HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH"

Transcriptie

1 STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Impuls voor de Gelderse woningmarkt HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Beknopte samenvatting Statennotitie. Wij zien vier aanleidingen om deze notitie aan uw Staten voor te leggen: 1 motie 79 Impuls voor Gelderse woningmarkt d.d. 9 november 2011; 2 herstructurering en transformatie in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v.; 3 langer zelfstandig wonen in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v.; 4 motie 35 Beweging in de woning- en kantorenmarkt en onze desbetreffende Statennotitie (PS ). Wij concluderen dat de uitdaging om aan de Gelderse woningmarkt een impuls te geven alleen zinvol kan gebeuren met een projectgerichte aanpak, eventueel aangevuld met het op beperkte schaal (projectgebonden) verstrekken van startersleningen. In het Impulsplan nemen we de aanpak van leegstaand commercieel vastgoed (kantoren, detailhandel en bedrijven) en het Langer zelfstandig wonen (o.m. voor ouderen) mee. Omdat het gaat om projecten die de woning- en kantorenmarkt weer in beweging moeten krijgen en die bovendien een impuls moeten geven aan werkgelegenheid is het belangrijk dat ze op korte termijn van start kunnen gaan. Bij alle projecten is sprake is van een knelpunt met maatschappelijke impact dat wordt verholpen en waarbij bovendien wordt samengewerkt tussen alle betrokkenen: winst en verlies worden gedeeld en partijen leveren gezamenlijk een uiterste inspanning om de begroting rond te krijgen. Een deel van het budget willen we reserveren voor urgente projecten die zich plotseling aandienen en geen uitstel dulden. Verder stellen wij ons voor te werken met een tendersysteem, waarbij we ingediende projecten tegen elkaar kunnen afwegen. Aan de hand van de volgende criteria willen wij de projecten selecteren die voor een bijdrage in aanmerking komen: - het gaat om binnenstedelijk bouwen; - er is sprake van functieverandering van leegstaande gebouwen (bijv. kantoren); - herstructurering als verdunningsopgave; - er is sprake van revitalisering van kernen in krimpgebieden; - het project is gericht op langer zelfstandig wonen; - er is sprake van een innovatief concept. Om uitvoering te geven aan het impulsplan is in de voorjaarsnota 2012 een bedrag opgenomen van 20 miljoen. Daarmee willen we de ondersteuning van projecten met een bijdrage voor projectbegeleiding of met een investering in de uitvoering mogelijk maken. Daar waar startersleningen kunnen bijdragen aan het welslagen van een project willen we dit middel gericht inzetten. We gaan na op welke manier dit het meest effectief is. = = = = = Inlichtingen bij dhr. W. Post, tel. (026) adres:

2 Aan de leden van Provinciale Staten 1 Inleiding In onze Statennotitie Wonen in Gelderland 2011 van 13 september 2011 (PS ) hebben wij u geïnformeerd over de provinciale rollen op de Gelderse woningmarkt. In uw vergadering van 9 november 2011 heeft u naar aanleiding van de bespreking motie 79 ( Impuls voor Gelderse woningmarkt ) aangenomen, waarin u verzoekt: - de mogelijkheden te onderzoeken van gerichte stimuleringsmaatregelen voor de woningmarkt voor zowel de koop- als huursector; - daarbij zo breed mogelijk te inventariseren welke (financiële, ruimtelijke en volkshuisvestelijke) instrumenten kunnen worden ingezet; - om bij de voorjaarsnota 2012 een plan van aanpak aan Provinciale Staten aan te bieden; - om tussentijds actief kansen te grijpen die zich voordoen om op projectbasis de woningmarkt te stimuleren. Hierbij ontvangt u het Impulsplan voor de Gelderse woningmarkt. Naast het genoemde in motie 79 willen wij in het Impulsplan de volgende zaken meenemen: 1 Herstructurering en transformatie in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v. In het Impulsplan willen wij uitvoering geven aan wat in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v. staat over het investeren op binnenstedelijke locaties: Wij zien in de binnenstedelijke herstructurerings- en transformatieopgave nog steeds kansen om een kwalitatieve impuls te geven aan ruimtelijke kwaliteit, economische vitaliteit en leefbaarheid in dorpen en steden. Wij willen in deze bestuursperiode de gezamenlijke aanpak blijven stimuleren van complexe binnenstedelijke gebieden. Provinciale steun is er voor projecten waarbij sprake is van een aanzienlijke kwaliteitsimpuls voor een locatie en waar een volkshuisvestelijke differentiatie wordt gerealiseerd. Daar waar herstructurering wordt ingezet in de verdunningsopgave in krimpende gemeenten, is de provincie ook partner. Aangezien het budget voor herstructurering en transformatie (ISV3) nagenoeg is uitgeput, is de uitvoering van dit onderdeel uit de Uitvoeringsagenda in de jaren 2012 t/m 2014 in financiële zin niet georganiseerd. 2 Langer zelfstandig wonen in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v. In het Impulsplan willen wij uitvoering geven aan wat in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v. staat over samenwerken aan langer zelfstandig wonen: De Gelderse aanpak voor langer zelfstandig wonen in het programma Thuisgeven is succesvol gebleken en wordt landelijk gewaardeerd. Dit programma eindigt in Wij gaan verder met het ontwikkelen van deze aanpak en delen deze kennis met onze partners in de regio s. Wij willen in deze bestuursperiode dan ook concepten blijven ondersteunen waarbij ouderen en mensen met een beperking zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving thuis kunnen blijven wonen. Dit kan zowel fysiek als via nieuwe technologieën, ook voor specifieke doelgroepen. Gebieden waar meerdere aspecten worden gecombineerd zijn aantrekkelijk voor alle partijen, van bewoner tot eigenaar tot leverancier van zorg. 2

3 Het programma Thuisgeven is per 31 december 2011 geëindigd. Het vervolg hierop, het Langer zelfstandig wonen, wordt opgepakt binnen het Programma Wonen. Voor Langer zelfstandig wonen is geen budget beschikbaar. 3 Leegstand op de kantorenmarkt Naar aanleiding van uw motie 35 ( Beweging in de woning- en kantorenmarkt) hebben wij u de statennotitie Beantwoording motie 35, beweging in de woning- en kantorenmarkt (PS ) gestuurd. In deze notitie hebben wij aangegeven dat wij in het kader van de Impuls voor de Gelderse Woningmarkt zouden terugkomen op het aanpakken van de structurele kantorenleegstand. In motie 35 heeft u ons tevens verzocht om de mogelijkheid van starters- en duurzaamheidsleningen te beoordelen. Wij komen hier verderop in dit voorstel op terug. In dit voorstel schetsen wij beknopt de recente ontwikkelingen die volgens ons leiden tot een stagnerende woningmarkt en het stilvallen van de nieuwbouw. We gaan ook in op de maatregelen die het rijk neemt om de woningmarkt vlot te trekken. Vervolgens geven wij aan welke rol wij als provincie zien binnen deze context en de instrumenten die wij nu al inzetten. Daarna beschrijven we de ontwikkelingen op de kantorenmarkt. Tenslotte gaan wij expliciet in op de te nemen maatregelen waardoor naar onze mening de goede projecten met grote maatschappelijk impact in Gelderland kunnen worden gestimuleerd: het Impulsplan. 2 Recente ontwikkelingen rond wonen en commercieel vastgoed In uw motie 79 Impuls voor Gelderse woningmarkt noemt u in uw overweging enkele ontwikkelingen die nu op de woningmarkt spelen, waaronder: - banken hebben de eisen voor hypotheekverstrekking aangescherpt, waardoor het moeilijker is om een lening te krijgen; - vanwege het staatssteunbesluit van de Europese Unie hebben huurders met een jaarinkomen boven ,-- minder toegang tot de sociale huurwoningen; - de optelsom van feiten leidt tot stagnatie op de woningmarkt en stilvallen van de nieuwbouw; - een stagnerende woningmarkt heeft grote negatieve gevolgen - niet alleen voor woningzoekenden, maar ook voor de Gelderse economie, met name de bouwsector; - dat de stilgevallen verkoop van woningen op steeds meer plaatsen leidt tot leegstand en - op termijn - het risico van verloedering. In de Statennotitie Wonen in Gelderland 2011 (en in de bijlage) hebben wij een aantal ontwikkelingen uitgebreider geanalyseerd en beschreven. Wij willen hieronder kort nog een aantal punten aanstippen. 2.1 Demografische veranderingen Het betreft vooral de volgende veranderingen: - Afnemende bevolkingsgroei en naderende krimp De woningvraag wordt sterk beïnvloed door de ontwikkeling van de huishoudens en de vergrijzing. Er zijn in alle regio s van 2010 tot 2020 nog wel extra woningen nodig, ca voor heel Gelderland, maar na 2020 is dat in een aantal regio s nog maar nauwelijks het geval. 3

