder dus op als een sociale leverancier. Maar ook die zal je moeten betalen en deze is duurder dan andere leveranciers. Als je de sociale leverancier niet betaalt, moet hij ook eerst een herinneringsbrief sturen, gevolgd door een ingebrekestelling. Als je na de ingebrekestelling niet betaalt, dan kan de netbeheerder ten laatste 60 dagen na de ingebrekestelling, gratis een budgetmeter plaatsen. Slechts in enkele uitzonderlijke gevallen kan de netbeheerder de elektriciteit of het gas volledig laten afsluiten: als je weigert een budgetmeter te laten plaatsen. als je weigert de stroombegrenzer in een budgetmeter te laten inschakelen. als je weigert een afbetalingsplan af te spreken of een gemaakt afbetalingsplan niet naleeft. als je na opzegging van je contract bij een gewone leverancier (om een andere reden dan wanbetaling) weigert een ander contract af te sluiten. Een Lokale Adviescommissie (LAC) zal beslissen over een volledige afsluiting. In zo'n commissie zitten twee personen van het OCMW van de gemeente waar je woont, een vertegenwoordiger van de netbeheerder en soms een schuldbemiddelaar.

18 De werking van een gerechtsdeurwaarder Om af te sluiten hebben we het thema de werking van een gerechtsdeurwaarder. Het was een interessante workshop en het gaf weer dat de beide partijen elkaar nog niet goed kenden. Het was dan ook een enorme meerwaarde om hier verandering in te brengen. De ervaringen van de meeste mensen hierover waren vooral frustraties en angst. De meeste mensen weten vaak niet waarom een deurwaarder bepaalde dingen doet. Daarnaast is voor velen het nut van bepaalde acties (verschillende deurwaarders bij één gezin) nogal onduidelijk. De deurwaarder gaf aan dat vele zaken enkel dienen om druk te zetten, zodat mensen vlugger betalen. Hier zit een groot verschil in elkaars leefwereld. Mensen willen weten wat ze het best doen als ze in aanraking komen met een deurwaarder. De meeste mensen doen alsof er niets aan de hand is, steken de brief weg, Het beste is toch om onmiddellijk actie te ondernemen. Neem contact op met de deurwaarder en zorg voor een afbetalingsplan. Doe je dat niet, dan zullen ze je niet gerust laten. Daarboven komen dan nog eens onaangename kosten die je best kunt vermijden. Daarnaast is het ook belangrijk dat gerechtsdeurwaarders zoeken naar manieren om op een menswaardige wijze hun opdracht uit te voeren. Dit door rekening te houden met de mensen die het moeilijker hebben om te overleven.

19 Het was een zeer vruchtbare dag, onze dag over schulden. Er waren heel wat mensen geïnteresseerd in deze dag, velen vonden de workshops ook te kort, anderen konden niet deelnemen door een gebrek aan plaatsen, Kortom, laten we het bekijken als een nieuwe start. Vanaf dit najaar zullen we aan de slag gaan met vier thema s: 1. De werking van de gerechtsdeurwaarder, 2. Rechten en plichten in budgetbeheer en budgetbegeleiding, 3. Rechten en plichten in een collectieve schuldenregeling 4. Energie en schulden Deze thema s zullen aan bod komen doorheen het ganse jaar in elk van de vier verenigingen waar armen het woord nemen. Iedereen zal hiervan op tijd verwittigd worden. We hopen via dit boekje, dat je een idee hebt gekregen van deze dag en van wat nog volgt. Budgetinzicht Kempen & SPAAK

20 In samenwerking met de volgende partners:

WEGWIJS IN DE BUDGET- EN SCHULDHULPVERLENING VAN OCMW EN CAW. Eenmalige bemiddeling Budgetbegeleiding Budgetbeheer Collectieve Schuldenregeling

WEGWIJS IN DE BUDGET- EN SCHULDHULPVERLENING VAN OCMW EN CAW. Eenmalige bemiddeling Budgetbegeleiding Budgetbeheer Collectieve Schuldenregeling WEGWIJS IN DE BUDGET- EN SCHULDHULPVERLENING VAN OCMW EN CAW Eenmalige bemiddeling Budgetbegeleiding Budgetbeheer Collectieve Schuldenregeling INLEIDING ONZE KIJK OP HULP In deze brochure vind je informatie

