masteropleiding Sociaal werk faculteit politieke en sociale wetenschappen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "masteropleiding Sociaal werk faculteit politieke en sociale wetenschappen"

Transcriptie

1 masteropleiding Sociaal werk faculteit politieke en sociale wetenschappen 2009

2 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann Engelen (kaft) An Devaux, Sebastian Houston (binnenwerk) Jan Crab Deze brochure is met grote zorg samengesteld. Studieprogramma s veranderen echter voortdurend. Het is daarom mogelijk dat het aanbod van opleidingsonderdelen van de verschillende studierichtingen enigszins afwijkt van de informatie in deze brochure. 2

3 Inhoud Voorwoord Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? Sociaal werk binnen de Universiteit Antwerpen Over Sociaal Werk Doelgroep en toelatingsvoorwaarden Loopbaanperspectieven Studieprogramma Masterproef Vakbeschrijvingen Studeren in het buitenland Onderwijs en examens Studieadvies - en studentenbegeleiding Nuttige websites Meer info?

4 Voorwoord Misschien is dit je eerste kennismaking met de Universiteit Antwerpen. Misschien heb je reeds enkele jaren geleden de weg naar onze universiteit gevonden en hier je bacheloropleiding voltooid. In elk geval word je masterstudent, en wil je informatie over de masteropleidingen die wij aanbieden. Het boekje dat je nu ter hand neemt, brengt je al een hele stap vooruit in je keuzeproces. De Universiteit Antwerpen is een middelgrote universiteit met studenten. Vanaf zijn de masteropleidingen gestart die aansluiten op de academische bachelor opleidingen. Binnen de associatie wordt de samenwerking bevorderd met de Plantijnhogeschool, de Karel de Grote Hogeschool, de Artesis Hogeschool en de Hogere Zeevaartschool. Tijdens je masteropleiding wordt de kennis die je opdeed tijdens je bacheloropleiding verder uitgediept. De Universiteit Antwerpen stelt alles in het werk om je studietijd aangenaam te maken en de kwaliteit van de opleiding op topniveau te houden. Onze opleidingen worden regelmatig bijgestuurd en aangepast aan maatschappelijke en wetenschappelijke evoluties. We nodigen je alvast uit op onze infodagen (21 maart en 25 april 2009) of op de infomarkt (9 september 2009). Welkom bij de Universiteit Antwerpen! Prof. dr. Alain Verschoren Rector Universiteit Antwerpen 4

5 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? STUDENTGERICHTHEID De Universiteit Antwerpen staat voor studentgerichtheid. Dit betekent onder andere dat je zoveel mogelijk college volgt in kleine groepen, hetgeen een vlotte interactie mogelijk maakt. De kleine afstand tussen studenten en het docentencorps zorgt ervoor dat je bij je profs terecht kan met allerlei vragen en problemen. De vlotte communicatie tussen docenten, assistenten en studenten wordt mee ondersteund door de digitale leeromgeving Blackboard; dit biedt ook nieuwe kansen voor een interactief onderwijssysteem. Studenten worden bovendien ook uitgenodigd om actief deel te nemen aan het beleid: in verschillende adviesorganen en raden zijn zij vertegenwoordigd. Tenslotte is de Universiteit Antwerpen bekend voor haar goede studentenbegeleiding en - ondersteuning, waarbij wordt ingespeeld op de individuele noden van alle studenten. INNOVERENDE ACADEMISCHE OPLEIDINGEN De Universiteit Antwerpen biedt innoverende academische opleidingen aan, waarbij de opleidingen zowel oog hebben voor theorie als voor praktijk. De opleidingen zijn stevig verankerd in sterk wetenschappelijk onderzoek, dat ook internationale faam geniet. De academische ivoren toren werd echter reeds lang geleden gesloopt: academici hechten veel belang aan een voortdurende uitwisseling met de steeds evoluerende samenleving. Bij je studie aan de Universiteit Antwerpen staat niet zozeer het memoriseren van feitenkennis centraal: je verwerft relevante kennis en vaardigheden die je nodig hebt om beroepsrelevante opdrachten en problemen op te lossen. De BaMa-structuur werd gezien als een kans tot vernieuwing en verbetering. Nieuwe opleidingen werden ingevoerd, keuzemogelijkheden binnen bestaande opleidingen verruimd. INFRASTRUCTUUR Voor haar onderwijs beschikt de Universiteit Antwerpen over de meest moderne infrastructuur: goed uitgeruste les- en computerlokalen, laboratoria, bibliotheken en meerdere studielandschappen. In alle publieke ruimten (bibliotheken, cafetaria s, aula s) zijn er hotspots waar je draadloos kan surfen met je eigen laptop. De laatste jaren werd grootschalig geïnvesteerd in nieuwe gebouwen om het toenemend aantal studenten op te vangen en hen een aangename leeromgeving aan te bieden. De Universiteit Antwerpen is een middelgrote universiteit, met meer dan studenten, verspreid over vier campussen en zeven faculteiten. De campussen Middelheim, Groenenborger en Drie Eiken liggen aan de stadsrand, in een groene omgeving. De campussen Middelheim en Groenenborger grenzen aan het openluchtmuseum voor Beeldhouwkunst Middelheim en het Nachtegalenpark. Studeer je op de campus Drie Eiken? Dan kan je volop genieten van de groene oase van Fort VI 5

6 6 en de mooie vijvers rondom de campus. De Stadscampus, met zijn kern van prachtig gerenoveerde 16de-eeuwse gebouwen, ligt in hartje Antwerpen. VORMING De Universiteit Antwerpen wil niet alleen opleidingen aanbieden, maar ook een brede vorming. Ze wil jonge mensen laten opgroeien tot professionelen met een kritische ingesteldheid, een tolerante en constructieve houding. De Universiteit Antwerpen kiest resoluut voor pluralisme en verwelkomt diversiteit in haar curricula, personeel en studenten. ANTWERPEN Tenslotte kies je voor de stad Antwerpen. Studeren is meer dan met je neus in de boeken zitten. Wie in Antwerpen komt studeren, kiest voor een studentenstad. Antwerpen is, naast een universiteitsstad, een bruisende metropool met een uniek cultuurhistorisch aanbod, een wereldhaven, een overvloed aan cafés en restaurants, clubs, gezellige pleintjes, cultuur, architectuur, mode, sportinfrastructuur,... Kortom: een stad waarin Antwerpenaars, bezoekers en studenten graag wegzinken. Speciaal voor de lancering van de nieuwe huisstijl van de Universiteit Antwerpen, schreef Pieter Embrechts een lied U Aan het woord. In deze brochure vertellen wij graag over onze universiteit, daarna is het woord aan A! Sociaal werk binnen de Universiteit Antwerpen De Universiteit Antwerpen heeft zeven faculteiten: Farmaceutische, biomedische en diergeneeskundige wetenschappen, Geneeskunde, Letteren en wijsbegeerte, Politieke en sociale wetenschappen, Rechten, Toegepaste economische wetenschappen, Wetenschappen. De master Sociaal werk is een opleiding binnen de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen. Bij de inrichting van deze master zijn ook nog andere partners betrokken. Het gaat om het departement Sociaal Werk van de Artesis Hogeschool en het departement Sociaal-Agogisch Werk van de Karel de Grote-Hogeschool. Andere masteropleidingen binnen de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen zijn: Communicatiewetenschappen - Mediacultuur Communicatiewetenschappen - Strategische communicatie Sociologie Sociaal-Economische wetenschappen Filmstudies en visuele cultuur Politieke Communicatie Vergelijkende en Europese Politiek Internationale betrekkingen en Diplomatie Milieuwetenschap