4 - Vergrijzing Op 1 januari 2010 was ca. 15,6% van de Gelderse bevolking 65+. Dit aandeel neemt naar verwachting toe naar ruim 20% in 2020 en ruim 25% in Wij verwachten dat de vraag naar levensloopbestendige woningen, nabij voorzieningen, nog zal toenemen. Dat geldt ook voor de vraag naar dienstverlening, welzijn en zorg. - Afnemende (potentiële) beroepsbevolking (20-65 jarigen) De (potentiële) beroepsbevolking neemt al jaren langzaam af, maar doordat de babyboomgeneratie vanaf 2010 met pensioen gaat (vergrijzing), treedt er een versnelling in de afname op. Het aantal mensen in de werkzame leeftijd neemt af en vanwege de vergrijzing krijgen ze ook nog eens substantieel meer werk aan het verlenen van zorg aan ouderen. Het aantal werknemers zal de komende decennia verder afnemen. 2.2 De woningmarkt De woningmarkt kende altijd al onvolkomenheden maar de huidige crisis zorgt er voor dat de normale dynamiek op de woningmarkt volledig verstoord raakt. Dat heeft te maken met maatregelen op het gebied van financiering maar ook met overheidsingrijpen of het juist uitblijven daarvan. De wel degelijk aanwezige woningbehoefte leidt nauwelijks meer tot verhuisbewegingen. Sociale huursector en Staatssteunbesluit Europese Commissie Het staatssteunbesluit corporatiesector van de Europese Commissie is er op gericht om te zorgen dat corporaties niet onnodig concurreren met particuliere verhuurders. Dit betekent dat ze hun woningen, die mede dankzij overheidsgeld zijn gerealiseerd, vooral zouden moeten verhuren aan huishoudens die er niet zelfstandig in slagen om een woning te bemachtigen. Het gaat vooral om de lagere inkomens. Het staatssteunbesluit houdt in grote lijnen in dat ten hoogste 10% van de sociale huurwoningvoorraad mag worden toegewezen aan huishoudens met een bruto jaarinkomen boven ca Als gevolg van het besluit zullen er op termijn meer corporatiewoningen beschikbaar komen voor huishoudens met lage inkomens, waaronder veel starters. De middeldure en vrije huursector Door de aanpak van het scheef wonen ontstaat een nieuw probleem, namelijk dat er voor huishoudens met een bruto jaarinkomen boven ca tot ca nauwelijks een alternatief is. Huurwoningen in de vrije sector kosten meestal meer dan per maand. Dat is voor deze categorie woningvragers meestal niet op te brengen. Kopen is ook geen optie, want daarvoor is de maximale hypotheek die banken aan deze inkomensgroep verstrekken te laag. De maatregelen in de sociale huursector zullen de komende jaren leiden tot groeiende vraag naar huurwoningen tussen 650 en ca. 850 per maand ( middeldure huur ). Landelijk wordt deze vraag geschat op meer dan huishoudens. Aanbod in deze categorie is erg schaars. Voor investeerders loont dit segment niet omdat de winstmarges te laag zijn. En voor woningcorporaties is het door de Europese regelgeving onaantrekkelijk om in deze prijsklasse te bouwen. Door het lage aanbod van middeldure huurwoningen stagneert de doorstroming extra. De koopsector De betaalbare koop (tot v.o.n.) wordt steeds minder bereikbaar voor huishoudens met een lager of middeninkomen (waaronder veel starters) vanwege de aangescherpte hypotheekeisen, vanwege onzekere werkgelegenheid e.d. De directeur van de Nederlandse Bank is van mening dat de maximale hypotheek zou moeten worden teruggebracht tot maximaal 90% van de getaxeerde waarde van de woning. Op deze manier wordt voorgesorteerd op de verwachte structurele waardevermindering van koopwoningen. Bij een woning van ca moet de koper dan ruim (incl. kosten koper) eigen vermogen kunnen inleggen. Voor veel starters zal dit niet haalbaar blijken en voor doorstromers met een lager of middeninkomen geldt hetzelfde. 4

5 2.3 De markt voor commercieel vastgoed Detailhandel De steeds verdergaande schaalvergroting in de detailhandel, gekoppeld aan de demografische veranderingen en het feit dat steeds meer verkopen gebeuren via internet leidt in een aantal regio s tot toenemende winkelleegstand. Vooral in kleinere kernen komt dat pijnlijk aan het licht. In sommige kernen constateren we dat de leefbaarheid en de vitaliteit in gevaar komen, in het besef dat extra woningbouw geen soelaas biedt. We staan daar niet helemaal machteloos tegenover. In Terborg hebben diverse maatregelen de uitstraling van de centrale winkelstraat verbeterd. Momenteel wordt gewerkt aan planontwikkeling om ook de winkelstraat van Neede een impuls te geven. Een ander goed voorbeeld is het project Helpdesk Winkelvoorzieningen Kleine Kernen. Dat project heeft de afgelopen vijf jaar een impuls gegeven aan het winkelbestand in de dorpen van Rivierenland. Dit project is een initiatief van de Kamer van Koophandel Rivierenland en Midden- en Kleinbedrijf Midden-Nederland en het is opgezet met provinciale ondersteuning. Als provincie kunnen we ook de leegstand van winkels helpen bestrijden door gemeenten te ondersteunen in de vorm van procesbegeleiding of een investering in de uitvoering van functieverandering. De Kamer van Koophandel Centraal Gelderland heeft aangegeven dat dit in lijn is met wat zij van onze provincie verwacht. Bedrijfsgebouwen Bij bedrijfsgebouwen en bedrijventerreinen zien we dat er de laatste jaren heel wat nieuwbouw is verrezen, terwijl op andere locaties leegstand is ontstaan. Heel wat verouderde en minder aantrekkelijke bedrijfsgebouwen en -terreinen wachten op sanering. In Gelderland verwachten we dat onze aanpak rond de programmering van bedrijventerreinen zijn vruchten zal afwerpen. Kantoren De leegstand op de kantorenmarkt is de laatste jaren fors toegenomen. Landelijk stond eind 2010 ca. 14% van de kantoren in ons land leeg, terwijl de (frictie)leegstand in een gezonde markt 4 tot 8% bedraagt. In Gelderland staan de meeste kantorengebouwen in de vier grootste stedelijke agglomeraties, ca. 70%. Ongeveer 20% bevindt zich in kleinere gemeenten met een regionale functie. De overige 10% bevindt zich in de overige gemeenten. In onze statennotitie naar aanleiding van motie 35 (PS ) hebben wij aangegeven dat wij in het kader van de impuls voor de Gelderse woningmarkt (onderhavig voorstel) zullen terugkomen op het aanpakken van de structurele kantorenleegstand. Wij hebben aangegeven dat wij gemeenten willen ondersteunen en stimuleren bij de opgave om eigenaren van leegstaande kantorengebouwen efficiënt en effectief te helpen en aan te sporen om de structurele leegstand te beëindigen. Als we ons ten doel stellen om de leegstand van kantoren in Gelderland terug te dringen, dan kunnen we er voor kiezen om ons beperken tot de vier grootste gemeenten of agglomeraties. Zij hebben in absolute zin de grootste leegstand. Er zijn echter ook argumenten aan te voeren om te kiezen voor het bestrijden van de leegstand in de kleinere gemeenten en kernen. Hier heeft de leegstand vaak meer maatschappelijke impact. Bovendien zijn de leegstaande complexen kleinschaliger en is functieverandering daardoor gemakkelijker te realiseren. Maatschappelijke impact kan ook samenhangen met de cultuurhistorische waarde van een leegstaand kantorengebouw, bijvoorbeeld het Achmea kantoor in Apeldoorn, dat een monumentale status heeft en binnenkort leeg komt te staan. De monumentale status kan een argument zijn om ondersteuning van de functieverandering van een dergelijk groot kantorengebouw toch te overwegen. Alternatieve functies voor een kantorengebouw zijn bijvoorbeeld wonen, werken, atelier, horeca, hotel, kinder- en dagopvang en allerlei combinaties van deze functies. Er worden zelfs plannen ontwikkeld voor gewasteelt: verticale tuinbouw. Wat betreft de functie wonen zal het vooral gaan om appartementen en om huisvesting voor specifieke groepen (studentenhuisvesting, kleinschalige woon-zorgvoorziening, shortstay hotel e.d.). 5

6 Voor de meeste kantorengebouwen is wonen als nieuwe functie geen optie, bijvoorbeeld omdat de constructie van het gebouw zich er niet voor leent, omdat de locatie ongeschikt is of omdat de markt voor appartementen in de betreffende regio verzadigd is (zie onze statennotitie n.a.v. motie 35). 2.4 Rijksbeleid: verbetering van de marktwerking Het Rijk streeft met verschillende maatregelen een betere werking van de woningmarkt na. Het wil bijvoorbeeld de vraag naar nieuwbouwwoningen vergroten en daarmee werkgelegenheid in de bouw veilig stellen. Andere doelen zijn het bevorderen van de doorstroming in de bestaande koopvoorraad, het aanpakken van scheefwonen in de sociale huursector en daarmee uitvoering geven aan het staatssteunbesluit van de Europese Commissie. Wij merken op dat in een aantal gevallen het rijksantwoord op de stagnatie van de woningmarkt nog ter discussie staat. Wij stellen voor de resultaten van bijvoorbeeld de onderhandelingen in het Catshuis bij de bespreking van deze notitie in uw staten mee te nemen. Maar wij verwachten niet dat het resultaat daarvan aanleiding is om het impulsplan ingrijpend te wijzigen omdat wij een projectgerichte aanpak voorstellen. Voorbeelden van maatregelen van het Rijk: - tijdelijke verlaging overdrachtsbelasting De tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting van 6% naar 2% heeft net na de invoering op 15 juni 2011 tot een kortstondige opleving van verkoopcijfers geleid. - tijdelijke verhoging NHG De Nationale Hypotheekgarantie (NHG) biedt hypotheeknemers en hun banken de zekerheid dat de hypotheek wordt afbetaald. De NHG gold voor hypotheken onder de , maar deze grens is tijdelijk verhoogd naar , wat het verkrijgen van een hypotheek vergemakkelijkt. Vanaf 1 juli 2012 wordt de NHG verlaagd naar corporaties moeten 75% van hun huurwoningen te koop aanbieden Het kabinet heeft voorgesteld dat corporaties 75% van hun huurwoningen aan de zittende huurder te koop moeten aanbieden. Een groter aanbod van (betaalbare) koopwoningen leidt tot prijsdaling en waardevermindering van bestaande koopwoningen. Uiteindelijk leidt het volgens het kabinet tot toename van het aantal transacties (doorstroming). - scheefwoners kunnen jaarlijks 5% extra huurverhoging krijgen Het kabinet is van plan om het voor corporaties mogelijk te maken dat ze huishoudens met een inkomen boven per 1 juli 2012 bovenop de jaarlijkse inflatiecorrectie een extra huurverhoging geven van 5% per jaar. De maatregel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden goedgekeurd. - de hypotheekrenteaftrek blijft in stand Het kabinet kiest voor het in stand laten van de hypotheekrenteaftrek, terwijl bij veel partijen de overtuiging bestaat dat het op de lange termijn gezien beter voor de woningmarkt is om deze af te schaffen. De consument is onzeker over de toekomst van de aftrek, wat niet stimuleert om nu een woning te kopen. 3 Mogelijke maatregelen voor de woningmarkt op provinciaal niveau De woningmarkt is vanaf de aanvang van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog steeds beschreven in termen van groei. Mede vanwege de woningschaarste, stegen de prijzen. Daarvan is nu geen sprake meer. De prijzen van de koopwoningen zijn sinds 2008 gemiddeld 10% gedaald. De verwachting van de ING-Bank is dat er in 2012 nog eens 7% afgaat. Uit een door de Rabobank uitgebracht rapport blijkt dat de daling van de prijzen van koopwoningen over de periode 2008 tot 2015 kan oplopen tot 30%. 6

