IJsbreker Europese crisis in Spanje

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IJsbreker Europese crisis in Spanje"

Transcriptie

1 IJsbreker Europese crisis in Spanje Materiaal: Duur: 10 min Moeilijkheid: - Film Originele sollicitatie uit Spanje - Statistiek Jeugdwerkloosheid in Europa Met een filmpje worden de leerlingen geïntroduceerd in het onderwerp van de les. Ze worden geprikkeld om na te denken over de problematiek van de jeugdwerkloosheid in Spanje. Stap 1. 1 Toon de leerlingen het filmpje Originele sollicitatie uit Spanje. Start daarna een kort klasgesprek. Mogelijke richtvragen vragen: o Wat is de bedoeling van dit filmpje? o Zou ook jij je grootouders optrommelen om zoiets te doen? o Waarom doet deze jongeman dit zo? Waarom niet gewoon via een sollicitatiebrief? o Denk je het iets opgeleverd heeft? Waarom wel/waarom niet? Vertel de leerlingen dat dit filmpje in de zomer van 2012 de wereld is rondgegaan. Helaas, voorlopig zonder resultaat voor de man in kwestie. Vraag de leerlingen ook waarom dit zou kunnen zijn. Stap 2. 2 Toon de statistiek van de jeugdwerkloosheid in Europa en bespreek dit samen met de leerlingen. 1 1 Deze jeugdwerkloosheidscijfers geven niet alleen het aantal jongeren weer dat geen job vindt. In dit cijfer zit ook het aantal jongeren vervat dat langer studeert, in afwachting van het vinden van een job. Als je alle landen van de Euro-zone bekijkt, valt de jeugdwerkloosheid nog mee. Dit omdat landen als Duitsland (11%), Nederland (6,6%), Oostenrijk (10%) de gemiddelde jeugdwerkloosheid laag houden. 1

2 Mogelijke richtvragen: o Wat valt jullie op als je de Spaanse jeugdwerkloosheid tussen 2004 en 2008 vergelijkt met de periode ? o Wat zie je als je de Spaanse jeugdwerkloosheid vergelijkt met die van Griekenland, Portugal en die van de volledige Eurozone? Stap 3. Vertel dat men in Spanje vaak de term Verloren generatie gebruikt. Vraag de leerlingen wat dit zou kunnen betekenen. Naar wie verwijst dit? Waarom? Verwijs als tip naar het filmpje Originele sollicitatie uit Spanje. Verloren generatie = Een generatie jongeren die niet meer naar school gaat, moeilijk werk vindt en zich niet extra bijschoolt. Concreet wil dit zeggen dat deze jongeren moeilijk een eigen leven kunnen opstarten en vaak bij hun ouders intrekken of in armoede leven. Vraag tot slot hoe dit zou komen, waarom zijn zoveel Spaanse jongeren werkloos? Vertel dat de Europese crisis Spanje hard treft. De hoge werkloosheid onder jongeren is één van de gevolgen hiervan, maar er zijn er ook nog andere. En wat zijn de oorzaken? Dit wordt onder de loep genomen in het volgend deel. Duid erop dat niet alle jongeren bij de pakken blijven zitten. Er zijn jongeren die ervoor kiezen om te blijven studeren, omdat ze geen werk vinden, die zelf creatieve handeltjes uit de grond stampen (zie analyse met krantenartikels), 2

3 Analyse Oorzaken & Gevolgen - Krantenartikels Materiaal: Duur: 20 min Moeilijkheid: - Artikels (blanco of met aanduidingen) In dit onderdeel verdiepen de leerlingen zich in de verschillende oorzaken en gevolgen van de crisis in Spanje. Ze krijgen de opdracht om de krantenartikels te sorteren in oorzaak of gevolg. Stap 1. Verdeel de leerlingen in duo s en geef elke groep één of meer artikels over de crisis in Spanje. Je kan kiezen om de leerlingen artikels met of zonder aanduidingen in fluo ( met aanduidingen of blanco ) te geven, afhankelijk van het niveau van de klasgroep. Zorg vooraan in de klas (bv. op het bord of via projectie) voor een tabel met twee kolommen, getiteld oorzaken en gevolgen. Laat de leerlingen de artikels lezen met volgende vraag in het achterhoofd: handelt dit artikel over oorzaken of gevolgen van de crisis in Spanje. Stap 2. Laat de duo s één voor één hun artikel(s) in de tabel plaatsen. Geef ze kort de kans om hun keuze te duiden. Noteer onder elk artikel het bijhorend staakwoord. Oorzaken Vastgoedsector nekt Spaanse economie De vastgoedcrisis Eigen schuld, dikke bult voor Spaanse overheid? Rol van de overheid Leningen te gemakkelijk bij banken? De bankencrisis Gevolgen Een verloren generatie jongeren in Spanje? Toenemende jeugdwerkloosheid en migratie De crisis in Spanje spaart niemand meer Besparingen en groeiende g armoede 500 Spaanse gezinnen geen dak boven hoofd Huisuitzettingen en leegstand STAP 3.Enkel voor sterke groepen. Laat de leerlingen artikel 7 lezen: Een sociaal Europa?. Hierin wordt de rol van Europa kritisch bekeken. Uiteraard speelt Europa een rol bij de reeds gevonden oorzaken en gevolgen voor de crisis in Spanje. In het artikel wordt kritisch naar de eurocrisis gekeken op lange termijn en maken ze de vergelijking tussen de huidige situatie in Griekenland en deze van de ontwikkelingslanden in de jaren 90. Enkele vragen waarover de leerlingen kunnen nadenken na het lezen van het artikel: - Geef redenen waarom besparingen niet de sleuteloplossing zijn om de eurocrisis te bezweren. - Wat is juist de schuldkwijtschelding? 3