7 Over Sociaal Werk BACHELOR EN MASTER Tijdens de professionele opleiding bachelor Sociaal Werk wordt aandacht besteed aan praktische vaardigheden en oplossingsgericht functioneren. Deze opleiding heeft in eerste instantie tot doel om de studenten de nodige vaardigheden bij te brengen om probleemoplossend en professioneel de vragen van cliënten te beantwoorden. De masters Sociaal Werk hebben een andere rol. Zij dienen te beschikken over een breder perspectief en moeten een ruimere waaier aan oplossingen en methodieken kennen en beheersen. Deze vertrekpositie zal hen in staat stellen om binnen een organisatie of dienst beleidsvoorbereidend en -ondersteunend te werken. De eigen kracht en deskundigheid van een master Sociaal Werk is dat hij een breed theoretisch inzicht in de verhouding individu - samenleving kan koppelen aan de dagelijkse praktijk van hulpverlening en dienstverlening. Masters in Sociaal Werk verenigen kennis en kunde op het vlak van de begeleiding van sociaal-agogische processen, organisatiekunde, ( strategische) planning, methodiekontwikkeling en -implementatie. Ze hanteren daarvoor wetenschappelijke inzichten en methoden van (toegepast) wetenschappelijk onderzoek. Zij zijn in staat een visie te ontwikkelen, methoden uit te diepen en te verrijken. Daarenboven beheersen zij de taal om dit alles ook door te geven aan de veldwerkers van de organisatie. ALGEMENE DOELSTELLINGEN VAN DE MASTER SOCIAAL WERK Analyse: Om beleidsondersteunende, beleidsvoorbereidende of leidinggevende functies te kunnen waarmaken is het nodig dat masters Sociaal Werk inzicht hebben in de verwevenheid van het sociaal werk en de samenleving waarin het opereert. Ze moeten de theorieën en analysekaders kennen die een rol spelen in de verantwoording van het (stedelijk) sociaal beleid. Daarnaast moeten ze deze kaders kunnen confronteren met de praktijk van het sociaal werk. Het zijn deskundigen die in staat zijn op systematische wijze problemen en interventies te analyseren. Methodische diepgang van het professionele handelen: Professionele dienstverlening betekent niet langer enkel dat goed opgeleide sociaal werkers dit uitvoeren, maar ook dat het gepland, gecoördineerd, geëvalueerd en gemeten wordt. Dit maakt het noodzakelijk om met een zekere afstand te reflecteren over de uitgangspunten en methoden van het sociaal werk. De master Sociaal Werk moet een overzicht hebben van de beschikbare know-how en moet de gepaste middelen kunnen kiezen en aanwenden, die leiden tot een effectief en efficiënt beleid van de organisatie waar hij werkzaam is. 7

8 Praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek: Net als in de gezondheidszorg wordt er in het sociaal werk gestreefd naar het nuttig aanwenden van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek in de beleids- en praktijkontwikkeling. De masterstudent leert professioneel om te gaan met onderzoeksresultaten en om zelf praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek op te zetten en uit te voeren. Toch is het profiel van de opleiding niet deze van een wetenschappelijke onderzoeksmaster, maar wel deze van een academisch breed vormende, maatschappelijk geëngageerde opleiding. De afgestudeerden wensen een rol te spelen in de explicitering van het waarom en hoe van het welzijnswerk en daardoor bij te dragen tot de verdere professionalisering van het sociaal werk en van het beleidsmatig ondersteunen van de dienstverlenings organisaties. Aansturen van een (multidisciplinair) team: Het profiel van de opleiding is niet deze van een managementopleiding. Verschillende opleidingsonderdelen reiken kaders aan en leren competenties aan die voorbereiden op het leidinggeven in het middenmanagement. Deze competenties liggen op het vlak van de theoretische kaders van management en niet op het vlak van het concrete inoefenen van managementinstrumenten. 8

9 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden Deze opleiding richt zich in eerste instantie tot professionele bachelors Sociaal Werk die een ruimere visie op het terrein van het welzijns-, sociaal-cultureel of personeelswerk wensen te verwerven. Hierbij gaat het zowel om personen die net afgestudeerd zijn, als om professionele welzijnswerkers die reeds ervaring hebben op het werkveld. Tot slot is deze master eveneens gericht op academische bachelors en masters Sociologie met een uitgesproken interesse in het sociaal werk. TOELATINGSVOORWAARDEN Opleidingstraject professionele bachelors Professionele bachelors volgen eerst een schakelprogramma. Het aantal studiepunten (sp) van dit schakelprogramma is afhankelijk van de vooropleiding. Het te volgen traject wordt samengevat in onderstaand schema. Prof. Bachelor Sociaal Werk Prof. Bachelor Toegepaste Psychologie Prof. Bachelor Orthopedagogie, Sociale Verpleegkunde, Maatschappelijke Veiligheid, Gezinswetenschappen ˇ ˇ ˇ Schakel 72 sp Schakel 90 sp Schakel 63 sp op Universiteit Antwerpen 48 sp op Universiteit Antwerpen 24 sp op hogeschool 63 sp op Universiteit Antwerpen ˇ ˇ ˇ Master Sociaal Werk 60 sp Opleidingstraject academische bachelors en masters Sociologie 27 sp op hogeschool Academische bachelors en masters sociologie kunnen meteen instromen in de master sociaal werk. Om de specifieke aspecten van het sociaal werk te leren kennen, volgen ze daarbij nog een programma van 18 studiepunten (sp) op één van de hogescholen. Academische Bachelor of Master Sociologie ˇ Masterprogramma 72 sp 48 sp op Universiteit Antwerpen 24 sp op hogeschool 9

10 Studenten met een andere vooropleiding dan bovengenoemde kunnen via de erkenningcommissie een aanvraag tot toelating indienen. COMBINATIE WERKEN EN STUDEREN Werkende studenten Met deze opleiding willen we expliciet ook werkende studenten aantrekken. We willen hen op de beste manier ontvangen. In een onderwijsontwikkelingsproject werd gezocht naar een alternatief voor het klassieke avondonderwijs. De conclusie was dat blended learning (begeleide zelfstudie met verminderde contactmomenten) een meer geëigende vorm is voor werkende studenten. Vanaf zijn de meeste hoofdvakken van het schakelprogramma sociaal werk dan ook naar deze werkvorm omgezet voor werkende studenten. Wat verstaan we onder blended learning? In blended learning wordt van de student verwacht dat hij of zij op zelfstandige basis de leerstof verwerkt. Op deze manier kunnen studenten zelf bepalen waar en wanneer ze studeren. Dit maakt de combinatie van werken en studeren en de planning ervan meer flexibel en geeft de student meer mogelijkheden om het studieproces zelf in handen te nemen. De zelfstudie wordt begeleid. Het studiemateriaal is aangepast door gebruik van een duidelijke structuur, zelfstudieopdrachten en tussentijdse oefeningen en opdrachten. We laten studenten niet alleen in hun studie. Er worden nog contactmomenten georganiseerd. Dit is niet alleen voor het leerproces belangrijk, maar ook het contact met medestudenten betekent een grote steun in de studie. Er wordt gestreefd naar een maximum van 12 tot 15 contacturen per opleidingsonderdeel (i.p.v. 45 uren). Dit komt neer op ongeveer twee halve dagen per maand. De evaluaties van het proefproject dat in het tweede semester van startte, zijn positief. In is het project dan ook uitgebreid tot bijna alle hoofdvakken van het schakelprogramma. Naar de toekomst toe verwachten we ook de keuzevakken en de mastervakken op deze manier aan te bieden. Centrum WeST Sinds september 2007 heeft de Universiteit Antwerpen een centrum voor werken en studeren: Centrum WeST. Het centrum heeft als doel de werkende studenten en hun docenten te ondersteunen. Voor studenten worden leerinstrumenten ontwikkeld, worden vormingsessies georganiseerd en is er een permanentie op donderdagavond waar ze met hun vragen terecht kunnen. Meer over Centrum WeST is te vinden op 10

11 Loopbaanperspectieven De master Sociaal Werk leidt op tot breed gevormde, flexibel inzetbare academici. Afgestudeerde masters Sociaal Werk kunnen dan ook aan de slag in tal van functies en beroepenvelden. De wereld van de welzijnsorganisaties is zeer divers. We wensen onze studenten niet specifiek te richten op één of enkele arbeidsmarktsegmenten. Afgestudeerden van deze master zullen terecht kunnen in de sociale sector of bij lokale of regionale besturen. Met hun combinatie van theoretische kennis en praktijkgerichte competenties zullen zij in beleidsvoorbereidende of -ondersteunende staffuncties mee het beleid sturen en toezien op de uitvoering. Studieprogramma SCHAKELPROGRAMMA VOOR PROFESSIONELE BACHELORS De doelstelling van het schakelprogramma is iedereen op een gelijk startpunt te brengen voor het masterjaar. Naargelang de vooropleiding zal het schakelprogramma dus variëren. In onderstaand overzicht wordt per vooropleiding aangegeven welke opleidingsonderdelen gevolgd moeten worden. De kolom met de studiepunten (sp) geeft een idee van de belasting die het opleidingsonderdeel vertegenwoordigt. Eén studiepunt komt overeen met 25 à 30 uren studietijd (colleges inbegrepen). De laatste kolom geeft voor deeltijdse studenten aan in welk deel een opleidingsonderdeel geprogrammeerd staat. Vakkenpakket op Universiteit Antwerpen (1) Bachelor Sociaal Werk (2) Bachelor Soc. Verpl., Ortho, Maatsch. Veiligheid, Gezinswetenschappen (3) Bachelor Toegepaste Psychologie METHODEVAKKEN sp sem Ba (1) Ba (2) Ba (3) dt Inl. Recht en Publieke instellingen 6 2 x 2 Kwalitatieve Onderzoeksmethoden 6 1 x x 2 Kwalitatieve onderzoeksmethoden 3 1 x 2 (deel 2) Kwantitatieve Onderzoeksmethoden 3 1 x x 1 (deel 2) Meten en Analyseren 6 2 x x x 2 Sociale Zekerheidsrecht (deel 2) 3 1 x 2 Statistiek I x x 2 Werkcollege Sociaal-wetenschappelijk Denken 6 1 x x x 1 11