Nadere informatie

De vrije energiemarkt Rechten van de consument

De vrije energiemarkt Rechten van de consument De vrije energiemarkt Rechten van de consument Op het programma: 1. De weg van gas en elektriciteit 2. Leveranciers 3. Contracten / verhuis 4. Facturen 5. Sociale dienstverplichtingen! 6. Klachten? 2 1.

Nadere informatie

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Vergelijk de leveranciers van elektriciteit en aardgas en vind de beste leverancier. Veranderen van leverancier is gratis en niet moeilijk. 1 Betaal minder

Nadere informatie

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Vergelijk de leveranciers van elektriciteit en aardgas en vind de beste leverancier. Veranderen van leverancier is gratis en niet moeilijk. 1 Betaal minder

Nadere informatie

Een folder met tips over energie en besparen, van en voor mensen in armoede.

Een folder met tips over energie en besparen, van en voor mensen in armoede. Een folder met tips over energie en besparen, van en voor mensen in armoede. Voorwoordje Om de 14 dagen komen we samen Om onze energie bij te werken Omgaan met energie is ook een beetje sparen Onbewust

Nadere informatie

Mia en Albert besparen dankzij de V-test. Ze hebben nu een lagere energiefactuur.

Mia en Albert besparen dankzij de V-test. Ze hebben nu een lagere energiefactuur. Mia en Albert besparen dankzij de V-test. Ze hebben nu een lagere energiefactuur. Veel mensen betalen nog altijd te veel voor elektriciteit en aardgas. Toch is overstappen naar een voordeliger contract

Nadere informatie

Mia en Albert besparen dankzij de V-test. Ze hebben nu een lagere energiefactuur.

Mia en Albert besparen dankzij de V-test. Ze hebben nu een lagere energiefactuur. Mia en Albert besparen dankzij de V-test. Ze hebben nu een lagere energiefactuur. Veel mensen betalen nog altijd te veel voor elektriciteit en aardgas. Toch is overstappen naar een voordeliger contract

Nadere informatie

Schuldhulpverlening. Hoe gaat dat in zijn werk?

Schuldhulpverlening. Hoe gaat dat in zijn werk? Schuldhulpverlening Hoe gaat dat in zijn werk? In deze brochure vind je informatie over de mogelijke vormen van schuldhulpverlening binnen OCMW Antwerpen. Inhoud Wat is schuldhulpverlening?... 3 Kort overzicht

Nadere informatie

Vormingspakket Energie. De Lokale Adviescommissie en afsluiten van energie

Vormingspakket Energie. De Lokale Adviescommissie en afsluiten van energie De Lokale Adviescommissie en afsluiten van energie Normaal gezien sluit de netbeheerder de elektriciteit nooit af. Er zijn echter 3 uitzonderingen. De eerste uitzondering is als er gevaar is door technische

Nadere informatie

Vormingspakket Energie

Vormingspakket Energie Verhuis Vanuit ons project merken we dat er regelmatig problemen opduiken bij personen die verhuizen. Vaak worden voorschotfacturen nog te lang voor het oude adres opgemaakt, of men krijgt geen voorschotfacturen

Nadere informatie

Energie besparen = Geld besparen

Energie besparen = Geld besparen ENERGIEZUINIG WONEN Energie besparen = Geld besparen Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Extra katern bij NIEUWS van WONEN netbeheerder Eandis - Jaargang 2 nr. 4 11 Besparen

Nadere informatie

Voorwoord. Zuinig omspringen met energie 3. Beste lezer

Voorwoord. Zuinig omspringen met energie 3. Beste lezer Voorwoord Beste lezer Zuinig omspringen met energie, het loont echt wel de moeite! Met de huidige hoge energieprijzen kan je heel wat euro s besparen. Het OCMW voert al geruime tijd binnenshuis een zuinig

Nadere informatie

DVD Jongeren en schulden

DVD Jongeren en schulden DVD Jongeren en schulden Werkwijze: De leerlingen bekijken het filmpje. Daarna krijgen zij een vragenlijst die ze beginnen invullen zo ver ze kunnen. Daarna wordt de film opnieuw bekeken in drie delen

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen. De kinderen kunnen reflecteren over hun eigen eetgewoonten.