4 - Waarom is schuldkwijtschelding een duwtje in de rug van de economie van een land in zware crisis. - Waarom is Griekenland momenteel te vergelijken met een ontwikkelingsland? Extra Lestip: Laat je leerlingen na deze les artikels meebrengen/opzoeken over de Spaanse crisis en geef ze een plaats in de tabel. Extra Achtergrondinformatie over de Amerikaanse bankencrisis in 2008 vind je in het artikel Bankencrisis Amerika 4

5 Analyse Oorzaken & Gevolgen Film Materiaal: Duur: 15 min Moeilijkheid: - Film Spanje terug in de Middeleeuwen? Dit onderdeel kan ofwel gebruikt worden als vervanger van de vorige oefening rond oorzaken en gevolgen van de crisis in Spanje. Ofwel kan het gebruikt worden als een toepassingsopdracht rond de oorzaken en gevolgen die in de artikels aan bod kwamen. Leerlingen gaan in een filmpje op zoek naar de oorzaken en gevolgen die ze in de artikels ontdekt hebben. : Stap 1.Bekijk 1 met de leerlingen het filmpje Spanje terug in de Middeleeuwen en? Stap 2. Ga met de leerlingen op zoek naar verschillende oorzaken en gevolgen van de crisis in Spanje die in dit filmpje aan bod kwamen. Indien de oefening met de krantenartikels werd gedaan, kunnen volgende richtvragen aan bod komen. o Welke oorzaken van de crisis in Spanje herken je in dit filmpje? Vastgoedcrisis, bankencrisis o Welke gevolgen van de crisis in Spanje herken je in dit filmpje? Werkloosheid, leegstand o Kwamen er nog andere oorzaken of gevolgen aan bod in dit filmpje? De grote uitgaven van de Spanjaarden en de goedkope invoer van producten uit Marokko 5

6 Analyse Oorzaken & Gevolgen Schema Materiaal: Duur: 10 min Moeilijkheid: - Schema vicieuze cirkel Deze verdiepingsopdracht bouwt verder op één van de vorige opdrachten rond oorzaken en gevolgen van de crisis in Spanje. Bedoeling is om met de leerlingen stil te staan bij de sociale impact die de crisis heeft en zo het begrip armoede te duiden als meer dan louter een gebrek aan geld. Doordat leerlingen stilstaan bij de onderlinge, zelfs elkaar versterkende, verbanden tussen de verschillende gevolgen van de crisis, zien ze in dat dit een vicieuze cirkel is. Stap 1. Vraag de leerlingen waar ze spontaan aan denken als ze het woord armoede horen. Bouw een schema op (op het bord of via projectie) met de zes kernwoorden uit onderstaande figuur. Vertel de leerlingen dat armoede meer is dan een gebrek aan geld. Armoede speelt zich af op verschillende domeinen in je leven en vaak hebben de verschillende elementen een versterkend effect op elkaar. Stap 2. Vraag de leerlingen welke elementen uit de crisis in Spanje ze herkennen in dit schema. Laat hen van elk element een voorbeeld geven. Laat leerlingen eventueel het schema aanvullen met hun eigen inbreng. Als extra oefening kan je leerlingen ook laten nadenken over voorbeelden bij de pijlen: Hoe hebben deze elementen een (versterkende) invloed op elkaar? En hoe kan deze vicieuze cirkel doorbroken worden? Minder goede toegang tot onderwijs Bv. Studeren wordt duurder Minder kans op werk Bv. Door de vastgoedcrisis zijn er veel jobs in de bouwsector verloren gegaan Meer migratie Bv. Mensen vluchten weg uit Spanje door moeilijke levensomstandigheden ARMOEDE Minder inkomsten Bv. Door werkloosheid en besparingen moeten veel Spanjaarden met een kleiner budget rondkomen Minder goede gezondheid Bv. Medicatie wordt duurder Minder goede huisvestiging Bv. Leningen kunnen niet meer afbetaald worden, mensen worden op straat gezet 6