12 RICHTINGSPECIFIEKE OPLEINDINGSONDERDELEN sp sem Ba (1) Ba (2) Ba (3) dt Samenleving: feiten en problemen 6 2 x x x 1 Sociologische auteurs 6 2 x x x 1 Sociology of inequalities 6 1 x x x 2 TALEN sp sem Ba (1) Ba (2) Ba (3) dt Frans en Engels x x x 2 KEUZEVAK CW EN PW Actuele politieke problemen van België Cultuur en Mediatheorie 2 Inleiding in de Communicatie wetenschap 1 Structuur en werking van de pers en de audiovisuele media Inleiding tot de politicologie 1 Sociale en Politieke Filosofie 1 KEUZEVAK SOCIOLOGIE Antropologie 2 Arbeidssociologie 2 sp sem Ba (1) Ba (2) Ba (3) dt x x 1 sp sem Ba (1) Ba (2) Ba (3) dt Cultuursociologie 6 2 x x 1 Sociaal Recht 1 Social demography 2 Sociologie van de Sociale Ruimte 2 TOTAAL vakkenpakket op Universiteit Antwerpen Vakkenpakket op HA of KdG Vakkenpakket op HA of KdG ALGEMEEN TOTAAL

13 Het programma op de hogeschool voor studenten met een andere vooropleiding dan bachelor sociaal werk is bedoeld om het sociaal werk beter te leren kennen. Er wordt een individueel programma opgesteld waarin volgende clusters aan bod komen: Inleiding in het sociaal werk Methodologie Methoden in het sociaal werk Werkveldverkenning Integratieopdracht Dit programma kan gevolgd worden aan de Karel de Grote-Hogeschool of aan de Artesis Hogeschool. Op de website vind je de personen die je kan contacteren voor meer informatie over de concrete inhoud van deze vakken. TOEGANG ACADEMISCHE BACHELORS EN MASTER SOCIOLOGIE Studenten met een academische bachelor sociologie of een master sociologie kunnen rechtstreeks instromen in het masterprogramma (zie volgende alinea). Voor hen wordt het programma op de universiteit verminderd met 1 optievak. Ze volgen dus een programma van 54 studiepunten op de Universiteit Antwerpen. Om de specifieke aspecten van het sociaal werk te leren kennen wordt van hen verwacht dat ze tegelijkertijd met het masterprogramma 18 studiepunten verwerven op een van de hogescholen. Het gaat om volgende clusters: inleiding in het sociaal werk methoden van het sociaal werk methodologie van het sociaal werk werkveldverkenning Dit programma kan gevolgd worden aan de Karel de Grote-Hogeschool of aan de Artesis Hogeschool. Op de website vindt u de personen die u kunt aanspreken voor meer informatie over de concrete inhoud en organisatie van deze vakken. 13

14 PROGRAMMA MASTER SOCIAAL WERK Het programma van het masterjaar verschilt niet naargelang de vooropleiding. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende opleidingsonderdelen. De laatste kolom geeft voor deeltijdse studenten aan in welk deel een opleidingsonderdeel geprogrammeerd staat. Master sociaal werk sp sem dt Scriptie Richtingspecifieke opleidingsonderdelen 24 Beleidsvorming 1 2 Institutionele context van de sociale zorg 2 1 Maatschappij en sociaal werk 1 2 Onderzoek in het stedelijk sociaal werk 2 1 Optievakken (2 uit 4) 12 1 Handelingsmodellen 2 HRM en arbeidsrecht 2 Statistiek Stedelijke interventiestrategieën 1 Keuzevakken (1 uit 9) 6 1 Een niet gekozen optievak Sociale economie 1 Sociologie van en beleid rond arbeid 1 Sociologie van en beleid rond bevolking, gezin, levensloop 1 Sociologie van en beleid rond onderwijs en cultuur 1 Sociologie van en beleid rond ruimte en milieu, stad en wonen 1 Sociologie van en beleid rond uitsluiting en ongelijkheid 1 Sociologie van en beleid rond zorg en welzijn 1 Werkcollege ICT en sociaal werk ALGEMEEN TOTAAL 60 14

15 Masterproef De masterproef (of de scriptie) is een bijzonder belangrijk opleidingsonderdeel van de master Sociaal Werk. Het werk wordt begroot op 15 studiepunten. Dit betekent dat een student er gedurende het hele jaar intensief aan werkt. De scriptie begint met een probleem dat vervolgens systematisch wordt onderzocht en ten slotte leidt tot aanbevelingen die worden gestoeld op onderzoeksresultaten. Een geslaagde scriptie toont aan dat de student de verworven inzichten uit de vakliteratuur en de opleidingsonderdelen kan integreren bij de uitwerking van een zelf gekozen problematiek. Uiteraard gaat het hierbij niet uitsluitend over de kennis die werd opgedaan tijdens de masteropleiding, maar ook over de kennis opgedaan tijdens de professionele bacheloropleiding. Een Leidraad bij het schrijven van een scriptie wordt bij het begin van het masterjaar aan de studenten bezorgd. Vakbeschrijvingen De vakbeschrijvingen zijn digitaal ter beschikking via de online studiegids VAKBESCHRIJVINGEN SCHAKELPROGRAMMA SOCIAAL WERK Methoden Inleiding tot het Recht en de Publieke Instellingen De cursus biedt in het eerste deel een kennismaking met het objectieve recht. Ze geeft een omschrijving van het recht als systeem en gaat vervolgens in op de verschillende bronnen van het recht: de wet, de rechtspraak, de rechtsleer, de gewoonte, de algemene rechtsbeginselen en de billijkheid. Specifieke aandacht gaat daarbij naar regels die de verhouding van de overheid met individuele personen beheersen: beginselen van behoorlijke regelgeving, van behoorlijk bestuur en van behoorlijke rechtsbedeling, en grondrechten. Eveneens wordt de mens als rechtssubject besproken, met aandacht voor de verschillende soorten subjectieve rechten. Bijzondere aandacht wordt geschonken aan de wilsautonomie en contractvrijheid. De wisselwerking tussen samenleving en recht wordt besproken aan de hand van twee topics uit het privaatrecht: het huwelijk en de onrechtmatige daad. In het tweede deel wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste principes die de Belgische staatsinrichting beheersen, van de publieke instellingen op nationaal en internationaal niveau en van de manier waarop politieke machtsverhoudingen hierin functioneren. De federale instellingen, de instellingen van de gemeenschappen en gewesten, de Europese Unie en de Verenigde Naties worden belicht. 15

16 Kwalitatieve Onderzoeksmethoden Het doel van dit opleidingsonderdeel is de studenten inzicht te geven in kwalitatieve onderzoekstechnieken. Daarbij wordt gefocust op de onderzoekscyclus van het nietkwantitatieve sociaal-wetenschappelijk onderzoek gaande van de voorbereiding, de dataverzameling, de analyse tot de (schriftelijke en mondelinge) rapportering. Hoewel de klemtoon in het vak ligt op kwalitatief onderzoek in het algemeen wordt tevens dieper ingegaan op bijzondere varianten zoals het houden van focusgroepen, de participerende observatie en de inhoudsanalyse. Kwantitatieve onderzoeksmethoden (deel 2) De cursus Kwantitatieve Onderzoeksmethoden (KOM) nodigt de student voortdurend uit om de sociale werkelijkheid empirisch te observeren en er de wetmatigheden van leren te begrijpen. Verwondering, wetenschappelijke nieuwsgierigheid en zin om te analyseren en te synthetiseren staan centraal in de cursus. In dit opleidingsonderdeel worden: de fasen van de empirische cyclus toegelicht en geïllustreerd. de voornaamste kwantitatieve methoden en technieken van sociaalwetenschappelijk onderzoek uitgediept (enquêtes, gestructureerde interviews, experimenten, inhoudsanalyses, secundaire analyses en overheidsstatistieken). Meten en Analyseren Doorheen een 10-tal contactmomenten worden de studenten vertrouwd gemaakt met de gangbare kwantitatieve methoden uit het toegepast sociaal wetenschappelijk onderzoeksdomein. De studenten zullen doorheen de contactmomenten werken aan één paper. Hierbij worden de verschillende fasen uit de sociaal-wetenschappelijke empirische cyclus doorlopen: het beschrijven van een sociale problematiek (concept) aan de hand van bestaande indicatoren (indices, meetschalen), het schrijven van een wetenschappelijke probleemstelling, het begrijpen van mogelijke oorzaken (uitwerken van een theoretisch kader), het operationaliseren van de concepten (ontwikkelen en/of beoordelen van meetinstrumenten), het formuleren van hypothesen (analyseschema voorstellen) en het toetsen van hypothesen in SPSS op bestaande data. Tot slot worden de analyseresultaten geïnterpreteerd. 16