7 Wij zien dit als een gegeven en zijn van mening dat onze provincie geen beleid moet ontwikkelen met de bedoeling om in het systeem van prijsvorming (marktwerking) in te grijpen. Dergelijke maatregelen zouden onevenredig veel geld kosten, terwijl de effecten moeilijk te voorspellen zijn, zeker in relatie tot de maatregelen van het rijk, van de banken en van de Europese Commissie. 1 Starterslening Startersleningen worden aangeboden door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn). Het SVn is een uitvoerende organisatie, die fondsen beheert voor haar deelnemers (vooral gemeenten en enkele provincies), daaruit leningen verstrekt en financieringsproducten ontwikkelt. In 2007 hebben Uw Staten ca. 1,7 miljoen beschikbaar gesteld voor startersleningen. Het bedrag van de leningen werd toen opgebracht door rijk, provincie en gemeenten gezamenlijk. Op dit moment is geen rijksgeld beschikbaar. Wel zijn er nog enkele individuele gemeenten die geld beschikbaar stellen voor startersleningen. Als onze provincie nu besluit om mee te doen met de starterslening, dan moeten we die wellicht voor 100% financieren. De provincie Overijssel heeft onlangs besloten om startersleningen beschikbaar te stellen. De provincie leent zelf een bedrag en stelt dat vervolgens beschikbaar voor startersleningen. De kosten van fondsbeheer (SVn) en de rente voor de lening (maximaal 15 jaar) bedragen ca. 4 miljoen. In totaal kunnen van 2012 tot en met 2015 ca. 800 startersleningen van gemiddeld ca worden verstrekt. De provincie hanteert als voorwaarde dat gemeenten 50% van het benodigde geld voor de startersleningen co-financieren. De leningen komen zodoende alleen maar beschikbaar in gemeenten die participeren. De participerende gemeenten mogen bepalen welke huishoudens voor een starterslening in aanmerking komen. Sommige gemeenten koppelen de lening aan de verkoop van corporatiewoningen, andere aan projecten van stedelijke vernieuwing, aan specifieke doelgroepen (lage inkomens) of aan verkopen in de bestaande voorraad. Voor scheefwoners die niet meer in een corporatiewoning terecht kunnen zou de starterslening het verschil kunnen betekenen. Een huur van 650 tot 850 is meestal wel op te brengen, maar aanbod van dergelijke huurwoningen is er nauwelijks. Wanneer scheefwoners bovenop een maximale hypotheek een starterslening krijgen, kunnen ze vaak wel een woning kopen en blijven de netto maandlasten toch nog onder de 850. Toch plaatsen wij vraagtekens bij toepassing van het instrument van de starterslening in Gelderland op de schaal van Overijssel. Wij zijn van mening dat onze provincie de starterslening niet breed als generieke maatregel voor een groter gebied zou moeten inzetten: 1 omdat de starterslening zorgt dat huishoudens kopen voordat de lucht uit de markt is. Ze worden gestimuleerd om nu een bepaald bedrag voor de woning te betalen, terwijl de komende jaren de prijzen waarschijnlijk zullen dalen. Ze lopen dan ook een groot risico op termijn, bij verkoop van hun woning, met een restschuld te blijven zitten; 2 omdat er teveel geld mee gemoeid is als we het verschil willen maken en de leningen op grotere schaal beschikbaar stellen. Als we er vanuit gaan dat wij niet gemeenten verplichten om de helft van de startersleningen te financieren, dan hebben we voor 800 leningen een bedrag van ca. 26 miljoen nodig (excl. de kosten van fondsbeheer). Conclusie: wij zijn geen voorstander van een generieke starterslening, maar wij stellen voor om het beschikbaar stellen van een klein aantal startersleningen te overwegen, direct gekoppeld aan projecten waarin wij als provincie willen investeren op basis van deze notitie. 7

8 2 Duurzaamheidslening Duurzaamheidsleningen worden ook via het SVn verstrekt en lijken veel op startersleningen. Ze worden verstrekt aan particulieren en eventueel aan instanties (waaronder corporaties) voor investeringen in energiebesparende maatregelen in woningen en gebouwen. Naast leningen voor investeringen in energiebesparende maatregelen zijn leningen voor investeringen in woningverbetering een optie (bijvoorbeeld bij stedelijke vernieuwing en herstructurering, of bij Verenigingen van Eigenaren met achterstallig onderhoud). De ervaringen met duurzaamheidsleningen zijn tot nu toe niet zo gunstig. Van de beschikbare regelingen wordt weinig gebruik gemaakt. Kennelijk zeggen veel mensen wel dat ze duurzaamheid en energiebesparing belangrijk vinden, maar willen ze zich er niet graag voor in de schulden steken. Een deel van de eigenaar-bewoners heeft kennelijk voldoende reserve om duurzame ingrepen te financieren, of ze neemt de financiering mee in de financiering van de aanschaf van de woning. Wij zien hier geen wezenlijk verschil tussen reguliere woningen en woningen die worden gerealiseerd in leegstaande kantoren e.d. Conclusie: wij onderschrijven de lijn zoals deze door het vorige college naar aanleiding van de evaluatie van de pilots woningisolatie aan u is voorgelegd: stimuleren door middel van beperkte stimuleringspremies. Over de voorzetting van de isolatieregeling en een mogelijke uitbreiding naar glasisolatie en de huursector zullen wij u separaat een voorstel toezenden. 3 Garantieregeling Een van de oorzaken voor matige doorstroming in de bestaande koopvoorraad is het feit dat mensen die willen verhuizen hun huidige woning zo moeilijk verkopen. Het vorige college heeft in 2008 onderzocht, of er een garantieregeling mogelijk was voor mensen die een nieuwe woning kochten voordat hun oude woning is verkocht. Ontwikkelaars en corporaties zouden hierbij participeren. Uiteindelijk is dit niet doorgegaan, omdat de corporaties zich terugtrokken. Ze zagen teveel onzekerheden wat betreft hun (toekomstige) financiële positie. Ze hebben minder te besteden omdat het rijk hun vermogen afroomt, bijvoorbeeld door de heffing van vennootschapsbelasting vanaf 1 januari 2008 over een deel van hun activiteiten. De provincie Noord-Brabant kende wel enige tijd een garantieregeling. Zij heeft voor enkele honderden moeilijk verkoopbare woningen garanties afgegeven en inmiddels is de eerste woning opgekocht. Behalve dat men verwacht dat de regeling voor de provincie Noord-Brabant een groot verlies gaat betekenen, heeft de regeling niet tot het beoogde effect gehad. De doorstroming is niet significant aangejaagd. Conclusie: wij zijn gezien de huidige en verwachte ontwikkelingen op de woningmarkt geen voorstander van het opzetten van een garantieregeling voor Gelderland. 4 Stimuleren realisatie middeldure huur Om de scheefwoners die de komende jaren uit de corporatiewoningen worden geweerd een alternatief in de huursector te bieden, kunnen we zoeken naar een manier om te bevorderen dat er meer middeldure huurwoningen tussen 650 en ca. 850 beschikbaar komen naar analogie van de Stimuleringsbijdrage Goedkope Woningbouw (SGW). De SGW-regeling met een budget van 30 miljoen om de goedkope bouw te stimuleren is als generieke maatregel een succes geweest, omdat het een premie was op elke opgeleverde betaalbare woning zonder dat de prijs van de individuele woning werd beïnvloed. Daarmee werd niet in de marktwerking ingegrepen. Omdat de bijdrage aan gemeenten werd overgemaakt, was evenmin sprake van staatssteun. Op voorhand valt niet te zeggen of een dergelijke maatregel voor de middeldure sector succesvol is. Corporaties kunnen de middeldure huurwoningen niet meer tegen een lage rente financieren. Het is voor hen dus veel moeilijker om ze te realiseren. Voor ontwikkelaars en investeerders is het in de meeste gevallen niet interessant om deze woningen te realiseren, want een rendement van 5-6% is in de middeldure huur nauwelijks haalbaar. 8

9 Wanneer wij als provincie de bouw van deze woningen tegen gunstige voorwaarden zouden meefinancieren, krijgen we waarschijnlijk te maken met ongeoorloofde staatssteun. Conclusie: wij zijn gezien de onzekere effecten en de forse investeringsopgave geen voorstander van het opzetten van een dergelijke stimuleringsregeling. 5 Inzet revolverende middelen Met diverse partijen hebben wij gesproken over de inzet van revolverende middelen. Enkele initiatieven hebben wij nader onderzocht. Daarbij is ons het volgende gebleken. De inzet van revolverende middelen voor starters- en duurzaamheidsleningen en de mogelijkheid van een garantieregeling zijn hierboven besproken. Wij zijn geen voorstander van het op grotere schaal toepassen van deze instrumenten. Wij hebben ook de mogelijkheid van leningen aan corporaties onderzocht, waarmee zij in staat zouden zijn om, vooruitlopend op een huurverhoging, energiebesparende maatregelen toe te passen in huurwoningen. De corporaties hebben echter aangegeven geen behoefte te hebben aan financiering door de provincie omdat zij op andere manieren goedkoop geld hiervoor kunnen lenen. Voorts hebben wij de mogelijkheid overwogen om voor herstructurering en transformatie leningen of garanties beschikbaar te stellen vanuit de revolverende middelen. Hierbij gaat het om projecten waarbij een tekort op de begroting bestaat, terwijl alle betrokkenen zich tot het uiterste ingespannen hebben. Wij zien dat als een voorwaarde alvorens wij een provinciale bijdrage willen overwegen. Het gaat echter ook om projecten waarbij na de ingrepen geen opbrengsten ontstaan waaruit een eventuele lening (revolverende middelen) terugbetaald kan worden. Conclusie: wij zien op dit moment geen reële mogelijkheid voor de inzet van revolverende middelen in het kader van dit Impulsplan, met uitzondering van het beschikbaar stellen van een klein aantal startersleningen, direct gekoppeld aan projecten waarin wij als provincie willen investeren op basis van deze notitie. 6 Maatregelen commercieel vastgoed In de nieuwe provinciale structuurvisie willen wij, voor zover nodig, aandacht besteden aan het thema (leegstaand) commercieel vastgoed. Vooruitlopend daarop vinden wij dat er nu al een mogelijkheid moet zijn om projecten, waarbij leegstand wordt aangepakt en bovendien een knelpunt met maatschappelijke impact wordt opgelost, via een projectgewijze aanpak te ondersteunen. Het kan gaan om ondersteuning bij de procesbegeleiding en om een investering in de uitvoering van functieverandering. Wat betreft detailhandel heeft de Kamer van Koophandel Centraal Gelderland aangegeven dat dit in lijn is met wat zij van onze provincie verwacht. In december 2011 zijn afspraken tussen de marktpartijen, Rijk, IPO en VNG gemaakt, die hebben geleid tot een actieprogramma leegstand kantoren via drie sporen. 1 herontwikkeling, transformatie en sloop. Daarbij kunnen de provincies ondersteunen (investeren); 2 maatregelen om het functioneren van de kantorenmarkt op de langere termijn te versterken. Dit wordt vooral opgepakt door de marktpartijen; 3 betere regionale planning, programmering en afstemming. De provincies kunnen hier een leidende rol vervullen (regie). Conclusie: wij stellen voor om projecten die zijn gericht op het verhelpen van knelpunten rond leegstaand commercieel vastgoed op te nemen in het Impulsplan (zie bij de criteria verderop in dit voorstel onder transformatie als kwaliteitsimpuls ). Hierbij kan het gaan om procesbegeleiding of om investeringen in de uitvoering van projecten. 9