7 Discussie Spanje en het ruimere plaatje Materiaal: Duur: 20 min Moeilijkheid: - Werkbladen rond de drie thema s Na een grondige verkenning van de oorzaken en gevolgen van de Europese crisis in Spanje, stimuleren we de leerlingen om in dit laatste onderdeel hun blik te verruimen. Aan de hand van een (groeps)opdracht rond verschillende thema s staan de leerlingen stil bij het ruimere plaatje: wat zegt het geval Spanje over de wereldwijde verhoudingen tussen landen? Zijn deze aan het veranderen? Drie thema s meerbepaald de veranderende migratiestromen, de veranderende geldstromen en de veranderende ongelijkheid helpen de leerlingen in hun zoektocht naar een antwoord op deze vraag. Stap 1. 1 Vertel de leerlingen dat ze in dit laatste onderdeel gaan stilstaan bij de plaats van Spanje in de wereld. Welke impact heeft de crisis hierop? Bedoeling is dat de leerlingen zelf op onderzoek gaan aan de hand van werkbladen. Deze opdracht kan op verschillende manieren worden aangepakt. Enkele mogelijke werkvormen: o Verdeel de klas in groepjes en laat elk groepje zich verdiepen in één werkblad. o Laat elke leerling individueel één of meer werkbladen verwerken. o Laat de leerlingen eerst individueel één werkblad verwerken en zet daarna de leerlingen met hetzelfde werkblad in een groep om terug te koppelen. o Behandel klassikaal één of meerdere werkbladen. o Werk met een doorschuifsysteem waarbij de leerlingen (in groepjes) verder werken op de antwoorden van de vorige. Stap 2. Aan de slag! De leerlingen gaan zich (in groepjes) verdiepen in de werkbladen. Er zijn drie verschillende werkbladen, telkens rond een ander thema: o veranderende migratiestromen o veranderende geldstromen o veranderende ongelijkheid Elk thema wordt afzonderlijk op de volgende pagina s verder uitgewerkt. Stap 3. 3 Rond de les af door stil te staan bij de volgende slotvraag: kunnen we nog spreken over het rijke Noorden versus het arme Zuiden? Of is de wereld aan het veranderen? Vanuit de drie thema s kunnen de leerlingen voorbeelden geven (over Spanje) om hun argumenten te staven. Laat de leerlingen eventueel ook nog reflecteren over de situatie in België. Hoe hard slaat de crisis hier toe? En heeft dit gevolgen voor onze plaats in de wereld? 7

8 Discussie Thema 1: Veranderende migratiestromen Materiaal: Duur: 15 min Moeilijkheid: - Werkblad Thema 1 Als we spreken over migratiestromen, vervallen we snel in het clichébeeld van dé arme migrant uit een ontwikkelingsland die in een rijk land zijn/haar geluk komt beproeven. Bedoeling van deze oefening is om dit beeld te doorprikken. Sinds de crisis in Spanje is Spanje veranderd van een immigratieland naar een emigratieland. Hierbij gaat het vooral over migranten in Spanje die kiezen voor een terugkeer naar hun land van oorsprong. Maar ook Spanjaarden zoeken hun geluk elders. Leerlingen gaan aan de hand van uitdagend bronnenmateriaal stilstaan bij deze veranderende migratiestromen. Wat zegt dit over ons beeld van migranten en ontwikkelingslanden? Stap 1. De leerlingen bekijken de bronnen op het Werkblad Thema 1 en lossen de bijhorende richtvragen op. o Bron 1: Wereldkaart met de migratiestromen in de wereld, met migratie vooral gericht naar geïndustrialiseerde landen. o Bron 2: Artikel over Malinees koppel in Spanje, dat terugkeert naar Mali omwille van de verslechterende levensomstandigheden in Spanje sinds de crisis. o Bron 3: Artikel over Spanjaarden en Portugezen die via schijnhuwelijken met Brazilianen een werkvergunning in Brazilië proberen te verkrijgen. o Bron 4: Cijfergegevens en informatie over de migratie in Spanje waaruit blijkt dat Spanje een emigratieland is geworden. Stap 2. De leerlingen bespreken de onderstaande stelling. Gaan ze akkoord of niet en waarom? Migranten trekken in Spanje terug naar hun land van herkomst, omdat de levensomstandigheden daar nu beter zijn. Spanje is dus een ontwikkelingsland aan het worden. Extra Lestip: Aansluitend bij dit onderwerp kan het thema Brain drain ook besproken worden. Het filmpje Spaanse verpleegkundigen bij ons aan het werk kan hiervoor gebruikt worden. Te vinden via met zoektermen Spaanse verpleegkundigen of met de permalink: 8

9 Discussie - Thema 2: Veranderende geldstromen Materiaal: Duur: 15 min Moeilijkheid: - Werkblad Thema 2 - Film Rode Kruis in Spanje (eventueel) - Film Music for Life 2011 (eventueel) In deze oefening wordt een oude discussie over solidariteit terug op scherp gezet. Moeten sterke schouders meer dragen of is het elk voor zich? is een kwestie die op zich al lang meegaat. Maar in onze geglobaliseerde wereld wordt de vraag niet eenvoudiger. Wie zijn tegenwoordig de sterke schouders? Is dit aan het veranderen? En groeien de zwakkere landen zo stilaan niet boven de sterke uit? Hebben ze onze hulp nog nodig? Zijn wij aangewezen op hun hulp in moeilijke tijden? Leerlingen gaan aan de hand van uitdagend bronnenmateriaal stilstaan bij de huidige economische en politieke machtsverhoudingen. We lijken alvast minder en minder in een wereld te leven waarin het rijke noorden duidelijk afgelijnd staat tegenover het arme zuiden. Stap 1. De leerlingen krijgen twee filmpjes en enkele richtvragen voorgeschoteld: o Film Rode kruis in Spanje : over de nieuwe campagne van het Rode Kruis in Spanje. Deze is gericht op hulp voor de Spanjaarden zelf die door de crisis getroffen zijn. o Film Music for Life 2011 : over de campagne van Music For Life in 2011 rond de bestrijding van diarree in Nepal. Indien de klas niet over een pc beschikt, kunnen de leerlingen ook de twee artikels lezen die ze op het Werkblad Thema 2 terugvinden. Alle info voor de verdere opdracht vinden ze hier ook op terug. Stap 2. Daarna buigen de leerlingen zich over twee stellingen. Bij welke sluiten ze meest aan? Waarom? Het is maar logisch dat we in tijden van crisis ons geld niet weggeven aan arme landen, maar het gebruiken om de problemen in eigen land aan te pakken. Alle beetjes helpen om zelf geen ontwikkelingsland te worden... In verhouding is het armoedeprobleem in ontwikkelingslanden nog altijd veel groter dan in Spanje. In Haïti leeft bv. 80% van de mensen onder de armoedegrens, in Spanje is dit slechts 22%. De aandacht van het Rode Kruis dient in eerste instantie naar deze landen te gaan. Stap 3. Tot slot lezen de leerlingen het artikel Mexicaanse regering zegt Spanje hulp toe en bespreken ze dit met de richtvragen op het werkblad. 9