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen. De kinderen kunnen reflecteren over hun eigen eetgewoonten. Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen kennen de basisprincipes van een gezonde voeding en zien het belang in van een evenwichtige en gevarieerde voeding. De leerlingen weten aan welke voedselgroepen

Nadere informatie

STELLINGEN WINKEL- EN KOOKTIPS

STELLINGEN WINKEL- EN KOOKTIPS STELLINGEN WINKEL- EN KOOKTIPS Doelstelling de deelnemers geven informatie aan elkaar Duur 30 min. Materiaal de vragen en stellingen 1x afgedrukt 1 Werkvorm De deelnemers trekken om de beurt blind een

Nadere informatie

Krediet heeft een prijs! Onderteken niet om het even wat! Onderteken niet om het even wat! Krediet heeft een prijs!

Krediet heeft een prijs! Onderteken niet om het even wat! Onderteken niet om het even wat! Krediet heeft een prijs! Onderteken niet om het even wat! Je handtekening onder een contract betekent een verbintenis op lange termijn. Daar denk je toch best eerst eens goed over na. Neem de tijd om alle clausules van het contract

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Van hoeveel mensen is de energie geheel of gedeeltelijk afgesloten? Aangezien de drie gewesten niet dezelfde

Nadere informatie

Geldtips van de Geld Universiteit. Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan.

Geldtips van de Geld Universiteit. Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan. Geldtips van de Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan. 1 Aankopen 1. Vermijd impulsaankopen, vaak heb je later spijt als het saldo van je bankrekening te laag is geworden

Nadere informatie

Handleiding budgetmeter elektriciteit

Handleiding budgetmeter elektriciteit Handleiding budgetmeter elektriciteit Inhoud Hoe ziet je budgetmeter voor elektriciteit eruit?... Wat is de budgetmeter voor elektriciteit?... 3 Hoe zet je krediet over naar je budgetmeter?... 4 Welke

Nadere informatie

Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be

Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be Paviljoenstraat 9 1030 Brussel www.centrumschuldbemiddeling.be Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be Auteurs Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en jeugddienst In Petto in samenwerking

Nadere informatie

Verslag Collectieve schuldenregeling

Verslag Collectieve schuldenregeling Verslag Collectieve schuldenregeling 24 april 2014 Aanwezig Lieve De Bosscher (Vzw De Sloep), Ria Roosens (KRAS-diensten), Memet Karaman (Intercultureel Netwerk Gent), Youri Nuytinck (CAW O-VL), Michèle

Nadere informatie

Vormingspakket Energie

Vormingspakket Energie Consumentenbelangen 17 Herhaaldelijk wezen we al op aandachtspunten voor de klant. Door de vele klachten bij de VREG en de federale overheid is er nu een akkoord tussen de verschillende leveranciers en

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

Handleiding budgetmeter aardgas

Handleiding budgetmeter aardgas Handleiding budgetmeter aardgas Inhoud Hoe ziet je budgetmeter voor aardgas eruit?... 2 Wat is de budgetmeter voor aardgas?... 3 Hoe zet je krediet over naar je budgetmeter?... 4 Welke informatie staat

Nadere informatie

Schuldhulpverlening bij OCMW Antwerpen

Schuldhulpverlening bij OCMW Antwerpen Schuldhulpverlening bij OCMW Antwerpen 2 Beste lezer Je zette een eerste stap om een oplossing te vinden voor je schulden en/of moeilijkheden om je budget te plannen. In deze bundel geven we je een overzicht

Nadere informatie

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel!