17 Socialezekerheidsrecht (deel 2) Tegen de achtergrond van haar ontstaansgeschiedenis behandelt deze cursus in eerste orde het toepassingsgebied, de financiering en de administratieve structuren van onze sociale zekerheid. Het zwaartepunt situeert zich in een systematische bestudering van de loonaanvullende vergoedingen - te weten de tegemoetkoming in de gezondheidszorg en de gezinsbijslagen -, respectievelijk de loonvervangende uitkeringen bij ziekte of ongeval van gemeen recht versus arbeidsongevallen en beroepsziekten, in geval van werkloosheid en in de vorm van een rust- of een overlevingspensioen. In de marge komen ook de gewaarborgde regelingen ter sprake. Niet enkel de sociale zekerheid voor werknemers is voorwerp van dit opleidingsonderdeel, want doorlopend is er ook de vergelijking met analoge regels voor de zelfstandigen en voor het overheidspersoneel. Statistiek I Vooreerst wordt de statistiek gesitueerd binnen het terrein van het sociaalwetenschappelijk onderzoek. Daarna wordt nader ingegaan op de twee grote deelgebieden van de statistische analyse : descriptieve en verklarende statistiek. De descriptieve statistiek begint met de analyse van een variabele. Vervolgens worden relaties gelegd tussen twee en meer variabelen. Het gedeelte verklarende statistiek vangt aan met een introductie in de kansrekening en de theoretische verdelingen. De cursus wordt afgesloten met het maken van schattingen en het toetsen van hypothesen op basis van steekproefgegevens. Werkcollege Sociaal-wetenschappelijk denken Het vak omvat de begeleide uitwerking van een wetenschappelijke probleemstelling. Vooreerst zoeken de studenten uit of het onderzoeksthema leeft in de sector. Op basis van opzoekingswerk in professionele tijdschriften en administratieve databanken ontwerpen ze een omgevingsanalyse. Vervolgens wordt de onderzoekscyclus theoretisch toegelicht en ingeoefend. De volgende lessen worden besteed aan het systematisch uitwerken van een literatuurstudie. Zowel praktische richtlijnen als theoretische aspecten komen aan bod, mede op basis van voorbeelden van literatuurstudies. Studenten werken individueel het centrale concept uit. De bibliografie wordt in groep opgesteld. Nadruk ligt op de keuze van wetenschappelijke bronnen en op correcte referenties. Dan volgt een fase waarin inhoudelijk wordt gewerkt: wat is de stand van zaken in de wetenschappelijke kennis? Nadruk ligt hier op de analyse van de geselecteerde literatuur en op de gestructureerde rapportage in de vorm van een groepspresentatie. 17

18 Tenslotte volgt de fase waarin een onderzoeksprobleem wordt uitgewerkt in aansluiting bij de verwerkte literatuur. In deze fase worden studenten op weg gezet van de uitwerking van een onderzoekshypothese. Het werkcollege wordt afgerond met een individuele examenpaper waarin elke student een gefundeerde onderzoeksprobleemstelling uitwerkt. Richtingspecifieke opleidingsonderdelen Samenleving, feiten en problemen Deze cursus behandelt enkele actuele problemen van de welvaartsstaat: Groei en crisis van de welvaartsstaat; Welvaart, groei, inflatie, werkgelegenheid; Bevolking en beroepsbevolking; De sociale organisatie van de welvaartsstaat; De overheid als centrale herverdeler; Verdeling van de geldinkomens; De verdeling van de sociale goederen en diensten; De politieke democratie. Sociologische auteurs De cursus beoogt een grondige kennismaking met de belangrijkste klassieke sociologen (Marx, Weber, Durkheim, Simmel) en paradigmata (functionalisme, conflicttheorie, ruilparadigma, symbolisch interactionisme, systeemtheorie). Sociology of Inequalities 1. Introduction: how did inequality become a subject of social action and scientific research? Prerequisites of a social problem Ideas : Rousseau, Déclaration des Droits de l Homme et du Citoyen Social movement : abolition of slave trade and slavery and some general conclusions The end of social class? 2. Illustrations of inequality: Income distribution Education Health and mortality 3. Central concepts (differentiation, fragmentation, inequality, exclusion and stratification) are explained on the basis of a model developed by the professor. 4. Important forms of organized inequality: classes, castes and estates. 5. The main models are explained in separate chapters: Functionalism Marx Weber 6. Class structure in contemporary societies: important developments and their impact on class structure. 18

19 7. Power 8. Social mobility: Types of mobility, Models How to measure mobility? The relevance of mobility 9. Important forms of inequality and stratification: every year specific topics are selected (such as poverty, health, gender, spatial forms) During the course theory, empirical data and methodology are balanced out. Talen ENGELS FRANS 1. Language skills: overzicht van specifieke vaardigheden i.v.m. mondeling en schriftelijk taalgebruik, in een academische context. 2. Reading texts: lezen, verklaren en samenvatten van relevante teksten i.v.m het vakgebied. 3. Newspaper articles: presenteren van een actueel onderwerp + organiseren van een discussie. 1. Taalvaardigheidstraining (mondelin en schriftelijk) op basis van teksten en oefenmateriaal 2. Mondelinge presentaties in groep, over een actueel thema i.v.m. het vakgebied Keuzevak Communicatiewetenschappen of Politieke Wetenschappen De inhoud van de keuzevakken zal beschikbaar zijn aan het begin van het academiejaar. Keuzevak Sociologie De inhoud van de keuzevakken zal beschikbaar zijn aan het begin van het academiejaar. 19

20 VAKBESCHRIJVINGEN MASTER SOCIAAL WERK Scriptie (zie hoger) Richtingspecifieke opleidingsonderdelen Beleidsvorming 20 Vooraleer in het tweede deel in te gaan op de drie klassieke organisationele beleidsbeslissingen (strategie, structurering, operationeel besturen ) wordt er in het eerste deel een schets gegeven van de brede macro-context van het hedendaags beleid. Ook de meer specifieke kenmerken van het beleid van de sector van de sociale dienst verlening worden voorgesteld. In het tweede deel worden elk van de organisationele beleids domeinen in hun basisvorm voorgesteld. Wat de strategische beleidsvoering betreft gaat het oa over de missie- en visie-bepaling en de processen van strategische keuze. Het structurerend management wordt gekaderd in een breed overzicht van onderscheiden types sociale dienstverleningsorganisaties, elk met hun eigen vorm, technologie en dynamiek. In het hoofdstuk over operationeel management wordt de basisopstelling van de dienstverlenende infrastructuur voorgesteld en wordt verhelderd hoe daardoor zowel het inzetten van het personeel als de timing van de dienstverlening wordt bepaald. Worden de middelen daartoe adequaat ingezet, zijn de nodige prioriteitsdoelstellingen bepaald? Doel van dat alles is de student zicht te geven op én een eerste ervaring mee te geven over het algemeen en specifiek organisatiebeleid en hem/haar te wijzen op de noodzaak van én de mogelijkheden tot het verbeteren, optimaliseren van organisatievormen en het deskundig afwegen van alternatieve organisatievormen en -beslissingen, gericht op diverse vormen van sociale dienstverlening. Institutionele context van de sociale zorg Na een algemene inleiding en situering van de institutionele context van de sociale zorg, wordt ingegaan op een drietal soorten processen die de institutionele context van de sociale zorg beheersen, met name de macro-, de meso- en de micro-processen. Telkens worden daaruit enkele capita selecta besproken. Tot de macro-processen behoren onderwerpen, die te maken hebben met de relatie tussen de samenleving en de sociale zorg: markt versus overheid (waar positioneert zich de sociale zorg daarin?); economische ontwikkelingen en concurrentiepositie; internationale ontwikkelingen, onder meer op Europees vlak (onder meer het begrip algemeen belang en de globaliserende economie); politieke en beleidsontwikkelingen; koepelvorming en syndicale werking (schaalvergroting). De meso-processen hebben te maken met de relatie tussen de overheid en de sociale zorg, zoals: beleid inzake welzijn, vooral op Vlaams en op lokaal vlak (ook op andere niveaus

21 en interdependenties tussen de niveaus); het begrip welzijnsvoorziening ( uitklaring); autonomie en grenzen van de autonomie en rechtsvormen van voorzieningen (toezicht en controle); instrumenten van overheidsbeleid en regulering in het algemeen en in de sociale zorg in het bijzonder (erkenning en subsidiëring van instellingen); arbeidsbetrekkingen (goed werknemer- en werkgeverschap); conflictregeling, onder meer klachtrecht en kwaliteitsbeleid; algemeen kader voor milieuzorg en duurzaamheid; de rol van sociaal-economische grondrechten. In de derde plaats zijn er de micro-processen, die te maken hebben met de relatie tussen de gebruiker/burger en de sociale zorg, waaronder: rechten van de patiënt en gebruiker; individuele en collectieve vormen van participatie en inspraak; institutioneel kader voor interne kwaliteitszorg en controlesystemen; integriteit en professionaliteit van de betrokken beroepsgroepen. Tot slot wordt aandacht besteed aan de kansen en beperkingen van de sociale zorg vanuit de institutionele context. Hier kan ook de link worden gelegd met de organisatie en de fundamentele vraagstellingen van het welzijnswerk in het algemeen ( de grammatica van het welzijnswerk ). Maatschappij en sociaal werk Een maatschappelijke kijk op welzijn, onwelzijn en de functies van welzijnszorg Geschiedenis en theorieën van sociaal werk Sociologie van de hulpverlening Maatschappelijke tendenzen en hun effecten op sociaal werk Onderzoek in het stedelijk sociaal werk In dit opleidingsonderdeel komt zowel het onderzoek naar stedelijke problemen als het onderzoek naar het stedelijk sociaal werk aan bod. Optievakken (2 uit 4) Handelingsmodellen Een selectie uit wetenschappelijk gefundeerde handelingsmodellen voor het sociaal werk. Vraaggestuurd werken, vraagverduidelijking en intake Werken met mensen in armoede, werken met jongeren Participatie en empowerment, preventie, omgaan met diversiteit Justitieel welzijnswerk. 21