10 Discussie - Thema 3: Veranderende ongelijkheid Materiaal: Duur: 15 min Moeilijkheid: - Werkblad Thema 3 - Verbetersleutel Thema 3 In deze oefening wordt stilgestaan bij de ogenschijnlijke tegenstrijdigheden dat de kloof tussen arme en rijke landen steeds kleiner wordt, maar de kloof tussen arm en rijk nog steeds groot is. Leerlingen gaan aan de hand van uitdagend bronnenmateriaal stilstaan bij het feit dat de wereldbevolking het inderdaad almaar beter heeft, maar gemiddelden verbergen soms grote verschillen tussen groepen onderling. Onze wereld verandert en scheidt minder tussen noord en zuid, maar meer tussen haves en have nots. Deze kloof loopt door alle landen heen. Stap 1. De leerlingen krijgen twee sorteeroefeningen rond economische ranglijstjes. Ze dienen op het Werkblad Thema 3 tien landen in de juiste volgorde te zetten: in een eerste kolom volgens economisch groeicijfer voor 2013, in een tweede kolom volgens Bruto Nationaal Product per hoofd. Als ze hiermee klaar zijn, vragen ze jou om de verbetersleutel. Hierop vinden ze ook een aantal richtvragen, om te reflecteren over beide lijstjes. Stap 2. Daarna krijgen ze de opdracht om de tien landen te categoriseren in drie verschillende groepen: industrielanden, groeilanden en ontwikkelingslanden. Vervolgens bekijken ze twee grafieken over het gemiddeld inkomen per dag van de bevolking, één uit 1970 en één uit Aan de hand van deze figuren dienen ze een oordeel te vellen over volgende stelling: We stellen vast dat rijke en arme landen naar elkaar toegroeien. De kloof wordt kleiner en de ongelijkheid daalt wereldwijd. Stap 3. Tot slot bekijken ze een derde grafiek: de figuur van daarnet uit 2000, aangevuld met de verdeling van de wereldwijde rijkdom. De stelling waarover ze nu gaan oordelen, luidt: We stellen vast dat het gemiddeld gezien wel beter lijkt te gaan voor iedereen, maar in de realiteit is de kloof tussen arm en rijk nog altijd zeer groot. Tot slot denken ze na over de vraag of de ongelijkheid in de wereld nu kleiner wordt of niet. 10

Discussie Thema 1: Veranderende migratiestromen

Discussie Thema 1: Veranderende migratiestromen Discussie Thema 1: Veranderende migratiestromen Stap 1. Bekijk onderstaande kaart: De migratiestromen in de wereld. o Naar welke continenten migreren de meeste mensen in de wereld? o Wat weet je over de

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

WERKBLAD 1. DE KRACHT VAN EEN GROEP

WERKBLAD 1. DE KRACHT VAN EEN GROEP WERKBLAD 1. DE KRACHT VAN EEN GROEP 1. Link met de film 1. Welk(e) personage(s) word(t)(en) in de film onder druk gezet? 2. Door wie wordt/worden dit/deze personage(s) onder druk gezet? Personage Wordt

Nadere informatie

Docentenhandleiding CBS in de Klas

Docentenhandleiding CBS in de Klas Docentenhandleiding CBS in de Klas Groep 7/8 Dit lesmateriaal is een initiatief van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De laatste jaren wordt er in het onderwijs steeds meer aandacht besteed

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

EEN GOEDE VOORBEREIDING IS HET HALVE WERK. Plannen en evalueren van een activiteit. Inhoud

EEN GOEDE VOORBEREIDING IS HET HALVE WERK. Plannen en evalueren van een activiteit. Inhoud Plannen en evalueren van een activiteit Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze les moeten de leerlingen in groep een bepaalde activiteit voorbereiden. Dit kan bijvoorbeeld het organiseren

Nadere informatie

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER Jongeren krijgen op school, op de werkplek, in de klas met allerlei regels en afspraken te maken. Zijn de afspraken en regels duidelijk genoeg voor hen? Wat vinden

Nadere informatie

Gevecht om geld en macht

Gevecht om geld en macht Gevecht om geld en macht (Uit: Kompas) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ 2 de graad) Doelstellingen: Inzicht hebben in de onrechtvaardige verdeling van rijkdom in de wereld. Inzicht hebben in de onrechtvaardigheden

Nadere informatie

Professoren in systeemdenken

Professoren in systeemdenken Wonen graad 2 Lesvoorbereiding Professoren in systeemdenken Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les Print de aspectkaarten zoveel keer als nodig. Elke leerling

Nadere informatie

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord.