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Samen je centen de baas GELD EN GELDZAKEN. SOMS BEST LASTIG. Het gebeurt iedereen wel eens. Dat je een brief krijgt die je niet goed begrijpt. Of dat je een

Nadere informatie

De collectieve schuldenregeling in de praktijk

De collectieve schuldenregeling in de praktijk De collectieve schuldenregeling in de praktijk De collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke procedure die u in staat stelt om uw schulden te betalen en tegelijkertijd waarborgt dat u een menswaardig

Nadere informatie

BIJEENKOMST 1- KENNISMAKING

BIJEENKOMST 1- KENNISMAKING BIJEENKOMST 1- KENNISMAKING kennismaken met groepswerker en groepsleden afspraken maken in groep een eerste gevoel van rust, vertrouwen en veiligheid creëren kennismaken met het thema budgetteren aanzetten

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Sociale maatregelen voor wie elektriciteit en aardgas koopt

Sociale maatregelen voor wie elektriciteit en aardgas koopt Sociale maatregelen voor wie elektriciteit en aardgas koopt Wie heeft recht op de sociale maximumprijs voor elektriciteit en aardgas? Welke maatregelen beschermen je tegen afsluiting? Sociale maatregelen

Nadere informatie

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel!

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Samen je centen de baas INFORMATIE VOOR NIEUWE CLIËNTEN GELD EN GELDZAKEN: SOMS BEST LASTIG Het gebeurt iedereen wel eens. Dat je een brief krijgt die je

Nadere informatie

Beschermde klanten. Handleiding ten behoeve van de sociale spelers

Beschermde klanten. Handleiding ten behoeve van de sociale spelers Beschermde klanten Handleiding ten behoeve van de sociale spelers Inhoudstafel Het statuut beschermde klant... p. 4 Wie kan als beschermde klant erkend worden?... p. 4 Hoe wordt iemand beschermde klant?...

Nadere informatie

Bewust en gezond winkelen. Doelstellingen. De leerlingen kunnen een gezonde keuze maken op basis van het etiket.

Bewust en gezond winkelen. Doelstellingen. De leerlingen kunnen een gezonde keuze maken op basis van het etiket. Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen zien in dat het zinvol is om een boodschappenlijstje op te stellen vooraleer boodschappen te doen. De leerlingen kunnen het etiket lezen en verschillende etiketten

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

DOSSIER GOEDKOOPSTE ENERGIELEVERANCIER

DOSSIER GOEDKOOPSTE ENERGIELEVERANCIER Afdeling LOKEREN 1. DOSSIER GOEDKOOPSTE ENERGIELEVERANCIER Van: An De Moor [mailto:adm.ave@skynet.be] Verzonden: zondag 10 oktober 2010 14:56 Aan: Secretariaat OCMW CC: Swens Roger Onderwerp: Vraag n.a.v.

Nadere informatie

Vergeet niet uw energie mee te verhuizen.

Vergeet niet uw energie mee te verhuizen. Vergeet niet uw energie mee te verhuizen. Energie op uw oude en nieuwe adres: hoe regelt u het correct? MET HANDIG ENERGIEVERHUISFORMULIER GAAT U BINNENKORT VERHUIZEN? Denk er dan aan om uw elektriciteits-

Nadere informatie

Vormingspakket Energie

Vormingspakket Energie De factuur Elektriciteit wordt gemaakt (productie), vervoerd (transport en distributie) en aan huis gebracht (levering). In de geliberaliseerde markt zijn er daarvoor telkens andere bedrijven. Dat vertaalt

Nadere informatie

Maak uw eigen Miljoenennota

Maak uw eigen Miljoenennota Maak uw eigen Miljoenennota Er is weer economische groei, de huizenmarkt trekt aan, en volgens de rijksbegroting gepresenteerd op Prinsjesdag gaat bijna iedereen er volgend jaar financieel op vooruit.