10 4 De provinciale rollen op de woningmarkt Het doel van onze inspanningen op de Gelderse woningmarkt is: de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. Dit adagium uit de vorige statenperiode is meer actueel dan ooit en vormt nog steeds de basis van de provinciale inzet. In de statennotitie Wonen in Gelderland 2011 van 13 september 2011 (PS ) hebben wij drie rollen aangegeven waarmee wij invulling willen geven aan onze betrokkenheid bij de Gelderse woningmarkt, namelijk die van regisseur, kennismakelaar en investeerder. De Rekenkamer Oost-Nederland staat positief ten opzichte van deze doelen, gezien het feit dat ze deze heeft overgenomen in haar advies Met het oog op morgen, Verkenning van de rol van de provincie in het krimpbeleid, Deventer, december 2011 (PS ). Wij willen het provinciale doel op de Gelderse woningmarkt bereiken door te werken vanuit de verschillende rollen in hun onderlinge samenhang. 4.1 Regisseur Wij zijn van mening dat de programmatische rol van de provincie op de Gelderse woningmarkt belangrijk is. De spreiding van woningbouw over de Gelderse regio s zien wij als een provinciale verantwoordelijkheid. Wij willen, conform de opvatting van het kabinet, in het ruimtelijke beleid voldoende ruimte bieden aan lokale woningbouwprogramma s. Maar wij zien het daarbij als onze verantwoordelijkheid om te zorgen dat deze programma s zijn gebaseerd op realistische prognoses en dat ze binnen een regio afgestemd zijn om concurrentie te voorkomen maar ook dat beargumenteerde ruimtelijke keuzen worden gemaakt. Bij brief van 7 april 2011 heeft ons college aan alle gemeenten en regio s verzocht om er voor te zorgen dat er op overeenstemming is over de gewenste woningvoorraadtoename op regionaal- en gemeentelijk niveau met als uitgangspunt het provinciale Kwalitatieve Woningbouw Programma (KWP-3). Wij constateren dat vrijwel alle regio s er in zijn geslaagd om ieder geval over de gewenste woningaantallen overeenstemming te bereiken. Hier hebben wij u bij statennotitie onlangs over geïnformeerd. Wij willen in gesprek blijven met de gemeenten en regio s over de woonopgave. We doen dit onder andere op basis van de monitoring. 4.2 Kennismakelaar: kennisoverdracht en procesbegeleiding Onder de rol van kennismakelaar verstaan wij kennis- en conceptontwikkeling, kennis delen, procesbegeleiding en het stimuleren van innovaties. Kennis- en conceptontwikkeling op het gebied van wonen kan betrekking hebben op nieuwe woonvormen, innovaties, (bouw)technische aspecten, manieren van projectontwikkeling, financieringsmodellen e.d. Op een aantal thema s willen wij partijen stimuleren en faciliteren om ze in hun initiatieven en beleid mee te nemen: - Planschade en intrekken bouwvergunningen Kennis delen staat voorop bij de organisatie van informatiebijeenkomsten over het al dan niet ontstaan van planschade wanneer gemeenten woningbouwmogelijkheden in (voorgenomen) bestemmingsplannen saneren en over het intrekken van verleende bouwvergunningen. Maar wij willen ook inspelen op de vraag van partijen naar specifieke ondersteuning. Op dat moment wordt kennisoverdracht meer procesbeleiding. Hierbij denken wij ook aan de inzet van de Task Force, bijvoorbeeld bij de ondersteuning van het proces in de gemeente Berkelland om de overcapaciteit terug te dringen en een aantal bestemmingsplannen van tafel te krijgen. - Langer zelfstandig wonen voor ouderen Hier hebben wij in het verleden stevig op ingezet binnen het programma Thuisgeven en ook via het woonbeleid (bijvoorbeeld op het thema domotica). Wij willen hier binnen het 10

11 Programma Wonen mee doorgaan. In het verlengde van de kennisontwikkeling- en overdracht zien we ook procesbegeleiding als onze taak. Hier ligt de meeste vraag vanuit gemeenten, corporaties en zorgpartijen. Wij hebben onderzoek laten verrichten naar de behoefte aan wonen in kleinschalige woonzorgvoorzieningen, de Monitor Kleinschalig Groepswonen in Gelderland. Wij willen met gemeenten, zorgpartijen en corporaties verder bezien of er mogelijkheden zijn om de programmering van deze voorzieningen meer af te stemmen op de (lokale) vraag. De ondersteuning op dit gebied zetten wij voort. Procesondersteuning en eventuele investeringen in fysieke maatregelen op het gebied van Langer zelfstandig wonen willen wij deel laten uitmaken van de Impuls voor de Gelderse Woningmarkt. - Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) Wij willen collectieven van particulieren blijven ondersteunen bij het opzetten van CPOinitiatieven. Tevens willen we gemeenten blijven ondersteunen in de voorwaardenscheppende sfeer om te zorgen dat initiatieven meer kans van slagen hebben. CPO kent een eigen traject. Ook op andere thema s kunnen wij brainstormsessies, expertmeetings, netwerkbijeenkomsten en congressen (bijvoorbeeld het jaarlijkse wooncongres) organiseren. Wij verwachten dat ook uit de op te stellen woonagenda en het wooncongres (najaar 2012) onderwerpen komen waar kennisontwikkeling aan de orde is. Voor het uitvoeren van de rol van kennismakelaar is door u in de begroting voor beschikbaar gesteld. Specifiek voor het thema CPO gaat het in 2012 om nog eens In 2013 en 2014 willen wij hiermee doorgaan (kennismakelaar en CPO). Wij zullen in de begroting voor 2013 voorstellen om daar budget voor te reserveren. 4.3 Investeerder Bij de provinciale rol van investeerder denken wij vooral aan de inzet van middelen om knelpunten in de financiële haalbaarheid van projecten te helpen oplossen. Bij het (opnieuw) ontwikkelen van binnenstedelijke locaties of bij de functieverandering van bestaande bouw is het vaak moeilijk om de exploitatie rond te krijgen. Toch verdienen deze projecten vanuit volkshuisvestelijk en ruimtelijk oogpunt wel vaak prioriteit. De provincie kan net die impuls geven (bijdrage voor procesbegeleiding of voor de feitelijke uitvoering), die nodig is om projecten te realiseren die meerdere provinciale doelen tegelijkertijd verbinden en realiseren, waar meerdere partijen in investeren en die op korte termijn uitvoerbaar zijn. In het verleden hebben wij op deze manier, via bijdragen voor herstructurering en transformatie (ISV), via het programma Thuisgeven, de versnellingsgelden en bijvoorbeeld via de Vliegende Start (studentenhuisvesting Mariënbosch Nijmegen) menig goed project met grote maatschappelijk impact in Gelderland gestimuleerd. De provinciale bijdrage geeft de betrokken partijen net dat zetje in de rug dat nodig is om een extra inspanning te plegen. Aangezien het budget voor herstructurering en transformatie (ISV) nagenoeg is uitgepunt, beschikt onze provincie vanaf medio 2012 niet meer over een budget voor bijdragen aan complexe projecten (procesbegeleiding of feitelijke uitvoering). 5 Impulsplan: naar een projectgewijze aanpak Hierboven gaven wij aan geen voorstander te zijn van generieke maatregelen die de marktwerking (prijsvorming) op de woningmarkt beïnvloeden. Onze provincie hanteert diverse instrumenten om te bevorderen dat in de woningbehoefte van de Gelderse bevolking wordt voorzien. Op dit moment is de uitvoering van een tweetal speerpunten in de Uitvoeringsagenda 2011 e.v. nog niet georganiseerd, namelijk: 11