22 HRM en arbeidsrecht Na een brede schets van de veranderende omgeving vanuit het vijffactorenmodel wordt de ontwikkeling van een traditioneel personeelsbeleid naar HRM geschetst, en de toepassing van de verschillende vormen van personeelsmanagement gesitueerd. HRM wordt in deze cursus benaderd als een specifieke benadering van personeelsbeleid, die ernaar streeft voordeel te halen en te behouden door het op een strategische wijze inzetten van sterk betrokken en bekwame medewerkers, en hierbij gebruik maakt van een waaier van culturele, structurele en personeelstechnieken ( Handboek, blz. 72). De benadering van competentiemanagement dient als algemeen referentiekader voor de bespreking van de verschillende werkdomeinen, zoals rekrutering en selectie, beoordeling en beloning, training en ontwikkeling, loopbaanmanagement, organisatieontwerp, communicatie en industriële relaties. Bij deze bespreking is het niet de bedoeling om de meer technische aspecten te behandelen, doch in de eerste plaats de relevantie ervan bij het nastreven van de organisatiedoelstellingen te benadrukken. Vanuit dit perspectief worden de HR-verantwoordelijkheden van het lijnmanagement (van strategisch tot operationeel niveau) verduidelijkt en een aantal concrete instrumenten voor een meer effectief management aangereikt. Het geheel wordt afgesloten met een overzicht van de verschillende rollen en competenties van de bij het HR-beleid betrokkenen, en de professionalisering van HRM in de eenentwintigste eeuw. In deze cursus zal eveneens de nodige aandacht worden besteed aan het arbeidsrechterlijke kader. Hierbij wordt er naar gestreefd om de bedoeling, de dynamiek en de eigenheid van het arbeidsrecht, zowel het individuele als het collectieve, in het kader van een aantal specifieke HRM-toepassingen te duiden: juridische regelingen bij het tewerkstellen van personeel, de verschillende types arbeidscontracten, het ontslag, de rol van de sociale partners, collectief overleg, collectieve arbeidsovereenkomsten. In zoverre dit van toepassing is wordt ook gewezen op de groeiende invloed vanuit de Europese regelgeving. De theoretische invulling van de verschillende thema s wordt regelmatig geïllustreerd aan de hand van gegevens uit recent onderzoek, concrete illustraties, en vonnissen uit recente rechtspraak. 22

23 Statistiek II Het vak behelst een inleiding in de multivariate statistiek. Na een inleiding in SPSS worden de volgende technieken behandeld: Tabel analyse en Elaboratie Regressieanalyse (Ordinary Least Squares) Factoranalyse Clusteranalyse Logistische regressie Het vak wordt gegeven via hoorcolleges (theorie) en praktische oefeningen op computer, waarbij gegevensbestanden van diverse empirische onderzoeken worden gebruikt (PSBH, Gezondheidsenquête, ISPO enquête). Het examen is schriftelijk, met een theoretisch en een praktisch deel. Stedelijke interventiestrategieën Deze cursus gaat in op het belang van de stedelijke context, de beschrijving en analyse van de stedelijke problematiek en sociale interventiestrategieën. Vertrekpunten daarbij zijn: 1 de stad als verzamelplaats van problemen, én als reservoir van opportuniteiten; 2 het geloof in de maakbaarheid van de samenleving. Stedelijke interventiestrategieën worden binnen een historische en maatschappelijke context geplaatst. Soorten interventies worden verkend, beschreven en geanalyseerd (incl. plaatsbezoeken en debat). Verder komen verschillende benaderingen van monitoring en de evaluatie van strategieën aan bod. Tot besluit wordt aandacht besteed aan de formele inbedding van interventiestrategieën (regulerend kader) en worden actuele uitdagingen geformuleerd. Werkcollege ICT en sociaal werk Met het werkcollege beogen we tegelijkertijd het aanreiken van theoretische inzichten over de relevantie van ICT (bvb registratie projecten) voor het hedendaags sociaal werk én het analyseren en rapporteren van registratiedata. Keuzevak (1 uit 9) De inhoud van de keuzevakken zal beschikbaar zijn aan het begin van het academiejaar. 23

24 Studeren in het buitenland De Universiteit Antwerpen neemt actief deel aan de Europese uitwisselingsprogramma s zoals ERASMUS. Elk jaar studeert een aanzienlijk grote groep studenten één semester aan een buitenlandse universiteit. In het kader van het ERASMUS-programma heeft de Universiteit Antwerpen samenwerkings akkoorden gesloten met heel wat universiteiten in West- en Centraal Europa. Maar de Universiteit Antwerpen kijkt verder dan Europa. Op bilaterale basis (buiten het kader van ERASMUS) werden wereldwijd uitwisselingsprogramma s uitgewerkt. In het kader van Internationale Ontwikkelingssamenwerking kan je met een beurs een aantal maanden in een ontwikkelingsland studeren. Je studieperiode aan één van de buitenlandse partneruniversiteiten wordt erkend als onderdeel van je studie aan de Universiteit Antwerpen. Meer info op 24

25 Onderwijs en examens MASTER IN BAMA In heel Europa werd het BaMa-systeem ingevoerd, na het ondertekenen van het Bologna-akkoord. Alle bestaande opleidingen in het hoger onderwijs werden omgevormd tot academische en professionele bachelor- en masteropleidingen. Meer informatie over het BaMa-systeem vind je op In Vlaanderen zijn alle masteropleidingen academisch. Elke masteropleiding aan de Universiteit Antwerpen heeft specifieke toelatingsvoorwaarden. In elk geval heb je een professioneel of een academisch bachelordiploma behaald, als je inschrijft voor een masteropleiding. Afhankelijk van het diploma dat je reeds op zak hebt, kan je ofwel rechtstreeks instromen in een masteropleiding, ofwel eerst een schakelprogramma (na een professionele bacheloropleiding) of een voorbereidingsprogramma (na een academische bacheloropleiding) doorlopen. Visueel kunnen we dit als volgt voorstellen: Academische Bachelor Academische Master Academische Bachelor voorbereidingsprogramma Academische Master Professionele Bachelor schakel Academische Master SEMESTERSYSTEEM EN EXAMENS Aan de Universiteit Antwerpen wordt het semestersysteem gehanteerd. Het academiejaar wordt opgesplitst in twee delen, die elk afgesloten worden door een examenperiode. Deze twee examenperiodes (in januari en juni) vormen samen de eerste zittijd. In de tweede zittijd worden alle examens hernomen waarvoor je minder dan 10/20 behaalde. Voor elk opleidingsonderdeel waarvoor je slaagt, behaal je credits. Het examenreglement wordt elk jaar kritisch geëvalueerd en aangepast, in samenspraak met studentenvertegenwoordigers. Het volledige reglement kan je raadplegen op Studieadvies - en studentenbegeleiding ALGEMENE STUDIE- EN STUDENTENBEGELEIDING Tijdens het academiejaar kan je terecht bij de dienst Studieadvies en Studentenbegeleiding, zowel met studie- als met persoonlijke problemen. Zowel groepsactiviteiten als individuele begeleiding zijn volledig gratis. Afspraken met de begeleiders van deze dienst kan je maken via het Studenten Informatie Punt (STIP). 25