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite

Energiezuinig wonen. Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Energiezuinig wonen Energie besparen Zonder grote investeringen Met een kleine moeite Thema s ❶Verwarming van de woning ❷Verlichting ❸Wassen en plassen ❹Drogen en strijken ❺Koelen en vriezen ❻Koken ❼Afwassen

Nadere informatie

Voldoende warm kleden zodat de verwarming een graadje lager kan

Voldoende warm kleden zodat de verwarming een graadje lager kan Voldoende warm kleden zodat de verwarming een graadje lager kan Het is natuurlijk ook niet de bedoeling om kou te lijden in de klas. Een ideale temperatuur voor een klaslokaal is 19 à 20 C. Is het in jullie

Nadere informatie

2. RECEPTEN. 2.1 Wok met rijst, kip en groentjes. Portie voor 4 personen

2. RECEPTEN. 2.1 Wok met rijst, kip en groentjes. Portie voor 4 personen 1. INLEIDING In een evenwichtige gezonde voeding is het belangrijk om iedere dag een goeie portie groenten en fruit te eten. Deze kunnen soms duur oplopen. Daarom is het belangrijk om groenten en fruit

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen. De leerlingen begrijpen het principe van de actieve voedingsdriehoek.

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen. De leerlingen begrijpen het principe van de actieve voedingsdriehoek. Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen begrijpen het principe van de actieve voedingsdriehoek. De leerlingen kennen de verschillende voedselgroepen van de actieve voedingsdriehoek. De leerlingen kunnen

Nadere informatie

Een lagere energiefactuur? Wij helpen u!

Een lagere energiefactuur? Wij helpen u! Een lagere energiefactuur? Wij helpen u! Stap 1 : Vraag snel een gratis energiescan aan. Stap 2 : Isoleer het dak van een private huurwoning en geniet van een extra hoge premie van 23 euro per m 2. Bekijk

Nadere informatie

Workshop consumentenkredieten

Workshop consumentenkredieten Workshop consumentenkredieten Inspiratiedag financiële vorming Maandag 26 oktober 2015 Inhoud van de workshop I. Korte toelichting II. Concrete voorbeelden III. (Overmatige) schuldenlast IV. Vragen en

Nadere informatie

uw jaarafrekening onder de loep Raadpleeg hieronder de details van uw factuur

uw jaarafrekening onder de loep Raadpleeg hieronder de details van uw factuur uw jaarafrekening onder de loep Raadpleeg hieronder de details van uw factuur eenvoud in energie eni.be Kerkhofstraat AT5300000000 5450071236 BUGGENHOUT De Bakker 9255 Marc 760Y F X Dankzij uw eni factuur

Nadere informatie

Advies aan de VREG over het systeem van schuldafbouw in de budgetmeter

Advies aan de VREG over het systeem van schuldafbouw in de budgetmeter Advies aan de VREG over het systeem van schuldafbouw in de budgetmeter 1. Ter inleiding In onze Westerse samenleving is een leven zonder elektriciteit- en gasvoorziening een schending van de menselijke

Nadere informatie

uw jaarafrekening onder de loep raadpleeg hieronder de details van uw factuur

uw jaarafrekening onder de loep raadpleeg hieronder de details van uw factuur uw jaarafrekening onder de loep raadpleeg hieronder de details van uw factuur eenvoud in energie eni.be Schardauwstraat VAN AT5300000000 5451501235 SINT-ELOOIS- Timmerman T.a.v. TOMME Christine WINKEL

Nadere informatie

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen kunnen voedingsaanbevelingen interpreteren en toepassen, rekening houdend met verschillende factoren zoals leeftijd en mate van fysieke activiteit. De leerlingen

Nadere informatie

Bijlage 2: Eerste Hulp Bij Energieproblemen

Bijlage 2: Eerste Hulp Bij Energieproblemen Bijlage 2: Eerste Hulp Bij Energieproblemen Energie iedereen heeft er mee te maken. De vrijgemaakte energiemarkt is complex. Hulpverleners en welzijnswerker worden geconfronteerd met energieproblemen en

Nadere informatie

ENERGIEQUIZ. Dit is niet waar, er worden nog steeds mensen afgesloten.

ENERGIEQUIZ. Dit is niet waar, er worden nog steeds mensen afgesloten. ENERGIEQUIZ 1. Het verloop van de quiz We hebben een spelleider nodig en een jurylid die de scores bijhoudt. Daarnaast voorzien we 1 of meerdere (ervarings)deskundigen, vrijwilligers in armoede of niet

Nadere informatie

Wanneer té dik? Wat is gezonde voeding en wat niet?