12 1 het blijven stimuleren van het aanzienlijke kwaliteitsimpulsen voor complexe binnenstedelijke gebieden; 2 verder gaan met het ondersteunen van projecten waarbij ouderen en mensen met een beperking zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving thuis kunnen blijven wonen. Naar aanleiding van uw motie 35 beweging in de woning- en kantorenmarkt hebben wij u voorts bericht dat wij gemeenten zouden willen ondersteunen en stimuleren bij de opgave om eigenaren van leegstaande kantorengebouwen efficiënt en effectief te helpen en aan te sporen om de structurele leegstand te beëindigen. Hierin is in financiële zin evenmin voorzien. Dit alles pleit voor een projectgerichte aanpak, waarbij onze provincie projecten ondersteunt door middel van een bijdrage voor procesbegeleiding of door middel van een investering in de uitvoering van het project. Procesbegeleiding: hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om een nieuw concept, dat verder wordt ontwikkeld en waarmee wellicht in de praktijk ervaring wordt opgedaan (pilot). Het kan ook gaan om een soort haalbaarheidsonderzoek, bijvoorbeeld wanneer nieuwe functies gezocht worden voor een groot kantorengebouw. Dit vereist grote creativiteit en maatwerk van de betrokkenen. Als provincie leveren we niet zelf de vereiste creativiteit en maatwerk, maar we ondersteunen in voorwaardenscheppende sfeer de (lokale) partijen. Naar onze mening moeten de creativiteit en het maatwerk vooral uit de markt zelf komen. Wij vergroten de kans dat dit tot goede oplossingen leidt. Investeringen: hierbij gaat het om het oplossen van knelpunten met veel maatschappelijke impact, die het vermogen en de draagkracht van individuele gemeenten overstijgen. Met een projectgewijze aanpak kunnen we meerdere doelen tegelijk realiseren. Zo kunnen we bijvoorbeeld knelpunten op het gebied van milieuhinder in een woonomgeving oplossen of verbindingen maken met herbestemming van cultuurhistorisch erfgoed. Waar nodig kunnen we een impuls aan de lokale of regionale woningmarkt geven. Bovendien bevorderen wij op deze manier de werkgelegenheid. Vanwege onze rol als gebiedsregisseur zien wij de projectgewijze aanpak en (financiële) ondersteuning van projecten als een taak van onze provincie. Wij zijn geen voorstander van het op grote schaal inzetten van startersleningen. Waar startersleningen de verkoopbaarheid van woningen vergroten en zodoende doorslaggevend kunnen zijn voor het al dan niet uitvoeren van het project, vinden wij toepassing op zeer beperkte schaal (projectgebonden) aanvaardbaar. 5.1 Ervaringen met projectgewijze aanpak Met het ondersteunen van binnenstedelijke projecten met een financieel knelpunt hebben we als provincie al heel wat jaren ervaring. Vóór 2000 deden we dat vanuit het Stads- en Dorpsvernieuwingsfonds (rijksgeld). Na 2000 gebeurde het vanuit het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV), waar in de projectgemeenten met ca. 71 miljoen (waarvan 15 miljoen provinciaal recessiegeld ) is bijgedragen aan 228 binnenstedelijke projecten (waarvan 54 alleen geluidsanering). Dat is gemiddeld bijna per project. Met deze relatief kleine investeringsimpuls bleek het mogelijk veel grotere investeringen uit de markt te genereren. Het ontwikkelen van binnenstedelijke locaties is kostbaar en het was altijd al lastig om daar investeerders voor te vinden. In de uitleg werd sneller geld verdiend. Het gaat ons specifiek om projecten met een grote maatschappelijke impact en urgentie. In de grotere steden in Gelderland zijn de sleutelprojecten daar voorbeelden van. Dit zijn hele forse opgaven voor de betreffende gemeenten. Maar ook in de kleinere gemeenten zin projecten die voor het lokale schaalniveau een forse (ruimtelijke) kwaliteitsimpuls betekenen en die vaak een regionale uitstraling hebben. 12

13 Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld het cultuurcluster in Ulft, Het Meulenveld in Didam, verzorgingshuis Liduina in Bemmel, het IJsselkadeproject in Doesburg, revitalisering binnenstad s Heerenberg, de Binnenvergt in Zaltbommel. Deze projecten zijn allemaal medegefinancierd vanuit het budget stedelijke vernieuwing, vaak in combinatie met de inzet van budget uit milieu, economie (bedrijfsverplaatsing), cultuur(historie) en meervoudig ruimtegebruik als extra aspect. Uit deze voorbeelden blijkt hoe belangrijk het is om de problematiek integraal en met alle betrokkenen samen aan te pakken. Vanuit het programma Stad en Regio dragen wij natuurlijk fors bij aan goede programma s en sleutelprojecten (met woningbouw) in Gelderland. De keuzen die op regioniveau in de regiocontracten gemaakt zijn, doen niet altijd recht aan de knelpunten in individuele gemeenten. Wij constateren dat er in de regiocontracten weinig aandacht was voor herstructurering en transformatie. In 2011 hebben de gemeenten veel inzet geleverd om te komen tot de kwantitatieve regionale programma s. Door de vertraging in planontwikkeling en bouw als gevolg van de recessie was hier ook (personele) ruimte voor. Nu komt er weer meer ruimte en aandacht voor de kwalitatieve kant en voor de uitwerking van concrete bouwprojecten. De huidige ISV3-periode loopt van 2010 tot In de vorige statenperiode is besloten het ISV3-budget versneld in te zetten, om in deze moeilijke tijd de bouw extra te stimuleren. Momenteel is het ISV3-budget vrijwel geheel besteed. Het rijk heeft besloten dat er geen nieuw ISV-geld meer komt. Hierboven is aan de hand van de provinciale rollen op de woningmarkt aangegeven welke instrumenten onze provincie inzet op de Gelderse woningmarkt. Het creëren van een mogelijkheid voor financiële ondersteuning van herstructurerings- en transformatieprojecten is de ontbrekende schakel tussen alle instrumenten die onze provincie op dit moment al inzet. Daarin kunnen projecten die bijdragen aan het langer zelfstandig wonen van ouderen en functieverandering van kantoren, bedrijfsruimte, winkels e.d. meegenomen worden. Door voor deze complexe en vernieuwende projecten een subsidiemogelijkheid in te stellen, geven wij een impuls aan de woningmarkt, dragen wij bij aan het scheppen van werkgelegenheid, en helpen wij met het oplossen van lokale knelpunten met een grote maatschappelijke impact. 5.2 Criteria: om welke projecten gaat het? In een korte inventarisatieronde langs de gemeenten geven zij aan dat er ca. 150 binnenstedelijke projecten in beeld zijn waarmee zij de komende ca. tien jaar graag aan de slag gaan. Het gaat om een breed scala aan projecten, uiteenlopend van herstructurering van centrumlocaties, projecten op het gebied van langer zelfstandig wonen of wonen en zorg, functieverandering van vrijkomende schoollocaties en winkels, tot grotere transformatieopgaven, waaronder een aantal leegstaande kantorengebouwen. Het ligt niet in onze bedoeling alle projecten die gemeenten willen oppakken te gaan ondersteunen. Nadere verkenning moet uitwijzen bij welke projecten een provinciale bijdrage noodzakelijk is en of ze aan de voorwaarden zouden kunnen voldoen. Omdat het gaat om een impuls en het in beweging krijgen van de woning- en kantorenmarkt (werkgelegenheid, doorstroming) zou de uitvoering van de te ondersteunen projecten in principe binnen een jaar van start moeten kunnen gaan. Interessant in dit verband is een initiatief van de gemeente Apeldoorn, waarvoor wij een verzoek om ondersteuning verwachten. Deze gemeente is bezig met een Actieplan Hergebruik en Leegstand en de opzet van de pilot Hergebruik leegstaande kantoor- en bedrijfsgebouwen met onder meer inventarisatie van de ruimtelijk-juridische mogelijkheden voor hergebruik, reductie van nieuwbouwlocaties, monitoring van de leegstand, de opzet van een Fonds Hergebruik en de oprichting van Bureau Transvorm, dat de organisatorische motor moet worden voor hergebruik. Deze vernieuwende aanpak van de leegstand sluit aan op provinciale rol van kennismakelaar: procesbegeleiding en conceptontwikkeling. In Rivierenland is ook een dergelijk project in voorbereiding. 13

14 Parallel aan het stad- en regiotraject komen in ieder geval de Stadsregio Arnhem Nijmegen, de regio FoodValley en de Regio Rivierenland met projectaanvragen. De FoodValley heeft ons nu al gevraagd om mee te investeren in acht projecten in vier gemeenten voor een bedrag van ca. 4 miljoen 1. Voor één van die projecten wordt bovendien een meerjarige financieringsinzet gevraagd. Om in aanmerking te komen voor een provinciale bijdrage moeten projecten voldoen aan de volgende algemene voorwaarden: 1 Maatschappelijke impact Het begrip maatschappelijke impact is moeilijk te objectiveren. Wij vinden dat er kan zijn van maatschappelijke impact bij een project, als: - veel mensen die in de omgeving van het project wonen of verblijven het belangrijk vinden, of er last of gevaar van ondervinden als het project niet wordt uitgevoerd; - er raakvlakken zijn met meerdere (provinciale) beleidsvelden, zoals cultuurhistorie, economie en werkgelegenheid, milieu, duurzaamheid, natuurontwikkeling e.d.; - een project de vitaliteit en leefbaarheid van een gebied versterkt; - een project een uitstraling heeft naar een groter gebied, bijvoorbeeld naar de kern of wijdere omgeving. Maatschappelijke impact moet naar onze mening altijd worden beoordeeld in relatie tot de lokale omstandigheden. Zo zijn wij van mening dat enkele leegstaande winkels in een kleinere kern wel eens meer maatschappelijke impact kunnen hebben (uitstraling, leefbaarheid) dan een leegstaand kantorengebouw in een grote stad. De aanvrager zal de maatschappelijke impact kunnen motiveren. 2 Samenwerken In de huidige tijd is het ontwikkelen van bouwplannen nog moeilijker dan het de afgelopen jaren al was. In veel gebieden is een overmaat aan appartementen beschikbaar, maar is nog wel vraag naar grondgebonden woningen. Dat betekent dat er minder woningen per hectare worden gebouwd. De woningen moeten ook nog eens betaalbaar of (laag) middelduur zijn. De winstmarges zijn beperkt. Grond is in het verleden vaak te duur aangekocht, met het idee dat de woningprijzen alsmaar zouden blijven stijgen. En soms verdienen de complexe en relatief dure binnenstedelijke locaties de voorkeur. Daarom is het van belang dat alle betrokkenen goed samenwerken. Wij zijn van mening dat alle betrokkenen gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een project. Dat geldt naar onze mening niet alleen voor de betrokken gemeenten en corporaties, maar ook voor de ontwikkelaars en bouwers. Als de uitvoering start, hebben ze immers ook het voordeel van de bedrijfscontinuïteit meegewogen. Het betekent dat ze met elkaar in overleg treden en, als dat nodig is, allemaal extra investeren, dan wel dat ze genoegen nemen met minder winst of zelfs met (gedeeld) verlies. Het betekent ook dat alle mogelijkheden zijn onderzocht en dat alle mogelijkheden voor financiële bijdragen in beschouwing zijn genomen. 1 Het betreft (project en gevraagde bijdrage): 1 Scherpenzeel: herstructurering Gasfabrieksterrein ( ); 2 Wageningen: herstructurering wijk Patrimonium ( 1,6 miljoen); 3 Wageningen: Lawicksehof, Van der Kolk Noord ( ); 4 Wageningen: Kirpestein ( ); 5 Barneveld: Chr. Huygenslocatie/Van den Bogerdlaan (ca ); 6 Nijkerk: bodemsanering Binnenstad Havenkom ( ); 7 Nijkerk: bodemsanering De Flier ( ); 8 Nijkerk: bodemsanering Nijkerkerveen deelplan 1 ( ). 14