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord. Tekst lezen en moeilijke woorden bespreken 1. Hoe goed ken je de woorden in het schema? Je hoeft alleen een kruisje te zetten bij hoe goed je het woord kent. 2. Lees de tekst met het stappenplan. Onderstreep

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Regionaal Integratiecentrum Foyer, Brussel. Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen. Ik voel me zo

Regionaal Integratiecentrum Foyer, Brussel. Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen. Ik voel me zo Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen Alle opleidingen (les ASV) 12-18 Klasgesprek Individueel werk Duowerk Groepswerk Spel 110 Computer Internet 36 afdekschijfjes Sociaal-emotionele

Nadere informatie

DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALK MAITHÉ DILLE KATIA WOLFF

DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALK MAITHÉ DILLE KATIA WOLFF VOOR RG 1.2 DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALK MAITHÉ DILLE KATIA WOLFF INHOUD Woordje van het Huis van het Nederlands en het Red Star Line Museum Doelgroep Algemene doelstelling Lespakket LESBLOK 1 IN DE KLAS

Nadere informatie

Witte wasjes, bonte wasjes

Witte wasjes, bonte wasjes Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen Observatiejaar Logistiek assistent Wasserij-operator 12-14 Klasgesprek Duowerk 70 Verkeerd gewassen kledij Computer Internet Leren leren Taalvaardigheid

Nadere informatie

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR HET GEVECHT OM GELD EN MACHT Als je op het einde van de maand geen geld meer hebt om je gsm terug op te laden of om een festivalticket te kopen, ben je dan arm? Neen! Want de maand nadien krijg je opnieuw

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

LESBRIEF NR 2 OPDRACHT 1 ANDERS? VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 2 OPDRACHT 1 ANDERS? VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 2 VOOR GROEP 7 + 8 + GROEP 7 + 8 DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET SAMSAM MIDDEN IN DE WERELD De wheelie van Robert uit Zambia ANDERS? NOU EN! Een slangenbeet veranderde Christabels

Nadere informatie

DE BAAN OP! Een interessant bedrijf kiezen. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

DE BAAN OP! Een interessant bedrijf kiezen. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

Basisles 4: Windows Movie Maker

Basisles 4: Windows Movie Maker Basisles 4: Windows Movie Maker Onderwerp Het hanteren van het programma Windows Live Movie Maker: foto s toevoegen, overgangen selecteren, muziek toevoegen, film opslaan Leeftijd/Doelgroep Alle leerjaren

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

DE INFOBEURS. School, regels, wonen, drugs, Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS 1

DE INFOBEURS. School, regels, wonen, drugs, Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS 1 DE INFOBEURS Jongeren die nieuw aankomen op de school hebben wellicht veel vragen over hoe het eraan toegaat op de school, of ze kunnen gaan werken, welke stageplekken tof zijn, Daarnaast zijn jongeren

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Over taaie taboes en lastige liefdes

Over taaie taboes en lastige liefdes Seksuele diversiteit graad 3 Lesvoorbereiding Over taaie taboes en lastige liefdes Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print het artikel Huwelijken

Nadere informatie

In Beeld: Infographic de Europese schuldencrisis

In Beeld: Infographic de Europese schuldencrisis In Beeld: Infographic de Europese schuldencrisis Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen analyseren aan de hand van een stappenplan een infographic over de schuldencrisis. Leerdoel: De leerlingen leren

Nadere informatie

Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen

Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen Klas in bedrijf www.klasinbedrijf.be Werkbladen Techniek in de klas Reëel bedrijfsbezoek Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen Peter Hantson 2013 2015 Dit materiaal is auteursrechtelijk beschermd.

Nadere informatie

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren 1. Inleiding Aan de hand van een concept cartoon verdiepen leerlingen zich in de vraag hoe het komt dat een meisje een meisje is. Een concept cartoon is een visuele

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

Sustainable development goals

Sustainable development goals Sustainable development goals The road to dignity by 2030 Ending Poverty, Transforming all Lives and Protecting the Planet = De weg naar waardigheid, Armoede beëindigen, alle levens veranderen en de aarde

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

De wereld op zijn kop

De wereld op zijn kop Wonen graad 3 Lesvoorbereiding De wereld op zijn kop Print de boodschap van algemeen nut één maal en steek hem in een envelop. Print de boomkaarten en de huiskaarten zoveel keer als nodig (zie verder)

Nadere informatie

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 Soorten gezinnen 1. Thema: Diversiteit 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen Wereldoriëntatie:

Nadere informatie

Docentenhandleiding Digitale les Studiekeuze123

Docentenhandleiding Digitale les Studiekeuze123 Docentenhandleiding Digitale les Studiekeuze Elk jaar staan veel scholieren voor een belangrijke keuze in hun leven: welke studie ga ik volgen als ik mijn diploma straks op zak heb? Dit lespakket is ontwikkeld

Nadere informatie

Je wereld kleurt taal

Je wereld kleurt taal 3.4 Je wereld kleurt taal Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied 3.4 Taal & Cultuur 8 12 j. Groepswerk 50 Computers Nederlands Wereldoriëntatie ICT Leren leren Sociale vaardigheden Niet

Nadere informatie

ARMOEDE GEPEILD Een analyse van de EU-SILC cijfers naar aanleiding van 17 oktober Werelddag van verzet tegen armoede

ARMOEDE GEPEILD Een analyse van de EU-SILC cijfers naar aanleiding van 17 oktober Werelddag van verzet tegen armoede ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 16 oktober 9 ARMOEDE GEPEILD Een analyse van de EU-SILC cijfers naar aanleiding van oktober Werelddag van verzet tegen armoede % van de