Wanneer té dik? Wat is gezonde voeding en wat niet? Wanneer té dik? Iedereen weet dat je gezond moet eten om te leren, te sporten en gezond volwassen te worden. Sommige jongeren worden echter te dik. Dit kan een probleem zijn als je moeite hebt met sporten,

Nadere informatie

uw jaarafrekening onder de loep raadpleeg hieronder de details van uw factuur

uw jaarafrekening onder de loep raadpleeg hieronder de details van uw factuur uw jaarafrekening onder de loep raadpleeg hieronder de details van uw factuur eenvoud in energie eni.be Kerkhofstraat AT5300000000 5450071236 BUGGENHOUT De Bakker 9255 Marc 760Y F X Dankzij uw eni factuur

Nadere informatie

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Gezond gewicht: BOFT Gezonde eet- en beweegadviezen voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Van gezond eten blijf je fit en van bewegen word je vrolijk Kinderen moeten goed eten om te groeien, leren,

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

schuld hulp verlening

schuld hulp verlening schuld hulp verlening www.sociaalhuislier.be Voorwoord Beste, Lier, november 2014 Je hebt (ernstige) financiële problemen. Het is moeilijk om met je budget rond te komen. Deurwaarders dreigen met beslag

Nadere informatie

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren. Woordenlijst bij hoofdstuk 6 de aardappel Wat eten we vanavond, rijst of a? alcoholvrij zonder alcohol Graag een a bier. Ik moet nog auto rijden. de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

Nadere informatie

Studiedag VREG 26 november

Studiedag VREG 26 november Workshop klare taal Studiedag VREG 26 november Wat kunnen we doen om brieven en brochures zo te schrijven dat de lezer begrijpt wat er staat en vindt wat hij zoekt of nodig heeft. door Karine Nicolay 014

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen kunnen spelenderwijs de verschillende groepen voedingsmiddelen van elkaar onderscheiden. De leerlingen kunnen iets over elk onderdeel van de actieve voedingsdriehoek

Nadere informatie

Betaalbaar bio in 6 stappen

Betaalbaar bio in 6 stappen Betaalbaar bio in 6 stappen Biologisch eten duur? Veel mensen denken dat biologisch eten niet in hun budget past. Ik heb dat ook heel lang gedacht. Tot ik ontdekte dat je door anders boodschappen te doen

Nadere informatie

Huren. Als je een eigen woning of appartement gaat huren

Huren. Als je een eigen woning of appartement gaat huren Huren Als je een eigen woning of appartement gaat huren Alles over huren en een huurcontract Huurdersbond www.huurdersbond.be Wetswinkels tel. 070 22 58 88 www.dewetswinkel.be Samenhuizen vzw tel. 0489

Nadere informatie

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts VREG Doe de V-test en bespaar op uw energiefactuur. VREG Fanny Schoevaerts 8 oktober 2015 Agenda

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Bedankt voor het downloaden van dit boek!

Bedankt voor het downloaden van dit boek! Geldbesparen Bedankt voor het downloaden van dit boek! Je financiële leven gaat nu veranderen. Helemaal vanzelf! Nee natuurlijk niet maar ik ga je wel helpen met dit gratis E-book om te besparen op alledaagse

Nadere informatie

6. Hoe vermijdt u discussies over uw restaurantkosten?

6. Hoe vermijdt u discussies over uw restaurantkosten? 6. Hoe vermijdt u discussies over uw restaurantkosten? Over restaurantkosten (sowieso slechts voor 69% aftrekbaar) doet elke controleur lastig. Waarom bent u gaan eten als bloemist? Het was met uw vrouw

Nadere informatie

OP KAMERS Opdrachtenblad Categorie:

OP KAMERS Opdrachtenblad Categorie: Opdrachten Opdracht 1 Jasmina raadt Wesley aan om wat vaker bij zijn ouders te gaan eten. Welke tips kun je nog meer bedenken om geld te besparen op het moment dat je wat krapper zit? Wesley woont op kamers.