15 Wij willen als uitgangspunt hanteren dat de provincie alleen maar overweegt om bij te dragen aan projecten waarbij sprake is van een financieel tekort, terwijl alle betrokkenen zich tot het uiterste hebben ingespannen en alles hebben gedaan wat in hun macht in de zin van extra investeren, afboeken of (gedeeld) verlies nemen. Zodoende stimuleren wij partijen om met elkaar in overleg te treden, alle mogelijkheden te onderzoeken en gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen. In het uiterste geval, als alle lucht uit het project is, komt een provinciale bijdrage aan de orde. 3 Snelle start Wij willen dat de activiteit waarvoor wij een bijdrage beschikbaar stellen op korte termijn wordt uitgevoerd, ongeacht of het gaat om procesbegeleiding of een investering in de uitvoering. Als de uitvoering niet binnen een jaar van start gaat, kan de aanvraag naar onze mening beter in een later stadium worden ingediend. Wij stellen ons voor dat wij uit alle aanvragen de beste projecten selecteren en daarvoor een bijdrage beschikbaar stellen. Daarom stellen wij voor om met tranches te werken, bijvoorbeeld tweemaal per jaar. Om de voorgedragen projecten te beoordelen en de beste projecten te kunnen selecteren (komen tot een rangorde), willen wij de volgende criteria hanteren: 1 Binnenstedelijk bouwen De constatering dat, als gevolg van de bevolkingsontwikkeling, de woningvraag niet meer ongeremd groeit, maakt het extra belangrijk om nieuwe woningen op de juiste plek toe te voegen. Urgentiebesef bij gemeenten is nodig. Gemeenten moeten hun inspanningen richten op de juiste plek vanuit volkshuisvestelijk oogpunt. Geschikte woningen voor ouderen bouw je bijvoorbeeld bij voorkeur binnenstedelijk, nabij voorzieningen. En het gaat ook om ruimtelijke kwaliteit. Dat is tweeledig. Het gaat om het tegengaan van het volbouwen van de open ruimte en ook om voorkomen van het ontstaan van rotte plekken. De locaties in het bestaand stedelijk gebied kunnen de concurrentie met de uitleglocaties niet zonder meer aan. Bouwen in het bestaand stedelijk gebied is veel complexer en veel duurder. 2 Transformatie als kwaliteitsimpuls Het gaat om het veranderen van de bestemming met als doel om eventuele milieuhinder te verminderen of om leegstand van gebouwen aan te pakken. Oplossen van milieuhinder: binnenstedelijk zijn veel locaties waar nu bedrijven staan met milieuhinder voor de woonomgeving. Wanneer deze bedrijven hun activiteiten willen verplaatsen of beëindigen doen zich kansen voor om deze locaties te herontwikkelen met andere functies. - Herbestemming leegstaande gebouwen: het kan gaan om een breed scala van gebouwen, waarvan vrijkomende agrarische bedrijven en kantoren momenteel veel in het nieuws zijn, maar waartoe onder meer ook winkels, kloosters en kerken, kazernes, scholen en bedrijfsruimten kunnen behoren. Soms kunnen verbindingen worden gelegd met andere beleidssectoren. Dat kan bijvoorbeeld wanneer de gebouwen een hoge cultuurhistorische waarde hebben (bijv. Achmea kantoor te Apeldoorn). Provinciale inzet kan dan een duidelijke meerwaarde hebben. Herbestemming (functieverandering) gaat meestal gepaard met forse investeringen. Woningbouw kan soms een bijdrage leveren aan een goede kwalitatieve invulling, maar de betekenis van de woningbouw als kostendrager wordt steeds kleiner. Bij specifieke projecten zouden startersleningen beschikbaar kunnen worden gesteld om de verkoopbaarheid van bepaalde nieuwe woningen te vergroten, waardoor het project eerder kan starten en waardoor bovendien individuele huishoudens geholpen worden. 15

16 3 Herstructurering als verdunningsopgave In de meeste gevallen zijn de corporaties initiatiefnemer voor het aanpakken van de herstructurering. Zij hebben er baat bij wanneer hun woningen voldoen aan de hedendaagse eisen en ook dat de opbouw van wijk zodanig is, dat het bezit zijn waarde blijft houden. Daarom rekenen corporaties herstructurering zelf ook voor een aanzienlijk deel tot hun verantwoordelijkheid. Het op orde houden van het particuliere woningbezit is echter primair de verantwoordelijkheid van de particuliere woningbezitter. In krimpgebieden kan de herstructurering ook een middel zijn om het aantal woningen terug te brengen. Dit verdunnen vergt investeringen die niet worden terugverdiend, maar die wel belangrijk zijn voor het evenwicht op de woningmarkt. Ze voegen kwaliteit toe aan de ruimtelijke structuur. 4 Revitalisering kernen in krimpgebieden In gebieden die nu al te maken hebben met krimp en vergrijzing komen voorzieningen onder druk te staan. In kernen als Neede en Terborg zien we veel leegstand van winkels in de dorpscentra. Dat heeft een uitstraling op de hele leefomgeving. Het aanpakken van de leegstand is complex. De oorzaken, waaronder de demografische ontwikkelingen, zijn nauwelijks te beïnvloeden. Waar zich kansen voordoen kan een provinciale inzet bijdragen aan het op peil te houden van de ruimtelijke kwaliteit. Daarbij zal woningbouw slechts marginaal een rol kunnen spelen en waarschijnlijk niet als kostendrager. 5 Gericht op het langer zelfstandig wonen De vraag naar ouderenwoningen zal de komende jaren behoorlijk toenemen. Omdat steeds minder groei van de woningvoorraad nodig is, neemt het belang van aanpassing (opplussen) van de bestaande voorraad toe. Wij willen bijzondere projecten op dit gebied kunnen ondersteunen met een bijdrage in de proceskosten of met een investering. Het realiseren van kleinschalige woonvoorzieningen voor mensen met een zorgbehoefte kan een belangrijke impuls zijn om kleine kernen leefbaar te houden. Ouderen en mensen met een beperking kunnen op die manier in hun eigen omgeving zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Dat is belangrijk voor henzelf en ook voor de dorpsgemeenschap. Om een schaalniveau te bereiken waarop investeren voor de zorgverstrekker interessant is, is het vaak nodig om in de omgeving een aantal bestaande woningen geschikt te maken om langer zelfstandig te kunnen wonen (geschikt voor ouderen). Het gaat dan om een brede investering met grote maatschappelijke impact. Incidenteel wordt bij dergelijke initiatieven van de overheid een investering gevraagd, maar meestal volstaat een bijdrage in de ondersteuning van het proces. 6 Innovatieve concepten Wanneer met een innovatieve aanpak de ruimtelijke kwaliteit een bijzondere impuls krijgt willen wij ook bijdragen aan de ontwikkeling daarvan. Daarbij kan het ook gaan om locaties buiten het bestaande stedelijke gebied. Wij willen ook bijdragen aan de ontwikkeling van innovatieve concepten die op een bijzondere manier voorzien in de woningbehoefte van bepaalde doelgroepen, zoals starters, ouderen of mensen met een beperking. 6 Relatie met de voorjaarsnota Deze notitie bevat het impulsplan wonen. Voor de dekking daarvan wordt er in de voorjaarsnota 2012 een bedrag opgenomen van 20 miljoen. Voorgesteld wordt van dat budget een bedrag van 1 mln direct ter begroting te brengen voor snel uit te voeren projecten in 2012 en 19 mln te reserveren voor de jaren 2013 tm In een aanvullend statenvoorstel zal u een voorstel voor een (subsidie) regeling worden gedaan en wordt een besluit gevraagd om de gereserveerde middelen beschikbaar te stellen. 16

17 Daar waar startersleningen kunnen bijdragen aan het welslagen van een project willen we dit middel gericht inzetten. We gaan na op welke manier dit het meest effectief is. Ook met het oog op het benodigde budget. Dictum Wij verzoeken uw Staten kennis te nemen van het impulsplan wonen. Arnhem, 15 mei zaaknr Gedeputeerde Staten van Gelderland J. Markink - plv. Commissaris van de Koningin drs. P.P.L. van Kalmthout - secretaris

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden, Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-104 2012 HK Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon J.J. Kluit BEL Doorkiesnummer

Nadere informatie

Provincie Noord-Holland

Provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland Door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-l 04 2012 HK Haarlem 2 2OKT. 2013

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam thema; financiering van de woningmarkt Ik ben blij dat ik deze bijeenkomst kan bijwonen

Nadere informatie

Concept Raadsvoorstel

Concept Raadsvoorstel Concept Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Sliedrecht, Onderwerp: Voortzetten verstrekking van startersleningen. Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met overboeken van 210.000 van de

Nadere informatie

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief Ingekomen stuk D (PA 18 september 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nadere informatie

Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan

Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan Bijlage 4 Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan Koopmarkt De koopmarkt zit op slot. Het aantal transacties is laag. Deels durven mensen niet te verhuizen vanwege de

Nadere informatie

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014 Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio Maart 2014 2 Preambule Gemeenten in de Stadsregio Amsterdam en de woningcorporaties, verenigd

Nadere informatie

EVALUATIE STARTERSLENING HARDINXVELD-GIESSENDAM

EVALUATIE STARTERSLENING HARDINXVELD-GIESSENDAM EVALUATIE STARTERSLENING HARDINXVELD-GIESSENDAM Gemeente Hardinxveld-Giessendam Juli 2014 HG: 16742 INTERN/15941 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. De starterslening... 4 2.1. Karakter van de starterslening...