26 STUDIEKEUZE De dienst Studieadvies en Studentenbegeleiding geeft je advies over je studiekeuze, eventueel heroriëntatie en helpt je bij alle keuzemomenten van het begin van je studieloopbaan tot bij het afstuderen. De dienst werkt ook mee aan het Trampolineproject dat heroriëntatie beoogt wanneer blijkt dat de gekozen richting voor jou minder geschikt zou zijn. STUDIEVAARDIGHEDEN EN STUDIEPLANNING Een masteropleiding vraagt een nieuwe studieaanpak: het aandeel zelfstudie wordt groter, presentaties maken deel uit van de meeste programma s, de masterthesis moet worden voorbereid, Wie hulp wil bij het uitwerken van een geschikte studieaanpak, kan gebruik maken van het aanbod aan groepstrainingen en individuele begeleiding.. PSYCHOSOCIALE BEGELEIDING Ook wanneer je last hebt om je te concentreren, twijfelt aan je studiekeuze, kampt met examenangst of persoonlijke problemen zoals het afspringen van een relatie, ernstige ziekte in je onmiddellijke omgeving... kan je een afspraak maken met een studentenbegeleider. Indien nodig wordt een individuele begeleiding opgestart, of word je doorverwezen naar gepaste trainingen in kleine groepjes. Dit gebeurt steeds op vrijwillige basis. Het aanbod aan individuele, groepsgerichte en digitale begeleiding wordt in het begin van elk semester bekend gemaakt in alle mogelijke publicaties voor studenten. Je vindt ook heel wat informatie op de website of BEGELEIDING VAN STUDENTEN MET SPECIFIEKE NODEN: AANVRAGEN BIJZONDERE FACILITEITEN Studenten met functiebeperkingen (fysische handicap of chronische ziekte, leerstoornis zoals dyslexie, ADHD, psychische problemen...) of met bijzondere vragen omwille van sport op topniveau of kunstbeoefening kunnen via de Dienst voor studieadvies en studentenbegeleiding bijzondere faciliteiten voor onderwijs en/of examens aanvragen. Dit is voorzien in het Onderwijs- en examenreglement van de Universiteit Antwerpen. Na het indienen van je aanvraag, word je uitgenodigd voor een intakegesprek met een studentenbegeleider. In onderling overleg worden de nodige afspraken gemaakt. Als je dossier helemaal in orde is en voorzien van de nodige attestering zal de dienst je dossier ter goedkeuring voorleggen aan de rector. Vervolgens kunnen bepaalde faciliteiten toegekend worden. 26

27 Nuttige websites WEBSITE MASTERS Op vind je uitgebreide informatie over alle masteropleidingen die de Universiteit Antwerpen inricht. Je kan vanuit deze URL ook doorklikken naar de website van een faculteit. INFODAGEN Elk jaar organiseert de Universiteit Antwerpen twee infodagen en een infomarkt. De eerste vinden plaats in maart en april, de andere begin september. Elke faculteit organiseert een infosessie om haar masterprogramma s verder toe te lichten. Hierbij krijg je ruim de kans om je vragen met docenten en studenten te bespreken. Vooraf inschrijven is niet nodig. De data en het programma vind je op onze website onder INSCHRIJVEN Praktische informatie in verband met inschrijvingen vind je op: HET STUDENTENPORTAAL Op het studentenportaal van de Universiteit Antwerpen vind je algemene informatie die voor alle studenten nuttig kan zijn: de academische kalender, de computer- en netwerkinfrastructuur, blackboard, beschikbare cursussen, financiering, huisvesting, sociale voorzieningen, eten en drinken op de campussen, studentenjobs, studentenclubs, sport, contactpersonen, studieloopbaanbegeleiding per faculteit, doctoreren, enz.. BIBLIOTHEEK De Universiteit Antwerpen heeft een uitgebreide collectie ter beschikking voor studenten en personeel. Op de Stadscampus is er een gloednieuwe bibliotheek voor de humane en sociale wetenschappen. Op de campus Middelheim, Groenenborger en Drie Eiken zijn de bibliotheken voor de Exacte en Medische Wetenschappen gehuisvest. Meer info? Kijk dan op BEGIN ACADEMIEJAAR Het academiejaar start op maandag 21 september Op kan je vanaf midden september actuele informatie over het begin van het academiejaar terugvinden. HOE DE CAMPUS TE BEREIKEN? De vier campussen zijn vlot bereikbaar met de auto, de fiets of het openbaar vervoer. Op vind je duidelijke wegbeschrijvingen. 27

28 Meer info? SECRETARIAAT OPLEIDING Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen - master Sociaal Werk Heidi Snellings (Onderwijsadministratie) De Meerminne, M.135 Sint Jacobstraat Antwerpen T +32 (0) Joke Thirion (Onderwijsassistent) De Meerminne, M.382 Sint Jacobstraat Antwerpen T +32 (0) en DEPARTEMENT STUDENTGERICHTE DIENSTEN Studenten Informatie Punt (STIP) Stadscampus Agora-gebouw, 1ste verdieping Grote Kauwenberg Antwerpen T +32 (0) Campus Drie Eiken Gebouw G Universiteitsplein Antwerpen (Wilrijk) T +32 (0)

29 Nota s 29

30 30 Nota s

31 Nota s 31

32 32 Nota s

Sociaal-economische wetenschappen

Sociaal-economische wetenschappen masteropleiding Sociaal-economische wetenschappen faculteit toegepaste economische wetenschappen 2009 1 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann

Nadere informatie

Sociaal werk. faculteit politieke en sociale wetenschappen masteropleiding

Sociaal werk. faculteit politieke en sociale wetenschappen masteropleiding Sociaal werk faculteit politieke en sociale wetenschappen masteropleiding 2008 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Departement studentgerichte

Nadere informatie

toegepaste economische wetenschappen: Economisch beleid

toegepaste economische wetenschappen: Economisch beleid toegepaste economische wetenschappen: Economisch beleid >> faculteit toegepaste economische wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte

Nadere informatie

SOCiaal werk >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011

SOCiaal werk >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 SOCiaal werk >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft) An Devaux,

Nadere informatie

masteropleiding Organisatiebeleid faculteit toegepaste economische wetenschappen

masteropleiding Organisatiebeleid faculteit toegepaste economische wetenschappen masteropleiding Organisatiebeleid faculteit toegepaste economische wetenschappen 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten. Ann Engelen (kaft) An

Nadere informatie

masteropleiding Sociologie faculteit politieke en sociale wetenschappen

masteropleiding Sociologie faculteit politieke en sociale wetenschappen masteropleiding Sociologie faculteit politieke en sociale wetenschappen 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann Engelen (kaft) An Devaux,

Nadere informatie

Sociaal Werk. masteropleiding

Sociaal Werk. masteropleiding Sociaal Werk masteropleiding 2011 Inhoud Voorwoord...2 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3 Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen...4 Over Sociaal Werk...5 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden...6

Nadere informatie

SOCIOLOGIE >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011

SOCIOLOGIE >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 SOCIOLOGIE >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft) Ellen Willockx

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. TEW: Economisch Beleid binnen de Universiteit Antwerpen...6

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. TEW: Economisch Beleid binnen de Universiteit Antwerpen...6 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 TEW: Economisch Beleid binnen de Universiteit Antwerpen...6 Over Toegepaste Economische Wetenschappen: Economisch Beleid...6 Doelgroep

Nadere informatie

Communicatiewetenschappen

Communicatiewetenschappen masteropleiding Communicatiewetenschappen faculteit politieke en sociale wetenschappen 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten. Ann Engelen (kaft)

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. Master in Organisatie en Management binnen de Universiteit Antwerpen...5

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4. Master in Organisatie en Management binnen de Universiteit Antwerpen...5 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 Master in Organisatie en Management binnen de Universiteit Antwerpen...5 Over de master in Organisatie en Management...6 Wat maakt

Nadere informatie

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 6. Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen 7. Over Sociaal Werk 8

Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 6. Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen 7. Over Sociaal Werk 8 Inhoud Welkom 5 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 6 Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen 7 Over Sociaal Werk 8 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden 9 Loopbaanperspectieven 11 Studieprogramma

Nadere informatie

Filmstudies en visuele cultuur. faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding

Filmstudies en visuele cultuur. faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding Filmstudies en visuele cultuur faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding 2008 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en faculteiten Departement

Nadere informatie

sociaal werk masteropleiding uantwerpen.be

sociaal werk masteropleiding uantwerpen.be sociaal werk masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 Sociaal Werk binnen de Universiteit Antwerpen...5 Over Sociaal Werk...6 Doelgroep

Nadere informatie

Inhoud Voorwoord...2. Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3. Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen...4. Over Sociologie...