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

DOOR NELE VANHEX EN ADRIANE LEILICH

DOOR NELE VANHEX EN ADRIANE LEILICH VOOR RG 2.3 en 2.4 DOOR NELE VANHEX EN ADRIANE LEILICH INHOUD Woordje van het Huis van het Nederlands en het Red Star Line Museum Doelgroep Doelstelling Lespakket DEEL 1 DEEL 2 INTRODUCTIE: DE GROTE MEERPAAL

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Bijlage bij de Toolbox No Hate VOOR JONGEREN UIT DE BIJZONDERE JEUGDZORG

Bijlage bij de Toolbox No Hate VOOR JONGEREN UIT DE BIJZONDERE JEUGDZORG Bijlage bij de Toolbox No Hate VOOR JONGEREN UIT DE BIJZONDERE JEUGDZORG COLOFON No Hate - Toolbox is een uitgave van Jong & Van Zin Kipdorp 30 2000 Antwerpen info@jongenvanzin.be jongenvanzin.be Redactie

Nadere informatie

t Vuil Reclametruukske

t Vuil Reclametruukske t Vuil Reclametruukske Reclame graad 2 Lesvoorbereiding Toon de oproep van José op het smartboard. Voorzie twee dozen (schoendoos, andere kartonnen doos met deksel,...) Print informatieflarden opdracht

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

de instellingen van het bureaublad veranderen; datum en tijd, volumeinstellingen,

de instellingen van het bureaublad veranderen; datum en tijd, volumeinstellingen, Lesbeschrijving Overzicht Leerjaar 1 Vak Informatiekunde Onderdeel 1 Algemene Computervaardigheden Subonderdeel 1.1 Bureaublad Lesnummer 1 Titel van de les De computer en het bureaublad: aan de slag met

Nadere informatie

Wat weet je al? Je gaat bekijken wat je al over de overheid weet.

Wat weet je al? Je gaat bekijken wat je al over de overheid weet. TAAK Wat heb je aan de overheid? In de taak van hoofdstuk 12 ga je ontdekken wat je aan de overheid hebt. Dat doe je in vier deeltaken: 1 Mijn sofi-nummer is 2 Moet de overheid voor werk zorgen? 3 Geen

Nadere informatie

Steekkaart: nummer 5W

Steekkaart: nummer 5W Steekkaart: nummer 5W Onderwerp Ruimtefiguren herkennen in voorwerpen in de klas en hun eigenschappen benoemen Leeftijd/Doelgroep 5 e leerjaar Leergebied Wiskunde Organisatie Tijdsduur 50 minuten Beschrijving

Nadere informatie

Vakantieland of crisisland

Vakantieland of crisisland Vakantieland of crisisland Crisis graad 1 Lesvoorbereiding Projecteer de foto's van Zuid-Europa. Print de 4 tekeningen van kinderen: Dora uit Griekenland, Carlos uit Spanje, Sofia uit Italië, Thomas uit

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Naar school in het Midden-Oosten

Naar school in het Midden-Oosten Naar school in het Midden-Oosten Onrust in het Midden-Oosten graad 1 Lesvoorbereiding Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Bekijk de video van de eerste

Nadere informatie

Teken een architect. Lees het volgende verhaal:

Teken een architect. Lees het volgende verhaal: Teken een architect Lees het volgende verhaal: Een architect heeft een hele dag nagedacht over een nieuwe brug die gebouwd moet worden. Via de brug moet het verkeer, ook zware vrachtwagens, over een brede

Nadere informatie

DOCENT. Thema: water DROOG NAAR DE OVERKANT. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: water DROOG NAAR DE OVERKANT. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen ontdekt dat er veel water in is en hebben ze onderzocht welke dieren in en bij het water leven. In groep 3 en 4 verdiepen de leerlingen hun kennis over het water in

Nadere informatie

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 1 VOOR GROEP 7 + 8 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te

Nadere informatie

Klas in bedrijf. Werkbladen. Bedrijf en logistiek proces - 3. Talenten en beroepen: logistiek. Peter Hantson

Klas in bedrijf. Werkbladen. Bedrijf en logistiek proces - 3. Talenten en beroepen: logistiek. Peter Hantson Klas in bedrijf www.klasinbedrijf.be Werkbladen Techniek in de klas Reëel bedrijfsbezoek Bedrijf en logistiek proces - 3 Talenten en beroepen: logistiek Peter Hantson 2013 2015 Dit materiaal is auteursrechtelijk

Nadere informatie

Rechtvaardige Rechters in actie

Rechtvaardige Rechters in actie Lesvoorbereiding Rechtvaardige Rechters in actie Print de personagestickers op etiketten of maak er kaartjes van (zie richtlijnen bij Verwondering). Werk graad 2 Print en knip de identiteitskaarten uit,

Nadere informatie

Teken een architect. Lees het volgende verhaal:

Teken een architect. Lees het volgende verhaal: Teken een architect Lees het volgende verhaal: Een architect heeft een hele dag nagedacht over een nieuwe brug die gebouwd moet worden. Via de brug moet het verkeer, ook zware vrachtwagens, over een brede

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

Eigen schuld, dikke bult voor Spaanse overheid?