Nadere informatie

BUNDELING PROBLEMEN OP DE VRIJGEMAAKTE ENERGIEMARKT

BUNDELING PROBLEMEN OP DE VRIJGEMAAKTE ENERGIEMARKT BUNDELING PROBLEMEN OP DE VRIJGEMAAKTE ENERGIEMARKT Project energie en armoede - 2008 1 2 INHOUD Inhoud p 2 Inleiding p 3 Overeenkomsten p 4 1. Gebrek aan informatie om te kunnen kiezen tussen leveranciers

Nadere informatie

standpunt noodhulp 18 augustus 2009

standpunt noodhulp 18 augustus 2009 Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Een goed gewicht Ben je ook een van die miljoenen Nederlanders die worstelen met de weegschaal? Of je nu een paar kilo wilt afvallen of juist

Nadere informatie

Vul energieovernamedocumenten in.

Vul energieovernamedocumenten in. U verhuist? Vul energieovernamedocumenten in. Waarop moet u letten en welke formulieren hebt u nodig als u verhuist? In deze folder ontdekt u alles wat u voor elektriciteit en/of aardgas moet regelen.

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

AUGURKEN MET SLAGROOM. Een evenwichtig menu samenstellen. Inhoud

AUGURKEN MET SLAGROOM. Een evenwichtig menu samenstellen. Inhoud Een evenwichtig menu samenstellen Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen De leerlingen brengen hun eigen eetgewoontes in kaart en bespreken deze met elkaar. Daarna toetsen ze hun bevindingen

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Dossier. Deel 1: Bestellingen, bestelbonnen en facturen

Inhoudsopgave. Dossier. Deel 1: Bestellingen, bestelbonnen en facturen Dossier Inhoudsopgave Deel 1: Bestellingen, bestelbonnen en facturen 1.1. EEN BESTELBON? U KUNT TOCH ZONDER... 1 1.1.1. Een woord is een woord...1 1.1.2. Mijn naam is haas en ik weet nergens van...1 1.1.3.

Nadere informatie

Bescherming van consument

Bescherming van consument Bescherming van consument Voorzieningen & procedures voor bescherming van de consument, voor gas Opleiding-debat ten behoeve van de Brusselse maatschappelijk werkers Marie Brynart en François Grevisse,

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

!!!!! Onze werkwijze

!!!!! Onze werkwijze Onze werkwijze Onze werkwijze Lastenbesparen.com helpt u te besparen op al uw vaste lasten. U kunt op twee verschillende manieren gebruik maken van onze service. Een besparingsconsult bij u thuis of een

Nadere informatie

Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen

Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen www.edusom.nl Opstartlessen Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets lekker vindt of ergens van houdt. Praten over eten en drinken. Praten over boodschappen

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite te doen

Nadere informatie

Bescherming van consument

Bescherming van consument Bescherming van consument Voorzieningen & procedures voor bescherming van de consument, voor elektriciteit Opleiding-debat ten behoeve van de Brusselse maatschappelijk werkers Marie Brynart en François

Nadere informatie

Informatieboekje BUDGET COACH

Informatieboekje BUDGET COACH Informatieboekje BUDGET COACH Inhoud Budgetcoach... 3 Het coachingstraject... 4 Inzicht in uw financiën... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. gezonde financiële toekomst... 4 Schulden... 6 Bespaartips...

Nadere informatie

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 1. Je woont in... een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 een groot appartement of een huis met 3 à 4 slaapkamers? (+/- 120m²) 3 een groot huis met meer dan 4 slaapkamers?