Inhoud Voorwoord...2. Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3. Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen...4. Over Sociologie... . Inhoud Voorwoord...2 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...3 Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen...4 Over Sociologie...5 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden...5 Loopbaanperspectieven...5

Nadere informatie

communicatiewetenschappen

communicatiewetenschappen communicatiewetenschappen >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft),

Nadere informatie

Organisatie en management. masteropleiding

Organisatie en management. masteropleiding Organisatie en management masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Organisatie en management binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding organisatie en

Nadere informatie

Veiligheidswetenschappen. masteropleiding

Veiligheidswetenschappen. masteropleiding Veiligheidswetenschappen masteropleiding 2012 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Veiligheidswetenschappen binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding veiligheidswetenschappen

Nadere informatie

sociologie masteropleiding uantwerpen.be

sociologie masteropleiding uantwerpen.be sociologie masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Sociologie binnen de Universiteit Antwerpen 5 Over Sociologie 6 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden

Nadere informatie

Vergelijkende en Europese politiek *

Vergelijkende en Europese politiek * Vergelijkende en Europese politiek * faculteit politieke en sociale wetenschappen deel 2 masteropleiding 2008 * De opleidingsnaam Master in de Vergelijkende en Europese Politiek is onder voorbehoud van

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

organisatie en management

organisatie en management organisatie en management masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Organisatie en management binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

Programmawijzigingen Faculteit Sociale Wetenschappen 2014-2015 en overgangsmaatregelen

Programmawijzigingen Faculteit Sociale Wetenschappen 2014-2015 en overgangsmaatregelen BACHELOR IN DE COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN (180 SP) Opgelet: De gehele structuur van de bacheloropleiding is gewijzigd. Voortaan bestaat de opleiding uit drie modules, nl. Discipline, Methode en Ontplooiing,

Nadere informatie

Verkorte studietrajecten opleiding Sociaal Werk 201-201

Verkorte studietrajecten opleiding Sociaal Werk 201-201 Verkorte studietrajecten opleiding 0-0 Als je reeds een diploma hoger onderwijs in een aanverwant studiegebied behaalde, bieden we je de mogelijkheid tot een verkort studietraject in SAW. Hieronder vind

Nadere informatie

Taal- en Letterkunde. masteropleiding

Taal- en Letterkunde. masteropleiding Taal- en Letterkunde masteropleiding 2011 Inhoud Voorwoord...3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen?...4 Taal- en Letterkunde studeren aan de Universiteit Antwerpen...5 Over Taal- en Letterkunde...6

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

MASTER IN HET SOCIAAL WERK K.U.LEUVEN i.s.m. HOGESCHOLEN informatie over de opleiding

MASTER IN HET SOCIAAL WERK K.U.LEUVEN i.s.m. HOGESCHOLEN informatie over de opleiding MASTER IN HET SOCIAAL WERK K.U.LEUVEN i.s.m. HOGESCHOLEN informatie over de opleiding Een opleiding met een grote maatschappelijke relevantie Nieuw samengestelde gezinnen, levenslang leren, activering,

Nadere informatie

chemie >> faculteit wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011

chemie >> faculteit wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 chemie >> faculteit wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ann Engelen (kaft), Ellen Willockx (binnenwerk) Jan Crab

Nadere informatie

stedenbouw en ruimtelijke planning

stedenbouw en ruimtelijke planning stedenbouw en ruimtelijke planning masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding stedenbouw en ruimtelijke planning 5 Doelgroep

Nadere informatie

veiligheidswetenschappen

veiligheidswetenschappen veiligheidswetenschappen masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Veiligheidswetenschappen binnen de Universiteit Antwerpen 5 De opleiding

Nadere informatie

TEW: Bedrijfskunde. faculteit toegepaste economische wetenschappen deel 2 masteropleiding

TEW: Bedrijfskunde. faculteit toegepaste economische wetenschappen deel 2 masteropleiding TEW: Bedrijfskunde faculteit toegepaste economische wetenschappen deel 2 masteropleiding 2008 Accountancy en revisoraat Beleidsinformatica Financiering Internationaal management & diplomatie Marketing

Nadere informatie

handelsingenieur in de beleidsinformatica

handelsingenieur in de beleidsinformatica handelsingenieur in de beleidsinformatica >> faculteit toegepaste economische wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de

Nadere informatie

masteropleiding Meertalige professionele communicatie faculteit letteren en wijsbegeerte

masteropleiding Meertalige professionele communicatie faculteit letteren en wijsbegeerte masteropleiding Meertalige professionele communicatie faculteit letteren en wijsbegeerte 2009 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann Engelen (kaft)

Nadere informatie

Overzicht inschrijvingsvereisten Criminologie 2015-2016 voor studenten die voor 15-16 in BA1 zijn gestart.

Overzicht inschrijvingsvereisten Criminologie 2015-2016 voor studenten die voor 15-16 in BA1 zijn gestart. Overzicht inschrijvingsvereisten Criminologie 2015-2016 voor studenten die voor 15-16 in BA1 zijn gestart. Bachelor of Science in de Criminologische Wetenschappen (180 studiepunten) 1ste bachelorjaar -

Nadere informatie

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen: AP!

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen: AP! Wie zijn wij? Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen: AP! 01/10/2013:!Artesis Hogeschool (autonome hogeschool)!!+ Plantijn Hogeschool (provinciale hogeschool)! 4 departementen + 2 schools of arts (conservatorium,

Nadere informatie

Programma s en volgtijdelijkheid Sociaal-Agogisch Werk. Academiejaar 2007-2008. Bijlage 1

Programma s en volgtijdelijkheid Sociaal-Agogisch Werk. Academiejaar 2007-2008. Bijlage 1 Programma s en volgtijdelijkheid Sociaal-Agogisch Werk Academiejaar 2007-2008 Bijlage 1 IOUD Bachelor in het Sociaal Werk Studieprogramma s (modeltrajecten) 1 ste jaar bachelor in het Sociaal Werk 2 de

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek ANTWERPEN t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Master in de journalistiek De master in de journalistiek vormt kritische journalisten die klaar zijn voor de arbeidsmarkt. De weloverwogen

Nadere informatie

Master in het vertalen

Master in het vertalen BRUSSEL t Master in het vertalen Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Start to study Overzicht Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Hoe maak je een goede studiekeuze? Studiekeuze Neem je tijd! begin

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor sociaal werk. Maatschappelijk werk. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor sociaal werk. Maatschappelijk werk. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor sociaal werk Maatschappelijk werk Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor sociaal werk Maatschappelijk werk Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen: AP

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen: AP Wie zijn wij? Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen: AP 4 departementen met 24 professionele bacheloropleidingen 2 schools of arts (conservatorium, academie) meer dan 9000 studenten AP: 4 departementen

Nadere informatie

Overzicht inschrijvingsvereisten Communicatiewetenschappen 2015-2016

Overzicht inschrijvingsvereisten Communicatiewetenschappen 2015-2016 Overzicht inschrijvingsvereisten Communicatiewetenschappen 2015-2016 Bachelor of Science in de Communicatiewetenschappen (180 sp) Algemene regel: studenten die niet slagen voor minstens 30 studiepunten

Nadere informatie

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst Combineer filosofie met een andere opleiding (rechten, sociologie, psychologie, geschiedenis ) Beste (toekomstige)

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

Praktische informatie. > Inschrijven. > Hoe lang duurt de opleiding? > Wanneer zijn de examens? > Inschrijvingsgeld. > Meer info?

Praktische informatie. > Inschrijven. > Hoe lang duurt de opleiding? > Wanneer zijn de examens? > Inschrijvingsgeld. > Meer info? Praktische informatie > Hoe lang duurt de opleiding? De colleges starten op 19 september 2006 en eindigen op 11 mei 2007. Ze kunnen plaatsvinden elke werkdag tussen 8u30 en 19u30. > Wanneer zijn de examens?

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren BRUSSEL t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

vergelijkende en europese politiek

vergelijkende en europese politiek vergelijkende en europese politiek >> faculteit politieke en sociale wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Dienst Studieinformatie en de faculteiten Ellen Willockx

Nadere informatie

monumenten- en landschapszorg

monumenten- en landschapszorg monumenten- en landschapszorg masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be 1 2 Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 De opleiding monumenten- en landschapszorg 5 Doelgroep en toelatingsvoorwaarden

Nadere informatie

Master in het vennootschapsrecht

Master in het vennootschapsrecht Master in het vennootschapsrecht INTERUNIVERSITAIR PROGRAMMA Faculteit Rechtsgeleerdheid De master in het vennootschapsrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid legt de klemtoon op de grondige uitdieping

Nadere informatie

BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015

BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015 BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015 INHOUD 04 Doel van de opleiding 05 Banaba zorgmanagement 06 Situering 09 Algemene informatie VOORWOORD Het personeel en de studenten van de bachelor na bachelor opleiding

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie BRUSSEL t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als

Nadere informatie

meertalige professionele communicatie

meertalige professionele communicatie meertalige professionele communicatie >> faculteit letteren en wijsbegeerte >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten en de faculteiten Ann

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Master in het overheids - management en -beleid

Master in het overheids - management en -beleid Faculteit Sociale Wetenschappen Master in het overheids - management en -beleid Leg je grens op oneindig. Heb je een brede maatschappelijke interesse en oog voor politieke en bestuurlijke fenomenen? Ben

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. verpleegkunde. verpleegkunde. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. verpleegkunde. verpleegkunde. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor verpleegkunde verpleegkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor verpleegkunde verpleegkunde Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool

Nadere informatie

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster voor studenten van campus Brussel en campus Parnas Academiejaar 2014-2015 1. Waar vind ik de inhoud van mijn vakken? Kies in de programmagids

Nadere informatie

toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde

toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde >> faculteit toegepaste economische wetenschappen >> masteropleiding 2010-2011 Colofon Redactie Vormgeving Fotografie Departement studentgerichte diensten