Eigen schuld, dikke bult voor Spaanse overheid? Eigen schuld, dikke bult voor Spaanse overheid? Nu de economische crisis volop woedt in Spanje, heeft de Spaanse overheid het niet gemakkelijk. Sommigen stellen echter dat ze dit vooral aan zichzelf te

Nadere informatie

Photoshop: top of flop? Over fotobewerking in reclames

Photoshop: top of flop? Over fotobewerking in reclames Photoshop: top of flop? Over fotobewerking in reclames Korte samenvatting: In deze les leren de leerlingen om bewerkte foto s in reclames te herkennen, en discussiëren ze over de grenzen en invloed van

Nadere informatie

Maak zelf geld. Lesvoorbereiding. Verwondering. Kennis

Maak zelf geld. Lesvoorbereiding. Verwondering. Kennis Geld graad 1 Lesvoorbereiding Maak zelf geld Print 1 keer het verhaal Isaura s droom, Toon Isaura's foto op het smartboard Print de Braziliaanse munt, de real uit. Verwondering Lees het verhaal Isaura

Nadere informatie

Een gebouw ontwerpen en dan.

Een gebouw ontwerpen en dan. Een gebouw ontwerpen en dan. Waar maak je het van??? Lesbrief over bouwmaterialen Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding In de eerste fase van het bouwproces wordt door

Nadere informatie

TAALBESCHOUWING: BEPALINGEN

TAALBESCHOUWING: BEPALINGEN Vakonderdeel: TAALBESCHOUWING: BEPALINGEN Doelen Verdiepen van de beweeglijkheid van zinnen. Onderscheiden van nodige en bijkomende informatieve delen. Zinnen inkorten en langer maken. Materiaal Werkboek

Nadere informatie

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het Werkbladen Uitdaging! Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het één ten koste van het ander? Waar word jij gelukkig van? De uitdaging van deze tool is dat je je eigen antwoorden bepaalt. We raden

Nadere informatie

WERK AAN DE WINKEL Hoe vind je een job?

WERK AAN DE WINKEL Hoe vind je een job? Hoe vind je een job? Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen De leerlingen exploreren de verschillende manieren om aan een baan te geraken. Ze vertrekken van hun eigen ervaringen, interviewen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Hoe vind ik mijn weg in de map 'Leerzorg'? Handleiding

Hoofdstuk 1. Hoe vind ik mijn weg in de map 'Leerzorg'? Handleiding Hoofdstuk Hoe vind ik mijn weg in de map 'Leerzorg'? Handleiding 5 . Hoe vind ik mijn weg in de map Leerzorg - Handleiding HOE BEGIN JE ER AAN? Kennis maken met de map Werk bij voorkeur in een team: leerkrachten,

Nadere informatie

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen wat zijn je kansen? Je hebt vast al nagedacht over wat je na de middelbare school wilt gaan doen! Waarschijnlijk ga je nog een opleiding volgen. Maar kun je daarmee straks een baan vinden? Dat gaan we

Nadere informatie

Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche 25 jaar IVRK

Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche 25 jaar IVRK Eindtermen: Wereldoriëntatie 3.1* ; 4.13 ; 4.15 ; 5.8 ; 5.9* Sociale vaardigheden 1.6 ; 3 Nederlands 2.9* ; 2.10* ; 3.4 ; 4.6 ; 4.7 Muzische vorming Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Projectintroductie e. Projectintroductie les 1

Projectintroductie e. Projectintroductie les 1 Projectintroductie les 1 Projectintroductie e Doel: De leerlingen ontdekken wat zij al weten over de Schelde. Ook ontdekken ze dat er soms andere belangen liggen vanuit deze thema s Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Allemaal langer werken voor minder pensioen?

Allemaal langer werken voor minder pensioen? Allemaal langer werken voor minder pensioen? Kim De Witte Ondoenbaar, onlogisch en onnodig Structuur van de uiteenzetting Drie onderdelen 1. Pensioenplan van de regering Michel De Wever: langer werken

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO WORKSHOP NAAM ORGANISATIE TITEL WORKSHOP STUDIO GLOBO Danke Blanke Danke DOELGROEP Lager Onderwijs 3 e graad Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad Type ASO TSO BSO KSO DBSO BuSO KORTE

Nadere informatie

Een politieke partij oprichten

Een politieke partij oprichten Een politieke partij oprichten Korte omschrijving werkvorm Verdeel de leerlingen in groepjes van vier. Ieder groepje richt een politieke partij op. Elke partij mag acht standpunten kiezen. Vijf standpunten

Nadere informatie

Inleiding. Vragen. Doelgroep. Tijdsduur. Materiaal

Inleiding. Vragen. Doelgroep. Tijdsduur. Materiaal Silent Stories Dit pakket kwam tot stand door samenwerking van Çavaria vzw / Kammerstraat 22 / 9000 Gent / www.cavaria.be Vluchtelingenwerk Vlaanderen / Kruidtuinstraat 75/ 1210 Brussel / www.vluchtelingenwerk.be

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

DE INFOBEURS. Beroepsopleiding, werk, werkervaring, stage. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

DE INFOBEURS. Beroepsopleiding, werk, werkervaring, stage. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS DE INFOBEURS Jongeren die nieuw aankomen op de school hebben wellicht veel vragen over hoe het eraan toegaat op de school, of ze kunnen gaan werken, welke stageplekken tof zijn, Daarnaast zijn jongeren

Nadere informatie

5 manieren om Samsam te gebruiken

5 manieren om Samsam te gebruiken Vraag de leerlingen waarom dit zeepje de vorm van een waterdruppel heeft.* Vertel dat handen wassen de makkelijkste manier is om te voorkomen dat bacteriën en ziektes zich verspreiden. Kinderen die regelmatig

Nadere informatie

Naam : Klas : Datum :

Naam : Klas : Datum : Duurzame ontwikkeling Over duurzame ontwikkeling circuleren inmiddels honderden definities. Vaak wordt de internationaal aanvaarde definitie uit het rapport "Our Common Future" (Brundtland-rapport, 1987)

Nadere informatie

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Leerdoelen: De leerlingen kunnen onder begeleiding de verwevenheid tussen economische, sociale en ecologische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen.