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 17 april 2013 KOPIE AAN BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER 1208556/7266 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

de bouw en verbetering van de woningvoorraad, nader te verkennen, en hierop mogelijk in het

de bouw en verbetering van de woningvoorraad, nader te verkennen, en hierop mogelijk in het Bijlage bij Statenbrief - zaaknummer 2014-014768 Verkenning Woonfonds 1 Inleiding Hierbij treft u aan, conform onze toezegging gemaakt bij de vaststelling van de Robuuste Investeringsimpuls, de resultaten

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Stichting Droomwonen Brabant Speelhuislaan 158 4815 CJ Breda 076-5213080 info@droomwonenbrabant.nl Rabobank

Nadere informatie

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlage 1: Vraag en Aanbod woningmarkt Aalsmeer Bijlage 2: Kaart Woningbouwprojecten Bijlage 3: Woonfonds Aalsmeer Bijlage 1: Vraag & aanbod woningmarkt Aalsmeer

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd RAADSVOORSTEL Onderwerp : Pilot energieaanpak woningen Raadsvergadering : 2 december 2009 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouder Berkelder Voorstelnummer : 236649 BenW-besluit

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2007/837

Statenvoorstel nr. PS/2007/837 Statenvoorstel nr. PS/2007/837 Instellen Overijssels Startersfonds Datum GS-kenmerk Inlichtingen bij 30 oktober 2007 2007/0553317 dhr. A. P. van Weezel Errens, telefoon 038 499 81 21 ap.v.weezelerrens@overijssel.nl

Nadere informatie

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Aanvalsplan wonen Albert Smit wethouder financiën, vastgoed, grondzaken en wonen 1 Aanvalsplan wonen: aanleiding Sinds 2008: Economische recessie Stagnerende woningmarkt

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen PvdA-fractie T.a.v. Mevrouw A. Postma De Roede 12 9285 VK Buitenpost Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : E. Idsardi Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 10.5

RAADSVOORSTEL Agendanummer 10.5 RAADSVOORSTEL Agendanummer 10.5 Raadsvergadering van 23 september 2010 Onderwerp: Budget Starterslening Verantwoordelijke portefeuillehouder: C. Punt SAMENVATTING Op 3 juli 2008 heeft de gemeenteraad ingestemd

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Beantwoording artikel 38 vragen

Beantwoording artikel 38 vragen Beantwoording artikel 38 vragen Aan de PvdA fractie Ter attentie van mevrouw Suijker directie/afdeling RO/RBA contactpersoon J. de Heer onderwerp artikel 38 vragen PvdA telefoon 0182-588288 uw kenmerk

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

*ZAACC9B7FC0* Adviesnota. Raad van : 12 december 2013 Agendapunt : 11 Volgnr. : 2013-083 Reg. nr. : Z-13-04755 /INT-13-01813

*ZAACC9B7FC0* Adviesnota. Raad van : 12 december 2013 Agendapunt : 11 Volgnr. : 2013-083 Reg. nr. : Z-13-04755 /INT-13-01813 Raad van : 12 december 2013 Agendapunt : 11 Volgnr. : 2013-083 Reg. nr. : Z-13-04755 /INT-13-01813 Adviesnota *ZAACC9B7FC0* Onderwerp Startersleningen. Inleiding In de raadsvergadering van 18 april 2013

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Oordeelvormende raad 26 november / 3 december 2015 Besluitvormende raad 17 december 2015 Gemeentebladnummer 79

Oordeelvormende raad 26 november / 3 december 2015 Besluitvormende raad 17 december 2015 Gemeentebladnummer 79 Initiatiefvoorstel Startersregeling Landgraaf Gemeente Landgraaf Verantwoordelijk portefeuillehouder Wethouder mw. Dreissen Oordeelvormende raad 26 november / 3 december 2015 Besluitvormende raad 17 december

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

2. Startersleningen. Werking Starterslening

2. Startersleningen. Werking Starterslening Middelen/B&I/VROM Memo Aan: Van: gemeenteraad (presidium 27 november) college Datum: 29 november 2007 betreft: raadsagendapunt nr. 16: Starterswoningen Op de lijst van toezeggingen is afgesproken dat het

Nadere informatie

UITNO DIGING. Symposium 30 jaar BIEB 1000 woningen 8 DECEMBER 2011 SYMPOSIUM PARKTHEATER EINDHOVEN

UITNO DIGING. Symposium 30 jaar BIEB 1000 woningen 8 DECEMBER 2011 SYMPOSIUM PARKTHEATER EINDHOVEN UITNO DIGING Symposium 30 jaar BIEB 1000 woningen 8 DECEMBER 2011 SYMPOSIUM PARKTHEATER EINDHOVEN THEMA S PARALLELSESSIES 1. CPO in bestaande buurten en dorpen Hoe ga je met de bestaande (particuliere)

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling Provincie Noord-Brabant De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009 1. Inleiding Voor de voortgang en continuïteit in de woningbouwproductie is het van belang dat

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

Toename bevolking v.a. 2008

Toename bevolking v.a. 2008 Collegevoorstel Inleiding De provincie prognosticeert de ontwikkeling van de woningbouw en bevolking voor elke gemeente. Het is aan elke gemeente om deze prognose om te zetten in een planning en deze te

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2010WMC12-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2010WMC12-1 - PS2010WMC12-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 22 juni 2010 Nummer PS : PS2010WMC12 Afdeling : MOW Commissie : WMC Registratienummer : 2010int260921 Portefeuillehouder : De Jong

Nadere informatie

Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling. 1. Waarom SVn-startersregeling?

Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling. 1. Waarom SVn-startersregeling? Bijlage Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling Februari 2009 In deze bijlage wordt de startersregeling nader toegelicht. Allereerst wordt de keuze voor deelname aan de startersregeling van de

Nadere informatie

Woonvisie in t kort 10

Woonvisie in t kort 10 10 Woonvisie in t kort Utrecht is een aantrekkelijke stad om te wonen en te werken. Daarom is de druk op de woningmarkt groot. Deze druk zal de komende jaren blijven waardoor veel doelgroepen niet de woning

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 8 Onderwerp: Starterslening: evaluatie, aanpassing verordening Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Verkenning instrumenten koopstarters

Verkenning instrumenten koopstarters Verkenning instrumenten koopstarters gemeente Baarn afdeling Volkshuisvesting Ruimtelijke Ontwikkeling & Milieu Oktober 2008 1 Inhoudsopgave 1 Aanleiding...3 2 Financiële instrumenten om de maandlast te

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 209 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Volgen ontwikkelingen

Volgen ontwikkelingen Visie op wonen Een passende en betaalbare woning voor iedereen Woningbehoefte bepalen in overleg met de lokale marktpartijen, niet alleen op basis van cijfers Hierdoor de woningbehoefte voor zijn, in plaats

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Samenvatting (Verplicht, maximaal een half A4)

Raadsvoorstel. Samenvatting (Verplicht, maximaal een half A4) Raadsvoorstel GEMEENTEBESTUUR onderwerp Startersregeling venlo. raadsnummer 2011 100 collegevergadering d.d. 22-11-2011 raadsvergadering d.d. 21-12-2011 fatale termijn programma Veelzijdige stad in het

Nadere informatie

Woonbeleid Woonstrategie Limburg

Woonbeleid Woonstrategie Limburg Woonbeleid Woonstrategie Limburg Limburg inleiding voor Vastgoed Belang Zuid Wim Sniedt, 26 maart 2015 Trend: Minder & kleinere huishoudens Prognose aantal huishoudens in Limburg Samenstelling huishoudens

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties De heer drs. S.A. Blok Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG. Geachte heer Blok,

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties De heer drs. S.A. Blok Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG. Geachte heer Blok, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties De heer drs. S.A. Blok Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG datum: 26 februari 2013 ref - betreft: Aanwending stimuleringsmaatregelen woonakkoord t.b.v.

Nadere informatie

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst 27926 Huurbeleid Nr. 216 Herdruk 1 Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 21 maart 2014 Hierbij doe ik u het volgende toekomen:

Nadere informatie

Evaluatie Starterslening

Evaluatie Starterslening Evaluatie Starterslening Januari 2015 1 INHOUDSOPGAVE 2 Inleiding... 2 3 De Starterslening... 3 3.1 Achtergrond... 3 3.2 Doel... 3 3.3 SVn... 3 4 Kengetallen en resultaten... 4 4.1 Aantal verstrekte Startersleningen...

Nadere informatie

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia.

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia. De heer P. Beeldman Westeinde 12 2841 BV MOORDRECHT ** verzenddatum 27 mei 2014 onderwerp uw kenmerk bijlage afdeling VROM behandeld door J.D. Lindeman telefoon 0180-639976 Geachte heer Beeldman, Op 19

Nadere informatie

Wonen in Gelderland 2012. Monitoring van het woonbeleid

Wonen in Gelderland 2012. Monitoring van het woonbeleid Wonen in Gelderland 2012 Monitoring van het woonbeleid 1 Inhoudsopgave Samenvatting en conclusie 1) Inleiding 2) Gelderland totaal 2.1 Bevolking 2.2 Nieuwbouw 2.3 Ontwikkeling woningvoorraad 2.4 Bouwvergunningen

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012

Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012 Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012 Steller : J. Bosma Telefoonnummer: (0343) 565839 E-mailadres : jan.bosma@heuvelrug.nl Onderwerp : Voortgang haalbaarheidsonderzoek gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Raadsvoorstel. : Voorstel inzake het nemen van het principe-besluit om per 1 januari 2014 in de gemeente Cuijk de Starterslening in te voeren

Raadsvoorstel. : Voorstel inzake het nemen van het principe-besluit om per 1 januari 2014 in de gemeente Cuijk de Starterslening in te voeren Raadsvoorstel Onderwerp : Voorstel inzake het nemen van het principe-besluit om per 1 januari 2014 in de gemeente Cuijk de Starterslening in te voeren Datum college : 24 september 2013 Portefeuillehouder

Nadere informatie

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Samen kiezen voor een sterke woningmarkt Martin Hoiting/Rob Ravestein 14 oktober 2013 verandering in denken: één woningportefeuille welke woningen hebben we nodig

Nadere informatie

Voorstel aan raad. Geadviseerd besluit. Samenvatting ROM. H.J. Weeda. 5 februari 2013 Intrekken SVn subsidieverordening

Voorstel aan raad. Geadviseerd besluit. Samenvatting ROM. H.J. Weeda. 5 februari 2013 Intrekken SVn subsidieverordening Voorstel aan raad Verantwoordelijke afdeling ROM Nummer Inboeknummer: Raad d.d. Paragraaf begroting: 27 maart 2013 Steller: L. Aries Portefeuillehouder H.J. Weeda Datum Onderwerp 5 februari 2013 Intrekken

Nadere informatie

Regeling werkbudget CPO Apeldoorn 2013

Regeling werkbudget CPO Apeldoorn 2013 Regeling werkbudget CPO Apeldoorn 2013 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Apeldoorn; gelet op de Verordening stimuleringsleningen Apeldoorn 2010 b e s l u i t: vast te stellen de

Nadere informatie

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Transformatie bestaande woningvoorraad Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Kansen en uitdagingen voor West-Brabant Thema s/ Agenda: 1. Steden en (kleine)

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Ons kenmerk: 596472 A.C.P. van Kruijssen Doorkiesnummer: 0180451222 E-mailadres: Datum o 2 SEP. 2015

Ons kenmerk: 596472 A.C.P. van Kruijssen Doorkiesnummer: 0180451222 E-mailadres: Datum o 2 SEP. 2015 RIDDERKERK Aan de Gemeenteraad Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): Ons kenmerk: 596472 Contact: A.C.P. van Kruijssen Doorkiesnummer: 0180451222 E-mailadres: Datum o 2 SEP. 2015 Betreft: Onderzoek Startersleningen

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

Stimulering Arnhemse woningmarkt, de keuze scenario s. Van subsidie naar financiering, van stilstand naar optimaal bewegen.