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

Hoe ziet je halve dag eruit als je in het gezondheidscentrum van het CLB op medisch onderzoek komt? Onderzoek van het 1 ste middelbaar

Hoe ziet je halve dag eruit als je in het gezondheidscentrum van het CLB op medisch onderzoek komt? Onderzoek van het 1 ste middelbaar Hoe ziet je halve dag eruit als je in het gezondheidscentrum van het CLB op medisch onderzoek komt? Onderzoek van het 1 ste middelbaar Waarom een medisch onderzoek? Meestal gaat alles goed met je en dan

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: OCMW Spreker: Marianne Van Der Biest (OCMW Herzele) Wat is het OCMW? OCMW = Openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn. OCMW = publieke instelling Welzijn = meer dan armoedebestrijding

Nadere informatie

Wat eten we vanavond?

Wat eten we vanavond? 35 35 HOOFDSTUK 3 Wat eten we vanavond? WOORDEN 1 Kies uit: jam school slager boodschappen vegetariër 1 Dorien eet geen vlees. Ze is. 2 Moniek houdt van zoet. Ze eet graag op brood. 3 Johan, ik ga naar

Nadere informatie

Verhuist uw contract voor elektriciteit en aardgas met u mee?

Verhuist uw contract voor elektriciteit en aardgas met u mee? Verhuist uw contract voor elektriciteit en aardgas met u mee? U verhuist. Waarop moet u letten en welke formulieren hebt u nodig? In deze folder ontdekt u alles wat u voor elektriciteit en/of aardgas moet

Nadere informatie

AA Geef hier uw zoekterm in

AA Geef hier uw zoekterm in AA Geef hier uw zoekterm in Tarieven Tarieven Prijs berekenen Algemene voorwaarden Klanten Klant worden: Particulier Klant worden: Klein-zakelijke gebruiker Klant worden: Zakelijke gebruiker Verhuizen

Nadere informatie

Omgaan met geld. Budgetteren

Omgaan met geld. Budgetteren Omgaan met geld We leven in een consumptiemaatschappij. Overal worden goederen en diensten aangeboden. Via reclames word je aangemoedigd om steeds meer te kopen. Maar als consument moet je op je hoede

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Plannen... 4 Hoofdstuk 2 Meubels enzo... 6 Hoofdstuk 3 Geld... 8 Hoofdstuk 4 Winkelen... 10 Hoofdstuk 5 Adreswijziging... 12 Hoofdstuk 6 De sleutel!... 14 Hoofdstuk 7 Voorbereiden...

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Bewaren...5 Hoofdstuk 2 Administratie...7 Hoofdstuk 3 Inkomsten... 8 Hoofdstuk 4 Uitgaven... 10 Hoofdstuk 5 Sparen... 12 Hoofdstuk 6 Verzekeringen...15 Hoofdstuk 7 Begroting...

Nadere informatie

Groepsaankoop 100% groene energie 2 de editie Samen op weg naar goedkopere groene energie Inga Verhaert

Groepsaankoop 100% groene energie 2 de editie Samen op weg naar goedkopere groene energie Inga Verhaert Groepsaankoop 100% groene energie 2 de editie Samen op weg naar goedkopere groene energie Inga Verhaert Samenaankoop 2 de editie Waarom? nog steeds onevenwicht op de markt energie nog steeds duurder dan

Nadere informatie

Bewindvoering: hoe werkt het?

Bewindvoering: hoe werkt het? Bewindvoering: hoe werkt het? Samen je centen de baas JE HEBT EEN BEWINDVOERDER. EN NU? Een tijdje terug heb je ervoor gekozen om je geld samen met Mijn Geld en Zo te regelen. De rechter vindt dit goed.

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Bekijk aandachtig de menu s van Jana en Stef. Wie heeft volgens jou het lekkerste menu? Waarom?

De actieve voedingsdriehoek. Bekijk aandachtig de menu s van Jana en Stef. Wie heeft volgens jou het lekkerste menu? Waarom? Het werkblad sluit aan bij de infofiches waarin je ook meer informatie vindt bij de verschillende opdrachten. Gebruik de infofiches en het werkblad naast elkaar. Opdracht 1 (aansluitend bij infofiche 1)

Nadere informatie

Slim omgaan met geld

Slim omgaan met geld Slim omgaan met geld Deel 1 Oorzaken en financieel overzicht. Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright - Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Drukke Moeders Online Cursus Financiën Werkboek Dit is een werkboek

Nadere informatie