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie ANTWERPEN t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Academiejaar 2008-2009 Programmagids Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Opleidingsonderdeel Groep Stp Semester Deeltijds (OO)Filosofie - ethiek - recht 7.0 2 (OA) Filosofie 2.0 2 1282008 2 6 Opleidingsonderdeel

Nadere informatie

Opleiding Psychologie. Universiteit Gent. wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck. voorzitter Opleidingscommissie Psychologie

Opleiding Psychologie. Universiteit Gent. wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck. voorzitter Opleidingscommissie Psychologie Opleiding Psychologie Universiteit Gent wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck voorzitter Opleidingscommissie Psychologie wat? finaliteit van de opleiding... + universitaire opleiding Ψ: wetenschappelijke

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor ergotherapie ergotherapie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor ergotherapie ergotherapie Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool is

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren ANTWERPEN t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

STUDIEGIDS (v. 3.0) INLEIDING

STUDIEGIDS (v. 3.0) INLEIDING STUDIEGIDS (v. 3.0) DEZE STUDIEGIDS GEEFT EEN OVERZICHT VAN DE OPLEIDINGEN EN DE VOORWAARDEN. VANAF 2014 KUNNEN SOMMIGE COLLEGES VIA INTERNET GEVOLGD WORDEN. ANDERE COLLEGES VEREISEN DAT DE STUDENT DE

Nadere informatie

Traject Maatschappelijk Werk (90 studiepunten) Opleidingsonderdelen Trajectschijf Semester Studiepunten Totaal. Denkkaders. Sociale agogiek 1 2 3

Traject Maatschappelijk Werk (90 studiepunten) Opleidingsonderdelen Trajectschijf Semester Studiepunten Totaal. Denkkaders. Sociale agogiek 1 2 3 Verkort programma Sociaal Werk 015-016 Bachelor in het Onderwijs - Kleuteronderwijs, Bachelor in het Onderwijs - Lager Onderwijs, Bachelor in het Onderwijs - Secundair Onderwijs, Bachelor in de Verpleegkunde,

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het schakelprogramma 6 INHOLLAND met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

Scenario 1: VOLTIJDS TRAJECT VOORBEREIDING + MASTER BEDRIJFSKUNDE

Scenario 1: VOLTIJDS TRAJECT VOORBEREIDING + MASTER BEDRIJFSKUNDE Scenario 1: VOLTIJDS TRAJECT VOORBEREIDING + MASTER Geen block teaching maar enkele voorbereidende opleidingsonderdelen worden over een beperkter aantal weken gedoceerd. Geen examens halfweg het eerste

Nadere informatie

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica WAT JE ZEKER MOET WETEN? diploma

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica WAT JE ZEKER MOET WETEN? diploma MASTER IN DE toegepaste economische wetenschappen: HANDELSINGENIEUR IN DE WAT JE ZEKER MOET WETEN? diploma master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica studieduur

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

Lichamelijke Opvoeding

Lichamelijke Opvoeding Academiejaar 2014/2015 bachelor onderwijs Secundair Onderwijs Lichamelijke Opvoeding Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor onderwijs Secundair Onderwijs Lichamelijke Opvoeding Je ideale opleiding

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD 0-0 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel van het

Nadere informatie

taal- en letterkunde masteropleiding uantwerpen.be

taal- en letterkunde masteropleiding uantwerpen.be taal- en letterkunde masteropleiding 2013 2013 uantwerpen.be Inhoud Welkom 3 Waarom studeren aan de Universiteit Antwerpen? 4 Taal- en letterkunde studeren aan de Universiteit Antwerpen 5 Over taal- en

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015

BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015 BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015 INHOUD 04 Doel van de opleiding 05 Banaba Intensieve zorgen en spoedgevallenzorg 06 Situering van de opleiding 08 Curricula 09 Individueel traject

Nadere informatie

bachelor in de verpleegkunde

bachelor in de verpleegkunde Academiejaar 2014/2015 Werk en behaal je diploma via een brugprogramma bachelor in de verpleegkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Werk en behaal je diploma via een brugprogramma Omdat jij je wilt

Nadere informatie

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de Wat je zeker moet Weten: diploma master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de studieduur 2 jaar =

Nadere informatie

Traject Maatschappelijk Werk (90 studiepunten) Opleidingsonderdelen Trajectschijf Semester Studiepunten Totaal. Denkkaders. Sociale agogiek 1 2 3

Traject Maatschappelijk Werk (90 studiepunten) Opleidingsonderdelen Trajectschijf Semester Studiepunten Totaal. Denkkaders. Sociale agogiek 1 2 3 Verkort programma Sociaal Werk 015-016 Bachelor in de Orthopedagogie, Bachelor in de Toegepaste psychologie, Bachelor in de Gezinswetenschappen, Bachelor in de Pedagogie van het jonge kind, Bachelor in

Nadere informatie

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze

Nadere informatie

Handelsingenieur in de beleidsinformatica

Handelsingenieur in de beleidsinformatica Handelsingenieur in de beleidsinformatica faculteit toegepaste economische wetenschappen deel 2 masteropleiding 2008 Accountancy en revisoraat Financiering Informatietechnologie Internationaal management

Nadere informatie

DE MASTER SOCIAAL WERK: VAN PIONIER TOT GEACCREDITEERDE OPLEIDING

DE MASTER SOCIAAL WERK: VAN PIONIER TOT GEACCREDITEERDE OPLEIDING TVW, 34e jg, nr 305, februari 2010 DE MASTER SOCIAAL WERK: VAN PIONIER TOT GEACCREDITEERDE OPLEIDING Kristel DRIESSENS 1 Het verhaal van de Antwerpse opleiding 78 Amper vijf jaar geleden bestond er in

Nadere informatie

Bemiddeling in Sociale Zaken en in Familiale Zaken

Bemiddeling in Sociale Zaken en in Familiale Zaken 2011-2012 postgraduaat Bemiddeling in Sociale Zaken en in Familiale Zaken www.erasmushogeschool.be partner in de Universitaire Associatie Brussel Het belang van bemiddeling Bemiddeling is vermoedelijk

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Mens en maatschappij Code: 3.20 Cluster: In omvorming Academiejaar: 2015-2016 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal:

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2012-2013 Inhoud Doel van de opleiding Situering van de opleiding Onderwijsvormen Onderwijsorganisatie

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

FACULTEIT DER LETTEREN EN WIJSBEGEERTE MASTERPROEF GESCHIEDENIS REGLEMENT

FACULTEIT DER LETTEREN EN WIJSBEGEERTE MASTERPROEF GESCHIEDENIS REGLEMENT FACULTEIT DER LETTEREN EN WIJSBEGEERTE MASTERPROEF GESCHIEDENIS REGLEMENT ACADEMIEJAAR 2013-2014 INHOUD 1. De plaats van de Masterproef in de opleiding 3 2. Toelatingsvoorwaarden 3 3. Het onderwerp van

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK)

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) GEZ Gezondheidszorg Departement Gezondheidszorg Campus Oude Luikerbaan 79 3500 Hasselt Verantwoordelijke EVK Ann Bancken (ann.bancken@khlim.be) Academiejaar

Nadere informatie

Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Sociologie - 2012-2013

Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Sociologie - 2012-2013 Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam - - P Sociologie - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Sociologie - 2012-2013 I Inhoudsopgave Premasterprogramma Sociologie 1 Vak: Beschrijvende en inferentiële

Nadere informatie

BACHELOR IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

BACHELOR IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BACHELOR IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Mensen met psychische en psychiatrische problemen vragen om extra zorg en aandacht. KHLeuven richt een bachelor na bachelor in de geestelijke gezondheidszorg

Nadere informatie

Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Bestuurskunde - 2013-2014

Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Bestuurskunde - 2013-2014 Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - - P Bestuurskunde - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Bestuurskunde - 2013-2014 I In het premasterprogramma Bestuurskunde staat het aanleren van

Nadere informatie

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Heeft u in het verleden een hbo- of wo-opleiding afgerond en wilt u de bacheloropleiding psychologie volgen dan kunt u in aanmerking

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

STUDENT aan de Universiteit Hasselt 2013-2014

STUDENT aan de Universiteit Hasselt 2013-2014 STUDENT aan de Universiteit Hasselt 2013-2014 introductiedagen start academiejaar septembercursussen nuttige links INTRODUCTIEDAGEN www.uhasselt.be/introductiedagen In september, vóór de start van het

Nadere informatie

POST- GRADUAAT. professionele coach

POST- GRADUAAT. professionele coach POST- GRADUAAT professionele coach POSTGRADUAAT PROFESSIONELE COACH Je wil coaching inzetten als een krachtig instrument om resultaten te verbeteren, en communicatie en samenwerking te optimaliseren? Je

Nadere informatie

Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte

Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte Filosofie als tweede studie Je hebt al een universitair diploma of een hogeschooldiploma behaald en je wil dieper

Nadere informatie