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie

Vind je eigen geld uit

Vind je eigen geld uit Geld graad 2 Vind je eigen geld uit Lesvoorbereiding Print verhaal Meneertje Yamada en de drukbezette zakenman uit en steek hem in een envelop. Print, schrijf zelf (of laat overschrijven) brief 1 van meter

Nadere informatie

Ook getest op kinderen

Ook getest op kinderen Lesvoorbereiding Ook getest op kinderen Reclame graad 1 Print 1 keer het verhaal 'Het papieren kamertje'. Toon de logo's op het smartboard. Kies een recept uit het document kinderrecepten en zorg voor

Nadere informatie

WERELD. 4 havo 1 Wereldbeeld 1-2

WERELD. 4 havo 1 Wereldbeeld 1-2 WERELD 4 havo 1 Wereldbeeld 1-2 Op de grens Een reis vol gevaren Ga naar www.nos.nl typ de zoekterm Ciudad Juarez in en bekijk een van de videofragmenten over deze gevaarlijkste stad ter wereld. Op de

Nadere informatie

Steekkaart: nummer 6N

Steekkaart: nummer 6N Steekkaart: nummer 6N Onderwerp Het herkennen, begrijpen en leren van spreekwoorden aan de hand van foto s Leeftijd/Doelgroep 6 e leerjaar Leergebied Nederlands Organisatie Tijdsduur 100 minuten Beschrijving

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs VOORBLAD De volgende hulpmiddelen zijn toegestaan bij het examen: Bosatlas 52 e of 53 e druk en kladpapier Aantal vragen: 2 Aantal pagina s: 6 Bijlage(n): geen Beoordeling van het examen Open vragen: 100

Nadere informatie

ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 maart 2010. Armoede becijferd

ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 maart 2010. Armoede becijferd ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 maart 2010 Armoede becijferd Belangrijkste resultaten van de EU-SILC-enquête 2008 14,7% van de Belgische bevolking of ongeveer 1 op

Nadere informatie

ONTBIJT OP SCHOOL. Voorbereiding van het ontbijt. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ONTBIJT OP SCHOOL. Voorbereiding van het ontbijt. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ONTBIJT OP SCHOOL De jongeren organiseren zelf een ontbijt op school. Ze bepalen hoe het ontbijt er zal uitzien en staan ook in voor de praktische organisatie. Hiervoor moeten ze een heel aantal zaken

Nadere informatie

Kiezen op Komst, VMBO 2

Kiezen op Komst, VMBO 2 Kiezen op Komst, VMBO 2 Inleiding In elf korte hoofdstukken helpen we de leerling en u naar een verantwoorde sector-, afdelings- en leerwegkeuze. In ieder hoofdstuk komt een aspect van het keuzeproces

Nadere informatie

Kan het wat vlotter?

Kan het wat vlotter? Kan het wat vlotter? 5.2 Milieu en mobiliteit 55 60 5 50 20 10 45 15 40 35 30 25 CONTEXT Het steeds toenemende verkeer maakt het niet eenvoudiger leerlingen te vormen tot bewuste verkeersdeelnemers. Het

Nadere informatie

Beroepsgerichte Vorming, opleiding handel en administratie of Project Algemene Vakken

Beroepsgerichte Vorming, opleiding handel en administratie of Project Algemene Vakken ONTBIJT OP SCHOOL De jongeren organiseren zelf een ontbijt op school. Ze bepalen hoe het ontbijt er zal uitzien en staan ook in voor de praktische organisatie. Hiervoor moeten ze een heel aantal zaken

Nadere informatie

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Nr. 15 Achtergrond: Economische verschijnselen hangen met elkaar samen. Daarbij zijn meerdere verbanden mogelijk. Bijvoorbeeld: 1. Chronologische volgorde.

Nadere informatie

Een toekomst zonder armoede

Een toekomst zonder armoede Een toekomst zonder armoede Verwerkingstips bij de campagnefilm Op maat van het secundair onderwijs en (middenvelds)groepen www.welzijnszorg.be Voor je aan de slag gaat Armoede is geen eenvoudig thema

Nadere informatie

Koopkracht: de waarde van geld

Koopkracht: de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld 1. Leerlingenblad Inleiding Wat is het doel? Wat is het onderwerp? Wat is het middel? Inzicht krijgen in de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld Een presentatie

Nadere informatie

Introduceren thema 80 jarige oorlog. Thema: 80 jarige oorlog. centraal: 2. Maak een nieuw eigentijds volkslied.

Introduceren thema 80 jarige oorlog. Thema: 80 jarige oorlog. centraal: 2. Maak een nieuw eigentijds volkslied. Geschiedenis 80 jarige oorlog Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: 80 jarige oorlog In dit thema staan de volgende hogere orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou Nederland eruit zien als Nederland

Nadere informatie

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen Jeannette Schoorl Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) Den Haag NIDI/NVD/CBS Seminar arbeidsmigratie 30 maart 2011 Onderwerpen Historische

Nadere informatie