Stimulering Arnhemse woningmarkt, de keuze scenario s. Van subsidie naar financiering, van stilstand naar optimaal bewegen. Stimulering Arnhemse woningmarkt, de keuze scenario s Onderwerp Van subsidie naar financiering, van stilstand naar optimaal bewegen. Marion Schoeman Bestuursadviseur Ons gedeelde probleem: De woningmarkt

Nadere informatie

s. meijer RU Br Het voorstel is afgestemd met marktpartijen (waaronder makelaars, geldverstrekkers, Welbions en ontwikkelaars)

s. meijer RU Br Het voorstel is afgestemd met marktpartijen (waaronder makelaars, geldverstrekkers, Welbions en ontwikkelaars) SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 13G200179 503614 / 503614 ONDERWERP Bijstorting en aanpassing startersregeling SVn. s. meijer RU Br AGENDANUMMER BELEIDSPROGRAMMA/FACETAGENDA

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

Reactienota woonvisie Doetinchem 2020

Reactienota woonvisie Doetinchem 2020 Reactienota woonvisie Doetinchem 2020 Nr. Reactie Sité Woondiensten Reactie gemeente Doetinchem Wijziging van de woonvisie Algemeen: blij met de woonvisie Doetinchem 2020 De woonvisie stimuleert en steunt

Nadere informatie

Wijziging inschrijfbeleid en toewijzingsbeleid naar aanleiding van Europese regelgeving

Wijziging inschrijfbeleid en toewijzingsbeleid naar aanleiding van Europese regelgeving Wijziging inschrijfbeleid en toewijzingsbeleid naar aanleiding van Europese regelgeving Met ingang van 1 januari 2011 gelden er Europese regels voor de verdeling van woonruimte van woningcorporaties. Woningcorporaties

Nadere informatie

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Onderwerp Vergadering van Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Nummer Fractie PvdA 5 Contact en vragen via Technischevragen@hollandskroon.nl Voorstel 1. De Verordening

Nadere informatie

Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis!

Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis! Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis! een bijdrage in de besluitvorming omtrent verlenging van de regeling, oktober 2009 1. Aanleiding startersregeling Op 30 juni 2006 is

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

Nadere informatie

Toelichting op Financieringsregeling sociale huur

Toelichting op Financieringsregeling sociale huur Toelichting op Financieringsregeling sociale huur Onderdeel van de maatregelen uit het Aanvalsplan Woningmarkt is de Financieringsregeling sociale huur, waarvoor een bedrag van 20 miljoen voorwaardelijk

Nadere informatie

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Woonwensen en Woningbehoefte Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Opbouw presentatie I. Waar komen we vandaan? Relevante ontwikkelingen in het recente verleden II. Waar gaan we naar toe? Blik

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Het fenomeen Leegstand van ongekende omvang Landelijk 15% en groeiend Van de ruim 15.000 kantoren in Nederland staan er bijna 900 volledig en 1.900 gedeeltelijk leeg.

Nadere informatie

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf VOGON Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf Samenwerking: het perspectief van de belegger Syntrus Achmea Vastgoed Ca. 14,0 miljard belegd vermogen; Ca. 1,0 miljard in het buitenland Ca. 4,0 miljard financiering

Nadere informatie

Beantwoording vragen van de fracties uit de ambtelijke voorronde gecombineerde Informatievergadering I en II op 5 oktober 2015

Beantwoording vragen van de fracties uit de ambtelijke voorronde gecombineerde Informatievergadering I en II op 5 oktober 2015 vragen van de fracties uit de ambtelijke voorronde gecombineerde Informatievergadering I en II op 5 oktober 2015 Agendapunt 8 Voorstel tot invoering van een starterslening voor de aankoop van een woning

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in de volkshuisvesting. 26 September 2011 Woonvisie

Actuele ontwikkelingen in de volkshuisvesting. 26 September 2011 Woonvisie Actuele ontwikkelingen in de volkshuisvesting 26 September 2011 Woonvisie Van buiten naar binnen Crisis Regeerakkoord Klanten kritischer Staatssteunregels EU Vergrijzing Duurzaam Woonvisie kabinet Rijksbegroting

Nadere informatie

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014 Verkoop van huurwoningen De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen Derde (geheel herziene) druk, april 2014 VERKOOP VAN HUURWONINGEN De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen

Nadere informatie

Evaluatie startersregeling Oss 2013 Q 1 en 2

Evaluatie startersregeling Oss 2013 Q 1 en 2 Evaluatie startersregeling Oss 2013 Q 1 en 2 1. Inleiding In de vergadering van 13 december 2012 heeft de gemeenteraad besloten de startersregeling voor de gemeente Oss tijdelijk te herintroduceren. De

Nadere informatie

Evaluatie starterslening

Evaluatie starterslening Evaluatie starterslening Inleiding Sinds 1 januari 2008 is in Goirle de 'verordening starterslening gemeente Goirle' van kracht. Op basis van deze verordening worden startersleningen verstrekt. Voor het

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. s. meijer BP Br 11G202077 461674 / 461674. Bijstorting en aanpassing startersregeling 2012.

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. s. meijer BP Br 11G202077 461674 / 461674. Bijstorting en aanpassing startersregeling 2012. SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 11G202077 461674 / 461674 ONDERWERP s. meijer BP Br Bijstorting en aanpassing startersregeling 2012. AGENDANUMMER BELEIDSPROGRAMMA/FACETAGENDA

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

1.D VERNIEUWING VAN DE STADSVERNIEUWING - na de Novelle

1.D VERNIEUWING VAN DE STADSVERNIEUWING - na de Novelle 1.D VERNIEUWING VAN DE STADSVERNIEUWING - na de Novelle Stadsvernieuwing Transvaal Dag van de Projectontwikkeling, 15 mei 2014 Vernieuwing van de stadsvernieuwing Willem Krzeszewski Staedion Transvaal

Nadere informatie

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Datum 11 mei 2011 Het middensegment Wat verstaan we onder het middensegment in de huursector? - verhuurders:

Nadere informatie

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Inleiding De Prioriteringssessie Woonvisie is een belangrijk vervolg op de co-makersgesprekken die zijn gevoerd en de 5 thematafels die

Nadere informatie

1. Prestatieafspraken met woningbouwcoöperaties voor starters in de huursector. Kunt u voorbeelden geven?

1. Prestatieafspraken met woningbouwcoöperaties voor starters in de huursector. Kunt u voorbeelden geven? Raadsvergadering d.d. 5 juli 2011 Raadsnota nummer 0110043 0nderwerp: concept-woonvisie 2011 2016 Vragen van fractie Naam raadslid: Jan de Hoogh 1. Prestatieafspraken met woningbouwcoöperaties voor starters

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum raadsvergadering> Voordracht voor de raadsvergadering van Jaar 2011 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum indiening 30 juni 2011 Tekst wordt gepubliceerd in Onderwerp Initiatiefvoorstel van de raadleden

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Aanvulling revolverend fonds Duurzaamheidslening

RAADSVOORSTEL. TITEL Aanvulling revolverend fonds Duurzaamheidslening Gemeente Amersfoort RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4311288 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 februari 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 *ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-31083/DV.15-441, afdeling Ruimte. Onderwerp: Woonvisie 2014-2030 Sellingen, 12 februari 2015 Algemeen Deze Woonvisie

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: BBVnummer: 137231 Raadsvoorstel: 138133 Portefeuillehouder: Raymond van Praag Onderwerp Verordening Starterslening Gemeente

Nadere informatie

Memo. De provincie kan maar een klein deel van de belemmeringen wegnemen. Bij collectieve zelfbouw speelt met name de belemmering

Memo. De provincie kan maar een klein deel van de belemmeringen wegnemen. Bij collectieve zelfbouw speelt met name de belemmering Uw contactpersoon D.P. Valk BEL/RI Bijlage bij GS Nota met registratienummer 181477/238413 Doorkiesnummer 023-514 3804 valkd@noord-holland.nl Beleidsreactie Evaluatierapportage CPO Memo 29 augustus 2013

Nadere informatie

De Starterslening. Een steuntje in de rug voor woningkopers

De Starterslening. Een steuntje in de rug voor woningkopers De Starterslening Een steuntje in de rug voor woningkopers en...baarn...barendrecht...barneveld...beemster...bergen...bergen op Zoom...Berkelland...Bernheze...Bernisse...Best...Beverwijk...Binnenmaas...Blaricum...

Nadere informatie

bouwoffensief Groningen samen bouwen aan de woningmarkt

bouwoffensief Groningen samen bouwen aan de woningmarkt bouwoffensief Groningen samen bouwen aan de woningmarkt 2 Bouwen aan Groningen Sinds begin 2009 zitten we met elkaar in een crisis en niemand weet wanneer het einde in zicht is. We hebben te maken met

Nadere informatie

Berden op Zoom. Onderwerp. Nummer voorstel. Datum voorstel

Berden op Zoom. Onderwerp. Nummer voorstel. Datum voorstel 4~ Berden op Zoom RVB07-0011 Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel : Initiatiefvoorstel CDA-fractie Betaalbare koopwoningen voor lagere inkomensgroepen : lnit/07/001 Sector : Ruimtelijke Ontwikkeling

Nadere informatie